Leki w grupie
„leki na osteoporozę”

Leki na osteoporozę stanowią grupę preparatów farmakologicznych stosowanych w leczeniu i profilaktyce osteoporozy – choroby układu kostnego charakteryzującej się obniżoną gęstością mineralną kości i zaburzeniami mikroarchitektury tkanki kostnej, co prowadzi do zwiększonej podatności na złamania. Działanie tych leków skupia się na spowolnieniu resorpcji kości, zwiększeniu gęstości mineralnej kości oraz zmniejszeniu ryzyka złamań.

Główne grupy leków stosowanych w leczeniu osteoporozy to: bisfosfoniany, modulatory selektywnych receptorów estrogenowych (SERM), denosumab (przeciwciało monoklonalne), teryparatyd (rekombinowany ludzki parathormon), ranelinian strontu oraz hormonalna terapia zastępcza (HTZ).

Bisfosfoniany stanowią najczęściej stosowaną grupę leków przeciw osteoporozie. Hamują one aktywność osteoklastów, komórek odpowiedzialnych za resorpcję kości. Do najważniejszych należą: alendronian (Ostenil, Ostolek, Alendronat), rizedronian (Risendros), ibandronian (Bonviva, Ibandronat), zoledronian (Zometa, Aclasta). Bisfosfoniany są dostępne w formie doustnej (tabletki przyjmowane raz w tygodniu lub raz w miesiącu) oraz dożylnej (podawanej raz na 3 miesiące lub raz w roku).

SERM, czyli selektywne modulatory receptora estrogenowego, naśladują korzystne działanie estrogenów na kości bez niepożądanych efektów na tkankę piersiową i macicę. Głównym przedstawicielem jest raloksyfen (Evista), stosowany u kobiet po menopauzie.

Denosumab (Prolia) to ludzkie przeciwciało monoklonalne, które blokuje aktywację osteoklastów, zmniejszając resorpcję kości. Podawany jest w iniekcjach podskórnych co 6 miesięcy i stanowi alternatywę dla pacjentów nietolerujących bisfosfonianów.

Teryparatyd (Forsteo) – rekombinowany fragment ludzkiego parathormonu, jest jedynym lekiem anabolicznym stymulującym tworzenie nowej tkanki kostnej. Stosowany jest w ciężkich postaciach osteoporozy, podawany codziennie w iniekcjach podskórnych przez maksymalnie 24 miesiące.

Do zalet stosowania leków przeciwosteoporotycznych należy znaczące zmniejszenie ryzyka złamań (o 30-70% w zależności od leku i lokalizacji złamania), poprawa jakości życia pacjentów oraz wydłużenie okresu sprawności fizycznej. Nowoczesne formy podawania (iniekcje raz na kilka miesięcy lub raz w roku) zwiększają compliance pacjentów.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują działania niepożądane charakterystyczne dla poszczególnych grup. Bisfosfoniany mogą powodować podrażnienia przełyku, bóle mięśniowo-szkieletowe, a w rzadkich przypadkach martwicę żuchwy czy atypowe złamania kości udowej. Denosumab może zwiększać ryzyko infekcji oraz powodować hipokalcemię. Teryparatyd może powodować nudności, bóle głowy, zawroty głowy. Przy długotrwałym stosowaniu bisfosfonianów należy rozważyć tzw. „wakacje lekowe” po 3-5 latach terapii.

Wybór odpowiedniego leku na osteoporozę powinien być zindywidualizowany i uwzględniać wiek pacjenta, nasilenie osteoporozy, ryzyko złamań, choroby współistniejące, preferencje dotyczące drogi podania oraz możliwe interakcje z innymi lekami.