lek przeciwgrzybiczny
Lek przeciwgrzybiczny (antymikoytyk) to substancja stosowana w leczeniu zakażeń grzybiczych, które mogą dotyczyć skóry, błon śluzowych, paznokci, włosów lub narządów wewnętrznych. Leki te działają poprzez hamowanie syntezy ergosterolu (głównego składnika błony komórkowej grzybów), zaburzanie integralności błony komórkowej lub hamowanie podziałów komórkowych grzybów.
W praktyce klinicznej stosuje się kilka głównych grup leków przeciwgrzybiczych: azole (flukonazol, itrakonazol, worykonazol), polieny (amfoterycyna B, nystatyna), echinokandyny (kaspofungina, anidulafungina), allilaminowe pochodne (terbinafina) oraz inne, jak flucytozyna. Wybór leku zależy od rodzaju zakażenia, patogenu, stanu pacjenta oraz potencjalnych interakcji z innymi lekami.
Leki przeciwgrzybicze mogą być podawane miejscowo (kremy, maści, lakiery do paznokci, płyny) lub ogólnoustrojowo (doustnie, dożylnie). Terapia miejscowa jest preferowana w przypadku powierzchownych infekcji, natomiast leczenie ogólnoustrojowe stosuje się przy rozległych zakażeniach skórnych, grzybicach paznokci oraz infekcjach układowych, które mogą zagrażać życiu, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Mazipredon – Właściwości farmakodynamiczne
Mazipredon, będący kortykosteroidem w stężeniu 2,5 mg/g maści, jest składnikiem preparatu Mycosolon, który łączy jego działanie przeciwzapalne i przeciwświądowe z przeciwgrzybiczym efektem mikonazolu (20 mg/g). Chlorowodorek mazipredonu wykazuje typowe dla kortykosteroidów właściwości, potwierdzone badaniami farmakologicznymi, co czyni go skutecznym w terapii dermatoz przebiegających z zapaleniem i świądem. Synergistyczne połączenie z mikonazolem, pochodną imidazolu, umożliwia kompleksowe leczenie zakażeń grzybiczych skóry, zwłaszcza tych wywołanych przez dermatofity i drożdżaki, a także bakterie Gram-dodatnie i ziarniaki, poprzez jednoczesne zwalczanie patogenów i łagodzenie objawów zapalnych.
alkohol cetostearylowy, bakterie Gram-dodatnie, chlorowodorek, choroby skóry, dermatofit, drożdżak, działanie kortykosteroidowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, grupa farmakoterapeutyczna, kortykosteroid, lek przeciwgrzybiczny, maść, mazipredon, metylu parahydroksybenzoesan, mikonazol, Mycosolon, objawy kliniczne, odczyn zapalny, pochodna imidazolu, pochodna triazolu, substancja pomocnicza, zakażenie grzybicze, ziarniaki - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Polprazol PPH 40 mg
Lek Polprazol PPH w postaci kapsułek dojelitowych zawiera 40 mg omeprazolu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na omeprazol, inne benzoimidazole oraz substancje pomocnicze, w tym sacharozę (203-233 mg na kapsułkę). Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy skórne oraz ciężkie reakcje anafilaktyczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z nelfinawirem, inhibitorem proteazy HIV, gdyż omeprazol obniża stężenie nelfinawiru w osoczu, co prowadzi do utraty skuteczności terapii przeciwwirusowej i ryzyka rozwoju lekooporności. Ponadto, ze względu na zawartość sacharozy, lek wymaga ostrożności u pacjentów z rzadkimi zaburzeniami metabolicznymi oraz u chorych na cukrzycę, gdzie należy uwzględnić dodatkową podaż węglowodanów.
benzoimidazole, choroba wątroby, cukrzyca, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, kapsułki dojelitowe twarde, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość, nelfinawir, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedobór witaminy B12, nietolerancja fruktozy, omeprazol, osteoporoza, reakcja anafilaktyczna, zahamowanie wydzielania kwasu żołądkowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Canespor 10 mg/g
Canespor (bifonazol) w postaci kremu do stosowania miejscowego wykazuje ograniczone ryzyko interakcji farmakologicznych, jednak istotna klinicznie jest interakcja z warfaryną. Miejscowe stosowanie bifonazolu może prowadzić do zwiększenia wartości współczynnika INR, co zwiększa ryzyko krwawień u pacjentów przyjmujących warfarynę. Mechanizm tej interakcji wiąże się z hamowaniem metabolizmu warfaryny, co skutkuje wzrostem jej stężenia i nasileniem działania przeciwzakrzepowego. Zaleca się ścisłe monitorowanie INR, szczególnie na początku terapii oraz przy zmianie dawkowania leków. Podobne, choć mniej udokumentowane, ryzyko dotyczy innych doustnych antykoagulantów, gdzie wskazane jest zachowanie ostrożności i kontrola parametrów krzepnięcia.
alkohol benzylowy, badanie laboratoryjne, bifonazol, Canespor krem, doustny antykoagulant, działanie przeciwzakrzepowe, induktor enzymu CYP3A4, inhibitor enzymu CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, parametry krzepnięcia krwi, warfaryna, wchłanianie systemowe, współczynnik INR - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apo-Atorva
Przed rozpoczęciem terapii atorwastatyną (Apo-Atorva) konieczne jest dokładne rozważenie stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, spożywających alkohol oraz u osób z historią udaru krwotocznego lub zawału lakunarnych. Monitorowanie czynności wątroby jest obligatoryjne, a podwyższona aktywność aminotransferaz przekraczająca 3-krotną górną granicę normy (GGN) wymaga zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy (charakteryzującej się wzrostem kinazy kreatynowej (CK) >10x GGN), wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami takimi jak niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe, wcześniejsze działania niepożądane po statynach czy stosowanie leków zwiększających stężenie atorwastatyny (np. silne inhibitory CYP3A4, gemfibrozyl, niektóre leki przeciwwirusowe). Aktywność CK powinna być oznaczana przed i w trakcie leczenia, a w przypadku wartości >5x GGN lub nasilonych objawów mięśniowych leczenie należy przerwać. Szczególną ostrożność wymaga jednoczesne stosowanie kwasu fusydowego, które jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko rabdomiolizy.
antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, choroba wątroby, cyklosporyna, dyslipidemia, hepatotoksyczność, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, mięsień szkieletowy, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie funkcji tarczycy, zawał lakunarny - Leksykon leków
Interakcje leku – Micafungin Accord 50 mg
Mykafungina, substancja czynna Micafungin Accord, wykazuje niski potencjał interakcji z lekami metabolizowanymi przez enzym CYP3A, co jest korzystne z punktu widzenia bezpieczeństwa farmakoterapii. Badania kliniczne u osób zdrowych nie wykazały istotnych zmian farmakokinetycznych mykafunginy podczas jednoczesnego stosowania z lekami immunosupresyjnymi (mykofenolan mofetylu, cyklosporyna, takrolimus, prednizolon, syrolimus), przeciwgrzybiczymi (flukonazol, itrakonazol, worykonazol, amfoterycyna B) oraz innymi (nifedypina, rytonawir, ryfampicyna). Nie jest więc konieczne dostosowanie dawki mykafunginy w tych przypadkach. Jednakże mykafungina może zwiększać biodostępność niektórych leków: itrakonazolu o 22%, syrolimusu o 21% oraz nifedypiny o 18%, co wymaga monitorowania pacjentów pod kątem potencjalnej toksyczności i ewentualnej korekty dawek tych leków.
biodostępność itrakonazolu, czynność wątroby, dezoksycholan amfoterycyny B, działanie niepożądane, enzym CYP3A, farmakokinetyka mykafunginy, hepatotoksyczność, immunosupresja, interakcja farmakokinetyczna, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, mykafungina, mykofenolan mofetylu, pole pod krzywą stężenia leku, terapia przeciwgrzybicza, toksyczność amfoterycyny B, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gyno-Pevaryl 50
Globulki Gyno-Pevaryl 50 zawierające 50 mg azotanu ekonazolu są przeznaczone wyłącznie do aplikacji dopochwowej i nie powinny być stosowane doustnie ze względu na ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. Podczas terapii należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania metod antykoncepcyjnych wykonanych z gumy, zwłaszcza prezerwatyw lateksowych oraz dopochwowych systemów terapeutycznych, gdyż może dojść do zmniejszenia skuteczności antykoncepcji. Pacjentki stosujące plemnikobójcze środki antykoncepcyjne powinny być poinformowane o ryzyku inaktywacji tych produktów przez azotan ekonazolu, a w trakcie terapii zaleca się rozważenie alternatywnych metod antykoncepcji.
aplikacja dopochwowa, azotan ekonazolu, klotrimazol, lek przeciwgrzybiczny, mikonazol, pochodna imidazolowa, pochodna imidazolu, prezerwatywa lateksowa, produkt plemnikobójczy, przerwanie leczenia, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, system terapeutyczny dopochwowy, terapia przeciwgrzybicza - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivahib 2,5 mg
Rywaroksaban w dawce 2,5 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę jednowodną (25 mg/tabletka), a także u osób z aktywnym krwawieniem klinicznie istotnym oraz u pacjentów z wysokim ryzykiem krwawień, w tym z aktywnymi lub niedawno przebytymi owrzodzeniami przewodu pokarmowego, nowotworami złośliwymi o wysokim ryzyku krwawienia, niedawnymi urazami mózgu lub kręgosłupa, zabiegami chirurgicznymi w obrębie mózgu, kręgosłupa lub okulistyki, krwotokiem wewnątrzczaszkowym, żylakami przełyku, tętniakami naczyniowymi oraz poważnymi nieprawidłowościami naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych. Przeciwwskazane jest także łączenie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna niefrakcjonowana, heparyny drobnocząsteczkowe, doustne antykoagulanty), z wyjątkiem specyficznych sytuacji klinicznych, takich jak zmiana terapii lub podtrzymanie drożności cewników naczyniowych.
apiksaban, choroba tętnic obwodowych, choroba tętnic wieńcowych, czynne krwawienie, doustny lek przeciwzakrzepowy, eteksylan dabigatranu, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor CYP3A4, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, nefropatia, niedobór laktazy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, nowotwór złośliwy, ostry zespół wieńcowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, P-glikoproteina, pochodna heparyny, przemijający napad niedokrwienny, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, trombocytopenia, udar krwotoczny, udar mózgu, udar zatokowy, uraz mózgu, warfaryna, zabieg chirurgiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clotrimazolum Amara 10 mg/g
Clotrimazolum Amara w kremie o stężeniu 10 mg/g zawiera klotrymazol, szerokospektralny lek przeciwgrzybiczy, stosowany miejscowo w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry i błon śluzowych. Preparat jest skuteczny wobec dermatofitów takich jak Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, Epidermophyton floccosum oraz Microsporum canis, a także drożdżaków Candida i Malassezia furfur, odpowiedzialnych za łupież pstry. Wskazania obejmują grzybicę rąk, stóp, tułowia, podudzi oraz zakażenia narządów płciowych (kandydoza sromu i balanitis). Krem należy stosować na zmienioną chorobowo skórę oraz otaczające ją obszary, aby zapobiec rozprzestrzenianiu infekcji.
błona śluzowa, Candida, Candida balanitis, Candida vulvitis, dermatofit, Epidermophyton floccosum, grzybica podudzi, grzybica skóry, grzybica tułowia, kandydoza sromu, klotrymazol, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia furfur, Microsporum canis, pityriasis versicolor, pityrosporum orbiculare, Pityrosporum ovale, reakcja alergiczna, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton rubrum, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Interakcje leku – Alexan 50 mg/ml
Cytarabina, składnik aktywny produktu leczniczego Alexan (50 mg/ml), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność terapii oraz nasilenie działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z 5-fluorocytozyną ze względu na antagonizm farmakodynamiczny prowadzący do zmniejszenia skuteczności przeciwgrzybiczej. Cytarabina może również obniżać wchłanianie glikozydów nasercowych, zwłaszcza digoksyny, co skutkuje zmniejszeniem jej stężenia w osoczu i wydalania nerkowego; zaleca się monitorowanie poziomu digoksyny lub rozważenie zastosowania digitoksyny. W badaniach in vitro wykazano antagonizm cytarabiny wobec gentamycyny w leczeniu zakażeń Klebsiella pneumoniae, co może wymagać zmiany antybiotykoterapii w przypadku braku odpowiedzi. Ponadto, jednoczesne stosowanie cytarabiny z innymi lekami cytotoksycznymi nasila toksyczność mielosupresyjną, a szczególnie niebezpieczna jest interakcja z metotreksatem podawanym dokanałowo, zwiększająca ryzyko ciężkich działań neurologicznych (ból głowy, porażenie, śpiączka, objawy udaropodobne).
5-fluorocytozyna, Alexan, antagonizm farmakodynamiczny, antybiotykoterapia, beta-acetylodigoksyna, cyklofosfamid, cytarabina, digitoksyna, digoksyna, działanie hepatotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie mielosupresyjne, działanie niepożądane neurologiczne, gentamycyna, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, Klebsiella pneumoniae, lek cytotoksyczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwnowotworowy, małopłytkowość, metotreksat, mielosupresja, prednizolon, synergizm toksyczności, terapia przeciwgrzybicza, winkrystyna, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Posaconazole Abdi 100 mg
Posaconazole Abdi w postaci tabletek dojelitowych o mocy 100 mg jest wskazany u dorosłych pacjentów w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych, takich jak aspergiloza, fuzarioza, chromoblastomikoza, grzybniak oraz kokcydioidomikoza, zwłaszcza w przypadkach opornych na standardowe leczenie amfoterycyną B, itrakonazolem lub flukonazolem, bądź gdy pacjent nie toleruje tych leków. Oporność definiowana jest jako progresja zakażenia lub brak poprawy po minimum 7 dniach stosowania dawek terapeutycznych. Tabletki zawierają 100 mg pozakonazolu oraz 80,0 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. W przypadku kandydozy jamy ustnej i gardła preferowana jest forma zawiesiny doustnej.
amfoterycyna B, chemioterapia indukcyjna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, chromoblastomikoza, flukonazol, fuzarioza, indukcja remisji, inwazyjna aspergiloza, inwazyjne zakażenie grzybicze, itrakonazol, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomikoza, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, neutropenia, nietolerancja laktozy, ostra białaczka szpikowa, pozakonazol, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, tabletka dojelitowa, zawiesina doustna, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Daruph 63 mg
Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir, telitromycyna oraz sok grejpfrutowy, mogą znacząco zwiększać ekspozycję na dazatynib, co stanowi wysokie ryzyko toksyczności i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Z kolei induktory CYP3A4, w tym ryfampicyna (zmniejszająca AUC dazatynibu o 82%), deksametazon, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital oraz ziele dziurawca, obniżają stężenie leku, co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Deksametazon, będący słabym induktorem, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, dazatynib silnie wiąże się z białkami osocza (~96%), co stwarza teoretyczne ryzyko interakcji z innymi lekami wiążącymi się z białkami, choć kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało jeszcze potwierdzone.
achlorhydria, alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, AUC, białko osocza, CYP3A4, dziurawiec, ekspozycja na lek, enzym CYP3A4, glitazon, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, lek przeciwgrzybiczny, lek zobojętniający, sok grejpfrutowy, substrat CYP2C8, substrat CYP3A4, wodorotlenek magnezu, zakres terapeutyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fungotac 10 mg/ml
Lek Fungotac w postaci kropli do uszu zawiera klotrymazol w stężeniu 10 mg/ml i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Nadwrażliwość może manifestować się od miejscowego podrażnienia do reakcji alergicznych o charakterze systemowym. Przed zastosowaniem leku konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji na azolowe leki przeciwgrzybicze. W przypadku podejrzenia nadwrażliwości należy rozważyć alternatywne preparaty o innym mechanizmie działania.
azole, azolowy lek przeciwgrzybiczny, charakterystyka produktu leczniczego, klotrymazol, krople do uszu, leczenie objawowe, lek przeciwgrzybiczny, miejscowe podrażnienie, nadwrażliwość, preparat przeciwgrzybiczny, reakcja alergiczna, reakcja systemowa, substancja pomocnicza, terapia, zakażenie grzybicze - Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenie słoneczne – Etiologia i przyczyny
Oparzenie słoneczne to ostry stan zapalny skóry wywołany nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV), głównie UVB (290-320 nm), które uszkadza DNA i RNA keratynocytów naskórka, inicjując odpowiedź zapalną. Minimalna dawka rumieniowa (MED) różni się w zależności od fototypu skóry według skali Fitzpatricka, gdzie fototypy I-III charakteryzują się większą podatnością na oparzenia. Mechanizm patofizjologiczny obejmuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyny, bradykinina), apoptozę uszkodzonych komórek oraz napływ komórek układu odpornościowego. Czynniki ryzyka to m.in. jasna karnacja, wiek (dzieci i młodzież), choroby genetyczne (xeroderma pigmentosum), schorzenia autoimmunologiczne (toczeń), stosowanie leków fotouczulających (np. diuretyki tiazydowe, tetracykliny, retinoidy) oraz czynniki środowiskowe (wysokość nad poziomem morza, odbicie promieni UV od śniegu, pory dnia i roku). Opalenizna, choć świadczy o zwiększonej produkcji melaniny, zapewnia jedynie ograniczoną ochronę (SPF ok. 3) i nie chroni przed uszkodzeniem DNA.
antybiotyk tetracyklinowy, apoptoza, czerniak złośliwy, diuretyk tiazydowy, fluorochinolon, fotodermatoza, fotostarzenie skóry, fototyp skóry Fitzpatricka, fotouczulenie, lek przeciwgrzybiczny, melanina, minimalna dawka rumieniowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oparzenie radiacyjne, oparzenie słoneczne, pokrzywka słoneczna, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVB, promieniowanie UVC, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień, skala Fitzpatricka, uszkodzenie DNA, uszkodzenie RNA, wielopostaciowa osutka świetlna, xeroderma pigmentosum, zatrucie słoneczne, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flucinar
Flucinar w postaci żelu zawiera fluocinolon acetonid, miejscowy kortykosteroid, którego stosowanie wymaga ograniczenia do maksymalnie 2 tygodni ze względu na ryzyko działań niepożądanych typowych dla tej grupy leków. Długotrwałe lub rozległe stosowanie może prowadzić do ogólnoustrojowych efektów niepożądanych, takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia oraz immunosupresja. Mechanizm działania obejmuje hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co może skutkować zmniejszeniem stężenia kortyzolu i rozwojem jatrogennego zespołu Cushinga; w takich przypadkach zalecana jest kontrola stężenia kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH. W przypadku wystąpienia podrażnienia lub reakcji alergicznej stosowanie należy natychmiast przerwać.
dermatitis perioralis, fluocinolon acetonid, glikol propylenowy, hiperglikemia, hormon adrenokortykotropowy, jaskra, kortykosteroid miejscowy, kortyzol, lek przeciwgrzybiczny, metyl parahydroksybenzoesan, nadciśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, propyl parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, teleangiektazja, zaćma, zanik tkanki podskórnej, zespół Cushinga - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Terbisil 250 mg
Terbisil w dawce 250 mg (chlorowodorek terbinafiny) jest wskazany do leczenia ogólnoustrojowego grzybic wywołanych przez dermatofity, takich jak onychomikoza paznokci rąk i stóp, tinea capitis, a także grzybice skóry: tinea corporis, tinea cruris i tinea pedis. Ponadto, lek jest skuteczny w leczeniu drożdżyc skóry wywołanych przez Candida albicans, zwłaszcza w przypadkach rozległych lub opornych na terapię miejscową. Terbisil nie jest natomiast skuteczny w leczeniu łupieżu pstrego (pityriasis versicolor), który wymaga terapii miejscowej. Decyzja o zastosowaniu terapii doustnej powinna uwzględniać rozległość, lokalizację (np. paznokcie, owłosiona skóra głowy) oraz oporność na leczenie miejscowe.
