Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Alendran 70

Lek Alendran 70 (kwas alendronowy 70 mg) wymaga szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i zalecenia dla lekarzy przepisujących ten lek, które pozwolą zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u pacjentów.¹

Działania niepożądane dotyczące górnego odcinka przewodu pokarmowego

Kwas alendronowy może powodować miejscowe podrażnienia błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom z aktywnymi zaburzeniami żołądka i jelit, takimi jak:²

• trudności w połykaniu (dysfagia)
• choroby przełyku
• zapalenie błony śluzowej żołądka
• zapalenie błony śluzowej dwunastnicy
• owrzodzenie przewodu pokarmowego

Szczególną ostrożność należy również zachować u pacjentów, którzy w ostatnim roku przebyli ciężkie zaburzenia żołądka i jelit, takie jak:³

• choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy
• czynne krwawienie z przewodu pokarmowego
• zabieg chirurgiczny górnego odcinka przewodu pokarmowego inny niż pyloroplastyka

U pacjentów ze stwierdzonym przełykiem Barretta, lekarz powinien indywidualnie rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko wynikające ze stosowania kwasu alendronowego.⁴

U pacjentów otrzymujących kwas alendronowy obserwowano działania niepożądane dotyczące przełyku, które mogą być ciężkie i wymagać hospitalizacji, takie jak:⁵

• zapalenie przełyku
• owrzodzenie przełyku
• nadżerki przełyku
• w rzadkich przypadkach zwężenie przełyku

Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na występowanie jakichkolwiek objawów wskazujących na działania niepożądane w przełyku. Pacjentów należy poinformować, że w przypadku wystąpienia objawów podrażnienia przełyku, takich jak:⁶

• utrudnione połykanie
• ból podczas przełykania
• ból zamostkowy
• pojawienie się zgagi lub nasilenie już istniejącej

należy zaprzestać stosowania kwasu alendronowego i niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Ryzyko ciężkich działań niepożądanych dotyczących przełyku jest wyższe u pacjentów nieprawidłowo stosujących lek i/lub kontynuujących jego przyjmowanie mimo objawów podrażnienia przełyku. Dlatego niezwykle istotne jest, aby pacjent dokładnie zapoznał się z instrukcją dawkowania i przestrzegał jej. Należy poinformować pacjenta, że niestosowanie się do zaleceń może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych ze strony przełyku.⁷

Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano rzadkie przypadki choroby wrzodowej żołądka i/lub dwunastnicy, w tym przypadki ciężkie i z powikłaniami, chociaż zwiększonego ryzyka nie zaobserwowano w badaniach klinicznych.⁸

Martwica kości szczęki lub żuchwy

U pacjentów leczonych bisfosfonianami, w tym kwasem alendronowym, odnotowano przypadki martwicy kości szczęki lub żuchwy. Martwica ta występowała głównie u pacjentów onkologicznych otrzymujących bisfosfoniany dożylnie, ale zaobserwowano ją również u osób z osteoporozą przyjmujących doustne preparaty z tej grupy.⁹

Przy ocenie ryzyka wystąpienia martwicy kości szczęki lub żuchwy należy uwzględnić następujące czynniki:¹⁰

• Związane z leczeniem: siła działania bisfosfonianów (najwyższa dla kwasu zoledronowego), droga podania i dawka skumulowana
• Schorzenia współistniejące: rak, chemioterapia, radioterapia, stosowanie kortykosteroidów, inhibitorów angiogenezy, palenie tytoniu
• Stan zdrowia jamy ustnej: choroby zębów w wywiadzie, nieprawidłowa higiena jamy ustnej, choroba przyzębia, inwazyjne zabiegi stomatologiczne oraz nieodpowiednio dopasowane protezy dentystyczne¹¹

U pacjentów ze złym stanem higieny jamy ustnej przed rozpoczęciem leczenia doustnymi bisfosfonianami należy rozważyć kontrolę stomatologiczną i wdrożenie właściwej profilaktyki chorób jamy ustnej.¹²

W trakcie leczenia pacjenci powinni w miarę możliwości unikać inwazyjnych zabiegów stomatologicznych. U pacjentów, u których w trakcie leczenia bisfosfonianami wystąpi martwica kości szczęki lub żuchwy, zabieg stomatologiczny może pogorszyć stan. Nie ma dostępnych danych wskazujących, czy przerwanie leczenia bisfosfonianami u pacjentów wymagających zabiegów stomatologicznych zmniejsza ryzyko martwicy.¹³

Schemat leczenia dla każdego pacjenta powinien być oparty na indywidualnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Podczas leczenia bisfosfonianami wszyscy pacjenci powinni:¹⁴

• utrzymywać odpowiednią higienę jamy ustnej
• poddawać się regularnym kontrolom stomatologicznym
• informować lekarza o wszelkich objawach występujących w obrębie jamy ustnej, takich jak rozchwianie zębów, ból lub obrzęki

Martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego

Podczas stosowania bisfosfonianów, szczególnie w terapii długotrwałej, odnotowano przypadki martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego. Czynniki ryzyka tego powikłania obejmują:¹⁵

• stosowanie steroidów
• chemioterapię
• czynniki miejscowe takie jak zakażenie lub uraz

Możliwość martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego należy rozważyć u pacjentów przyjmujących bisfosfoniany, u których występują objawy uszne, takie jak ból ucha, wydzielina z ucha lub przewlekłe zakażenia ucha.¹⁶

Bóle mięśniowo-szkieletowe

U pacjentów przyjmujących bisfosfoniany obserwowano ból kości, stawów i/lub mięśni. Po wprowadzeniu produktu do obrotu objawy te były w rzadkich przypadkach ciężkie i/lub obezwładniające. Czas do wystąpienia objawów wynosił od jednego dnia do kilku miesięcy po rozpoczęciu leczenia.¹⁷

U większości pacjentów objawy ustąpiły po zaprzestaniu leczenia. U części pacjentów objawy powróciły po ponownym narażeniu na ten sam lek lub inny bisfosfonian.¹⁸

Atypowe złamania kości udowej

W trakcie długotrwałego leczenia bisfosfonianami obserwowano przypadki atypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej, głównie u pacjentów leczonych z powodu osteoporozy. Charakterystyka tych złamań:¹⁹

• poprzeczne lub krótkie skośne złamania
• mogą pojawić się w dowolnym miejscu wzdłuż całej kości udowej (od miejsca tuż pod krętarzem mniejszym aż do okolicy nadkłykciowej)
• występują po minimalnym urazie lub bez urazu
• mogą być poprzedzone bólem uda lub pachwiny przez kilka tygodni lub miesięcy przed całkowitym złamaniem
• w badaniach obrazowych często widoczne są cechy złamań z przeciążenia
• często występują obustronnie²⁰

Z uwagi na częste występowanie obustronnych złamań, u pacjentów leczonych bisfosfonianami, u których stwierdzono złamanie trzonu kości udowej, należy zbadać również kość udową w drugiej kończynie.²¹

U pacjentów, u których podejrzewa się atypowe złamanie kości udowej, należy rozważyć odstawienie bisfosfonianów do czasu przeprowadzenia oceny korzyści i ryzyka dla konkretnego pacjenta. Podczas leczenia bisfosfonianami należy pacjentom zalecić zgłaszanie wszystkich przypadków bólu w obrębie biodra, uda lub pachwiny, a osoby z takimi objawami powinny być zbadane w kierunku niecałkowitego złamania kości udowej.²²

Niewydolność nerek

Nie zaleca się stosowania kwasu alendronowego u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek, u których klirens kreatyniny wynosi poniżej 35 ml/min.²³

Metabolizm kości i składników mineralnych

Przed rozpoczęciem leczenia kwasem alendronowym należy uwzględnić inne przyczyny osteoporozy niż niedobór estrogenu i proces starzenia.²⁴

Przed rozpoczęciem leczenia kwasem alendronowym konieczne jest:²⁵

• wyrównanie hipokalcemii
• skuteczne leczenie innych schorzeń wpływających na metabolizm mineralny kości, w tym:
  • niedobór witaminy D
  • niedoczynność przytarczyc

U pacjentów z ww. schorzeniami, w trakcie leczenia kwasem alendronowym należy monitorować stężenie wapnia w surowicy i obserwować pacjentów pod kątem objawów hipokalcemii.²⁶

Ze względu na korzystny wpływ kwasu alendronowego na zwiększenie gęstości mineralnej kości, u pacjentów leczonych glikokortykoidami może dojść do zmniejszenia stężenia wapnia i fosforanu w surowicy. Zmiany te są zazwyczaj łagodne i bezobjawowe, jednak w rzadkich przypadkach mogą wystąpić objawowe spadki stężenia wapnia, czasem o ciężkim nasileniu. Szczególnie narażeni są pacjenci z czynnikami predysponującymi, takimi jak:²⁷

• niedoczynność przytarczyc
• niedobór witaminy D
• zaburzone wchłanianie wapnia

U pacjentów przyjmujących glikokortykoidy szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia i witaminy D.²⁸

Zawartość sodu

Alendran 70 zawiera 25,2 mg sodu na tabletkę, co odpowiada 1,26% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.²⁹