Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Zydowudyna, składnik aktywny produktu Retrovir, może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, co może prowadzić do zmiany skuteczności terapii lub zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji lekowych zydowudyny z podziałem na różne grupy leków oraz poziom istotności klinicznej tych interakcji.¹

Interakcje z lekami przeciw infekcyjnymi

Ryfampicyna zmniejsza AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) zydowudyny o około 48% ± 34%, co może spowodować częściową lub całkowitą utratę skuteczności działania zydowudyny. Z tego powodu jednoczesne stosowanie ryfampicyny i zydowudyny jest przeciwwskazane.²

Stawudyna wykazuje antagonistyczne działanie wobec zydowudyny in vitro, dlatego też należy unikać jednoczesnego stosowania tych leków.³

Lamiwudyna może powodować nieznaczne zwiększenie Cmax zydowudyny (o 28%), chociaż całkowite narażenie (AUC) nie ulega znaczącej zmianie. Zydowudyna nie wpływa na farmakokinetykę lamiwudyny.⁴

Atowakwon zmniejsza stopień metabolizmu zydowudyny do jej glukuronidowego metabolitu, co skutkuje zwiększeniem stałej wartości AUC zydowudyny o 33% oraz zmniejszeniem najwyższego stężenia metabolitu glukuronidowego w surowicy o 19%. Wydaje się mało prawdopodobne, aby 3-tygodniowe podawanie atowakwonu w przebiegu leczenia ostrego PCP (zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis carinii) mogło prowadzić do zwiększonej częstości występowania działań niepożądanych. Jeżeli jednak pacjent jest leczony atowakwonem przez dłuższy czas, zaleca się szczególnie uważną obserwację.⁵

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Fenytoina – opisano kilka przypadków zmniejszenia we krwi stężenia fenytoiny podawanej jednocześnie z zydowudyną oraz 1 przypadek zwiększenia tego stężenia. Z tego powodu u pacjentów otrzymujących jednocześnie obydwa leki należy starannie monitorować stężenie fenytoiny we krwi.⁶

Kwas walproinowy może zwiększać AUC zydowudyny z jednoczesnym zmniejszeniem jej klirensu. Ze względu na ograniczone dane, znaczenie kliniczne tych zmian nie jest w pełni poznane. Jednak pacjenci otrzymujący jednocześnie kwas walproinowy i zydowudynę powinni być ściśle monitorowani pod kątem potencjalnej toksyczności zydowudyny.⁷

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Flukonazol może powodować zwiększenie AUC zydowudyny z jednoczesnym zmniejszeniem jej klirensu. Pacjentów otrzymujących jednocześnie flukonazol i zydowudynę należy ściśle kontrolować pod kątem potencjalnej toksyczności zydowudyny.⁸

Interakcje z lekami stosowanymi w terapii uzależnienia

Metadon powoduje zwiększenie AUC zydowudyny z jednoczesnym zmniejszeniem jej klirensu. Pacjenci otrzymujący jednocześnie metadon i zydowudynę wymagają ścisłego monitorowania pod kątem objawów toksyczności zydowudyny.⁹

Interakcje z lekami o potencjalnym działaniu mielosupresyjnym lub nefrotoksycznym

Równoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych zydowudyny. Do tej grupy należą:¹⁰

• Pentamidyna podawana ogólnie – może nasilać działania niepożądane zydowudyny
• Dapson – zwiększa ryzyko mielosupresji
• Pirymetamina – może nasilać działania niepożądane zydowudyny
• Ko-trymoksazol – zwiększa ryzyko działań niepożądanych
• Amfoterycyna B – może nasilać nefrotoksyczność
• Flucytozyna – może zwiększać toksyczność zydowudyny
• Gancyklowir – zwiększa ryzyko mielosupresji
• Interferon – może nasilać działania niepożądane zydowudyny
• Leki cytostatyczne: winkrystyna, winblastyna, doksorubicyna – zwiększają ryzyko mielosupresji

W przypadku konieczności jednoczesnego podawania zydowudyny i któregokolwiek z tych leków należy szczególnie uważnie kontrolować czynność nerek i parametry hematologiczne, a w razie konieczności zmniejszyć dawkę jednego lub więcej leków.¹¹

Dane z badań klinicznych nie wskazują na istotnie zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych zydowudyny w przypadku jednoczesnego stosowania z ko-trymoksazolem, pentamidyną w postaci aerozolu, pirymetaminą i acyklowirem w dawkach stosowanych w zapobieganiu zakażeniom.¹²

Inne istotne interakcje lekowe

Probenecyd powoduje znaczące zwiększenie AUC zydowudyny o 106% (przedział 100-170%). Należy ściśle obserwować, czy u pacjenta otrzymującego jednocześnie oba te leki, nie rozwijają się zaburzenia hematologiczne.¹³

Wiele innych leków może wpływać na metabolizm zydowudyny poprzez kompetycyjne hamowanie sprzęgania jej z kwasem glukuronowym lub bezpośrednie hamowanie metabolizmu zachodzącego w mikrosomach wątroby. Do takich leków należą:¹⁴

• Kwas acetylosalicylowy – może hamować metabolizm zydowudyny
• Opiody: kodeina, morfina – kompetycyjnie hamują sprzęganie z kwasem glukuronowym
• NLPZ: indometacyna, ketoprofen, naproksen – mogą hamować metabolizm zydowudyny
• Benzodiazepiny: oksazepam, lorazepam – mogą wpływać na metabolizm zydowudyny
• Cymetydyna – może hamować metabolizm w mikrosomach wątroby
• Klofibrat – wpływa na metabolizm zydowudyny
• Izoprynozyna – może wpływać na metabolizm zydowudyny

Przed użyciem tych leków w skojarzeniu z zydowudyną należy pamiętać o możliwości wystąpienia interakcji, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia.¹⁵

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy może wpływać na metabolizm zydowudyny, ponieważ obie substancje są metabolizowane w wątrobie. Alkohol może:

• Konkurować o enzymy wątrobowe prowadząc do spowolnienia metabolizmu zydowudyny i zwiększenia jej stężenia w osoczu
• Nasilać hepatotoksyczne działanie zydowudyny, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby
• Potęgować działania niepożądane zydowudyny, szczególnie te związane z układem nerwowym (zawroty głowy, bóle głowy)
• Nasilać mielosupresyjne działanie zydowudyny, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka wystąpienia niedokrwistości i neutropenii

Pacjentom przyjmującym zydowudynę należy zalecić unikanie spożywania alkoholu lub znaczne ograniczenie jego spożycia. W przypadku pacjentów regularnie spożywających alkohol, należy dokładnie monitorować parametry hematologiczne oraz czynność wątroby.

Tabela interakcji zydowudyny z innymi produktami leczniczymi