homozygotyczna postać rodzinna hipercholesterolemii
Wskazanie

Homozygotyczna postać rodzinnej hipercholesterolemii (HoFH) jest rzadkim, genetycznie uwarunkowanym zaburzeniem metabolizmu lipidów, charakteryzującym się ekstremalnie wysokim stężeniem cholesterolu LDL w surowicy krwi. Występuje z częstością około 1:1 000 000 w populacji ogólnej. Choroba spowodowana jest mutacjami w obu allelach genów kodujących receptor LDL (LDLR), apolipoproteinę B (APOB), konwertazę proproteinową subtilizyny/keksyny typ 9 (PCSK9) lub białko adaptorowe receptora LDL (LDLRAP1).

Pacjenci z HoFH prezentują znacznie podwyższone stężenie cholesterolu LDL (zwykle >500 mg/dl), wczesne występowanie żółtaków ścięgien i skóry, oraz przedwczesną, często agresywną miażdżycę naczyń wieńcowych. Bez odpowiedniego leczenia, chorzy z HoFH rzadko dożywają wieku 30 lat, umierając z powodu zawału serca lub nagłego zgonu sercowego.

W leczeniu HoFH stosuje się kombinację różnych metod terapeutycznych. Podstawą są intensywne dawki statyn (atorwastatyna – Atoris, Sortis; rosuwastatyna – Crestor, Rosucard), często w skojarzeniu z ezetymibem (Ezetrol). W przypadku pacjentów z HoFH konieczne jest zazwyczaj dodanie nowszych leków, takich jak inhibitory PCSK9 (ewolokumab – Repatha, alirokumab – Praluent) lub inhibitor białka transportującego estry cholesterolu – lomitapid (Lojuxta). W Polsce dostępna jest również kwas bempediowy (Nilemdo) oraz terapia złożona kwas bempediowy z ezetymibem (Nustendi).

Kluczową metodą leczenia w HoFH jest LDL-afereza, czyli zabieg polegający na pozaustrojowym oczyszczaniu krwi z cząsteczek LDL. Procedura ta jest zwykle wykonywana co 1-2 tygodnie. W najcięższych przypadkach rozważa się przeszczepienie wątroby jako metodę dostarczenia prawidłowo funkcjonujących receptorów LDL.

Największym wyzwaniem w leczeniu pacjentów z HoFH jest niewystarczająca skuteczność standardowej farmakoterapii. Ze względu na brak lub dysfunkcję receptorów LDL, leki stymulujące ekspresję tych receptorów (jak statyny) mają ograniczoną skuteczność. Dodatkowym problemem jest ograniczona dostępność i wysoki koszt zaawansowanych terapii, takich jak LDL-afereza czy nowoczesne leki biologiczne. Pacjenci wymagają kompleksowej opieki w wyspecjalizowanych ośrodkach zajmujących się zaburzeniami lipidowymi, a także regularnego monitorowania funkcji sercowo-naczyniowej od wczesnego dzieciństwa.