Specjalne ostrzeżenia
Atractin
Produkt leczniczy Atractin zawierający atorwastatynę wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby oraz aktywności aminotransferaz, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby lub spożywających alkohol. W przypadku trzykrotnego przekroczenia górnej granicy normy (GGN) aminotransferaz zaleca się redukcję dawki lub odstawienie leku. Badanie SPARCL wskazuje na zwiększone ryzyko udaru niedokrwiennego u pacjentów stosujących atorwastatynę w dawce 80 mg, szczególnie u osób z wcześniejszym udarem niedokrwiennym lub lakunarnym, co wymaga ostrożnej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, atorwastatyna może wywoływać miopatię, zapalenie mięśni oraz rabdomiolizę, zwłaszcza przy aktywności kinazy kreatynowej (CK) przekraczającej 10 x GGN, co wymaga regularnego monitorowania i natychmiastowego zgłaszania objawów mięśniowych przez pacjentów.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Atractin (atorwastatyna)
Produkt leczniczy Atractin, zawierający substancję czynną atorwastatynę, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa i monitorowania pacjentów przyjmujących ten lek.1
Wpływ na czynność wątroby
Przed rozpoczęciem terapii atorwastatyną należy wykonać badania kontrolne oceniające czynność wątroby, a następnie systematycznie je powtarzać. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów przedmiotowych lub podmiotowych wskazujących na uszkodzenie wątroby, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań czynności tego narządu. Pacjentów z podwyższoną aktywnością aminotransferaz należy monitorować do momentu normalizacji wyników. Jeśli aktywność aminotransferaz utrzymuje się na poziomie trzykrotnie przekraczającym górną granicę normy (GGN), zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu Atractin.2
Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania produktu Atractin u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu oraz u osób z chorobami wątroby w wywiadzie.3
Badanie SPARCL – profilaktyka udaru mózgu
W badaniu SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) przeprowadzono analizę post-hoc podtypów udaru mózgu u pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca, u których niedawno wystąpił udar mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA). Zaobserwowano częstsze występowanie udaru niedokrwiennego u osób leczonych atorwastatyną w dawce 80 mg w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo. Zwiększone ryzyko dotyczyło szczególnie pacjentów z wcześniejszym udarem niedokrwiennym lub udarem lakunarnym stwierdzonym przy rozpoczęciu badania.4
U pacjentów po przebytym udarze krwotocznym lub lakunarnym, stosunek korzyści do ryzyka związanego z przyjmowaniem atorwastatyny w dawce 80 mg pozostaje niepewny. Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.5
Wpływ na mięśnie szkieletowe
Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, może w rzadkich przypadkach wpływać na mięśnie szkieletowe, powodując bóle mięśniowe, zapalenie mięśni i miopatię. Stan ten może prowadzić do rabdomiolizy – potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się znacznym zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej (>10 x GGN), mioglobinemią i mioglobinurią, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.7
Postępowanie przed rozpoczęciem leczenia
Atorwastatynę należy przepisywać ostrożnie pacjentom z czynnikami predysponującymi do rabdomiolizy. Aktywność kinazy kreatynowej (CK) powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia statynami w następujących sytuacjach:8
- Zaburzenia czynności nerek9
- Niedoczynność tarczycy10
- U osób ze stwierdzonymi w wywiadzie chorobowymi lub rodzinnymi dziedzicznymi chorobami mięśni11
- U pacjentów, u których wcześniej wystąpiło toksyczne uszkodzenie mięśni po leczeniu statynami lub fibratami12
- U osób z chorobą wątroby w wywiadzie i/lub spożywających znaczne ilości alkoholu13
- U osób w wieku powyżej 70 lat – należy rozważyć konieczność wykonania oznaczeń zależnie od obecności innych czynników predysponujących do rozwoju rabdomiolizy14
- W sytuacjach, gdy możliwy jest wzrost aktywności enzymu w osoczu, np. w przypadku interakcji, oraz w szczególnych populacjach pacjentów, w tym w podgrupach z uwarunkowaniami genetycznymi15
W wymienionych sytuacjach należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka związanego z leczeniem oraz zaleca się wnikliwą obserwację kliniczną pacjentów. Jeżeli wyjściowa aktywność CK jest znacząco podwyższona (>5 x GGN), nie należy rozpoczynać leczenia atorwastatyną.Oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej
Badanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) nie powinno być wykonywane po intensywnym wysiłku fizycznym lub gdy istnieją inne prawdopodobne przyczyny wzrostu jej aktywności, ponieważ może to utrudnić właściwą interpretację wyników. W przypadku znacznego zwiększenia wyjściowej aktywności CK (>5 x GGN), należy ponownie oznaczyć tę wartość w ciągu 5-7 dni, aby potwierdzić wyniki.Monitoring w trakcie leczenia
Pacjentów należy poinstruować, aby natychmiast zgłaszali wystąpienie bólów mięśniowych, kurczy lub osłabienia ich siły, szczególnie gdy objawom tym towarzyszy ogólne osłabienie lub gorączka.18 W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy:20
Ryzyko rabdomiolizy zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z niektórymi produktami leczniczymi, które mogą podwyższać jej stężenie w osoczu. Do takich leków należą:24 W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków z atorwastatyną, należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka. Rekomenduje się:25 Atractin nie powinien być stosowany jednocześnie z produktami zawierającymi kwas fusydowy podawanymi ogólnoustrojowo. Atorwastatyny nie wolno także przyjmować przez 7 dni od zakończenia leczenia kwasem fusydowym.26 U pacjentów, u których stosowanie kwasu fusydowego podawanego ogólnoustrojowo jest niezbędne, leczenie statynami należy przerwać na cały okres terapii kwasem fusydowym. Istnieją doniesienia o przypadkach rabdomiolizy (w tym zakończonych zgonem) u pacjentów jednocześnie stosujących kwas fusydowy i statyny.27 Pacjenta należy poinformować, aby natychmiast zgłaszał lekarzowi jakiekolwiek objawy osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni. Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego.28 W wyjątkowych sytuacjach wymagających długotrwałego stosowania kwasu fusydowego podawanego ogólnoustrojowo, np. w przypadku leczenia ciężkich zakażeń, jednoczesne stosowanie atorwastatyny i kwasu fusydowego należy rozważyć indywidualnie i pod ścisłym nadzorem lekarza.29 W trzyletnim badaniu klinicznym, oceniającym dojrzewanie i rozwój, nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu atorwastatyny na wzrost i dojrzewanie płciowe. W badaniu tym monitorowano ogólny rozwój z zastosowaniem skali Tannera oraz wykonywano pomiary wzrostu i masy ciała.30 Obserwowano sporadyczne przypadki śródmiąższowej choroby płuc po zastosowaniu niektórych statyn, szczególnie podczas długotrwałego podawania. Objawy mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel oraz pogorszenie ogólnego stanu zdrowia (zmęczenie, zmniejszenie masy ciała i gorączka). W przypadku podejrzenia rozwoju śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, należy przerwać leczenie statyną.31 Istnieją dowody wskazujące, że wszystkie leki należące do grupy statyn mogą powodować podwyższenie stężenia glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy mogą wywoływać hiperglikemię wymagającą wdrożenia terapii przeciwcukrzycowej. Jednakże, korzyści z redukcji ryzyka chorób naczyniowych przeważają nad ryzykiem rozwoju cukrzycy, dlatego nie powinno się z tego powodu przerywać leczenia statynami.32 U pacjentów z grupy ryzyka (stężenie glukozy na czczo 5,6-6,9 mmol/l, BMI > 30 kg/m², podwyższone stężenie trójglicerydów, nadciśnienie tętnicze) należy monitorować zarówno stan kliniczny, jak i parametry biochemiczne, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.
Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym
Dzieci i młodzież
Śródmiąższowa choroba płuc
Cukrzyca