Właściwości farmakodynamiczne

Kwas alendronowy należy do grupy farmakoterapeutycznej leków mających wpływ na strukturę i mineralizację kości, określanych jako bisfosfoniany (kod ATC: M 05 BA 04). Bisfosfoniany stanowią syntetyczne analogi pirofosforanów, które wykazują powinowactwo do hydroksyapatytu kostnego. Wśród bisfosfonianów, alendronian klasyfikowany jest jako aminobisfosfonian, co determinuje jego właściwości farmakologiczne.¹

Mechanizm działania

Głównym mechanizmem działania alendronianu jest silne i swoiste hamowanie resorpcji tkanki kostnej wywołanej przez osteoklasty. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że alendronian wykazuje preferencyjne umiejscawianie się w ogniskach resorpcji tkanki kostnej, szczególnie pod osteoklastami. Istotną cechą działania leku jest to, że hamuje on osteoklastyczną resorpcję kości, nie wpływając bezpośrednio na proces ich tworzenia. Prowadzi to do stopniowego przyrostu masy kostnej przy zachowaniu prawidłowej struktury tkankowej.²

W procesie przebudowy kostnej alendronian zostaje wbudowany w macierz kostną, gdzie pozostaje farmakologicznie nieaktywny. Podczas tworzenia nowej tkanki kostnej w kontakcie z alendronianem powstaje prawidłowa struktura kostna, co zapewnia odpowiednią jakość kości.³

Badania kliniczne

Skuteczność terapeutyczna alendronianu została potwierdzona w wieloośrodkowym badaniu klinicznym trwającym rok, przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby u kobiet z osteoporozą pomenopauzalną. Badanie to wykazało równoważność terapeutyczną pomiędzy schematem dawkowania 70 mg raz w tygodniu (n=519) a schematem 10 mg raz na dobę (n=370).⁴

Analiza pierwotna uczestników badania po roku leczenia wykazała, że średnie zwiększenie gęstości mineralnej kości (BMD) kręgosłupa lędźwiowego wyniosło 5,1% (4,8%-5,4%; przedział ufności 95% CI) w grupie stosującej alendronian w dawce 70 mg raz na tydzień (n=440) oraz 5,4% (5,0%-5,8%; przedział ufności 95% CI) w grupie stosującej alendronian w dawce 10 mg raz na dobę (n=330). Podobne przyrosty BMD zaobserwowano również w innych lokalizacjach szkieletu w obu badanych grupach.⁵

Zastosowanie w osteoporozie

Osteoporoza definiowana jest jako choroba, w której gęstość mineralna kości (BMD) mierzona w kręgach lub w szyjce kości udowej jest obniżona o co najmniej 2,5 odchylenia standardowego w stosunku do wartości średniej przyjętej dla populacji osób młodych. Alternatywnie, osteoporozę rozpoznaje się, gdy wystąpiły wcześniej złamania z powodu zwiększonej łamliwości kości, niezależnie od wartości BMD.⁶

Charakterystyczną cechą osteoporozy jest mała masa kostna, która prowadzi do zwiększonego ryzyka złamań, szczególnie w obrębie kręgosłupa, kości udowej i nadgarstka. Choroba ta występuje zarówno u mężczyzn jak i u kobiet, jednak najczęściej diagnozowana jest u kobiet po menopauzie, kiedy dochodzi do przyspieszenia metabolizmu kostnego. W tym okresie szybkość resorpcji kości przewyższa proces ich tworzenia, co w konsekwencji prowadzi do postępującego ubytku masy kostnej.⁷

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Istnieją ograniczone dane dotyczące stosowania alendronianu sodu u pacjentów pediatrycznych. Przeprowadzono badania na małej grupie pacjentów poniżej 18 roku życia z wrodzoną łamliwością kości (osteogenesis imperfecta), jednak zebrane informacje są niewystarczające, aby uzasadnić stosowanie tego produktu leczniczego u dzieci z tym schorzeniem.⁸