Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania alendronianu (Ostenil 70)

Alendronian, substancja czynna produktu leczniczego Ostenil 70, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia określonych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące niebezpieczeństw oraz środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów tym lekiem.¹

Zaburzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego

Alendronian może powodować miejscowe podrażnienie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:

• Czynnymi chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym trudnościami w połykaniu
• Chorobami przełyku
• Zapaleniem błony śluzowej żołądka i/lub dwunastnicy
• Chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy

Szczególną ostrożność należy zachować również u pacjentów, którzy w ciągu ostatniego roku przebyli ciężkie choroby przewodu pokarmowego, takie jak choroba wrzodowa żołądka, czynne krwawienie z przewodu pokarmowego lub przeszli zabieg chirurgiczny w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego (z wyjątkiem plastyki odźwiernika).²

W przypadku pacjentów z rozpoznanym przełykiem Barretta, lekarz powinien dokonać indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka wynikającego z zastosowania alendronianu.³

U osób przyjmujących alendronian opisywano działania niepożądane w obrębie przełyku, takie jak:

• Zapalenie przełyku
• Owrzodzenia przełyku
• Nadżerki przełyku, rzadko prowadzące do zwężenia przełyku

Niektóre z tych działań niepożądanych miały ciężki przebieg i powodowały konieczność hospitalizacji pacjentów.⁴

Lekarz powinien zwracać szczególną uwagę na wszelkie objawy przedmiotowe i podmiotowe, które mogą wskazywać na zmiany w przełyku. Pacjentów należy poinformować o konieczności przerwania leczenia produktem Ostenil 70 i zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia:⁵

• Dysfagii (trudności w połykaniu)
• Bólu podczas połykania
• Bólu zamostkowego
• Wystąpienia lub nasilenia zgagi

Ryzyko ciężkich działań niepożądanych w obrębie przełyku jest większe u pacjentów, którzy nie stosują alendronianu zgodnie z zaleceniami i/lub kontynuują jego przyjmowanie mimo występowania objawów podrażnienia przełyku. Pacjent powinien otrzymać szczegółowe informacje dotyczące właściwego stosowania leku i być świadomy, że nieprzestrzeganie zaleceń może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń w obrębie przełyku.⁶

W badaniach klinicznych nie stwierdzono zwiększonego ryzyka występowania choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy podczas stosowania alendronianu. Jednak po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano rzadkie przypadki choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy, niektóre o ciężkim przebiegu, z powikłaniami. Nie można wykluczyć związku przyczynowego ze stosowaniem leku.⁷

Niewydolność nerek

Nie zaleca się podawania produktu Ostenil 70 pacjentom z zaawansowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 35 ml/min).⁸

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Ostenil 70 należy wyrównać hipokalcemię. Należy również skutecznie leczyć inne zaburzenia gospodarki mineralnej, takie jak niedobór witaminy D i niedoczynność przytarczyc.⁹

Ze względu na pozytywny wpływ alendronianu na zwiększenie mineralizacji kości, może wystąpić zmniejszenie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy, szczególnie u pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy, u których wchłanianie wapnia może być zmniejszone. Zmiany te są zazwyczaj niewielkie i bezobjawowe. Jednakże rzadko opisywano objawową hipokalcemię, niekiedy o ciężkim przebiegu, występującą często u pacjentów z czynnikami predysponującymi, takimi jak:¹⁰

• Niedoczynność przytarczyc
• Niedobór witaminy D
• Zaburzenia wchłaniania wapnia

Szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia i witaminy D pacjentom stosującym glikokortykosteroidy.¹¹

Martwica kości żuchwy

Zgłaszano przypadki martwicy kości żuchwy związane zazwyczaj z ekstrakcją zęba i/lub miejscowym zakażeniem (w tym zapaleniem kości i szpiku) u pacjentów leczonych bisfosfonianami. Dotyczyło to głównie pacjentów z rozpoznaniem choroby nowotworowej, którzy poddawani byli intensywnemu leczeniu, w tym dożylnie podawanymi bisfosfonianami. Wielu z tych pacjentów otrzymywało także chemioterapię i kortykosteroidy. O przypadkach martwicy kości żuchwy donoszono również u pacjentów z osteoporozą leczonych doustnymi bisfosfonianami.¹²

Podczas oceny ryzyka rozwoju martwicy kości żuchwy u poszczególnych pacjentów, należy uwzględnić następujące czynniki:¹³

• Siłę działania leku z grupy bisfosfonianów (największa w przypadku kwasu zoledronowego), drogę podania oraz dawkę skumulowaną
• Chorobę nowotworową, chemioterapię, radioterapię, przyjmowanie kortykosteroidów, palenie tytoniu
• Choroby jamy ustnej i zębów w wywiadzie, niski poziom higieny jamy ustnej, choroby przyzębia, inwazyjne zabiegi stomatologiczne oraz źle dopasowane protezy dentystyczne

¹⁴

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Ostenil 70 należy rozważyć przeprowadzenie badania stomatologicznego z zastosowaniem odpowiedniego leczenia zapobiegawczego u pacjentów ze współistniejącymi czynnikami ryzyka (np. choroba nowotworowa, chemioterapia, radioterapia, terapia kortykosteroidami, nieodpowiednia higiena jamy ustnej, palenie tytoniu).¹⁵

Pacjenci leczeni produktem Ostenil 70 powinni:

• Unikać, o ile to możliwe, inwazyjnych zabiegów stomatologicznych
• Utrzymywać właściwą higienę jamy ustnej
• Zgłaszać się na rutynowe przeglądy dentystyczne
• Informować lekarza o wszelkich objawach dotyczących jamy ustnej, takich jak ruchomy ząb, ból czy obrzęk

¹⁶

U pacjentów, u których rozwinęła się martwica kości żuchwy podczas leczenia bisfosfonianami, zabieg stomatologiczny może pogorszyć objawy. Dla pacjentów wymagających leczenia stomatologicznego nie są dostępne dane wskazujące, czy przerwanie leczenia bisfosfonianami zmniejsza ryzyko martwicy kości żuchwy.¹⁷

Bóle kości, stawów i mięśni

U pacjentów przyjmujących bisfosfoniany obserwowano bóle kości, stawów i/lub mięśni. Po wprowadzeniu produktu do obrotu objawy te rzadko były ciężkie i/lub powodowały niesprawność pacjenta. Pierwsze objawy mogą wystąpić w pierwszym dniu leczenia lub po wielu miesiącach od rozpoczęcia leczenia. U większości pacjentów objawy ustępowały po przerwaniu leczenia. Nawrót objawów obserwowano po ponownym przyjęciu tego samego produktu leczniczego lub po zastosowaniu innego bisfosfonianu.¹⁸

Nietypowe złamania kości udowej

Zgłaszano przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej u osób stosujących bisfosfoniany, głównie u pacjentów długotrwale leczonych z powodu osteoporozy. Te poprzeczne lub krótkie skośne złamania mogą pojawić się w dowolnym miejscu wzdłuż całej kości udowej – od miejsca zlokalizowanego tuż pod krętarzem mniejszym aż do okolicy nadkłykciowej.¹⁹

Charakterystyka nietypowych złamań kości udowej:

• Występują po minimalnym urazie lub bez urazu
• Niektórzy pacjenci odczuwają ból uda lub ból w pachwinie na kilka tygodni lub miesięcy przed całkowitym złamaniem
• W badaniach obrazowych często widoczne są cechy złamań z przeciążenia przed całkowitym złamaniem
• Złamania często występują obustronnie
• Obserwuje się słabe gojenie się tych złamań

²⁰

U pacjentów, u których stwierdzono złamanie trzonu kości udowej, należy zbadać kość udową w drugiej kończynie. Na podstawie indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka u pacjentów, u których podejrzewa się nietypowe złamanie kości udowej, należy rozważyć odstawienie bisfosfonianów do czasu przeprowadzenia oceny.²¹

Należy zalecić pacjentom zgłaszanie pojawienia się jakiegokolwiek bólu w obrębie uda, biodra lub pachwiny występującego w trakcie leczenia produktem Ostenil 70. Każdy pacjent zgłaszający się z takimi objawami powinien być zbadany pod względem obecności niecałkowitego złamania kości udowej.²²

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

W przypadku pominięcia dawki leku Ostenil 70, pacjent powinien zażyć jedną tabletkę rano po przypomnieniu sobie o tym fakcie. Nie należy stosować dwóch tabletek tego samego dnia. Należy powrócić do stosowania jednej tabletki raz w tygodniu, zgodnie z wcześniejszym schematem.²³

Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano rzadkie przypadki ciężkich reakcji skórnych, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczną martwicę naskórka.²⁴

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Ostenil 70 należy uwzględnić także inne, poza niedoborem estrogenów i procesem starzenia się, przyczyny osteoporozy.²⁵

Produktu Ostenil 70 nie należy podawać dzieciom ze względu na brak danych dotyczących stosowania alendronianu sodu w tej grupie wiekowej.²⁶

Kliniczna ocena lekarza prowadzącego powinna stanowić podstawę ustalenia sposobu leczenia konkretnego pacjenta w oparciu o ocenę stosunku korzyści do ryzyka.²⁷