zwężenie przełyku
Zwężenie przełyku to patologiczne zmniejszenie światła przełyku, które może prowadzić do utrudnienia lub uniemożliwienia pasażu pokarmu. Jest to stan kliniczny, który może być spowodowany różnorodnymi czynnikami, zarówno wrodzonymi, jak i nabytymi.
Najczęstsze przyczyny zwężenia przełyku to choroba refluksowa przełyku, oparzenia chemiczne, długotrwałe stosowanie zgłębnika nosowo-żołądkowego, nowotwory przełyku, radioterapia oraz zabiegi chirurgiczne w obrębie przełyku. Zwężenia mogą mieć charakter łagodny (np. pooparzeniowe, pozapalne) lub złośliwy (w przebiegu nowotworów).
Objawy zwężenia przełyku obejmują głównie dysfagię (trudności w połykaniu), uczucie zatrzymywania się pokarmu w przełyku, ból podczas przełykania, regurgitację niestrawionych pokarmów oraz utratę masy ciała. Nasilenie objawów zależy od stopnia zwężenia oraz jego lokalizacji.
Diagnostyka zwężenia przełyku opiera się na badaniach endoskopowych (ezofagoskopia), radiologicznych (przełyk z kontrastem) oraz tomografii komputerowej. Kluczowe znaczenie ma określenie przyczyny zwężenia, co umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Leczenie zwężenia przełyku obejmuje metody endoskopowe (dylatacje balonowe lub bougienaże), implantację stentów przełykowych, leczenie chirurgiczne oraz terapię podstawowej choroby wywołującej zwężenie. W przypadku zwężeń nowotworowych stosuje się również metody paliatywne mające na celu poprawę jakości życia pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Atrezja przełyku i przetoka tchawiczo-przełykowa – Objawy
Przełykowo-tchawicza przetoka (TEF) i zarośnięcie przełyku (OA) to wrodzone anomalie układu pokarmowego i oddechowego, często współistniejące, manifestujące się od urodzenia objawami takimi jak niewydolność oddechowa, nadmierne ślinienie, kaszel i dławienie podczas karmienia. Typ C (zarośnięcie przełyku z dystalną przetoką) charakteryzuje się natychmiastowym pojawieniem się objawów, w tym rozdęciem żołądka spowodowanym przedostawaniem się powietrza przez przetokę, co prowadzi do niedodmy i aspiracyjnego zapalenia płuc. Diagnostyka prenatalna obejmuje ultrasonografię wykrywającą wielowodzie i brak pęcherzyka żołądkowego, jednak wykrywalność wynosi około 40%. Po urodzeniu rozpoznanie opiera się na niemożności przeprowadzenia sondy żołądkowej, zdjęciu rentgenowskim oraz badaniach kontrastowych i bronchoskopii. Nieleczone OA/TEF prowadzi do poważnych powikłań, takich jak aspiracja, zapalenie płuc, niedotlenienie, a nawet śmierć.
aortopeksja, aspiracyjne zapalenie płuc, bronchoskopia, dysfagia, dysmotoryka przełyku, echokardiografia, eozynofilowe zapalenie przełyku, gastroskopia, manometria przełyku, niedodma, niewydolność oddechowa, przetoka przełykowo-tchawicza, refluks żołądkowo-przełykowy, sinica, ślinotok, sonda Replogle, tracheomalacja, wielowodzie, zapalenie oskrzeli, zarośnięcie przełyku, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie przełyku, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ibandronat Polpharma 150 mg
Kwas ibandronowy w dawce 150 mg raz na miesiąc, stosowany w leczeniu osteoporozy, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący zarówno często występujące, jak i rzadkie, ale poważne działania niepożądane. Najczęstsze objawy to bóle stawów oraz symptomy grypopodobne, takie jak bóle mięśni, gorączka, dreszcze, nudności i utrata apetytu, które zwykle pojawiają się po pierwszej dawce i mają charakter przejściowy, łagodny do umiarkowanego. W badaniach klinicznych, obejmujących 1251 pacjentów przyjmujących 2,5 mg dziennie oraz grupę kobiet po menopauzie przyjmujących 150 mg miesięcznie, odsetek działań niepożądanych wynosił odpowiednio 22,7% po roku i 25,0% po dwóch latach, z niewielką liczbą przypadków prowadzących do przerwania terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zapalenie błony śluzowej przełyku, żołądka, refluks czy dyspepsja, które występowały z podobną częstością w obu schematach dawkowania.
astma oskrzelowa, atypowe złamanie kości udowej, bisfosfonian, ból mięśni, ból stawów, dysfagia, dyspepsja, kwas ibandronowy, martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego, martwica kości szczęki, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, pęcherzowe zapalenie skóry, podrażnienie przewodu pokarmowego, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej dwunastnicy, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gałki ocznej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie twardówki, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie podkrętarzowe, złamanie zmęczeniowe, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Objawy
Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie endokrynologiczne, charakteryzujące się obecnością gastrinomy w trzustce lub dwunastnicy, prowadzącą do nadprodukcji gastryny i wtórnej hipersekrecji kwasu solnego. Klinicznie manifestuje się bólem brzucha (70-100% pacjentów), biegunką (37-73%), zgagą (44%), nudnościami, utratą masy ciała oraz powikłaniami takimi jak mnogie, nawracające owrzodzenia trawienne, często w nietypowych lokalizacjach jelita cienkiego. W przypadku zespołu MEN1 objawy mogą pojawiać się wcześniej i mieć łagodniejszy przebieg, z biegunką jako dominującym symptomem. Diagnostyka jest często opóźniona (średnio ponad 5 lat) ze względu na niespecyficzność objawów i ich podobieństwo do choroby wrzodowej czy GERD, a także rzadkość występowania (poniżej 2 przypadków na milion rocznie). Gastrinoma ma tendencję do powolnego wzrostu, ale 60-90% guzów jest złośliwych, z przerzutami do wątroby u 10-35% pacjentów, zwłaszcza w przypadku guzów trzustkowych.
biegunka, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, dysfagia, gastrinoma, gastryna, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas żołądkowy, niedożywienie, niedrożność, niedrożność odźwiernika, nudności i wymioty, owrzodzenie trawienne, perforacja przewodu pokarmowego, przerzut do wątroby, rakowiak żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, smolisty stolec, steatorea, utrata masy ciała, wrzód żołądka, zespół MEN1, zespół złego wchłaniania, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Esogasec 20 mg
Lek Esogasec zawiera ezomeprazol magnezowy dwuwodny w dawkach 20 mg i 40 mg w postaci kapsułek dojelitowych twardych. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania tego preparatu są: nadwrażliwość na ezomeprazol lub inne pochodne benzoimidazolu, reakcje alergiczne na substancje pomocnicze oraz jednoczesne stosowanie nelfinawiru, inhibitora proteazy HIV. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz interakcję farmakologiczną z nelfinawirem, która wyklucza łączną terapię. Ponadto, postać farmaceutyczna kapsułek może stanowić problem u pacjentów z zaburzeniami połykania, takimi jak dysfagia czy zwężenia przełyku.
dysfagia, ezomeprazol magnezowy dwuwodny, gastroenterologia, górny odcinek przewodu pokarmowego, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakologiczna, interakcja lekowa, kapsułka dojelitowa twarda, nadwrażliwość, nelfinawir, peletka dojelitowa, pochodna benzoimidazolu, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, substancja pomocnicza, zakażenie wirusem HIV, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w zespole Zollingera-Ellisona (ZES) jest zróżnicowane i zależy od charakterystyki guza oraz stopnia zaawansowania choroby. Wczesne rozpoznanie i całkowite usunięcie guza chirurgicznie zapewnia ponad 80% przeżywalność po 15 latach, a 5-10-letnie przeżycie przekracza 90%. Czynniki pogarszające rokowanie to m.in. guzy trzustkowe, większe rozmiary guza, obecność przerzutów do wątroby, węzłów chłonnych lub kości, ektopowy zespół Cushinga oraz wysokie stężenia gastryny w surowicy. Pacjenci z ZES powiązanym z zespołem MEN wykazują lepsze przeżycie niż osoby ze sporadycznym ZES. Współczesne leczenie inhibitorami pompy protonowej (PPI) skutecznie kontroluje nadmierne wydzielanie kwasu, co zmniejsza powikłania związane z nadkwaśnością, a główną przyczyną zgonów pozostaje progresja guza gastrinoma.
5-letni wskaźnik przeżycia, choroba przerzutowa, diagnostyka obrazowa, ektopowy zespół Cushinga, gastryna, gastryna w surowicy, guz pierwotny, guz trzustki, inhibitor pompy protonowej, leczenie chirurgiczne, niedrożność odźwiernika, perforacja przewodu pokarmowego, progresja guza, przerzut do wątroby, przerzut do węzła chłonnego, resekcja chirurgiczna, wskaźnik przeżywalności, wydzielanie kwasu żołądkowego, zespół Cushinga, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon substancji czynnych
Kwas alendronowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas alendronowy, stosowany w terapii osteoporozy i innych schorzeń kostnych, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także hipokalcemia, która wymaga wcześniejszej korekty. Ponadto, nieprawidłowości anatomiczne przełyku (zwężenie, achalazja, owrzodzenia) oraz niemożność utrzymania pozycji pionowej przez minimum 30 minut po podaniu leku stanowią istotne ograniczenia stosowania. Szczególną uwagę zwraca się na konieczność utrzymania pozycji stojącej lub siedzącej przez co najmniej 30 minut, co jest podkreślane w charakterystykach preparatów takich jak Alendronat Bluefish, Alendronic Acid Genoptim czy Ostolek. Przeciwwskazaniem są także ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 35 ml/min), nieskorygowana hipowitaminoza D oraz zaburzenia gospodarki mineralnej wymagające specjalistycznego leczenia.
achalazja przełyku, bisfosfoniany, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa żołądka, dysfagia, hipokalcemia, hipowitaminoza D, klirens kreatyniny, kwas alendronowy, martwica kości szczęki, nadwrażliwość na lek, niedobór wapnia, osteoporoza, owrzodzenie przełyku, preparaty kwasu alendronowego, reakcja alergiczna, skurcz przełyku, zaburzenia gospodarki mineralnej, zapalenie przełyku, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ostolek 70 mg
Ostolek (alendronian sodu) w dawce 70 mg raz w tygodniu oraz 10 mg raz na dobę wykazuje zbliżony profil bezpieczeństwa u kobiet po menopauzie z osteoporozą, potwierdzony w badaniach klinicznych trwających od roku do trzech lat. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym zapalenie, owrzodzenia i nadżerki przełyku, które mogą prowadzić do zwężenia przełyku. Zaleca się przyjmowanie leku na czczo, popijając pełną szklanką wody i pozostanie w pozycji pionowej przez co najmniej 30 minut, aby zminimalizować ryzyko tych powikłań. Często występują również bóle kości, mięśni i stawów, które zwykle ustępują po odstawieniu leku, jednak należy monitorować pacjentów pod kątem objawów martwicy kości szczęki lub żuchwy.
alendronian sodu, atypowe złamanie kości udowej, bisfosfonian, ból brzucha, dysfagia, martwica kości szczęki, nadżerka przełyku, niestrawność, osteoporoza, owrzodzenie przełyku, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, zaburzenie smaku, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie przełyku, zapalenie twardówki, zawroty głowy, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Alendronic Acid Genoptim 70 mg
Stosowanie kwasu alendronowego w dawce 70 mg jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nieprawidłowościami anatomicznymi przełyku, takimi jak zwężenie przełyku, achalazja czy inne zaburzenia opóźniające opróżnianie przełyku, ze względu na ryzyko zatrzymania tabletki i podrażnienia błony śluzowej. Konieczne jest również wykluczenie hipokalcemii przed rozpoczęciem terapii, gdyż niedobór wapnia może ulec pogłębieniu, prowadząc do poważnych powikłań. Ponadto, pacjenci muszą być zdolni do utrzymania pozycji pionowej przez minimum 30 minut po zażyciu leku, co eliminuje możliwość stosowania u osób unieruchomionych lub z ograniczoną mobilnością. Przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na kwas alendronowy lub substancje pomocnicze, przy czym każda tabletka zawiera 70 mg kwasu alendronowego w postaci 91,37 mg sodu alendronianu trójwodnego.
achalazja przełyku, alendronic acid, bisfosfonian, dysfagia, hipokalcemia, klirens kreatyniny, kwas alendronowy, nadwrażliwość na lek, nieprawidłowości przełyku, niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, sodu alendronian, suplementacja, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, zaburzenia motoryki, zapalenie przełyku, zwężenie przełyku, zwieracz przełyku - Leksykon substancji czynnych
Kwas tauroselcholowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas tauroselcholowy znakowany izotopem 75Se (radioaktywność 370 kBq na kapsułkę) stosowany w diagnostyce w preparacie SeHCAT ma jedno bezwzględne przeciwwskazanie – nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Każda kapsułka zawiera 71,04 mg sodu, co wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym lub chorobami nerek, gdzie kontrola podaży sodu jest kluczowa. Preparat emituje promieniowanie gamma o energiach 0,136 MeV i 0,265 MeV, co wymaga rozważenia ryzyka u wybranych grup pacjentów, mimo braku formalnych przeciwwskazań w tym zakresie.
cel diagnostyczny, choroba nerek, ciąża, dysfagia, izotop promieniotwórczy, kapsułka twarda, karmienie piersią, kwas tauroselcholowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność serca, pacjent pediatryczny, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radioaktywność, selen-75, sód, substancja czynna, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie motoryki przełyku, zwężenie przełyku - Leksykon substancji czynnych
Sód alendronian – Przeciwwskazania stosowania
Sód alendronianowy w dawce 70 mg (Alendronat Bluefish) jest skutecznym bisfosfonianem stosowanym w leczeniu osteoporozy, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują zaburzenia przełyku takie jak zwężenie, achalazję oraz inne stany opóźniające opróżnianie przełyku, które zwiększają ryzyko podrażnienia i uszkodzenia śluzówki. Ponadto, pacjenci muszą być zdolni do utrzymania pozycji pionowej przez minimum 30 minut po przyjęciu leku, aby zapobiec refluksowi tabletki i powikłaniom przełykowym. Hipokalcemia stanowi kolejne bezwzględne przeciwwskazanie, wymagające korekty przed rozpoczęciem terapii, ze względu na ryzyko nasilenia niedoboru wapnia i powikłań takich jak tężyczka czy zaburzenia rytmu serca. Należy również uwzględnić nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także ciężką niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 35 ml/min) oraz aktywne choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego.
achalazja, alendronat, bisfosfonian, choroba neurologiczna, choroba przyzębia, choroba wrzodowa żołądka, demencja, drgawka, dysfagia, ekstrakcja zębów, GERD, górny odcinek przewodu pokarmowego, hipokalcemia, hipowitaminoza D, klirens kreatyniny, kortykosteroid, łagodne zaburzenie poznawcze, martwica kości szczęki, motoryka przełyku, nadwrażliwość, niewydolność nerek, osteomalacja, osteoporoza, otępienie, owrzodzenie, perforacja, perystaltyka przełyku, podrażnienie przełyku, reakcja krzyżowa, refluks żołądkowo-przełykowy, sód alendronianowy, tężyczka, uchyłek przełyku, witamina D, zabieg stomatologiczny, zaburzenie czynności przytarczyc, zaburzenie gospodarki wapniowo-fosforanowej, zaburzenie mineralizacji kości, zaburzenie poznawcze, zaburzenie przełyku, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie kości i szpiku, zapalenie przełyku, zespół złego wchłaniania, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Diagnostyka i diagnoza
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła, immunologicznie zależna choroba zapalna przełyku, charakteryzująca się naciekiem eozynofilowym błony śluzowej. Diagnostyka opiera się na trzech kryteriach: obecności objawów dysfunkcji przełyku, co najmniej 15 eozynofilach w polu widzenia o dużym powiększeniu (HPF) w biopsji oraz wykluczeniu innych przyczyn eozynofilii, w tym PPI-REE. Złotym standardem jest gastroskopia z pobraniem co najmniej 6-9 wycinków z różnych poziomów przełyku, nawet przy braku widocznych zmian endoskopowych, które mogą obejmować pierścienie, bruzdy, białe naloty, zwężenia i obrzęk. Skala EREFS służy do standaryzacji oceny endoskopowej. Histopatologicznie oprócz liczby eozynofilów obserwuje się przerost warstwy podstawnej, mikroropnie eozynofilowe i włóknienie blaszki właściwej. Diagnostyka różnicowa obejmuje GERD, zakażenia, alergie i inne choroby zapalne, a wykluczenie PPI-REE jest kluczowe, choć próba PPI nie jest już obligatoryjna w kryteriach diagnostycznych.
badanie histopatologiczne, biały nalot, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba refluksowa przełyku, Cytosponge, dieta eliminacyjna, dysfagia, eozynofilowe zapalenie przełyku, Esophageal String Test, ezofagogram, gastroskopia, inhibitor pompy protonowej, kruchość błony śluzowej, manometria przełyku, naciek eozynofilowy, nieswoista choroba zapalna jelit, obrzęk błony śluzowej, przeciwciało IgE, skala EREFS, test płatkowy, test punktowy, włóknienie blaszki właściwej, zespół hipereozynofilowy, zwężenie przełyku - Leksykon substancji czynnych
Kwas ibandronowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas ibandronowy, bisfosfonian stosowany w leczeniu osteoporozy i przerzutów kostnych, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze oraz hipokalcemia, która stanowi kluczowy parametr do oceny, gdyż bisfosfoniany mogą dodatkowo obniżać stężenie wapnia w surowicy. W przypadku doustnych form leku przeciwwskazaniami są także nieprawidłowości przełyku (zwężenie, skurcz dolnej części przełyku, inne patologie opóźniające opróżnianie) oraz niemożność utrzymania pozycji stojącej lub siedzącej przez minimum 60 minut po podaniu, co ma na celu zmniejszenie ryzyka podrażnienia i powikłań ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego. Przeciwwskazania te dotyczą preparatów takich jak Ibandronat Polpharma, Ibandronic Acid Aurovitas, Synthon, Viatris, Kefort, Nucodran, natomiast formy parenteralne (Ibandronic Acid Noridem, Osagrand) mają ich mniej, co może wpływać na wybór postaci leku.
atypowe złamanie kości udowej, bisfosfoniany, choroba przyzębia, choroba wrzodowa żołądka, działanie niepożądane, forma doustna, forma parenteralna, górny odcinek przewodu pokarmowego, hipokalcemia, kwas ibandronowy, martwica kości szczęki, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, osteoporoza, owrzodzenie, perforacja, przerzuty nowotworowe do kości, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz przełyku, substancja pomocnicza, zaburzenie funkcji nerek, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Alendran 70 70 mg
Alendran 70, zawierający 70 mg kwasu alendronowego (odpowiadające 76,188 mg sodu alendronianu bezwodnego), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, anatomiczne i czynnościowe zaburzenia przełyku (w tym zwężenia i skurcz zwieracza przełyku), niemożność utrzymania pozycji pionowej przez minimum 30 minut po podaniu leku oraz hipokalcemia. Szczególnie istotne jest wyrównanie zaburzeń gospodarki wapniowej przed terapią, aby uniknąć powikłań metabolicznych związanych z nasileniem hipokalcemii.
Alendran 70, działanie niepożądane, hipokalcemia, kwas alendronowy, nadwrażliwość, niedobór witaminy D, niedoczynność przytarczyc, objaw alergiczny, opóźnione opróżnianie przełyku, przewlekła choroba nerek, sodu alendronian bezwodny, substancja pomocnicza, zaburzenie gospodarki wapniowej, zaburzenie przełyku, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorbifer Durules 100 mg Fe(II) + 60 mg
Produkt leczniczy Sorbifer Durules zawiera 100 mg żelaza(II) w postaci siarczanu żelaza(II) oraz 60 mg kwasu askorbinowego i jest związany z występowaniem działań niepożądanych, głównie ze strony przewodu pokarmowego. Częstość tych działań wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki, przy dawkach 100-400 mg/dobę odnotowano ich u 7-20% pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to nudności, bóle brzucha, biegunka i zaparcia (często, ≥ 1/100 do < 1/10). Rzadziej obserwuje się poważniejsze powikłania, takie jak owrzodzenia i zwężenia przełyku (rzadko, ≥ 1/10 000 do < 1/1 000). Dodatkowo, w okresie nadzoru po wprowadzeniu leku zgłaszano owrzodzenia jamy ustnej i wymioty o nieznanej częstości, często związane z nieprawidłowym podaniem (np. żucie lub ssanie tabletek). U pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami połykania istnieje zwiększone ryzyko poważnych uszkodzeń przełyku i martwicy oskrzeli, co wymaga szczególnej ostrożności.
biegunka, ból brzucha, działanie niepożądane, klasyfikacja MedDRA, kwas askorbowy, monitorowanie działań niepożądanych, nudności, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie przełyku, preparat żelaza, produkt leczniczy, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, siarczan żelaza(II), Sorbifer Durules, uszkodzenie przełyku, wymioty, wysypka, zaburzenie połykania, zaparcie, zwężenie oskrzeli, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie wywołane przez gastriniaki – nowotwory neuroendokrynne wydzielające nadmierne ilości gastryny, co prowadzi do hipergastrynemii i hipersekrecji kwasu żołądkowego. Gastriniaki lokalizują się najczęściej w dwunastnicy (50-85%) lub trzustce (około 25%), a około 25% przypadków ZES jest związanych z zespołem MEN-1. Patofizjologia opiera się na niekontrolowanym wydzielaniu gastryny, która stymuluje komórki okładzinowe do produkcji kwasu oraz komórki ECL do uwalniania histaminy, co skutkuje nawet 4- do 10-krotnym wzrostem podstawowego wydzielania kwasu żołądkowego. Przewlekła hipergastrynemia prowadzi do rozwoju mnogich wrzodów w nietypowych lokalizacjach, malabsorpcji, biegunek sekrecyjnych oraz proliferacji komórek ECL, co może skutkować rakowiakami żołądka typu 2. Gastriniaki wykazują zróżnicowany przebieg kliniczny – 60-70% ma charakter złośliwy, a 30-40% przypadków wiąże się z przerzutami do wątroby.
analog somatostatyny, biegunka sekrecyjna, chemioterapia, choroba wrzodowa, chromogranina A, hipersekrecja kwasu żołądkowego, inhibitor pompy protonowej, komórka enterochromafinopodobna, komórka neuroendokrynna, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, radioterapia, receptor H2, synaptofizyna, zapalenie przełyku, zespół MEN 1, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon substancji czynnych
Sód ryzedronian – Działania niepożądane
Sód ryzedronian, stosowany w dawce 5 mg/dobę u kobiet z osteoporozą po menopauzie, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach III fazy obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego (zaparcie 5,0%, niestrawność 4,5%, nudności 4,3%, ból brzucha 3,5%, biegunka 3,0%) oraz układu nerwowego (ból głowy 1,8%). Działania te mają zazwyczaj łagodny lub umiarkowany charakter i rzadko wymagają przerwania terapii. Rzadziej występują zapalenia błony śluzowej żołądka i przełyku (~0,9%), a także nietypowe złamania podkrętarzowe i trzonu kości udowej, które są powikłaniem długotrwałego leczenia bisfosfonianami. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), martwicę kości szczęki oraz reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
badanie biochemiczne, bisfosfonian, ból mięśniowo-kostny, dysfagia, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, martwica kości przewodu słuchowego, martwica kości szczęki, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, owrzodzenie przełyku, reakcja anafilaktyczna, sód ryzedronian, stężenie fosforanów, stężenie wapnia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej dwunastnicy, zapalenie błony śluzowej przełyku, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie języka, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie podkrętarzowe, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ibuprofen B. Braun 200 mg/50 ml
Ibuprofen podawany dożylnie w dawce 200 mg/50 ml wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującym wpływem na układ pokarmowy, gdzie bardzo często (≥10%) występują objawy takie jak zgaga, ból brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka i zaparcia, a także nieznaczna utrata krwi z przewodu pokarmowego, mogąca prowadzić do niedokrwistości. Często (1-10%) obserwuje się owrzodzenia przewodu pokarmowego z ryzykiem krwawienia i perforacji oraz zaostrzenie chorób zapalnych jelit. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak zapalenie przełyku, trzustki czy przeponowate zwężenia jelit. W zakresie układu sercowo-naczyniowego bardzo rzadko (<0,01%) notuje się kołatanie serca, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego i nadciśnienie tętnicze, szczególnie przy dawkach dobowych 2400 mg i długotrwałym stosowaniu. Ryzyko incydentów zatorowo-zakrzepowych jest niewielkie, ale istotne klinicznie.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny ostry zespół wieńcowy, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężka niepożądana reakcja skórna, incydent zatorowo-zakrzepowy, krwotoczne zapalenie jelita grubego, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwicze zapalenie powięzi, niedokrwistość, niedowidzenie toksyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk twarzy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie przewodu pokarmowego, pancytopenia, roztwór do infuzji, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń układowy rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenie krwiotworzenia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zgaga, złuszczające zapalenie skóry, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ostemax 70 comfort 70 mg
Profil bezpieczeństwa alendronianu, substancji czynnej leku Ostemax 70 comfort (70 mg raz w tygodniu), został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych oraz w praktyce klinicznej po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak ból brzucha (3,7%), dyspepsja (2,7%), zarzucanie treści pokarmowej do przełyku (1,9%) oraz nudności (1,9%). Działania te występują z częstością ≥1% i są zgodne z obserwacjami z badań porównujących dawkę 70 mg raz w tygodniu z dawką 10 mg na dobę. Rzadziej obserwuje się poważniejsze powikłania, takie jak owrzodzenie przełyku, zwężenie przełyku, perforacje czy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego, które mimo niskiej częstości (<1/1000) stanowią istotne zagrożenie kliniczne. W obrębie układu mięśniowo-szkieletowego najczęściej występują bóle mięśniowo-kostne (do 4,1%), a rzadko martwica kości szczęki oraz nietypowe złamania podkrętarzowe i trzonu kości udowej, charakterystyczne dla bisfosfonianów. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego obejmują ból głowy i zawroty głowy, a także rzadkie reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy.
alendronian, bisfosfoniany, ból brzucha, ból głowy, bóle mięśniowo-kostne, dysfagia, dyspepsja, hipokalcemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, łysienie, martwica kości przewodu słuchowego, martwica kości szczęki, nadżerki przełyku, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk stawów, owrzodzenie przełyku, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, refluks przełykowy, smoliste stolce, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia smaku, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zapalenie twardówki, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złamania podkrętarzowe, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Uchyłek zenkera – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w uchyłku Zenkera jest uzależnione od metody leczenia, wieku pacjenta oraz chorób współistniejących. Klasyczna diwertikulektomia z miotomią mięśnia pierścienno-gardłowego zapewnia natychmiastową ulgę u 90-100% pacjentów, z długoterminowym wskaźnikiem nawrotów 2-33%, śmiertelnością 0-9,5% oraz chorobowością 4-47%, obejmującą powikłania takie jak zapalenie śródpiersia czy uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego. Endoskopowa diwertikulektomia ze staplerem charakteryzuje się podobną skutecznością (94-100% ulgi), ale niższą śmiertelnością (0-1%) i chorobowością 10-31%, z możliwymi powikłaniami jak krwawienie czy perforacja przełyku. Najnowsze dane wskazują, że przezoralne staplerowanie uchyłka osiąga długoterminowy wskaźnik powodzenia na poziomie 76%, z lepszymi wynikami u pacjentów ≥70 lat (P=0,038) oraz korzystnym profilem bezpieczeństwa.
chorobowość, choroby współistniejące, diwertikulektomia, dysfagia, krwawienie, krwiak, miotomia mięśnia pierścienno-gardłowego, objawy oddechowe, perforacja przełyku, perforacja uchyłka, regurgitacja, remisja, uchyłek Zenkera, uszkodzenie nerwu krtaniowego wstecznego, zabieg chirurgiczny, zapalenie śródpiersia, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Pierścień naczyniowy – Zapobieganie i profilaktyka
Pierścień naczyniowy to rzadka wrodzona wada sercowo-naczyniowa, występująca z częstością około 1 na 10 000 żywych urodzeń, polegająca na nieprawidłowym rozwoju aorty lub jej odgałęzień, które otaczają tchawicę i/lub przełyk, powodując ich ucisk. Wczesna diagnoza, możliwa już w okresie prenatalnym za pomocą ultrasonografii, jest kluczowa dla zapobiegania poważnym powikłaniom. Objawy kliniczne obejmują stridor, trudności w połykaniu, bezdechy oraz objawy niewydolności oddechowej. Wskazana jest szybka konsultacja kardiologiczna i ocena ultrasonograficzna noworodka, nawet jeśli brak jest objawów. Leczenie operacyjne, polegające na przerwaniu pierścienia naczyniowego i udrożnieniu dróg oddechowych, jest wskazane u pacjentów objawowych i powinno być wykonane niezwłocznie po rozpoznaniu, aby zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak uszkodzenie tchawicy, oskrzeli czy nagła śmierć.
badanie ultrasonograficzne, bezdech, diagnostyka prenatalna, dysfagia, interwencja chirurgiczna, kardiolog wad wrodzonych, niewydolność oddechowa, oddział intensywnej terapii, pierścień naczyniowy, regurgitacja, stridor, tętniak, uchyłek Kommerella, ucisk przełyku, ucisk tchawicy, wrodzona wada układu sercowo-naczyniowego, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dróg oddechowych, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Atrezja przełyku i przetoka tchawiczo-przełykowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przełykowo-tchawicza przetoka (TEF) oraz zarośnięcie przełyku (OA) to wrodzone wady rozwojowe o częstości około 1:3000-4500 żywych urodzeń, najczęściej występujące łącznie (86% przypadków). OA charakteryzuje się przerwaniem ciągłości przełyku z utworzeniem ślepego worka, natomiast TEF to patologiczne połączenie między przełykiem a tchawicą, co prowadzi do aspiracji pokarmu i płynów do dróg oddechowych. Objawy kliniczne pojawiają się bezpośrednio po urodzeniu i obejmują nadmierne ślinienie, duszność, kaszel oraz dławienie podczas karmienia. Diagnostyka opiera się na próbie wprowadzenia zgłębnika do żołądka, która kończy się niepowodzeniem w OA, oraz badaniu radiologicznym klatki piersiowej. Opieka przedoperacyjna wymaga zastosowania drenu Replogle do ciągłego odsysania wydzieliny, utrzymania pozycji z uniesioną głową (30-60°), żywienia pozajelitowego (TPN) lub przez gastrostomię oraz monitorowania funkcji oddechowych i zapobiegania aspiracji. W przypadku zapalenia płuc lub sepsy stosuje się antybiotykoterapię dożylną.
badanie kontrastowe, desaturacja, drożność dróg oddechowych, dysfagia, endoskopia przełyku, fizjoterapia oddechowa, gastrostomia, GERD, intubacja, problem z oddychaniem, przetoka przełykowo-tchawicza, przetoka tchawiczo-przełykowa, refluks żołądkowo-przełykowy, saturacja, sinica, tlenoterapia, tracheomalacja, zaburzenie motoryki przełyku, zachłyśnięcie, zapalenie płuc, zarośnięcie przełyku, zespół CHARGE, zespół VACTERL, zwężenie przełyku, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Diagnostyka i diagnoza
Oparzenia chemiczne stanowią poważne uszkodzenia tkanek wywołane przez substancje żrące, których ciężkość zależy od pH (kwasy <7, zasady >7), stężenia, czasu kontaktu, ilości i postaci fizycznej substancji oraz miejsca ekspozycji (skóra, oczy, błony śluzowe). Diagnostyka obejmuje szczegółowe badanie fizykalne z oceną bólu, głębokości i charakteru uszkodzeń (koagulacja martwicza dla kwasów, martwica rozpływna dla zasad), a w przypadku kontaktu z oczami – pomiar pH i ocenę okulistyczną z użyciem fluoresceiny. Połknięcie substancji wymaga endoskopii przełyku i żołądka do 48-96 godzin od zdarzenia, klasyfikacji oparzeń (powierzchowne, śródścienne, przezmurowe) oraz badań laboratoryjnych dostosowanych do rodzaju toksycznej substancji (np. wapń, magnez, potas, EKG przy kwasie fluorowodorowym). Obrazowanie (RTG, TK) jest niezbędne do wykrycia perforacji i oceny uszkodzeń wewnętrznych.
endoskopia przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, fenol, hiperkaliemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, intubacja dotchawicza, klasyfikacja Roper-Hall, kwas fluorowodorowy, kwas szczawiowy, martwica rozpływna, obrzęk górnych dróg oddechowych, odma śródpiersia, oparzenie chemiczne, oparzenie chemiczne oka, oparzenie częściowej grubości, oparzenie kwasowe, oparzenie pełnej grubości, oparzenie powierzchowne, perforacja przełyku, substancja żrąca, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Zapobieganie i profilaktyka
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekłe, immunologiczne schorzenie wymagające długoterminowego leczenia, które opiera się na trzech filarach: leczeniu dietetycznym, farmakoterapii oraz regularnym monitorowaniu stanu pacjenta. Dieta eliminacyjna, szczególnie eliminacja mleka (1FED), wykazuje skuteczność porównywalną do bardziej restrykcyjnej diety sześciu pokarmów (6FED), umożliwiając remisję u około 61% pacjentów. Farmakoterapia obejmuje inhibitory pompy protonowej (PPI), które indukują remisję u około 69% chorych, oraz miejscowe glikokortykosteroidy, skuteczne u około 82% pacjentów, stanowiące podstawę leczenia przeciwzapalnego. Nowością jest dupilumab – przeciwciało monoklonalne przeciwko IL-4Rα, zatwierdzone przez FDA, szczególnie wskazane u pacjentów opornych na standardowe terapie oraz z towarzyszącym astmą lub ciężkim wypryskiem. Poszerzanie przełyku jest rekomendowane w przypadku zwężeń powodujących dysfagię, jednak nie zapobiega nawrotom zapalenia.
alergen pokarmowy, biopsja przełyku, dieta elementarna, dupilumab, dylatacja przełyku, dysfagia, eozynofilowe zapalenie przełyku, immunomodulator, inhibitor pompy protonowej, kromoglikan sodowy, leczenie pierwszego rzutu, leczenie podtrzymujące, lek anty-TNF, miejscowy glikokortykosteroid, nawrót objawów, remisja histologiczna, schorzenie immunologiczne, stenoza przełyku, terapia anty-IgE, terapia biologiczna, wyprysk, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Refluks u niemowląt – Diagnostyka i diagnoza
Refluks żołądkowo-przełykowy (GER) u niemowląt jest powszechnym zjawiskiem fizjologicznym, występującym u około 40% zdrowych niemowląt, z objawami pojawiającymi się zwykle przed 8. tygodniem życia i ustępującymi do końca pierwszego roku. Diagnostyka opiera się głównie na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, z oceną przyrostu masy ciała oraz obecności objawów alarmowych, takich jak wymioty z krwią lub żółcią, trudności oddechowe, czy słaby przyrost masy ciała. Wskazaniem do dalszych badań diagnostycznych, takich jak badanie kontrastowe, ultrasonografia, endoskopia, 24-godzinny monitoring pH przełyku, wielokanałowa impedancja śródprzełykowa (MII-pH) czy scyntygrafia opróżniania żołądka, są objawy alarmowe, brak poprawy po leczeniu lub podejrzenie powikłań. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. alergię pokarmową, zwężenie odźwiernika, zapalenie przełyku eozynofilowe oraz infekcyjne, a także zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego i wrodzone wady anatomiczne.
alergia na białka mleka krowiego, alergia pokarmowa, badanie fizykalne, badanie kontrastowe przewodu pokarmowego, badanie ultrasonograficzne, choroba refluksowa przełyku, diagnostyka różnicowa, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, impedancja śródprzełykowa, inhibitory pompy protonowej, kolka niemowlęca, kwestionariusz diagnostyczny, malrotacja żołądka, nawracające zapalenie płuc, pepsyna, przepuklina rozworu przełykowego, refluks żołądkowo-przełykowy, scyntygrafia opróżniania żołądka, wymioty krwawe, wymioty żółciowe, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka i jelit, zwężenie odźwiernika, zwężenie przełyku