Właściwości farmakodynamiczne
Wirus świnki

Wirus świnki – charakterystyka ogólna

Wirus świnki jest żywym, atenuowanym wirusem wykorzystywanym w szczepionkach przeciwko śwince. W preparatach dostępnych na rynku stosowany jest szczep RIT 4385, pochodzący od szczepu Jeryl Lynn. Wirus ten stanowi jeden z kluczowych komponentów szczepionek skojarzonych przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (MMRV).¹²

Właściwości farmakodynamiczne wirusa świnki

Wirus świnki, będący składnikiem szczepionek, należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciwwirusowych. Jako składnik szczepionki Priorix klasyfikowany jest pod kodem ATC J07BD52, natomiast w szczepionce Priorix-Tetra pod kodem ATC J07BD54.³⁴

Immunogenność wirusa świnki u dzieci 12-24 miesięcy

Wirus świnki zawarty w szczepionkach wykazuje wysoką immunogenność. W badaniach klinicznych z udziałem dzieci w wieku od 12 miesięcy do 2 lat, pojedyncza dawka szczepionki Priorix zawierającej wirus świnki indukowała wytwarzanie przeciwciał przeciwko śwince u 94,4% uprzednio seronegatywnych zaszczepionych. Co istotne, dwa lata po szczepieniu pierwotnym wskaźniki serokonwersji dla składnika świnkowego utrzymywały się na wysokim poziomie 94,4%.⁵

Należy zaznaczyć, że mimo braku bezpośrednich danych dotyczących skuteczności ochronnej szczepionki Priorix zawierającej wirus świnki, immunogenność jest akceptowana jako wskaźnik skuteczności ochronnej. Jednakże wyniki niektórych badań wskazują, że efektywność ochrony przed świnką może być niższa niż obserwowane wskaźniki serokonwersji wobec tego składnika.⁶

Immunogenność wirusa świnki u dzieci 9-10 miesięcy

W badaniach klinicznych oceniano również odpowiedź immunologiczną na wirus świnki u młodszych dzieci. W jednym z badań z udziałem 300 zdrowych dzieci w wieku od 9 do 10 miesięcy, wskaźniki serokonwersji dla świnki wynosiły 91,5% po podaniu pierwszej dawki szczepionki. Podanie drugiej dawki, 3 miesiące po pierwszej, zwiększało wskaźnik serokonwersji dla świnki do 99,2%.⁷

Podobne wyniki uzyskano w badaniu przeprowadzonym w Azji (Singapur), gdzie 300 zdrowych dzieci w wieku 9-10 miesięcy otrzymało szczepienie. Współczynniki serokonwersji po pierwszej dawce szczepionki Priorix-Tetra dla wirusa świnki były porównywalne do obserwowanych u dzieci w wieku 12-24 miesięcy w innych badaniach klinicznych.⁸

Ze względu na możliwą interferencję z przeciwciałami matczynymi u niemowląt w pierwszym roku życia, zaleca się podanie drugiej dawki szczepionki w ciągu 3 miesięcy po pierwszej dawce, aby zapewnić optymalną odpowiedź immunologiczną na składnik świnkowy.⁹¹⁰

Immunogenność u młodzieży i osób dorosłych

Bezpieczeństwo i immunogenność wirusa świnki zawartego w szczepionce Priorix u młodzieży i osób dorosłych nie były szczegółowo badane w badaniach klinicznych.¹¹ Podobnie, nie przeprowadzono badań klinicznych w celu oceny immunogenności wirusa świnki zawartego w szczepionce Priorix-Tetra u pacjentów w wieku powyżej 6 lat. Immunogenność wirusa świnki w tej grupie wiekowej szacuje się na podstawie dostępnych danych dla szczepionki Priorix.¹²

Wpływ drogi podania na immunogenność

W badaniach klinicznych analizowano również wpływ drogi podania na immunogenność wirusa świnki. Ograniczona liczba pacjentów otrzymała szczepionkę Priorix domięśniowo, a wskaźniki serokonwersji wobec wirusa świnki były porównywalne do tych obserwowanych w przypadku podskórnej drogi podania.¹³

Podobnie, immunogenność i bezpieczeństwo szczepionki Priorix-Tetra podanej domięśniowo były oceniane w jednym badaniu porównawczym, w którym 328 dzieci w wieku 11-21 miesięcy otrzymało domięśniowo lub podskórnie dwie dawki szczepionki. Badanie wykazało porównywalną immunogenność składnika świnkowego oraz profil bezpieczeństwa po stosowaniu obu dróg podania.¹⁴

Utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej

Długotrwałe utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowi świnki było badane w ramach szczepionki Priorix-Tetra. W badaniu klinicznym, w którym dzieci w wieku 12-22 miesięcy otrzymały dwie dawki szczepionki, oceniano wskaźniki seropozytywności w okresach obserwacji 2, 6 i 10 lat. Dla przeciwciał przeciwko śwince stwierdzono następujące wskaźniki seropozytywności:¹⁵

Szczegółowa analiza parametrów wirusa świnki w różnych preparatach

Dawkowanie wirusa świnki w szczepionkach

Zawartość wirusa świnki w poszczególnych preparatach różni się, co może mieć wpływ na immunogenność. W szczepionce Priorix jedna dawka (0,5 ml) po rekonstytucji zawiera żywy atenuowany wirus świnki (szczep RIT 4385, pochodzący od szczepu Jeryl Lynn) w ilości nie mniejszej niż 10^3,7 CCID₅₀.¹⁶

Natomiast w szczepionce Priorix-Tetra jedna dawka (0,5 ml) po rekonstytucji zawiera wirus świnki (szczep RIT 4385, pochodzący ze szczepu Jeryl Lynn, żywy, atenuowany) w ilości nie mniejszej niż 10^4,4 CCID₅₀.¹⁷

Metody produkcji wirusa świnki

Wirus świnki stosowany w szczepionkach jest produkowany w hodowli komórek zarodka kurzego, co stanowi istotny element procesu wytwarzania i może wpływać na właściwości farmakodynamiczne preparatu.¹⁸

Jednostki miary aktywności wirusa

Aktywność wirusa świnki określana jest w jednostkach CCID₅₀ (wyznaczona statystycznie ilość wirusa mogąca w wyniku zaszczepienia zakazić 50% hodowli komórkowej), co stanowi standardową miarę potencjału immunogennego składnika szczepionki.¹⁹

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność

Efektywność szczepionek zawierających wirus świnki

W badaniach klinicznych wykazano, że wirus świnki jako składnik szczepionek skojarzonych wywołuje wysoką odpowiedź immunologiczną. W trzech badaniach klinicznych przeprowadzonych w Europie (w Austrii, Finlandii, Niemczech, Grecji, Polsce), około 2000 uprzednio nieszczepionych dzieci w wieku od 11 do 23 miesięcy otrzymało dwie dawki szczepionki Priorix-Tetra w odstępie 6 tygodni. Uzyskane wyniki potwierdziły wysokie wskaźniki serokonwersji i średnie geometryczne mian przeciwciał przeciwko wirusowi świnki.²⁰

Istotność drugiej dawki szczepionki

Zaobserwowano, że druga dawka szczepionki zawierającej wirus świnki indukuje wyższe współczynniki serokonwersji i (lub) poziomy przeciwciał. Dlatego, aby uniknąć zakażenia w okresie pomiędzy dawkami, zalecane jest aby druga dawka została podana w ciągu 3 miesięcy po podaniu pierwszej dawki.²¹

Odpowiedź immunologiczna po podaniu jako druga dawka

Odpowiedź immunologiczna wirusa świnki w szczepionce Priorix-Tetra podawanej jako druga dawka szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) dzieciom w wieku od 24 miesięcy do 6 lat była oceniana w 2 badaniach klinicznych. Dzieci otrzymały szczepienie pierwotne odpowiednio szczepionką MMR lub szczepionką MMR podawaną jednocześnie z żywą, atenuowaną szczepionką przeciw ospie wietrznej. Wskaźniki seropozytywności dla przeciwciał przeciwko śwince osiągnęły 100% w obydwu badaniach, co potwierdza silne działanie przypominające wirusa świnki.²²

Trwałość odpowiedzi immunologicznej

Długoterminowe utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowi świnki jest kluczowym parametrem oceny skuteczności szczepionki. W badaniach klinicznych, w których dzieci w wieku 12-22 miesięcy otrzymały dwie dawki szczepionki Priorix-Tetra, wskaźniki seropozytywności dla świnki zostały określone w następujący sposób:²³

• Po 2 latach od szczepienia – utrzymywanie się wysokich poziomów przeciwciał przeciwko śwince
• Po 6 latach od szczepienia – stabilne poziomy przeciwciał, świadczące o długotrwałej odpowiedzi immunologicznej
• Po 10 latach od szczepienia – wciąż wykrywalne poziomy przeciwciał, potwierdzające długofalową ochronę

²⁴