Candida albicans, chlorowodorek terbinafiny, dermatofit, drożdżyca skóry, grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica stóp, grzybica tułowia, grzybicze zakażenie skóry, infekcja grzybicza, leczenie miejscowe, lek przeciwgrzybiczny, łupież pstry, Malassezia furfur, onychomykoza, pityriasis versicolor, pityrosporum orbiculare, terapia terbinafiną, terbinafina, tinea capitis, tinea corporis, tinea cruris, tinea pedis - Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Teva 40 mg/ml
Posaconazole Teva w postaci zawiesiny doustnej (40 mg/ml) charakteryzuje się dobrze poznanym profilem bezpieczeństwa, potwierdzonym badaniami klinicznymi na ponad 2400 pacjentach oraz obserwacjami postmarketingowymi. Najczęstsze ciężkie działania niepożądane obejmują nudności (≥1/10), wymioty, biegunkę, gorączkę oraz wzrost stężenia bilirubiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność – zgłoszono przypadek ciężkiego uszkodzenia wątroby zakończonego zgonem. W zakresie hematologicznym często obserwowano neutropenię, a rzadziej poważne zaburzenia takie jak zespół hemolityczno-mocznicowy czy pancytopenia. Zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia) oraz objawy neuropsychiatryczne (parestezje, zawroty głowy, senność) występują często, natomiast poważne powikłania neurologiczne i kardiologiczne, w tym torsade de pointes i nagły zgon, są rzadkie, lecz wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
afazja, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba refluksowa przełyku, częstoskurcz komorowy, encefalopatia, eozynofilia, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, koagulopatia, kwasica cewkowa nerkowa, lek przeciwgrzybiczny, leukopenia, limfadenopatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, neuropatia, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczulica, niedoczynność nadnerczy, niedokrwistość, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, pozakonazol, pseudoaldosteronizm, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, stężenie bilirubiny, torsade de pointes, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, uszkodzenie wątroby, wysypka pęcherzykowa, wysypka skórna, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawiesina doustna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wydłużonego QT - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivaroxaban Medreg
Podczas terapii rywaroksabanem (Rivaroxaban Medreg) konieczny jest ścisły nadzór kliniczny, zwłaszcza w kontekście ryzyka krwawień. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów krwawienia oraz wykonywać badania laboratoryjne hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrycia utajonych krwotoków. Szczególną ostrożność zaleca się u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 mL/min), gdzie stężenie rywaroksabanu może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, zwiększając ryzyko krwawienia. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z klirensem kreatyniny <15 mL/min oraz u dzieci i młodzieży z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (przesączanie kłębuszkowe <50 mL/min/1,73 m²). Rywaroksaban nie jest zalecany u pacjentów stosujących silne inhibitory CYP3A4 i P-gp (np. ketokonazol, rytonawir), gdyż może to zwiększyć stężenie leku w osoczu średnio 2,6-krotnie i podnieść ryzyko krwawienia.
antagonista witaminy K, choroba nowotworowa, embolektomia płucna, hematokryt, hemostaza, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor HIV-proteazy, klirens kreatyniny, krwawienie, krwiak zewnątrzoponowy, krwotok, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, podeszły wiek, powikłanie krwawienia, przemijający napad niedokrwienny, przezskórna interwencja wieńcowa, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzeli, rywaroksaban, SNRI, SSRI, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył mózgowych, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, znieczulenie podpajęczynówkowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – balance 1,5% z 1,5% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 1,5% glukozy + 1,25 mmol/l wapnia
Roztwór do dializy otrzewnowej balance, dostępny w wariantach z glukozą 1,5%, 2,3% i 4,25% oraz stężeniem wapnia 1,25 mmol/l lub 1,75 mmol/l, charakteryzuje się neutralnym pH około 7,0 oraz osmolarnością w zakresie 356–511 mOsm/l. Analiza farmakologiczna i kliniczna wskazuje, że produkt ten nie wywiera istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Substancje zawarte w roztworze, takie jak elektrolity, mleczan i glukoza, nie powodują zaburzeń świadomości, senności ani zawrotów głowy, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa psychomotorycznego pacjentów dializowanych otrzewnowo.
choroba współistniejąca, ciśnienie tętnicze, dializa otrzewnowa, dysfagia, funkcja psychomotoryczna, infekcja, lek przeciwgrzybiczny, niewydolność nerek, osmolarność, pacjent dializowany, roztwór dializacyjny, roztwór do dializy otrzewnowej, roztwór elektrolitów, roztwór mleczanu, stan kliniczny, stężenie glukozy, stężenie wapnia, system dwukomorowy, terapia dializacyjna, wymiana dializacyjna, zabieg dializacyjny, zaburzenia widzenia, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temsirolimus Accord
Temsirolimus Accord (30 mg) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat), z zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u osób z ryzykiem krwawień wewnątrzczaszkowych. U pacjentów z RCC i MCL obserwowano zwiększoną częstość działań niepożądanych, takich jak obrzęki, biegunka, zapalenie płuc, małopłytkowość, neutropenia oraz zaburzenia psychiczne. Zaleca się regularne monitorowanie funkcji nerek, wątroby (AspAT, bilirubina) oraz pełnej morfologii krwi. Dawkowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby powinno być zmniejszone do 10 mg dożylnie raz w tygodniu. Istotne jest także monitorowanie glikemii i lipidów, gdyż hiperglikemia występuje u 26% pacjentów z RCC, a hiperlipidemia u 27%. Temsirolimus może powodować reakcje nadwrażliwości podczas infuzji, w tym anafilaksję, co wymaga podania leków antyhistaminowych i ścisłej obserwacji pacjenta.
alergiczne zapalenie naczyń, aminotransferaza asparaginianowa, antagonista receptora H1, antagonista receptora H2, chłoniak z komórek płaszcza, gorączka neutropeniczna, immunosupresja, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, krwawienie śródczaszkowe, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, luka anionowa, małopłytkowość, martwica kanalików nerkowych, obrzęk naczynioruchowy, polidypsja, rak nerkowokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie płuc, syrolimus, wysięk opłucnowy, zapalenie błon śluzowych, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci, zapalenie tkanki łącznej, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluxazol 200 mg
Flukonazol, będący pochodną triazolu (kod ATC: J02AC01), działa przeciwgrzybiczo poprzez selektywne hamowanie enzymu cytochromu P-450 odpowiedzialnego za demetylację 14-alfa-lanosterolu, co prowadzi do zaburzenia biosyntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. Mechanizm ten skutkuje nagromadzeniem 14-alfa-metylosteroli i utratą integralności błony komórkowej, co hamuje wzrost patogenów grzybiczych. Flukonazol wykazuje wysoką selektywność wobec enzymów grzybów, co przekłada się na ograniczone działania niepożądane u pacjentów. Badania kliniczne potwierdzają, że dawki terapeutyczne, nawet do 400 mg/dobę, nie wpływają istotnie na gospodarkę hormonalną ani metabolizm leków takich jak fenazon. Spektrum działania obejmuje głównie szczepy Candida (C. albicans, C. parapsilosis, C. tropicalis), a także Cryptococcus neoformans, Cryptococcus gattii oraz endemiczne grzyby pleśniowe, jednakże szczepy C. glabrata wykazują zmniejszoną wrażliwość, a C. krusei i C. auris są oporne na flukonazol.
14 alfa-metylosterol, azolowy lek przeciwgrzybiczny, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, błona komórkowa grzybów, Candida, Candida albicans, Candida auris, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, dane farmakokinetyczno-farmakodynamiczne, demetylacja 14 alfa-lanosterolu, farmakodynamika, gospodarka hormonalna, Histoplasma capsulatum, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, mechanizm oporności, minimalne stężenie hamujące, Paracoccidioides brasiliensis, pochodna triazolu, stężenie graniczne flukonazolu, terapia przeciwgrzybicza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Posaconazole Sandoz 40 mg/ml
Posaconazole Sandoz w postaci zawiesiny doustnej 40 mg/ml jest lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych, takich jak inwazyjna aspergiloza, fuzarioza, chromoblastomikoza, grzybniak, kokcydioidomikoza oraz ciężka kandydoza jamy ustnej i gardła, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną odpornością. Lek jest wskazany w przypadkach oporności na amfoterycynę B, itrakonazol lub flukonazol, bądź ich nietolerancji. Oporność definiuje się jako progresję zakażenia lub brak poprawy po minimum 7 dniach stosowania dawek terapeutycznych. Posaconazole Sandoz jest również stosowany w profilaktyce inwazyjnych zakażeń grzybiczych u pacjentów z ostrą białaczką szpikową (AML) lub zespołem mielodysplastycznym (MDS) poddawanych chemioterapii indukującej remisję oraz u biorców macierzystych komórek krwiotwórczych (HSCT) z wysokim ryzykiem rozwoju zakażeń grzybiczych, zwłaszcza w przebiegu choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD).
choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, chromoblastomikoza, dysfagia, fuzarioza, indukcja remisji, inwazyjna aspergiloza, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomikoza, lek przeciwgrzybiczny, macierzyste komórki krwiotwórcze, neutropenia, oporność na amfoterycynę B, oporność na leczenie przeciwgrzybicze, ostra białaczka szpikowa, pacjent immunokompromitowany, profilaktyka przeciwgrzybicza, tabletka dojelitowa, zawiesina doustna, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mieszków włosowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) to zapalny proces obejmujący pojedyncze lub mnogie mieszki włosowe, manifestujący się czerwonymi grudkami lub krostkami, często z ropnym wypełnieniem, lokalizującymi się najczęściej na twarzy, owłosionej skórze głowy, szyi, ramionach, pachwinach i pośladkach. Etiologia jest najczęściej bakteryjna, z dominacją Staphylococcus aureus, choć możliwe są także infekcje grzybicze, wirusowe, pasożytnicze oraz czynniki nieinfekcyjne (mechaniczne, chemiczne, okluzja). Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i wywiadzie, z możliwością wykonania wymazów do hodowli, badania mikroskopowego lub biopsji w przypadkach atypowych. W przebiegu łagodnym zaleca się samoopiekę, natomiast w cięższych lub nawracających przypadkach stosuje się miejscowe (kwas fusydowy, klindamycyna, erytromycyna) lub doustne antybiotyki (dikloksacylina, cefalosporyny, tetracykliny), a także leki przeciwgrzybicze i kortykosteroidy. Wskazane jest stosowanie ciepłych kompresów, higieny skóry oraz unikanie czynników drażniących.
antybiotyk doustny, antybiotyk miejscowy, azole, badanie mikroskopowe, biopsja skóry, blizna, blizna keloidowa, cefalosporyna, ciepły okład, czyrak, dikloksacylina, drenaż chirurgiczny, erytromycyna, fototerapia, głębokie zapalenie mieszków włosowych, gronkowiec złocisty, hodowla bakteryjna, ketokonazol, klindamycyna, kortykosteroid, krostki ropne, kwas fusydowy, laseroterapia, lek przeciwgrzybiczny, mupirocyna, nacięcie i drenaż, nosiciel S. aureus, okluzja mieszka włosowego, osłabiony układ odpornościowy, podrażnienie mechaniczne, rumień, terapia fotodynamiczna, tetracyklina, trimetoprim-sulfametoksazol, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atractin
Produkt leczniczy Atractin zawierający atorwastatynę wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby oraz aktywności aminotransferaz, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby lub spożywających alkohol. W przypadku trzykrotnego przekroczenia górnej granicy normy (GGN) aminotransferaz zaleca się redukcję dawki lub odstawienie leku. Badanie SPARCL wskazuje na zwiększone ryzyko udaru niedokrwiennego u pacjentów stosujących atorwastatynę w dawce 80 mg, szczególnie u osób z wcześniejszym udarem niedokrwiennym lub lakunarnym, co wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać miopatię, zapalenie mięśni oraz rabdomiolizę, zwłaszcza przy aktywności kinazy kreatynowej (CK) przekraczającej 10 x GGN, co wymaga regularnego monitorowania i natychmiastowego zgłaszania objawów mięśniowych przez pacjentów.
aminotransferazy, atorwastatyna, ból mięśniowy, choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, cukrzyca, czynność wątroby, duszność, dziedziczna choroba mięśni, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, lek przeciwgrzybiczny, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieproduktywny kaszel, niewydolność nerek, osłabienie mięśni proksymalnych, przemijający atak niedokrwienny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie glukozy, stężenie trójglicerydów, toksyczne uszkodzenie mięśni, udar krwotoczny, udar lakunarny, udar mózgu, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności nerek, zapalenie mięśni - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Roxan
Pacjenci leczeni rywaroksabanem (Roxan 20 mg) wymagają ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko krwawień, zwłaszcza z błon śluzowych oraz niedokrwistości. Monitorowanie powinno obejmować ocenę objawów krwawienia oraz regularne badania laboratoryjne hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrywania utajonych krwawień. W sytuacjach wyjątkowych, takich jak przedawkowanie lub pilny zabieg chirurgiczny, pomocny może być pomiar stężenia rywaroksabanu za pomocą skalibrowanego testu anty-Xa. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkim upośledzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny 15-29 ml/min), u których stężenie leku może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, a stosowanie u pacjentów z klirensem <15 ml/min jest przeciwwskazane. Ryzyko krwawienia zwiększa się także przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 i glikoproteiny P (np. azole, inhibitory proteazy HIV), co może podnieść stężenie rywaroksabanu średnio 2,6-krotnie.
antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, brak laktazy, choroba refluksowa przełyku, choroba zapalna jelit, działanie niepożądane, embolektomia płucna, glikoproteina p, hematokryt, hemoglobina, hemostaza, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, krwotok, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, owrzodzenie, pochodna azolowa, proteza zastawki serca, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzeli, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Caspofungin Fresenius Kabi
Kaspofungina wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznych oraz reakcji histaminowych, takich jak wysypka, obrzęk twarzy, obrzęk naczynioruchowy, świąd, uczucie gorąca i skurcz oskrzeli, które mogą wymagać natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniej terapii. Lek wykazuje ograniczoną skuteczność wobec drożdżaków innych niż Candida oraz pleśni innych niż Aspergillus, co należy uwzględnić przy doborze terapii. W przypadku jednoczesnego stosowania kaspofunginy z cyklosporyną (dawka 3 mg/kg mc. dwa razy) obserwowano przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) do maksymalnie 3-krotności górnej granicy normy, które ustępowały po odstawieniu leku. Zaleca się ścisłe monitorowanie enzymów wątrobowych podczas takiej terapii.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cyklosporyna, drożdżaki Candida, dysfagia, kaspofungina, lek przeciwgrzybiczny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, pleśń Aspergillus, reakcja alergiczna, reakcja histaminowa, skurcz oskrzeli, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wysypka, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Interakcje leku – Amitriptylinum VP 10 mg
Amitryptylina, metabolizowana głównie przez izoenzymy CYP2D6 i CYP2C19, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie jej z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Nasilenie działania sympatykomimetyków (adrenalina, efedryna) oraz neutralizacja działania blokad neuronów adrenergicznych (guanetydyna, klonidyna) wymaga ostrożności. Istotne jest unikanie kojarzenia amitryptyliny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, sotalol) oraz metadonem, ze względu na ryzyko arytmii komorowych. Leki przeciwcholinergiczne zwiększają ryzyko porażennej niedrożności jelit i hipertermii. Tramadol i tiorydazyna, metabolizowane przez CYP2D6, w połączeniu z amitryptyliną zwiększają ryzyko napadów drgawkowych i toksyczności kardiologicznej. Leki przeciwgrzybicze (flukonazol, terbinafina) podnoszą stężenia amitryptyliny, co może prowadzić do omdleń i torsade de pointes.
arytmia komorowa, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, bloker neuronu adrenergicznego, cytochrom P450, depresant ośrodkowego układu nerwowego, funkcja poznawcza, hipokaliemia, induktor enzymu, inhibitor CYP2D6, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kardiotoksyczność, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, lek sympatykomimetyczny, napad drgawkowy, porażenna niedrożność jelit, próg drgawkowy, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie psychomotoryczne, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Budesonide Easyhaler 100 mcg/dawkę
Budesonide Easyhaler w dawce 100 μg/dawkę, stosowany wziewnie, może powodować działania niepożądane o różnej częstości, w tym kandydozę jamy ustnej i gardła, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia endokrynologiczne (np. zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci), zaburzenia psychiczne (lęk, depresja), zaćmę, jaskrę, kaszel, skurcz oskrzeli oraz zmniejszenie gęstości kości. Ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów zależy od dawki, czasu ekspozycji, wcześniejszego stosowania kortykosteroidów oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. W badaniach klinicznych u ponad 13 000 pacjentów częstość lęku i depresji była niższa w grupie leczonej budezonidem (odpowiednio 0,52% i 0,67%) niż w grupie placebo (0,63% i 1,15%).
Budesonide Easyhaler, budezonid, chrypka, ciśnienie wewnątrzgałkowe, demineralizacja kości, depresja, duszność, dysfagia, działanie ogólnoustrojowe kortykosteroidów, glikokortykosteroid, grzybica, hormon kory nadnerczy, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kontaktowe zapalenie skóry, krwiak podskórny, lęk, lek przeciwgrzybiczny, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nadnercza, nadpobudliwość psychomotoryczna, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, podrażnienie gardła, pokrzywka, proszek do inhalacji, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, świąd, wysypka, zaburzenie endokrynologiczne, zaćma - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Simvagen 40 40 mg
Symwastatyna (Simvagen 40 mg) jest skutecznym lekiem w terapii hipercholesterolemii, jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 115,4 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce. Leku nie należy podawać osobom z czynną chorobą wątroby, taką jak aktywne zapalenie czy marskość z dekompensacją, oraz przy utrzymującym się, niewyjaśnionym wzroście aminotransferaz, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciąża i karmienie piersią, a kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii. Ponadto, symwastatyna jest przeciwwskazana w skojarzeniu z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, inhibitory proteazy HIV), które mogą zwiększyć stężenie leku w surowicy co najmniej pięciokrotnie, podnosząc ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferazy, androgen syntetyczny, antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, danazol, dysfagia, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor proteazy HIV, inhibitory CYP3A4, leczenie hipolipemizujące, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lomitapid, marskość wątroby, nadwrażliwość na symwastatynę, nietolerancja laktozy, rabdomioliza, symwastatyna, tabletka powlekana, transaminaza, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Clotrimazolum GSK 10 mg/g
Clotrimazolum GSK w postaci kremu zawierającego 10 mg/g klotrymazolu nie wykazuje działania ogólnoustrojowego, które mogłoby negatywnie wpływać na funkcje poznawcze, zdolności psychomotoryczne, czas reakcji czy koordynację wzrokowo-ruchową pacjenta. Miejscowe stosowanie tego preparatu ogranicza się do obszaru aplikacji, nie powodując objawów takich jak senność, zawroty głowy czy zaburzenia świadomości, które mogłyby stanowić zagrożenie podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych lub obsługi maszyn. W przeciwieństwie do doustnych pochodnych azolowych, które mogą wchodzić w interakcje i wpływać na zdolności psychomotoryczne, krem Clotrimazolum GSK cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w tym zakresie.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, klotrymazol, koordynacja wzrokowo-ruchowa, lek przeciwgrzybiczny, pochodna azolowa, preparat miejscowy, senność, terapia farmakologiczna, terapia przeciwgrzybicza, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atorvastatin Medical Valley
Atorvastatin Medical Valley wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby i mięśni podczas terapii, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności aminotransferaz i kinazy kreatynowej (CK). Przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowo w trakcie terapii należy oceniać czynność wątroby, zwracając uwagę na podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy (GGN), co może wymagać zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone u pacjentów z chorobami wątroby lub nadużywających alkoholu. Wysokie dawki atorwastatyny (80 mg) u pacjentów po udarze krwotocznym lub zawałach lakunarnych wiążą się z podwyższonym ryzykiem udarów krwotocznych, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Ponadto, istnieje ryzyko miopatii, zapalenia mięśni i rabdomiolizy, szczególnie przy aktywności CK >10 razy GGN, a także rzadkich przypadków immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) i zaostrzenia miastenii. Zaleca się badanie CK przed terapią u pacjentów z predyspozycjami do rabdomiolizy, takimi jak niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, choroby mięśniowe, wcześniejsze działania niepożądane po statynach oraz choroby wątroby.
aminotransferazy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, kinaza kreatynowa, lek przeciwgrzybiczny, miastenia, miastenia oczna, mięśnie szkieletowe, mioglobinemia, mioglobinuria, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, osłabienie mięśni proksymalnych, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, śródmiąższowa choroba płuc, TIA, udar krwotoczny, zapalenie mięśni, zawał lakunarny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Glibetic 3 mg 3 mg
Glimepiryd, metabolizowany głównie przez enzym CYP2C9, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego działanie hipoglikemizujące. Inhibitory CYP2C9, takie jak flukonazol i mikonazol, podwajają pole pod krzywą stężenia (AUC) glimepirydu, co zwiększa ryzyko hipoglikemii, natomiast induktory enzymu, np. ryfampicyna, osłabiają jego efekt. Ponadto, wiele grup leków, w tym niesteroidowe leki przeciwzapalne, inne leki przeciwcukrzycowe, antybiotyki, leki przeciwzakrzepowe, hormony anaboliczne, inhibitory ACE, oraz psychotropowe, może nasilać działanie hipoglikemizujące glimepirydu. Z kolei leki takie jak estrogeny, diuretyki tiazydowe, glikokortykoidy, neuroleptyki czy ryfampicyna mogą powodować osłabienie tego działania, prowadząc do hiperglikemii. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki sympatykolityczne (np. beta-blokery, klonidyna, rezerpina), które mogą maskować objawy hipoglikemii i utrudniać jej rozpoznanie.
alkohol etylowy, antagonista receptora H2, beta-bloker, cytochrom P450 2C9, diuretyk tiazydowy, działanie hipoglikemizujące, flukonazol, glikokortykoid, glimepiryd, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hipoglikemia, indukcja enzymatyczna, inhibicja enzymatyczna, inhibitor CYP2C9, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor MAO, insulinooporność, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek sympatykolityczny, mechanizm kontrregulacyjny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, parametr farmakokinetyczny, pochodna fenotiazyny, pochodna kumaryny, pochodna sulfonylomocznika, rezerpina, salicylany, steroid anaboliczny, sympatykomimetyk, wskaźnik INR - Leksykon substancji czynnych
Metoprolol bursztynian – Interakcje
Metoprolol bursztynian, jako selektywny beta-adrenolityk, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Interakcje farmakodynamiczne obejmują nasilenie ujemnego działania inotropowego i chronotropowego przy jednoczesnym stosowaniu antagonistów wapnia (werapamil, diltiazem) oraz leków przeciwarytmicznych klasy I (np. dyzopyramid), co jest szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory. Metoprolol może maskować objawy hipoglikemii i hamować uwalnianie insuliny u chorych na cukrzycę typu II, co wymaga regularnej kontroli glikemii. Ponadto, współstosowanie z lekami sympatykomimetycznymi (adrenalina, noradrenalina) może prowadzić do znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego, a z klonidyną – do ryzyka reakcji hipertensyjnej przy odstawieniu klonidyny, dlatego metoprolol należy odstawić kilka dni wcześniej. W terapii skojarzonej z innymi beta-adrenolitykami (np. tymolol w kroplach do oczu) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta ze względu na sumowanie efektów beta-blokady.
antagonista wapnia, beta-adrenolityk, bradykardia, cytochrom P450, dysfagia, działanie chronotropowe, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe, glikozyd nasercowy, hipoglikemia, inhibitor MAO, inhibitor syntezy prostaglandyn, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek hipotensyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy I, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek sympatykomimetyczny, metoprolol bursztynian, neuroleptyk, NLPZ, reakcja anafilaktyczna, reakcja hipertensyjna, SSRI, układ współczulny, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego - Leksykon substancji czynnych
Ondansetron – Interakcje
Ondansetron jest metabolizowany przez wiele izoenzymów cytochromu P450 (CYP3A4, CYP2D6, CYP1A2), co minimalizuje ryzyko istotnych interakcji farmakokinetycznych, nawet przy genetycznym niedoborze CYP2D6. Nie wykazuje interakcji farmakokinetycznych z alkoholem, temazepamem, furosemidem, alfentanilem, tramadolem, morfiną, lidokainą, tiopentalem i propofolem. Jednak u pacjentów stosujących silne induktory CYP3A4 (fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) obserwuje się zwiększony klirens ondansetronu i obniżone stężenia we krwi, co może wymagać korekty dawki. Produkty zobojętniające sok żołądkowy nie wpływają na wchłanianie ondansetronu podanego doustnie.
antagonista receptora 5-HT3, antracykliny, apomorfina, arytmia, beta-adrenolityk, cytochrom P-450, farmakodynamika, farmakokinetyka, induktor CYP3A4, induktory enzymatyczne, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, izoenzymy cytochromu P-450, klirens ondansetronu, lek antyarytmiczny, lek kardiotoksyczny, lek przeciwgrzybiczny, lek serotoninergiczny, leki zobojętniające, niedobór CYP2D6, niedociśnienie tętnicze, stężenie leku we krwi, tramadol, układ serotoninergiczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia autonomiczne, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Simvastatin Genoptim 10 mg
Simvastatin Genoptim jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na symwastatynę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę bezwodną (74,50 mg w tabletce 10 mg, 149 mg w 20 mg, 298 mg w 40 mg). Nie należy stosować go u osób z czynną chorobą wątroby lub niewyjaśnionym, utrzymującym się wzrostem aminotransferaz. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i laktacji ze względu na ryzyko zaburzeń rozwojowych płodu oraz przenikanie do mleka matki. Ponadto, stosowanie symwastatyny jest przeciwwskazane w skojarzeniu z silnymi inhibitorami CYP3A4 (itrakonazol, ketokonazol, worykonazol, nelfinawir, erytromycyna, klarytromycyna, nefazodon, kobicystat), które mogą zwiększać AUC symwastatyny około pięciokrotnie, co podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy.
aminotransferazy, androgen syntetyczny, antybiotyk makrolidowy, ciąża i karmienie piersią, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, danazol, endometrioza, gemfibrozyl, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitory CYP3A4, inhibitory proteazy HIV, laktoza bezwodna, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lomitapid, miopatia i rabdomioliza, nadużywanie alkoholu, nadwrażliwość na symwastatynę, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, statyna, symwastatyna, uszkodzenie hepatocytów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Mastitis – Leczenie
Mastitis, czyli zapalenie gruczołu piersiowego, dotyka około 10% matek karmiących i charakteryzuje się objawami takimi jak bolesność, obrzęk, zaczerwienienie oraz gorączka. Współczesne podejście traktuje mastitis jako spektrum od zapalenia bez infekcji do bakteryjnego zapalenia z możliwością powstania ropnia. Leczenie początkowe opiera się na poprawie techniki karmienia, stosowaniu zimnych kompresów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofen) oraz paracetamolu, unikaniu intensywnego masażu i stosowaniu metod wspomagających, takich jak terapeutyczny ultradźwięk czy probiotyki. Antybiotykoterapia (np. dikloksacylina 500 mg 4x/d, klindamycyna 300-450 mg 3x/d) jest wskazana jedynie przy potwierdzonej infekcji bakteryjnej, braku poprawy po 24-48 godzinach lub ciężkich objawach ogólnych. Standardowy czas leczenia antybiotykami wynosi 10-14 dni, a ich stosowanie jest bezpieczne podczas karmienia piersią.
antybiotykoterapia, aspiracja igłowa, cefaleksyna, dikloksacylina, drenaż limfatyczny, gronkowiec złocisty, hiperlaktacja, klindamycyna, konsultant laktacyjny, lecytyna słonecznikowa, leczenie przeciwzapalne, lek przeciwgrzybiczny, mastitis, MRSA, niesteroidowe leki przeciwzapalne, posiew mleka, probiotyki, ropień piersi, technika karmienia piersią, zapalenie okołoprzewodowe, ziarniniakowe zapalenie piersi - Leksykon leków
Interakcje leku – Travogen 10 mg/g
Produkt leczniczy Travogen (krem 10 mg/g, zawierający 1% izokonazolu azotanu) charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym, co ogranicza ryzyko interakcji systemowych, w tym z alkoholem spożywczym. Brak jest udokumentowanych badań klinicznych dotyczących interakcji z innymi lekami, jednak zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu Travogenu z innymi miejscowymi preparatami na tę samą powierzchnię skóry. Nakładanie różnych leków miejscowych może prowadzić do zmian w ich wchłanianiu i skuteczności, dlatego wskazane jest zachowanie odstępu czasowego minimum 15-30 minut między aplikacjami. Szczególną uwagę należy zwrócić na unikanie jednoczesnego stosowania Travogenu z innymi miejscowymi lekami przeciwgrzybiczymi oraz kortykosteroidami, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych lub osłabienia działania przeciwgrzybiczego.
alkohol cetostearylowy, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, interakcja farmakologiczna, interakcja systemowa, izokonazol azotan, kortykosteroid miejscowy, leczenie ogólnoustrojowe, lek przeciwgrzybiczny, mydło o kwaśnym pH, opatrunek okluzyjny, preparat okluzyjny, preparat przeciwgrzybiczny, reakcja skórna, Travogen, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Micafungin Sandoz 50 mg
Micafungin Sandoz to lek przeciwgrzybiczy dostępny w formie proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji o dawkach 50 mg i 100 mg, zawierający mykafunginę sodową (10 mg/ml dla dawki 50 mg i 20 mg/ml dla dawki 100 mg). Wskazania do stosowania obejmują leczenie inwazyjnej kandydozy, w tym kandydemii i zakażeń narządów wewnętrznych, oraz kandydozy przełyku u pacjentów wymagających terapii dożylnej. Ponadto, lek jest stosowany profilaktycznie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, takich jak osoby po przeszczepieniu alogenicznych krwiotwórczych komórek macierzystych oraz pacjenci z przewidywaną neutropenią (<500 komórek/µl) trwającą ≥10 dni. W populacji pediatrycznej, w tym noworodków i dzieci poniżej 16 roku życia, Micafungin Sandoz jest wskazany w leczeniu inwazyjnej kandydozy oraz profilaktyce zakażeń Candida u pacjentów wysokiego ryzyka. Lek wymaga rekonstytucji przed podaniem i powinien być stosowany zgodnie z lokalnymi wytycznymi dotyczącymi terapii przeciwgrzybiczej.
Candida, centralny cewnik naczyniowy, chemioterapia, dysfagia, immunosupresja, interakcja lekowa, inwazyjna kandydoza, kandydemia, kandydoza przełyku, lek przeciwgrzybiczny, mykafungina, neutrofile, neutropenia, nowotwór wątroby, profilaktyka kandydozy, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przeszczepienie szpiku kostnego, śmiertelność, zakażenie grzybicze, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Flucorta 200 mg
Produkt leczniczy Flucorta zawierający flukonazol, stosowany w dawkach 50 mg, 100 mg oraz 200 mg, może wywoływać działania niepożądane wpływające na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, w szczególności zawroty głowy oraz drgawki. Zawroty głowy mogą zaburzać równowagę, ocenę odległości i czas reakcji, natomiast drgawki stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów ze względu na utratę kontroli nad ciałem i świadomością. Brak jest dedykowanych badań klinicznych oceniających wpływ flukonazolu na sprawność psychomotoryczną, jednak dostępne dane kliniczne wskazują na istotne ryzyko związane z tymi objawami, szczególnie u pacjentów stosujących wyższe dawki (200 mg), osoby w podeszłym wieku, z chorobami współistniejącymi układu nerwowego oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków mogących nasilać działania niepożądane.
choroba współistniejąca, dawka leku, drgawki, dysfagia, działanie niepożądane, epizod drgawkowy, farmakokinetyka leku, flukonazol, interakcja lekowa, lek przeciwgrzybiczny, objaw niepożądany, objawy neurologiczne, ośrodkowy układ nerwowy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, skutek uboczny, sprawność psychomotoryczna, terapia flukonazolem, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Worykonazol, lek przeciwgrzybiczy, nie posiada wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach wykazały jego toksyczne działanie na reprodukcję. Z tego względu stosowanie worykonazolu w ciąży jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach, gdy korzyść dla matki wyraźnie przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu, zwłaszcza przy ciężkich zakażeniach zagrażających życiu lub zdrowiu matki. Lekarz powinien przeprowadzić szczegółową analizę korzyści i ryzyka, poinformować pacjentkę o ograniczeniach danych oraz konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii. W przypadku podejrzenia ciąży podczas leczenia, pacjentka powinna niezwłocznie zgłosić ten fakt lekarzowi.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Erfin 250 mg
Lek Erfin w dawce 250 mg zawiera terbinafinę chlorowodorek jako substancję czynną i posiada jednoznaczne przeciwwskazanie do stosowania u pacjentów z nadwrażliwością na terbinafinę lub składniki pomocnicze preparatu. Nadwrażliwość ta może manifestować się od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję. W wywiadzie należy szczególnie uwzględnić wcześniejsze reakcje na leki z grupy alliloamin, gdyż ich wystąpienie stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ponownego podania Erfin 250 mg.
- Leksykon substancji czynnych
Flutykazon propionian – Działania niepożądane
Flutykazon propionian, jako kortykosteroid wziewny, wykazuje działania niepożądane zależne od dawki i czasu terapii, typowe dla tej grupy leków. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła (≥1/10), zapalenie płuc u pacjentów z POChP (≥1/100 do <1/10) oraz zapalenie części nosowej gardła (≥1/10). Rzadziej występują kandydoza przełyku (≥1/10 000 do <1/1000), reakcje nadwrażliwości skórne (≥1/1000 do <1/100), obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, spowolnienia wzrostu u dzieci, zmniejszenia gęstości mineralnej kości oraz zaburzeń metabolicznych, takich jak hipokaliemia (często) i hiperglikemia (niezbyt często). Ponadto, flutykazon może wywoływać zaburzenia psychiczne (lęk, zaburzenia snu, zmiany zachowania) oraz objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego (kołatanie serca, tachykardia, migotanie przedsionków). Występują także działania niepożądane ze strony układu oddechowego, takie jak chrypka, podrażnienie gardła i paradoksalny skurcz oskrzeli, który wymaga natychmiastowego odstawienia leku i interwencji.
choroba niedokrwienna serca, drżenie, flutykazon propionian, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kortykosteroid wziewny, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, pleśniawka, POChP, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, supresja kory nadnerczy, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zapalenie nosogardła, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości