dawka przypominająca
Dawka przypominająca (booster) to dodatkowa dawka szczepionki podawana po zakończeniu podstawowego schematu szczepienia w celu wzmocnienia i przedłużenia odpowiedzi immunologicznej organizmu. W kontekście medycznym stanowi kluczowy element profilaktyki chorób zakaźnych, szczególnie gdy odporność po szczepieniu podstawowym z czasem słabnie.
Najczęściej dawki przypominające stosowane są w przypadku szczepionek przeciwko COVID-19, tężcowi, błonicy, krztuścowi, polio oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Decyzja o podaniu dawki przypominającej opiera się na badaniach epidemiologicznych, analizie utrzymywania się przeciwciał w czasie oraz obserwacji skuteczności szczepień w populacji.
Czas podania dawki przypominającej zależy od rodzaju szczepionki i choroby, przed którą chroni. Przykładowo, dla COVID-19 rekomenduje się dawkę przypominającą po 3-6 miesiącach od ukończenia szczepienia podstawowego, natomiast w przypadku szczepionki przeciw tężcowi zaleca się dawkę przypominającą co 10 lat. Dawki przypominające są szczególnie istotne dla osób z grup ryzyka, seniorów oraz pacjentów z obniżoną odpornością.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Clodivac nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 5 j.m. toksoidu błoniczego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Clodivac to adsorbowana szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, zawierająca w dawce 0,5 ml co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego oraz 5 j.m. toksoidu błoniczego, adsorbowanych na wodorotlenku glinu (≤0,5 mg Al³⁺). Szczepienie podstawowe obejmuje trzy dawki: dwie pierwsze podawane w odstępie 4 tygodni oraz dawkę uzupełniającą po 6-12 miesiącach. Szczepionka podawana jest głęboko podskórnie w mięsień naramienny, a jej postać to jednorodna, biała lub prawie biała zawiesina. Dawkowanie i harmonogram szczepień są zgodne z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych, uwzględniającym specyfikę grup wiekowych i stan uodpornienia pacjenta.
błonica, Clodivac, dawka przypominająca, DTPA, mięsień naramienny, Program Szczepień Ochronnych, szczepienie pierwotne, szczepienie podstawowe, szczepienie przeciw krztuścowi, szczepienie uzupełniające, szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Dawkowanie i sposób podawania
Wirus wścieklizny stosowany w szczepionce Verorab (szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, inaktywowany, namnażany w komórkach VERO) występuje w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml po rekonstytucji. Dawkowanie zależy od drogi podania: domięśniowo (im.) 0,5 ml lub śródskórnie (id.) 0,1 ml. Profilaktyka przed ekspozycją u osób immunokompetentnych może być prowadzona według schematów tradycyjnego (3 dawki im. w dniach 0, 7, 21/28) lub tygodniowego (2 dawki w dniu 0 i 7, śródskórnie lub domięśniowo, z wyłączeniem osób z obniżoną odpornością). Szczepionka może być stosowana jako dawka przypominająca po wcześniejszym szczepieniu na liniach komórkowych. U osób z obniżoną odpornością zaleca się tradycyjny 3-dawkowy schemat z kontrolą serologiczną przeciwciał neutralizujących po 2-4 tygodniach.
antybiotykoterapia, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, immunosupresja, kategoria narażenia, komórka diploidalna, komórki Vero, mięsień naramienny, obserwacja weterynaryjna, osoba immunokompetentna, podanie domięśniowe, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przeciwtężcowa, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciało neutralizujące, przednio-boczna część uda, rekonstytucja produktu, schemat Essen, schemat Zagrzeb, środek wirusobójczy, szczep Wistar Rabies, szczepionka VERORAB, wirus wścieklizny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – NeisVac-C 10 mcg polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowany z 10-20 mcg toksoidu tężcowego adsorbowany na wodorotlenku glinu 0,5 mg Al+3/0,5 ml
Szczepionka NeisVac-C zawiera 10 µg O-deacetylowanego polisacharydu Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowanego z 10-20 µg toksoidu tężcowego, adsorbowanego na 0,5 mg Al³⁺ w dawce 0,5 ml. Schemat szczepienia różni się w zależności od wieku: niemowlęta 2-4 miesiące otrzymują dwie dawki po 0,5 ml w odstępie minimum 2 miesięcy, natomiast niemowlęta powyżej 4 miesiąca życia, dzieci, młodzież i dorośli – jedną dawkę 0,5 ml. Dla niemowląt, które rozpoczęły szczepienie przed 12. miesiącem życia, zalecana jest dawka przypominająca w wieku 12-13 miesięcy, podawana co najmniej 6 miesięcy po ostatniej dawce. Szczepionka nie jest zalecana u niemowląt poniżej 2. miesiąca życia ze względu na brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
cykl szczepień, dawka przypominająca, mięsień naramienny, Neisseria meningitidis grupy C, NeisVac-C, podanie dożylne, podanie podskórne, polisacharyd Neisseria meningitidis, przednio-boczna część uda, schemat szczepienia podstawowego, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – FSME-IMMUN 0,5 ml 2,4 mcg/0,5 ml
FSME-IMMUN 0,5 ml to inaktywowana szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM), zawierająca 2,4 µg wirusa szczepu Neudörfl adsorbowanego na 0,35 mg Al³⁺. Wirus namnażany jest w komórkach fibroblastów zarodków kurzych (CEF). Mechanizm działania opiera się na indukcji swoistych przeciwciał neutralizujących, które zapewniają ochronę immunologiczną. Dane kliniczne z Austrii wskazują, że po dwóch dawkach szczepionki odporność uzyskuje ponad 90% zaszczepionych, a po pełnym, trójdawkowym schemacie podstawowym odsetek ten wzrasta do ponad 97%. Zarówno standardowy, jak i przyspieszony schemat szczepienia wykazują wysoką skuteczność, z seropozytywnością mierzoną testem ELISA i neutralizacji (NT) sięgającą niemal 100% po trzeciej dawce, co podkreśla konieczność pełnego cyklu szczepienia dla uzyskania optymalnej ochrony.
dawka przypominająca, fibroblasty zarodków kurzych, inaktywowany wirus, kleszczowe zapalenie mózgu, komórki CEF, miano przeciwciał, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała przeciwwirusowe, przyspieszony schemat szczepienia, reakcja krzyżowa, schemat szczepienia podstawowego, seropozytywność, szczepy wirusa, test ELISA, test neutralizacji, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – FSME-IMMUN 0,25 ml Junior 1,2 mcg wirusa kleszczowego zapalenia mózgu (szczep Neudorfl)/0,25 ml
Szczepionka FSME-IMMUN 0,25 ml Junior, należąca do grupy szczepionek przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) o kodzie ATC J07BA01, indukuje produkcję swoistych przeciwciał neutralizujących wirusa KZM, zapewniając wysoką skuteczność ochrony. Dane z wieloletnich badań populacyjnych w Austrii (1994-2006) wykazały, że ponad 98-99% dzieci zaszczepionych zgodnie z podstawowym schematem (3 dawki) osiąga seropozytywność, ocenianą testem ELISA (>126 VIE j/ml) oraz testem neutralizacji (NT ≥10). Po drugiej dawce seropozytywność wynosiła odpowiednio 97,1-99,4% (ELISA) i 95,5-98,5% (NT) w grupach wiekowych 1-5 oraz 6-15 lat, a po trzeciej dawce osiągała niemal 100%. Wysoki poziom ochrony utrzymuje się do 5 miesięcy po drugiej dawce, co podkreśla konieczność podania trzeciej dawki w celu pełnej immunizacji. Nieregularne szczepienia znacząco obniżają poziom ochrony immunologicznej.
dawka przypominająca, kleszczowe zapalenie mózgu, miano przeciwciał, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź serologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała neutralizujące, reaktywność krzyżowa, schemat szczepienia, test ELISA, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, właściwości farmakodynamiczne, wskaźnik seropozytywności - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka menb – Zapobieganie i profilaktyka
Szczepionka MenB, w tym preparaty 4CMenB (Bexsero) i MenB-fHBP (Trumenba), stanowi skuteczną profilaktykę inwazyjnej choroby meningokokowej wywołanej przez Neisseria meningitidis serogrupy B, będącej istotną przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy. Zalecenia szczepień różnią się w zależności od wieku i grup ryzyka, z rozszerzonym schematem dla osób powyżej 10. roku życia z niedoborami dopełniacza, asplenią czy ekspozycją zawodową. Dla zdrowych osób w wieku 16-23 lat rekomendowany jest schemat dwudawkowy (Bexsero: 2 dawki co najmniej 1 miesiąc, Trumenba: 2 dawki co 6 miesięcy). Osoby z grup wysokiego ryzyka wymagają dawek przypominających co 2-3 lata po pierwszym roku od zakończenia podstawowego schematu. Skuteczność szczepionek potwierdzają dane epidemiologiczne, wykazujące redukcję zachorowań o 50-100%, np. 75% spadek w Wielkiej Brytanii i 60-73% w Australii Południowej. Ponadto, szczepionka 4CMenB wykazuje potencjalną ochronę krzyżową przeciwko innym serogrupom meningokoków (C, W, Y) oraz umiarkowaną skuteczność (około 33-46%) w profilaktyce zakażeń Neisseria gonorrhoeae, co jest istotne w kontekście rosnącej oporności na antybiotyki.
anafilaksja, chemoprofilaktyka, choroba sierpowatokrwinkowa, dawka przypominająca, dysfunkcja śledziony, ekulizumab, immunoprofilaktyka, inhibitory dopełniacza, inwazyjna choroba meningokokowa, meningokoki grupy B, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, niedobór układu dopełniacza, ochrona krzyżowa, posocznica, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka poekspozycyjna, rzeżączka, schemat dwudawkowy, szczepionka 4CMenB, szczepionka MenB-FHbp, szczepionka pięciowalentna, szczepionka przeciwko meningokokom, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie nagłośni – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie nagłośni (epiglottitis) jest stanem zagrożenia życia, wywołanym najczęściej przez Haemophilus influenzae typu b (Hib), prowadzącym do obrzęku i niedrożności dróg oddechowych. Podstawową metodą profilaktyki jest szczepienie przeciwko Hib, które wykazuje skuteczność powyżej 95% i jest włączone do rutynowych programów szczepień. Zalecany schemat CDC obejmuje dawki w 2, 4, 6 miesiącu życia oraz dawkę przypominającą w 12-15 miesiącu. W niektórych krajach, np. Wielkiej Brytanii, stosuje się szczepionki skojarzone podawane w 8., 12. i 16. tygodniu życia z dawką przypominającą w 1 roku. Szczepienia nie są rutynowo zalecane u dzieci powyżej 5. roku życia i dorosłych, z wyjątkiem osób z immunosupresją (np. HIV/AIDS, splenektomia, chemioterapia), które powinny być zaszczepione. W przypadku kontaktu z chorym na zapalenie nagłośni wywołane przez Hib, wskazana jest chemoprofilaktyka rifampicyną: 600 mg/dobę u dorosłych lub 20 mg/kg/dobę (max 600 mg) u dzieci przez 4 dni, najlepiej rozpoczęta do 14 dni od ekspozycji.
cefotaksym, ceftriakson, chemioterapia, chemoprofilaktyka, choroba inwazyjna, czynnik etiologiczny, dawka przypominająca, diagnostyka różnicowa, Haemophilus influenzae typu B, niedokrwistość sierpowata, niedrożność dróg oddechowych, obrzęk nagłośni, odrzucenie przeszczepu, pneumokoki, profilaktyka poekspozycyjna, rifampicyna, splenektomia, szczepienie ochronne, szczepionka Hib, układ immunologiczny, zakażenie HIV, zakażenie SARS-CoV-2, zapalenie nagłośni - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – VARIVAX nie mniej niż 1350 PFU/0,5 ml
Szczepionka VARIVAX, zawierająca żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej (szczep Oka/Merck) w dawce co najmniej 1350 PFU na 0,5 ml, wykazuje wysoką skuteczność kliniczną w zapobieganiu ospie wietrznej. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność na poziomie 81-100% w różnych grupach wiekowych i schematach szczepień, z najlepszymi wynikami po podaniu dwóch dawek (skuteczność do 98% w ciągu 10 lat). Szczepienie w ciągu 3 dni od ekspozycji na wirusa może zapobiec rozwojowi choroby, a podanie szczepionki 4-5 dni po ekspozycji łagodzi przebieg ospy. W populacji dzieci 12 miesięcy do 12 lat, po jednej dawce, odsetek ciężkich przypadków ospy wietrznej wyniósł jedynie 1,7% w porównaniu do 36% w grupie nieszczepionej, co wskazuje na 95% względne zmniejszenie ciężkości choroby.
atenuowany wirus, badanie kohortowe, badanie przekrojowe, badanie z podwójnie ślepą próbą, dawka przypominająca, immunogenność szczepionki, jednostki PFU, miano przeciwciał, odpowiedź humoralna, ospa wietrzna, pamięć immunologiczna, półpasiec, profilaktyka poekspozycyjna, serokonwersja, seroprotekcja, średnia geometryczna miana, szczep Oka/Merck, szczepionka MMRV, VZV, wirus ospy wietrznej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DULTAVAX jest inaktywowaną, adsorbowaną szczepionką o zmniejszonej zawartości antygenów, przeznaczoną do czynnego uodpornienia przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis. Produkt stosowany jest wyłącznie jako dawka przypominająca po uprzednim pełnym szczepieniu podstawowym i nie jest wskazany do szczepień podstawowych. Zalecana jest dla dzieci powyżej 6. roku życia, nastolatków oraz dorosłych w celu podtrzymania odporności. Każda dawka 0,5 ml zawiera minimum 2 j.m. toksoidu błoniczego, 20 j.m. toksoidu tężcowego oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1, 2 i 3 w ilościach odpowiednio 40, 8 i 32 jednostek antygenu D, adsorbowane na 0,35 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺). Szczepionka zawiera także około 10 μg fenyloalaniny na dawkę, co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią.
choroba zakaźna, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fenyloalanina, fenyloketonuria, komórki Vero, ochrona poszczepienna, odporność poszczepienna, schemat szczepień, szczepienie podstawowe, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis inaktywowany, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka Adacel Polio (Tdap-IPV) jest adsorbowaną, bezkomórkową szczepionką łączoną przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis, przeznaczoną do stosowania jako dawka przypominająca u osób powyżej 3. roku życia po zakończeniu podstawowego cyklu szczepień. W jednej dawce 0,5 ml zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥2 j.m. (2 Lf), toksoid tężcowy ≥20 j.m. (5 Lf), antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 5 µg) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1 (29 jednostek antygenu D), 2 (7 jednostek) i 3 (26 jednostek). Preparat zawiera także fosforan glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al³⁺) jako adsorbent. Szczepionka może zawierać śladowe ilości formaldehydu, glutaraldehydu, antybiotyków (streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B) oraz albuminy surowicy bydlęcej, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów z alergiami.
albumina surowicy bydlęcej, ampułko-strzykawka, antygeny krztuśca, bierna ochrona przed krztuścem, błonica tężec krztusiec poliomyelitis, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, nadwrażliwość na składniki szczepionki, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna B, streptomycyna, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie podstawowe, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Właściwości farmakodynamiczne
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) stosowany w szczepionkach, takich jak Encepur (szczep K23) i FSME-IMMUN (szczep Neudörfl), jest inaktywowany i adsorbowany na wodorotlenku glinu, co wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Głównym mechanizmem działania jest indukcja przeciwciał neutralizujących, które zapewniają ochronę przed zakażeniem. Skuteczność immunologiczną ocenia się za pomocą testu neutralizacji (NT) oraz testu ELISA, gdzie NT ≥10 i ELISA >126 VIE j/ml są uznawane za klinicznie istotne progi seropozytywności. Badania kliniczne wykazały wysoką immunogenność szczepionek: dla Encepur Adults odsetek osób z NT ≥10 po 3 dawce wynosił 97-100% z GMT do 1155, a dla Encepur K u dzieci odsetek ten wynosił 99-100% z GMT do 3672. Podobne wyniki uzyskano dla FSME-IMMUN, gdzie wskaźniki seropozytywności po 3 dawce sięgały 99-100% w różnych grupach wiekowych, zarówno w standardowym, jak i przyspieszonym schemacie szczepienia.
czynnik etiologiczny, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, fibroblasty zarodków kurzych, immunogenność, kleszczowe zapalenie mózgu, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, omska gorączka krwotoczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała neutralizujące, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny, schemat klasyczny przyspieszony, schemat szybki, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna miana, swoiste przeciwciała, szczep Neudörfl, test ELISA, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Bakterie Salmonella typhi – Dawkowanie i sposób podawania
Bakterie Salmonella typhi stanowią aktywny składnik szczepionek przeciw durowi brzusznemu, takich jak Ty-Szczepionka durowa oraz TyT-Szczepionka durowo-tężcowa. Zawartość inaktywowanych bakterii w pojedynczej dawce 0,5 ml wynosi od 5×10⁸ do 1×10⁹. Szczepionki te podaje się głęboko podskórnie w okolicę ramienia. Schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki podawane w miesiącach 0, 1 oraz 12, natomiast dawki przypominające zaleca się co 3-5 lat, aby utrzymać odpowiedni poziom ochrony immunologicznej. Preparaty występują w postaci jednorodnej zawiesiny o barwie białej, prawie białej lub białoszarej.
bakterie inaktywowane, dawka przypominająca, dur brzuszny, harmonogram dawkowania, podanie podskórne, profilaktyka tężca, Salmonella typhi, schemat dawkowania, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka durowa, szczepionka durowo-tężcowa, wywiad medyczny, zawiesina do wstrzykiwań, zawiesina jednorodna - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka menb – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Szczepionka MenB, skierowana przeciwko Neisseria meningitidis serogrupy B, jest białkowym preparatem immunizującym, który stymuluje produkcję przeciwciał chroniących przed inwazyjną chorobą meningokokową (IMD), w tym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i sepsą. Szczepionka jest zalecana dla osób powyżej 10. roku życia z grup podwyższonego ryzyka (np. asplenia, niedobór dopełniacza, ekspozycja zawodowa), a także dla zdrowych nastolatków i młodych dorosłych (16-23 lata) w celu krótkoterminowej ochrony. Schemat dawkowania różni się w zależności od wieku i preparatu (Bexsero lub Trumenba), obejmując od 2 do 3 dawek podawanych domięśniowo, z dawką przypominającą co 2-3 lata u osób z grup ryzyka. W badaniach klinicznych i obserwacyjnych wykazano wysoką skuteczność szczepionki, sięgającą 75-88% redukcji zachorowań w populacjach niemowląt i dzieci, jednak szczepionka nie eliminuje nosicielstwa meningokoków, co ogranicza efekt ochrony populacyjnej. Szczepionka MenB nie jest wymienna ze szczepionką MenACWY, która chroni przed innymi serogrupami meningokoków (A, C, W, Y).
anafilaksja, anemia sierpowata, asplenia, autoprzeciwciało, bakterie meningokokowe grupy B, Bexsero, choroba autoimmunologiczna, choroba meningokokowa, choroba sierpowatokrwinkowa, dawka przypominająca, ekulizumab, immunizacja, inhibitor dopełniacza, inwazyjna choroba meningokokowa, Neisseria meningitidis, niedobór składnika dopełniacza, ognisko choroby meningokokowej, posocznica, przeciwciała, rawulizumab, reakcja alergiczna, rzeżączka, sepsa, serogrupa B, serogrupy meningokoków, szczepionka białkowa, szczepionka MenACWY, Trumenba, układ odpornościowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zastrzyk domięśniowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ty-Szczepionka durowa
Przed podaniem Ty-Szczepionki durowej, zawierającej inaktywowane bakterie Salmonella typhi w dawce 5×10⁸ do 1×10⁹ w 0,5 ml zawiesiny, konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego w celu wykluczenia przeciwwskazań. Szczepionka nie może być podawana donaczyniowo; przed iniekcją należy wykonać aspirację, aby upewnić się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym, co zapobiega poważnym działaniom niepożądanym. Po podaniu pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez co najmniej 30 minut ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej, która zwykle pojawia się w ciągu pierwszych kilkunastu minut. Placówka szczepiąca musi być wyposażona w zestaw przeciwwstrząsowy oraz dysponować personelem przeszkolonym w postępowaniu w przypadku reakcji anafilaktycznej.
agammaglobulinemia, dawka przypominająca, działanie niepożądane, hipogammaglobulinemia, kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, lek cytotoksyczny, niedobór odporności, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało monoklonalne, reakcja anafilaktyczna, Salmonella typhi, szczepionka przeciw durowi brzusznemu, Ty-Szczepionka durowa, wstrzyknięcie, zakażenie HIV, zawiesina do wstrzykiwań, zestaw przeciwwstrząsowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka Adacel Polio to skojarzony preparat zawierający toksoidy błoniczy (≥2 j.m.), tężcowy (≥20 j.m.), cztery antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 5 µg) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1 (29 jednostek antygenu D), 2 (7 jednostek) i 3 (26 jednostek). Po podaniu pojedynczej dawki 0,5 ml u dzieci (3-6 lat), młodzieży i dorosłych uzyskuje wysoką immunogenność: seroprotekcja przeciw błonicy i tężcowi wynosiła ≥92,8% i 99,5-100%, a odpowiedź na antygeny krztuśca przekraczała 91%. Ochronne miana przeciwciał przeciw wirusom polio (≥1:8) osiągnięto u 100% badanych. Szczepionka jest stosowana jako dawka przypominająca po szczepieniach podstawowych, wykazując silną odpowiedź immunologiczną niezależnie od wcześniejszego schematu szczepień (DTwP+OPV lub DTaP+IPV). Długoterminowe badania wykazały utrzymanie seroprotekcji przeciw błonicy i tężcowi oraz seropozytywności przeciw krztuścowi do 10 lat po szczepieniu.
Adacel Polio, badanie kliniczno-kontrolne, badanie kohortowe, dawka przypominająca, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność szczepionki, inaktywowany wirus polio, IPV, korelacja serologiczna, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, poliomyelitis, seropozytywność, seroprotekcja, średnia geometryczna stężeń, szczepienie podstawowe, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka pełnokomórkowa, test immunoenzymatyczny, test seroneutralizacji, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trymestr ciąży - Leksykon substancji czynnych
Wirus poliomyelitis – Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie inaktywowanego wirusa poliomyelitis (IPV) w szczepionkach jest precyzyjnie dostosowane do wieku pacjenta oraz typu preparatu, zgodnie z aktualnymi zaleceniami WHO i krajowymi wytycznymi. U dzieci po ukończeniu 6. tygodnia lub 2. miesiąca życia podaje się 3 dawki po 0,5 ml w odstępach 1-2 miesięcy, z dawką przypominającą po 6-12 miesiącach. Szczepionka PENTAXIM zawiera 29 jednostek antygenu D typu 1, 7 jednostek typu 2 oraz 26 jednostek typu 3, podawana jest w schemacie 3 dawek pierwotnych i dawki uzupełniającej między 16 a 18 miesiącem życia. U dorosłych nieszczepionych zaleca się 2 dawki po 0,5 ml w odstępie 1-2 miesięcy oraz dawkę przypominającą po 6-12 miesiącach. Szczepionki podaje się głównie domięśniowo, z zalecanym miejscem podania w zależności od wieku: u niemowląt i małych dzieci środkowo-boczna powierzchnia uda, u starszych dzieci i dorosłych mięsień naramienny. Wyjątkowo dopuszczalne jest podskórne podanie szczepionki IMOVAX POLIO.
charakterystyka produktu leczniczego, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, droga domięśniowa, inaktywowany wirus poliomyelitis, jednostka antygenu D, komórki Vero, metoda immunochemiczna, mięsień naramienny, ochrona immunologiczna, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, rekonstytucja, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepienie pierwotne, szczepionka DULTAVAX, szczepionka IMOVAX POLIO, szczepionka monowalentna, szczepionka Pentaxim, szczepionka skojarzona, wirus poliomyelitis - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Imovax Polio 29 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 1, szczep Mahoney, 7 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 2, szczep MEF-1 i 26 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 3, szczep Saukett/0,5 ml; Szczepionka 1-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka IMOVAX POLIO (IPV) to inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, zawierająca inaktywowane wirusy trzech typów: Typ 1 (Mahoney, 29 jednostek antygenu D*), Typ 2 (MEF-1, 7 jednostek) oraz Typ 3 (Saukett, 26 jednostek). Preparat jest przeznaczony do stosowania w profilaktyce pierwotnej u niemowląt i dzieci, a także jako dawki przypominające i uzupełniające u dzieci, młodzieży oraz dorosłych, zwłaszcza u osób niezaszczepionych w dzieciństwie lub z obniżoną odpornością. Szczepionka jest podawana w dawce 0,5 ml w formie wstrzyknięcia, zgodnie z obowiązującymi krajowymi programami szczepień, i spełnia wymagania Farmakopei Europejskiej oraz rekomendacje WHO.
antygen D, choroba Heinego-Medina, dawka przypominająca, Farmakopea Europejska, fenyloalanina, inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, inaktywowany wirus poliomyelitis, kalendarz szczepień, komórki Vero, nadwrażliwość na substancje, neomycyna, obniżona odporność, poliomyelitis, schemat szczepień ochronnych, szczepienie podstawowe, szczepienie uzupełniające, szczepionka inaktywowana, układ immunologiczny, wirus poliomyelitis, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Imovax Polio 29 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 1, szczep Mahoney, 7 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 2, szczep MEF-1 i 26 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 3, szczep Saukett/0,5 ml; Szczepionka 1-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka IMOVAX POLIO to trójskładnikowa, inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, zawierająca wirusy typu 1 (szczep Mahoney, 29 jednostek antygenu D), typu 2 (szczep MEF-1, 7 jednostek antygenu D) oraz typu 3 (szczep Saukett, 26 jednostek antygenu D). Produkt jest przygotowywany na komórkach linii Vero i spełnia wymagania Farmakopei Europejskiej oraz rekomendacje WHO. Po zakończeniu pierwotnego schematu szczepienia (3 dawki) wskaźniki seroprotekcji wynoszą 100% dla typów 1 i 3 oraz 99-100% dla typu 2. Podanie dawki uzupełniającej (4. dawka) u niemowląt podnosi wskaźniki seroprotekcji do 97,5-100% dla wszystkich typów, a długoterminowe badania potwierdzają utrzymanie ochronnego poziomu przeciwciał u 94-99% zaszczepionych przez 4-5 lat po dawce uzupełniającej.
antygen D, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, Farmakopea Europejska, formaldehyd, immunogenność, inaktywacja wirusa, inaktywowany wirus poliomyelitis, komórki Vero, linia komórkowa Vero, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, poliomyelitis, przeciwciała ochronne, seroprotekcja, skuteczność szczepionki, szczepienie pierwotne, szczepionka inaktywowana, szczepionka monowalentna, szczepionka skojarzona, wirus poliomyelitis - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Dawkowanie i sposób podawania
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotny składnik antygenowy szczepionki ADACEL, dostarczając 5 μg tych antygenów w standardowej dawce 0,5 ml, co w połączeniu z innymi antygenami krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa 5 μg, pertaktyna 3 μg) zapewnia skuteczną odpowiedź immunologiczną. Szczepionka jest podawana domięśniowo, preferencyjnie w mięsień naramienny, z wykluczeniem podawania w okolicę pośladkową ze względu na obniżoną immunogenność. Schemat dawkowania obejmuje jednorazowe podanie dawki przypominającej co 5-10 lat, a w przypadku niepełnego szczepienia podstawowego zaleca się uzupełnienie dawkami szczepionki dT bez fimbrii. ADACEL może być także stosowany w profilaktyce poekspozycyjnej przy zranieniach oraz u kobiet ciężarnych w II i III trymestrze w celu biernej ochrony noworodków.
antygen krztuśca, błonica i tężec, dawka przypominająca, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, profilaktyka poekspozycyjna, szczepienie przypominające, toksoid krztuścowy, zaburzenia krzepnięcia krwi - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – TyT – Szczepionka durowo-tężcowa szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Szczepionka TyT przeciw durowi brzusznemu i tężcowi jest podawana w dawce 0,5 ml jako jednorodna zawiesina, zawierająca inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości 5×10⁸ do 1×10⁹ oraz toksoid tężcowy w dawce minimum 20 j.m. Preparat należy podawać wyłącznie głęboko podskórnie w okolicę ramienia. Schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki podawane w odstępach 0, 1 oraz 12 miesięcy, co zapewnia prawidłową immunizację pacjenta przeciwko obu patogenom.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
DULTAVAX to skojarzona szczepionka adsorbowana o zmniejszonej zawartości antygenu błoniczego (1/6 dawki podstawowej), zawierająca toksoidy błoniczy (≥ 2 j.m.) i tężcowy (≥ 20 j.m.) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (29 j.a.D.), 2 (7 j.a.D.) i 3 (26 j.a.D.). Szczepionka wykorzystuje formaldehyd do detoksykacji toksoidów i inaktywacji wirusów, a wodorotlenek glinu (0,35 mg Al³⁺) pełni rolę adjuwantu. Ochronne poziomy przeciwciał definiuje się jako ≥ 0,1 j.m./ml dla błonicy i tężca (ELISA) oraz miano ≥ 5 dla poliomyelitis (test seroneutralizacji).
adjuwant, błonica, dawka przypominająca, detoksykacja, Dultavax, formaldehyd, immunizacja, komórki Vero, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, poliomyelitis, przeciwciało, szczepionka skojarzona, test seroneutralizacji, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis inaktywowany, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Właściwości farmakodynamiczne
Toksoid tężcowy, będący inaktywowaną formaldehydem toksyną Clostridium tetani, stanowi kluczowy składnik szczepionek monowalentnych i skojarzonych, wykazując wysoką immunogenność i bezpieczeństwo. Po podaniu pełnego cyklu szczepienia podstawowego (3 dawki) u 90-100% osób osiąga się ochronny poziom przeciwciał przeciwtężcowych ≥0,1 j.m./ml, utrzymujący się przez 5-10 lat, z koniecznością podawania dawek przypominających dla przedłużenia ochrony. Toksoid adsorbowany na wodorotlenku glinu wzmacnia odpowiedź immunologiczną, indukując produkcję przeciwciał klasy IgG oraz długotrwałą pamięć immunologiczną. Szczepienia kobiet w ciąży w II i III trymestrze skutkują wysokim poziomem przeciwciał przekazywanych przez łożysko, zapewniając bierną ochronę noworodków przez pierwsze 2-3 miesiące życia. Immunogenność toksoidu potwierdzono także u osób z obturacyjnymi chorobami układu oddechowego oraz u osób wcześniej nieszczepionych, gdzie po jednej dawce ≥98,5% osiąga poziom ochronny przeciwciał.
astma, białko nośnikowe, choroba obturacyjna płuc, Clostridium tetani, dawka przypominająca, Haemophilus influenzae typ b, meningokok, Neisseria meningitidis, neurotoksyna, odporność bierna, odpowiedź anamnestyczna, pamięć immunologiczna, POChP, polisacharyd otoczkowy, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, szczepienie podstawowe, szczepionka błoniczo-tężcowa, szczepionka skoniugowana, szczepionka tężcowa, test seroneutralizacji, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon chorób i schorzeń
Odra, świnka i różyczka – Zapobieganie i profilaktyka
Szczepionka MMR, zawierająca żywe atenuowane wirusy odry, świnki i różyczki, jest podawana podskórnie w schemacie dwóch dawek: pierwsza dawka między 12. a 15. miesiącem życia, druga między 4. a 6. rokiem życia. Skuteczność jednej dawki wynosi 93% przeciwko odrze, 72% przeciwko śwince i 97% przeciwko różyczce, natomiast po dwóch dawkach wzrasta do 97%, 86% i niemal 100% odpowiednio. Szczepionka jest zalecana również dla dorosłych bez udokumentowanego szczepienia lub przebytych chorób, szczególnie w grupach ryzyka, takich jak personel medyczny, studenci czy osoby podróżujące. Profilaktyka poekspozycyjna obejmuje podanie szczepionki w ciągu 72 godzin od kontaktu z chorym na odrę lub alternatywnie immunoglobuliny domięśniowo w dawce 0,5 ml/kg do 6 dni po ekspozycji.
choroba zakaźna, ciężki przebieg choroby, dawka przypominająca, działanie niepożądane, immunoglobulina, iniekcja podskórna, niedobór odporności, obrzęk węzłów chłonnych, odporność zbiorowiskowa, odra-świnka-różyczka, ognisko epidemiczne, powikłanie, profilaktyka poekspozycyjna, reakcja alergiczna, różyczka w ciąży, schemat szczepienia, status immunologiczny, szczepienie MMR, szczepionka MMR, sztywność stawów, wirus atenuowany, wirus odry, wrodzona wada rozwojowa, wysypka, wyszczepialność populacji, wywiad rodzinny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka tężcowa adsorbowana (T) zawiera co najmniej 40 j.m. toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml, adsorbowanego na maksymalnie 1,25 mg Al³⁺ w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. Preparat indukuje produkcję przeciwciał przeciwtężcowych, zapewniając czynne uodpornienie przeciw zakażeniu Clostridium tetani. Szczepionka jest wskazana u osób dorosłych i dzieci nigdy wcześniej nie szczepionych (szczepienie podstawowe), u osób wymagających dawki przypominającej po 10 latach od ostatniego szczepienia, u pacjentów z niepełnym cyklem szczepienia podstawowego oraz u dzieci z przeciwwskazaniami do szczepień skojarzonych, gdzie stanowi bezpieczną alternatywę immunoprofilaktyczną.
Clostridium tetani, cykl szczepień podstawowych, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, historia szczepień, immunoglobulina przeciwtężcowa, laseczki tężca, leczenie przeciwbakteryjne, ochrona immunologiczna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała przeciwtężcowe, status immunizacji, szczepionka monowalentna, szczepionka tężcowa adsorbowana, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Wskazania do stosowania
Szczepionka VERORAB zawiera inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa, oznaczanego metodą ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Preparat jest wskazany do profilaktyki przedekspozycyjnej u osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak pracownicy laboratoriów, lekarze weterynarii, opiekunowie zwierząt, leśnicy, myśliwi oraz osoby przebywające na obszarach endemicznych. Ponadto, szczepionka jest stosowana w profilaktyce poekspozycyjnej, podawanej po kontakcie z podejrzanym o wściekliznę zwierzęciem, co stanowi postępowanie ratujące życie zgodne z lokalnymi wytycznymi.
badanie serologiczne, dawka przypominająca, fenyloalanina, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki Vero, odporność poszczepienna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, szczep Wistar Rabies, szczepienie przedekspozycyjne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, VERORAB, wirus wścieklizny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka menb – Epidemiologia
Choroba meningokokowa, szczególnie inwazyjna choroba meningokokowa (IMD), stanowi istotne zagrożenie zdrowia publicznego z wysoką śmiertelnością i ryzykiem powikłań. Epidemiologia IMD jest zmienna geograficznie i czasowo, z serogrupą B dominującą w Europie, Ameryce Północnej i wielu krajach Ameryki Łacińskiej. Zapadalność na meningokokową chorobę inwazyjną waha się od 0,01 do 4,26/100 000 osób, z najwyższą częstością wśród niemowląt (np. 11,1/100 000 w Australii). W USA w 2023 roku zgłoszono 415 przypadków, z dominacją serogrup B i C (25-40% przypadków każda). Szczepionki przeciwko MenB (4CMenB i MenB-FHbp) wykazują skuteczność 50-100% u osób od 2 miesięcy do 20 lat, a ich stosowanie w programach szczepień krajowych (np. Wielka Brytania, Irlandia, Australia) przyczynia się do spadku zachorowań. Jednak wskaźniki zaszczepienia, zwłaszcza wśród młodzieży, pozostają suboptymalne (np. w USA tylko 29,4% 17-latków otrzymało pierwszą dawkę MenB, a 11,9% dawkę drugą). Nadzór epidemiologiczny i monitorowanie pokrycia szczepów przez szczepionki są kluczowe dla oceny skuteczności i dostosowania strategii szczepień.
chemioprofilaktyka, choroba meningokokowa, dawka przypominająca, inwazyjna choroba meningokokowa, nosicielstwo, ochrona krzyżowa, ognisko choroby meningokokowej, rzeżączka, sekwencjonowanie całego genomu, serogrupa B, skuteczność szczepionki, szczepionka 4CMenB, szczepionka MenACWY, szczepionka MenB-FHbp, zakażenie gonokokowe - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw ospie wietrznej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Szczepionka przeciw ospie wietrznej (varicella) wykazuje wysoką skuteczność profilaktyczną, sięgającą 94,4% po jednej dawce i 98,3% po dwóch dawkach, z utrzymaniem ochrony powyżej 98% przeciwko wszelkim postaciom choroby oraz 100% przeciwko ciężkiej ospie wietrznej nawet 10 lat po szczepieniu. Wprowadzenie dwudawkowego schematu szczepień u dzieci w wieku 12 miesięcy do 12 lat znacząco zmniejszyło ryzyko zachorowań przełomowych (breakthrough disease) 3,3-krotnie w porównaniu z pojedynczą dawką. Program szczepień w USA od 1995 roku doprowadził do redukcji zachorowań o 97%, hospitalizacji o 238 000 oraz zgonów o około 2000, co przełożyło się na oszczędności rzędu 23,4 miliarda dolarów. Skumulowana zapadalność spadła z 1254 do 193 przypadków na 100 000 osobolat w ciągu 10 lat od wprowadzenia szczepień, a ciężkie powikłania i zgony stały się rzadkością. Szczepionka jest bezpieczna, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi w postaci miejscowego zaczerwienienia, wysypki i łagodnej gorączki; zgony po szczepieniu odnotowano jedynie u osób z immunosupresją, u których szczepienie jest przeciwwskazane.
bliznowacenie, dawka przypominająca, działanie niepożądane, herpes zoster, hospitalizacja, obniżona odporność, ospa wietrzna, pęcherzyk skórny, półpasiec, reaktywacja półpaśca, schemat dwudawkowy, szczepionka MMR, szczepionka przeciw ospie wietrznej, wirus varicella zoster, wskaźnik śmiertelności, zakażenie bakteryjne, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Tężec – Zapobieganie i profilaktyka
Tężec jest ostrą infekcją bakteryjną wywołaną przez Clostridium tetani, produkującą neurotoksynę, której profilaktyka opiera się na szczepieniach ochronnych oraz właściwym postępowaniu z ranami. Zalecenia WHO i CDC przewidują podanie 6 dawek szczepionki zawierającej toksoid tężcowy (3 dawki podstawowe i 3 dawki przypominające), w tym schemat DTaP dla niemowląt i dzieci (dawki w 2, 4, 6 miesiącu, 15-18 miesiącu oraz 4-6 roku życia), dawkę Tdap dla nastolatków (11-12 lat) oraz dawki przypominające Td lub Tdap co 10 lat u dorosłych. Szczególne znaczenie ma podanie dawki Tdap kobietom w ciąży między 27. a 36. tygodniem, co redukuje śmiertelność tężca noworodkowego o około 94%. W przypadku ran wysokiego ryzyka (głębokie >1 cm, zanieczyszczone, martwicze, oparzeniowe, ugryzienia) konieczne jest dokładne oczyszczenie chirurgiczne oraz ocena statusu szczepień pacjenta w celu wdrożenia profilaktyki poekspozycyjnej.
amoksycylina z kwasem klawulanowym, antytoksyna, chirurgiczne opracowanie rany, Clostridium tetani, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciwtężcowa, infekcja bakteryjna, martwica tkanek, metronidazol, neurotoksyna, niedobór odporności, odporność humoralna, okres inkubacji tężca, profilaktyka poekspozycyjna, szczepienie ochronne, szczepionka DTaP, szczepionka przeciwtężcowa, tężec, tężec matczyny, tężec noworodkowy, toksyna tężcowa, uraz zmiażdżeniowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO zawiera toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 40 j.m. w objętości 0,5 ml, adsorbowany na 0,5 mg wodorotlenku glinu (Al³⁺). Preparat jest przeznaczony do czynnej immunizacji przeciw tężcowi i stosowany jest zarówno w schematach podstawowych, jak i przypominających u pacjentów od 2. miesiąca życia aż do osób dorosłych bez górnej granicy wieku. Szczepionka występuje w postaci jednorodnej, białej lub prawie białej zawiesiny do wstrzykiwań i powinna być stosowana zgodnie z aktualnymi oficjalnymi zaleceniami profilaktyki tężca, które mogą różnić się regionalnie i krajowo.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rabipur nie mniej niż 2,5 j.m. wirusa wścieklizny, szczep Flury LEP (inaktywowany); 1 dawka (1 ml)
Szczepionka Rabipur, zawierająca inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Flury LEP w dawce nie mniejszej niż 2,5 j.m./ml, stymuluje produkcję przeciwciał neutralizujących (RVNA) kluczowych w ochronie przed zakażeniem wirusem wścieklizny. U osób nieimmunizowanych pierwotny cykl szczepienia (3 dawki domięśniowe) indukuje ochronny poziom przeciwciał (RVNA ≥0,5 j.m./ml) w ciągu 3-4 tygodni od zakończenia szczepienia. Odpowiedź immunologiczna utrzymuje się do 2 lat bez konieczności dawek przypominających, jednak ze względu na stopniowy spadek poziomu przeciwciał, dawki przypominające mogą być konieczne dla utrzymania ochrony. Przyspieszony schemat szczepienia charakteryzuje się szybszym spadkiem odpowiedzi immunologicznej, co może wymagać wcześniejszego podania dawki przypominającej. Podanie dawki przypominającej po roku od pierwotnej immunizacji powoduje co najmniej 10-krotne zwiększenie średnich geometrycznych stężeń przeciwciał (GMC) do dnia 30, a u osób wcześniej szczepionych HDCV obserwuje się szybką odpowiedź anamnestyczną.
albumina jaja kurzego, amfoterycyna B, chlorotetracyklina, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki zarodków kurzych, ludzka albumina osoczowa, ludzkie komórki diploidalne, neomycyna, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące wirusa wścieklizny, przyspieszony schemat szczepienia, schemat Essen, schemat Zagrzeb, średnie geometryczne stężenie, szczep Flury LEP - Leksykon leków
Interakcje leku – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana (DTP) może być stosowana jednocześnie z innymi szczepionkami przewidzianymi w Programie Szczepień Ochronnych, pod warunkiem podawania ich w różne miejsca ciała z użyciem oddzielnych strzykawek i igieł, co minimalizuje ryzyko interakcji miejscowych i pozwala na precyzyjną ocenę odczynów poszczepiennych. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne podawanie DTP ze skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom, które wiąże się ze zwiększonym ryzykiem reakcji gorączkowych; w takich przypadkach zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwgorączkowych. Ponadto, DTP może być podawana razem z immunoglobulinami, również w różnych miejscach ciała, co nie stanowi przeciwwskazania klinicznego. W przypadku leków immunosupresyjnych konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka, gdyż mogą one osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepienie.
dawka przypominająca, działanie niepożądane szczepionki, immunoglobulina, interakcja farmakologiczna, interakcja lekowa, lek immunosupresyjny, lek przeciwgorączkowy, odczyn poszczepienny, odpowiedź immunologiczna, populacja pediatryczna, Program Szczepień Ochronnych, reakcja gorączkowa, reakcja poszczepienna, schemat immunizacji, szczepionka DTP, szczepionka przeciw pneumokokom - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C – Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, będący składnikiem aktywnym szczepionki NeisVac-C, występuje w formie O-deacetylowanej (pochodzącej ze szczepu C11) w dawce 10 µg na 0,5 ml. Substancja jest skoniugowana z toksoidem tężcowym (10-20 µg) i adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,5 mg Al³⁺/0,5 ml), co zapewnia wysoką immunogenność. Schemat dawkowania zależy od wieku: niemowlęta 2-4 miesiące otrzymują dwie dawki po 0,5 ml z co najmniej 2-miesięczną przerwą, natomiast dzieci powyżej 4. miesiąca życia, młodzież i dorośli – jedną dawkę 0,5 ml. Dawka przypominająca jest zalecana u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia w wieku 12-13 miesięcy, z odstępem minimum 6 miesięcy od ostatniej dawki. Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u niemowląt poniżej 2 miesięcy.
dawka przypominająca, immunogenność szczepionki, mięsień naramienny, NeisVac-C, podanie dożylne, podanie podskórne, polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, przeciwwskazanie do szczepienia, przednio-boczna część uda, reakcja niepożądana, reakcja poszczepienna, schemat dawkowania, szczepienie podstawowe, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Wirus świnki – Właściwości farmakodynamiczne
Wirus świnki stosowany w szczepionkach, w tym w preparatach Priorix (ATC J07BD52) i Priorix-Tetra (ATC J07BD54), to żywy, atenuowany szczep RIT 4385 pochodzący od szczepu Jeryl Lynn. Immunogenność tego wirusa została potwierdzona w badaniach klinicznych u dzieci w wieku 9-24 miesięcy, gdzie pojedyncza dawka indukowała serokonwersję u 91,5-94,4% pacjentów, a podanie drugiej dawki w odstępie 3 miesięcy zwiększało wskaźnik serokonwersji do 99,2%. Zawartość wirusa w dawce 0,5 ml wynosi co najmniej 10 CCID50. Droga podania (domięśniowa lub podskórna) nie wpływa istotnie na immunogenność ani profil bezpieczeństwa. Szczepionka jest produkowana w hodowli komórek zarodka kurzego, co może wpływać na jej właściwości farmakodynamiczne.
atenuowany wirus, CCID50, dawka przypominająca, hodowla komórek zarodka kurzego, immunogenność, odpowiedź immunologiczna, podskórna droga podania, przeciwciała matczyne, serokonwersja, seronegatywny, średnia geometryczna miana przeciwciał, szczep Jeryl Lynn, szczep RIT 4385, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, szczepionka skojarzona, wirus świnki, wskaźnik serokonwersji, wskaźnik seropozytywności - Leksykon chorób i schorzeń
Tężec – Epidemiologia
Tężec jest ostrą chorobą zakaźną układu nerwowego wywoływaną przez toksynę Clostridium tetani, charakteryzującą się sztywnością mięśni i bolesnymi skurczami, zwłaszcza mięśni szczęki i szyi. Pomimo powszechnego stosowania szczepionek, tężec pozostaje problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach o niskim poziomie zaszczepienia i niehigienicznych warunkach porodowych. Globalna śmiertelność z powodu tężca spadła z 356 000 zgonów w 1990 roku do około 34 700 w 2019 roku, a częstość występowania zmniejszyła się o 88%. W USA od 2000 roku notuje się mniej niż 50 przypadków rocznie, ze wskaźnikiem śmiertelności 7,2% w latach 2009-2017. Szczególnie narażone są osoby starsze, niezaszczepione lub z nieaktualnymi dawkami przypominającymi, a także pacjenci z cukrzycą i użytkownicy narkotyków dożylnych. Tężec noworodkowy, choć rzadki w krajach rozwiniętych, nadal powoduje znaczną śmiertelność w regionach o ograniczonych zasobach, gdzie stosowane są niehigieniczne praktyki porodowe.
anatoksyna tężcowa, błonica, Clostridium tetani, cukrzyca, dawka przypominająca, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, narkotyki drogą iniekcji, oparzenie, poliomyelitis, profilaktyka poekspozycyjna, rana chirurgiczna, różyczka, szczepionka pentawalentna, sztywność mięśni, tężec matczyny, tężec noworodkowy, toksoid tężcowy, toksyna, upośledzona odporność, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wskaźnik śmiertelności, wskaźnik zachorowalności, zachorowalność, zespół różyczki wrodzonej - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Właściwości farmakodynamiczne
Szczepionka przeciw wściekliźnie VERORAB zawiera inaktywowany szczep wirusa Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 3,25 j.m. na 0,5 ml. Immunogenność preparatu potwierdzono w badaniach klinicznych, gdzie miano przeciwciał neutralizujących wirusa ≥ 0,5 j.m./ml uznano za poziom ochronny. Schematy 3-dawkowe (dni 0, 7, 21 lub 28) indukowały odpowiedź immunologiczną u wszystkich pacjentów do 14 dnia po szczepieniu pierwotnym, a długoterminowa obserwacja wykazała utrzymanie ochrony u 96,9% osób przez 10 lat po dawce przypominającej podanej po roku. Schematy tygodniowe, zarówno domięśniowe (2x 0,5 ml), jak i śródskórne (2x 0,1 ml), wykazały wysoką skuteczność immunologiczną z osiągnięciem miana ≥ 0,5 j.m./ml u ponad 97% uczestników do 21 dnia, a także szybkie i silne odpowiedzi anamnestyczne po symulowanej profilaktyce poekspozycyjnej (PEP) rok po szczepieniu pierwotnym.
dawka przypominająca, droga domięśniowa, droga śródskórna, immunogenność szczepionki, immunoglobulina przeciw wściekliźnie, komórki Vero, miano przeciwciał neutralizujących, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, populacja pediatryczna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, przeciwciała neutralizujące wirusa wścieklizny, schemat Essen, schemat trzydawkowy, schemat Zagreb, skuteczność kliniczna, szczep Wistar Rabies, wirus wścieklizny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO, zawierająca ≥ 40 j.m. oczyszczonego toksoidu tężcowego adsorbowanego na 0,5 mg Al³⁺ wodorotlenku glinu, jest preparatem z grupy toksoidów tężcowych (ATC J07AM01). Toksoid ten powstaje poprzez inaktywację formaldehydem toksyny tężcowej Clostridium tetani. Immunizacja wymaga pełnego cyklu szczepienia podstawowego, składającego się z trzech dawek, aby uzyskać długotrwałą odporność trwającą od 5 do 10 lat. Po dwóch dawkach osiąga się około 90% serokonwersji, jednak odporność ta jest krótkotrwała i nie zapewnia pełnej ochrony przed zachorowaniem na tężec.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – D-Szczepionka błonicza adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego/0,5 ml; szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
D-Szczepionka błonicza adsorbowana zawiera co najmniej 30 j.m. toksoidu błoniczego w dawce 0,5 ml, adsorbowanego na wodorotlenku glinu. Pełne szczepienie podstawowe obejmuje trzy dawki podawane wg schematu: druga dawka po 4-6 tygodniach od pierwszej, a trzecia po 6-12 miesiącach od drugiej. Dawkowanie jest zróżnicowane wiekowo: u dzieci do 2 lat dawki wynoszą odpowiednio 0,5 ml, 0,5 ml i 0,3 ml, natomiast u dzieci 2-6 lat – 0,3 ml dla każdej z trzech dawek. Dawka przypominająca wynosi 0,2 ml i jest wskazana dla dzieci 6-letnich z udokumentowanym pełnym szczepieniem podstawowym, w tym podaniem trzeciej dawki w drugim roku życia.
- Leksykon substancji czynnych
Wirus poliomyelitis – Wskazania do stosowania
Wirus poliomyelitis, wykorzystywany w inaktywowanych szczepionkach (IPV), stanowi podstawę profilaktyki poliomyelitis, obejmując ochronę przed trzema typami wirusa: typ 1 (szczep Mahoney), typ 2 (szczep MEF-1) oraz typ 3 (szczep Saukett). Szczepy te są namnażane w komórkach VERO i inaktywowane, co zapewnia bezpieczeństwo i immunogenność preparatów. Szczepionki takie jak IMOVAX POLIO stosowane są w szczepieniu podstawowym i przypominającym u niemowląt, dzieci, młodzieży i dorosłych, natomiast PENTAXIM, szczepionka skojarzona, jest wskazana do pierwotnej immunizacji niemowląt od 6. tygodnia życia oraz jako dawka uzupełniająca w drugim roku życia. DULTAVAX, zawierający zmniejszoną ilość antygenów, jest przeznaczony wyłącznie do dawek przypominających u dzieci powyżej 6. roku życia, nastolatków i dorosłych. Standaryzowane ilości antygenu D w szczepionkach wynoszą: typ 1 – 29 jednostek (wcześniej 40), typ 2 – 7 jednostek (wcześniej 8), typ 3 – 26 jednostek (wcześniej 32), co wynika ze zmiany metody pomiaru immunochemicznego.
choroba Heinego-Medina, dawka przypominająca, Haemophilus influenzae typ b, inaktywowany wirus poliomyelitis, inwazyjne zakażenie, jednostka antygenu D, komórki Vero, odpowiedź immunologiczna, posocznica, sytuacja epidemiologiczna, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepienie podstawowe, szczepienie uzupełniające, szczepionka skojarzona, wirus poliomyelitis, zapalenie nagłośni, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie stawów, zapalenie tkanki łącznej, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd haemophilus influenzae typ b – Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharyd Haemophilus influenzae typu b (Hib) w szczepionce Pentaxim jest skoniugowany z toksoidem tężcowym i występuje w dawce 10 mikrogramów na 0,5 ml po rekonstytucji. Szczepionka ta jest kluczowa w profilaktyce inwazyjnych zakażeń Hib, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i posocznica u dzieci. Schemat szczepienia obejmuje trzy dawki pierwotne podawane domięśniowo w odstępach 1-2 miesięcy, z zalecanym miejscem podania w środkową część przednio-bocznej części uda u niemowląt oraz mięsień naramienny u starszych dzieci. Po zakończeniu szczepienia pierwotnego, dawka uzupełniająca (10 mikrogramów) powinna być podana około 12 miesięcy później, zwykle między 16 a 18 miesiącem życia, co zapewnia długotrwałą ochronę immunologiczną.
antygen krztuśca, choroba inwazyjna, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, droga domięśniowa, Haemophilus influenzae typ b, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus poliomyelitis, kalendarz szczepień, mięsień naramienny, ochrona immunologiczna, odpowiedź immunologiczna, posocznica, przednio-boczna część uda, rekonstytucja szczepionki, szczepienie pierwotne, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Właściwości farmakodynamiczne
Pertaktyna (PRN) jest zewnątrzbłonowym białkiem Bordetella pertussis o masie 69 kDa, kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, takich jak Adacel (3 µg), Boostrix (2,5 µg) czy Infanrix-IPV (8 µg). Pełni istotną rolę w adhezji bakterii do nabłonka dróg oddechowych, a jej obecność w szczepionkach indukuje silną odpowiedź immunologiczną, potwierdzoną wysokim odsetkiem seropozytywności (np. 94,6% u dzieci 4-6 lat po Adacel) oraz wysokimi średnimi geometrycznymi stężeniami (GMC) przeciwciał, które utrzymują się przez wiele lat (np. 95,3% seropozytywności po 5 latach u dzieci). Szczepienia kobiet w ciąży preparatami zawierającymi pertaktynę znacząco podnoszą poziom przeciwciał u noworodków (GMC do 294,1 EU/ml po urodzeniu), zapewniając bierną ochronę niemowląt z efektywnością powyżej 90% w pierwszych miesiącach życia. Pomimo obserwowanego obniżenia odpowiedzi immunologicznej niemowląt na szczepienie pierwotne w obecności przeciwciał matczynych, dane epidemiologiczne nie wskazują na kliniczne znaczenie tej interferencji.
adhezja bakterii, antygen krztuścowy, badanie immunogenności, bezkomórkowa szczepionka przeciw krztuścowi, Bordetella pertussis, dawka przypominająca, hemaglutynina włókienkowa, interakcja immunologiczna, interferencja immunologiczna, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, patogeneza krztuśca, pertaktyna, średnia geometryczna stężeń, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie pierwotne, szczepionka acelularna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Działania niepożądane
Pertaktyna, jako składnik szczepionek bezkomórkowych przeciw krztuścowi (acelularnych), jest obecna w dawkach od 2,5 do 8 µg na szczepionkę DTaP, często łączoną z innymi antygenami, np. IPV. Profil bezpieczeństwa tych preparatów jest dobrze udokumentowany i obejmuje głównie łagodne do umiarkowanych reakcje miejscowe, takie jak ból (23,7-80,6%), zaczerwienienie, obrzęk i stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, które ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Częstość występowania ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak ból głowy, zmęczenie (16-44%), gorączka ≥37,5°C (często, zwłaszcza u dzieci >10%), drażliwość, senność, nudności i biegunka jest również dobrze opisana. Rzadziej obserwuje się poważniejsze reakcje, w tym reakcje alergiczne (w tym anafilaksję), epizody hipotensyjno-hiporeaktywne, drgawki, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, obrzęk naczynioruchowy oraz bezdech u wcześniaków.
antygen krztuśca, bezdech, ból w miejscu wstrzyknięcia, brak apetytu, dawka przypominająca, drażliwość, drgawka, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, IPV, nadwrażliwość na składniki szczepionki, nadzór porejestracyjny, nudność, objaw ogólnoustrojowy, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, pertaktyna, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, rumień, stwardnienie miejsca podania, szczepionka acelularna, szczepionka DTaP, szczepionka przeciwkrztuścowa bezkomórkowa, wymioty i biegunka, złe samopoczucie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Typhim Vi 25 mcg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego (Vi) Salmonella typhi (szczep Ty2)/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TYPHIM Vi, zawierająca 25 µg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi (szczep Ty2) w dawce 0,5 ml, wykazuje szybkie pojawienie się odporności już po 1-3 tygodniach od podania. Skuteczność ochronna w populacji dorosłych na obszarze endemicznych Nepalu wynosi 74%, natomiast w populacji pediatrycznej (5-15 lat) na obszarze endemicznych Afryki południowej wynosi 55%. Odpowiedź immunologiczna mierzona serokonwersją (≥4-krotny wzrost przeciwciał anty-Vi) waha się od 62,5% do 100% u dorosłych oraz od 67% do 100% u dzieci, a poziomy przeciwciał utrzymują się do 10 lat na terenach endemicznych (≥1 µg/ml u 83 dzieci) i 2-3 lata na obszarach nieendemicznych. Zalecany odstęp do podania dawki przypominającej wynosi nie więcej niż 3 lata, co uwzględnia różnice w utrzymywaniu się ochrony w zależności od ekspozycji na patogen.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetana nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana, zawierająca ≥ 40 j.m. toksoidu tężcowego adsorbowanego na ≤ 0,7 mg Al³⁺ wodorotlenku glinu, jest stosowana w profilaktyce tężca u osób w różnym wieku. Toksoid tężcowy, inaktywowany formaldehydem, zachowuje właściwości antygenowe, co umożliwia indukcję swoistej odpowiedzi immunologicznej i powstanie pamięci immunologicznej. Pełny schemat szczepienia podstawowego, obejmujący co najmniej trzy dawki (w tym dawkę uzupełniającą), jest niezbędny do uzyskania skutecznej ochrony – pojedyncza dawka nie zapewnia odporności. Po 2-4 tygodniach od drugiej dawki lub trzeciej dawki DTP około 90% zaszczepionych osiąga uodpornienie, które jest jednak krótkotrwałe, natomiast dawka uzupełniająca zapewnia odporność trwającą 5-10 lat.
antygen tężcowy, Clostridium tetani, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, działanie adiuwancyjne, inaktywacja patogenu, mechanizm immunologiczny, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała swoiste, toksoid tężcowy, toksyna bakteryjna, toksyna tężcowa, właściwości antygenowe, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań