hipercholesterolemia rodzinna
Wskazanie

Hipercholesterolemia rodzinna to genetycznie uwarunkowane zaburzenie metabolizmu lipidów, charakteryzujące się wysokim stężeniem cholesterolu całkowitego i LDL-cholesterolu we krwi. Występuje w dwóch postaciach: heterozygotycznej (HeFH, 1:250-500 osób) i rzadkiej postaci homozygotycznej (HoFH, 1:160 000-300 000 osób). W większości przypadków (90%) jest spowodowana mutacjami w genie receptora LDL, rzadziej w genach ApoB, PCSK9 lub LDLRAP1.

Choroba ta znacząco zwiększa ryzyko przedwczesnego rozwoju miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. U nieleczonych pacjentów z HeFH choroba wieńcowa pojawia się średnio o 20 lat wcześniej niż w populacji ogólnej, a u osób z HoFH nawet przed 20. rokiem życia. Klinicznymi wykładnikami choroby są: żółtaki ścięgien (najczęściej ścięgna Achillesa), rąbek starczy rogówki, żółtaki powiek i guzki żółte w fałdach skórnych.

Leczenie opiera się na intensywnej terapii hipolipemizującej. Podstawę stanowią statyny w wysokich dawkach (Atoris, Roswera, Sortis, Lipitor, Apo-Atorva, Zahron), które należy rozpocząć wcześnie, nawet u dzieci. Jeśli monoterapia statynami nie jest wystarczająca, dodaje się ezetymib (Ezetrol, Ezehron), który hamuje wchłanianie cholesterolu w jelitach. W przypadkach opornych na leczenie stosuje się inhibitory PCSK9 (Repatha, Praluent), które można podawać w iniekcjach podskórnych co 2-4 tygodnie.

W szczególnie ciężkich przypadkach HoFH lub u pacjentów nietolerujących standardowej terapii stosuje się aferezę LDL, lomitapid (Lojuxta) hamujący syntezę VLDL lub mipomersen zmniejszający produkcję ApoB. W Polsce pacjenci z hipercholesterolemią rodzinną mogą być leczeni w ramach programu lekowego NFZ, który umożliwia dostęp do nowoczesnych terapii.

Największymi trudnościami w leczeniu hipercholesterolemii rodzinnej są: późne rozpoznanie (średnio w wieku 45-47 lat), niedostateczna identyfikacja pacjentów (w Polsce zdiagnozowano tylko około 5% przypadków), niewystarczające dawki leków hipolipemizujących oraz problemy z przestrzeganiem zaleceń terapeutycznych przez pacjentów. Dodatkowym wyzwaniem jest konieczność prowadzenia kaskadowych badań rodzinnych i wczesnego rozpoczynania leczenia u członków rodzin pacjentów, co często napotyka na opór lub trudności organizacyjne.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl