biodostępność
Biodostępność to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnoustrojowego w niezmienionej postaci. Wyraża się ją jako odsetek (%) i stanowi kluczowy wskaźnik skuteczności terapeutycznej substancji leczniczej.
Biodostępność bezwzględna porównuje ilość leku dostępnego po podaniu pozanaczyniowym (np. doustnym) do ilości dostępnej po podaniu dożylnym (przyjmowanym jako 100%). Biodostępność względna natomiast porównuje biodostępność różnych form lub preparatów tej samej substancji leczniczej.
Na biodostępność wpływają liczne czynniki, w tym właściwości fizykochemiczne substancji (rozpuszczalność, lipofilność, stabilność), parametry fizjologiczne pacjenta (pH przewodu pokarmowego, aktywność enzymów, transporterów błonowych), a także interakcje z pokarmem czy innymi lekami. Niska biodostępność może wynikać z efektu pierwszego przejścia przez wątrobę lub niskiej absorpcji z przewodu pokarmowego.
Znajomość biodostępności ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej przy ustalaniu dawkowania leków oraz projektowaniu nowych postaci farmaceutycznych, które mogą poprawić ten parametr poprzez zastosowanie odpowiednich systemów dostarczania leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Prestozek Combi 4 mg + 5 mg
Prestozek Combi to preparat złożony zawierający peryndopryl z tert-butyloaminą oraz amlodypinę, których farmakokinetyka w formie złożonej nie różni się istotnie od podawania osobno. Peryndopryl charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 1 h) i krótkim okresem półtrwania (1 h), jednak jego aktywny metabolit – peryndoprylat – osiąga maksymalne stężenie po 3-4 h i ma okres półtrwania około 17 h, co pozwala na dawkowanie raz na dobę. Biodostępność peryndoprylatu wynosi 27%, a jej zmniejszenie pod wpływem pokarmu wymaga podawania leku na czczo. Peryndoprylat wiąże się w 20% z białkami osocza i jest eliminowany głównie przez nerki, z koniecznością monitorowania funkcji nerek u pacjentów z niewydolnością serca, nerek lub w podeszłym wieku. U pacjentów z marskością wątroby klirens macierzystej cząsteczki jest zmniejszony, jednak nie wymaga to modyfikacji dawkowania.
amlodypina, AUC, biodostępność, cytochrom P450, enzym konwertujący angiotensynę, izoenzym CYP3A4, klirens całkowity, klirens wątrobowy, kreatynina, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peryndopryl z tert-butyloaminą, peryndoprylat, prekursor leku, produkt leczniczy, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, substancja czynna, wiązanie z białkami osocza, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Skład i postać leku – Clonazepamum TZF 1 mg/ml
Clonazepamum TZF to roztwór do wstrzykiwań zawierający klonazepam w stężeniu 1 mg/ml, dostępny w ampułkach 1 ml (1 mg substancji czynnej). Produkt zawiera substancje pomocnicze takie jak alkohol etylowy bezwodny, alkohol benzylowy, kwas octowy lodowaty oraz glikol propylenowy, które należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do terapii. Preparat jest dostępny w ampułkach ze szkła oranżowego typu I, co chroni lek przed światłem i zapewnia stabilność. Klonazepamum TZF może być podawany domięśniowo, dożylnie bolusowo lub w formie wlewu dożylnego, przy czym dawka do wlewu nie powinna przekraczać 3 mg (3 ampułki) rozcieńczonych w 250 ml roztworu fizjologicznego lub glukozy (5% lub 10%). Roztwory należy przygotowywać w szklanych naczyniach i podawać natychmiast po przygotowaniu, aby uniknąć adsorpcji leku na powierzchniach PCV oraz ryzyka mikrobiologicznego.
adsorpcja, alkohol benzylowy, alkohol etylowy bezwodny, biodostępność, glikol propylenowy, klonazepam, kwas octowy lodowaty, niezgodność farmaceutyczna, roztwór do wstrzykiwań, roztwór glukozy, roztwór sodu chlorku, roztwór sodu wodorowęglanu, wlew dożylny, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zaranta 10 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna Zaranty, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą powolne wchłanianie z osiągnięciem Cmax po około 5 godzinach oraz bezwzględną biodostępnością około 20%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Lek wykazuje wysokie powinowactwo do tkanki wątrobowej, z objętością dystrybucji około 134 l i wiązaniem z białkami osocza na poziomie 90%, głównie z albuminami. Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnych N-demetylowanych metabolitów (50% aktywności leku) oraz nieaktywnych laktonowych pochodnych. Eliminacja odbywa się głównie drogą wątrobowo-jelitową (90% z kałem) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (10%, z czego 5% w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a średni klirens osoczowy około 50 l/h, bez zmiany przy wyższych dawkach, co potwierdza liniową farmakokinetykę i brak kumulacji przy wielokrotnym podawaniu.
ABCG2, AUC, BCRP, białka osocza, biodostępność, Cmax, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, eliminacja wątrobowo-jelitowa, genotypowanie, hepatocyty, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, laktonowe pochodne, liniowa farmakokinetyka, N-demetylowane pochodne, OATP-C, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, SLCO1B1, stężenie w osoczu - Leksykon substancji czynnych
Kurkuma – Właściwości farmakokinetyczne
Preparat Cholitol zawiera kurkumę (Curcuma longa) w postaci nalewki (Curcumae tinctura), stanowiącej 30% składu ilościowego produktu leczniczego. Produkt jest płynem doustnym zawierającym 58-63% (V/V) etanolu, co może wpływać na biodostępność i farmakokinetykę składników aktywnych, w tym związków kurkumy. Oprócz kurkumy, preparat zawiera również nalewki i soki z innych roślin leczniczych, takich jak mniszek lekarski, kozłek lekarski, mięta pieprzowa, karczoch oraz pokrzyk wilczej jagody.
biodostępność, charakterystyka produktu leczniczego, dystrybucja leku, działanie niepożądane, karczoch, kozłek lekarski, krzywa stężenia leku, kurkuma, mięta pieprzowa, mniszek lekarski, nalewka z kurkumy, okres półtrwania, płyn doustny, pokrzyk wilcza jagoda, stężenie w osoczu, właściwości farmakokinetyczne, związek aktywny - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Alendrogen 70 mg
Alendronian, jako bisfosfonian, jest przeciwwskazany w ciąży ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo oraz dowody z badań przedklinicznych wskazujące na ryzyko zaburzeń porodu i hipokalcemii. Nieznane jest przenikanie alendronianu do mleka matki, co uniemożliwia ocenę ryzyka dla niemowląt karmionych piersią, dlatego stosowanie leku w okresie laktacji jest bezwzględnie przeciwwskazane. Lekarz powinien omówić z pacjentką konieczność wyboru między kontynuacją terapii a karmieniem piersią, uwzględniając korzyści i potencjalne zagrożenia dla matki i dziecka.
- Leksykon substancji czynnych
Piwonia lekarska – Właściwości farmakodynamiczne
Analiza farmakodynamiczna piwonii lekarskiej (Paeonia officinalis) w produkcie leczniczym Avenoc, zawierającym 0,01 g/100 g maści nalewki macierzystej (TM), wykazuje istotne braki w dokumentacji naukowej. Charakterystyka produktu nie dostarcza szczegółowych danych dotyczących mechanizmów działania, interakcji receptorowych ani wpływu na szlaki sygnałowe. Piwonia lekarska jest jedną z kilku substancji czynnych w Avenoc, obok nalewki z ziarnopłonu wiosennego, adrenaliny (Adrenalinum 3DH) oraz chlorowodorku amyleiny, jednak brak jest potwierdzonych informacji o jej farmakodynamicznym profilu, co ogranicza możliwość precyzyjnego określenia jej roli terapeutycznej i optymalnego dawkowania.
adrenalina, Adrenalinum, aktywność biologiczna, badanie farmakodynamiczne, biodostępność, chlorowodorek amyleiny, efekt terapeutyczny, Ficaria verna, interakcja z receptorami, mechanizm molekularny, nalewka macierzysta, Paeonia officinalis, szlak sygnałowy, Tinctura Mater, właściwości farmakodynamiczne, ziarnopłon wiosenny, związek aktywny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Delacet –
Produkt leczniczy Delacet, będący płynem na skórę zawierającym nalewkę z ziela ostróżeczki (Delphini consolidae tinctura) w ilości 96 g oraz kwas octowy 80% w ilości 4 g na 100 g produktu, charakteryzuje się zawartością etanolu na poziomie 59,0-65,0% v/v. Pomimo potencjalnego wpływu etanolu na wchłanianie substancji czynnych przez skórę, nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych określających biodostępność, dystrybucję, metabolizm ani eliminację składników aktywnych po miejscowym zastosowaniu preparatu.
biodostępność, charakterystyka produktu leczniczego, Delphini consolidae tinctura, farmakokinetyka, krążenie ogólnoustrojowe, kumulacja tkankowa, kwas octowy, nalewka z ziela ostróżeczki, parametry farmakokinetyczne, płyn na skórę, podanie miejscowe, przenikanie przez skórę, substancja czynna, wchłanianie przezskórne, wydalanie substancji aktywnych - Leksykon leków
Interakcje leku – Clatra Allergy Fast 20 mg
Bilastyna w dawce 20 mg, stosowana doustnie, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Spożycie bilastyny z pokarmem lub sokiem grejpfrutowym powoduje zmniejszenie biodostępności leku o około 30%, co wynika z hamowania transportera OATP1A2. Jednoczesne podawanie bilastyny z ketokonazolem (400 mg/dobę) lub erytromycyną (500 mg 3x/dobę) prowadzi do dwukrotnego wzrostu AUC oraz 2-3-krotnego wzrostu Cmax bilastyny, co jest efektem inhibicji glikoproteiny P, jednak bez wpływu na profil bezpieczeństwa. Diltiazem (60 mg/dobę) zwiększa Cmax bilastyny o 50%, również bez klinicznie istotnych skutków niepożądanych. Inne leki, takie jak cyklosporyna, rytonawir i ryfampicyna, mogą potencjalnie zmieniać stężenia bilastyny w osoczu poprzez interakcje z transporterami OATP1A2 i glikoproteiną P, co wymaga ostrożności.
antybiotyk makrolidowy, AUC, bilastyna, biodostępność, bloker kanałów wapniowych, Cmax, cyklosporyna, diltiazem, erytromycyna, glikoproteina p, interakcja lekowa, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny, lorazepam, ośrodkowy układ nerwowy, polipeptyd OATP1A2, profil bezpieczeństwa leku, ryfampicyna, rytonawir, sprawność psychomotoryczna, transporter wychwytu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Levofloxacin Genoptim 500 mg
Lewofloksacyna w preparacie Levofloxacin Genoptim (dawki 250 mg i 500 mg) charakteryzuje się liniową i przewidywalną farmakokinetyką z niemal całkowitą biodostępnością doustną (99-100%) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (30-40%) i dużą objętość dystrybucji (~100 l), co umożliwia szeroką penetrację do tkanek, w tym układu oddechowego, skóry oraz układu moczowo-płciowego. Stan stacjonarny osiągany jest w ciągu 48 godzin przy dawkowaniu 500 mg raz lub dwa razy na dobę. Metabolizm lewofloksacyny jest minimalny (<5% dawki), a eliminacja głównie nerkowa (>85%), z okresem półtrwania 6-8 godzin, co pozwala na stosowanie schematów dawkowania raz lub dwa razy na dobę. Klirens całkowity po dawce 500 mg wynosi 175 ± 29,2 ml/min, a farmakokinetyka jest podobna po podaniu doustnym i dożylnym.
AUC, biodostępność, demetylolewofloksacyna, farmakokinetyka liniowa, inwersja chiralna, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lewofloksacyna, makrofagi pęcherzykowe, N-tlenek lewofloksacyny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przenikanie do tkanek, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zakażenie OUN - Leksykon leków
Skład i postać leku – Megalia 40 mg/ml
MEGALIA to doustna zawiesina lecznicza zawierająca octan megestrolu zmikronizowany w stężeniu 40 mg/ml, co zapewnia wysoką biodostępność i stabilność farmaceutyczną. Preparat zawiera szereg substancji pomocniczych, w tym karbomer jako środek żelujący, makrogologlicerolu hydroksystearynian jako emulgator, regulatory pH (wodorotlenek sodu 10%, kwas cytrynowy jednowodny, sodu cytrynian) oraz konserwanty (metylu i propylu p-hydroksybenzoesan). Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność 300 mg/ml płynnego maltitolu, który zawiera maltitol, sorbitol oraz uwodnione oligo- i polisacharydy, co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją cukrów. Zawiesina jest przeznaczona do wygodnego dawkowania, zwłaszcza u pacjentów z trudnościami w połykaniu tabletek.
biodostępność, cytrynian sodu, dysfagia, emulgator, karbomer, konserwant przeciwbakteryjny, konserwant przeciwgrzybiczny, kwas cytrynowy, makrogologlicerolu hydroksystearynian, maltitol płynny, metylu p-hydroksybenzoesan, nietolerancja cukrów, niezgodność farmaceutyczna, octan megestrolu, podanie doustne, postać farmaceutyczna, propylu p-hydroksybenzoesan, regulator kwasowości, sacharyna sodowa, substancja buforująca, substancja słodząca, wodorotlenek sodu, zawiesina doustna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Izotek 10 mg 10 mg
Izotek to preparat zawierający izotretynoinę w dawkach 10 mg oraz 20 mg, dostępny w postaci miękkich kapsułek owalnych, czerwono-pomarańczowych, odpowiednio w rozmiarach 3 i 6. Substancją czynną jest izotretynoina, rozpuszczona w oleju sojowym oczyszczonym, który poprawia biodostępność leku. Kapsułki zawierają również wosk żółty oraz oleje sojowe uwodornione i częściowo uwodornione, które stabilizują zawartość. Otoczka kapsułki składa się z żelatyny, glicerolu oraz barwników: tytanu dwutlenku (E 171) oraz tlenków żelaza czerwonego i żółtego (E 172). Preparat jest pakowany w blistry PVC/PE/PVDC/Aluminium i dostępny w opakowaniach zawierających od 10 do 100 kapsułek.
biodostępność, charakterystyka produktu leczniczego, dwutlenek tytanu, działanie teratogenne, glicerol, izotretynoina, kapsułka miękka, niezgodność farmaceutyczna, olej sojowy, olej sojowy częściowo uwodorniony, olej sojowy uwodorniony, substancja czynna, substancja pomocnicza, tlenek żelaza, wosk żółty, żelatyna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Clarzole 2,5 mg
Clarzole to lek w postaci tabletek powlekanych zawierających 2,5 mg letrozolu, stosowany w terapii hormonalnej. Tabletki mają charakterystyczny żółty kolor i soczewkowaty kształt, co ułatwia ich identyfikację. Każda tabletka zawiera 58,4 mg laktozy jednowodnej, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Formulacja preparatu obejmuje składniki rdzenia, takie jak laktoza jednowodna, skrobia kukurydziana, karboksymetyloskrobia sodowa, celuloza mikrokrystaliczna, krzemionka koloidalna bezwodna oraz magnezu stearynian, oraz składniki otoczki: alkohol poliwinylowy, talk, makrogol 3350, tytanu dwutlenek (E 171) i żelaza tlenek żółty (E 172). Powłoczka tabletek chroni substancję czynną i ułatwia podanie doustne.
alkohol poliwinylowy, biodostępność, celuloza mikrokrystaliczna, dwutlenek tytanu, karboksymetyloskrobia sodowa, krzemionka koloidalna, laktoza jednowodna, letrozol, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, stabilność leku, stabilność substancji czynnej, stearynian magnezu, substancja rozsadzająca, tabletka powlekana, tlenek żelaza, właściwości fizykochemiczne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Arilin Rapid 1000 mg
Arilin Rapid to produkt leczniczy w postaci globulek dopochwowych zawierający 1000 mg metronidazolu jako substancji czynnej. Globulki mają charakterystyczny beżowy kolor i torpedowaty kształt, co ułatwia aplikację oraz zapewnia optymalne rozprowadzenie leku w pochwie. Substancje pomocnicze to glicerolu trialkanonian (zawierający Polisorbat 65) oraz lecytyna, które poprawiają rozpuszczalność i biodostępność metronidazolu. Produkt jest przeznaczony do stosowania dopochwowego i dostępny w opakowaniach zawierających 2 globulki, zabezpieczonych w blistrze z folii PVC/PE lub Aluminium/LDPE, umieszczonym w tekturowym pudełku.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Minirin 10 mcg/dawkę donosową
Preparat MINIRIN, zawierający octan desmopresyny w stężeniu 0,1 mg/ml (0,089 mg desmopresyny), charakteryzuje się biodostępnością donosową na poziomie 3-5%, co jest istotne przy ustalaniu dawkowania. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest około 1 godziny po podaniu. Dystrybucja leku opisana jest modelem dwukompartmentowym, z objętością dystrybucji w fazie eliminacji wynoszącą 0,3-0,5 l/kg masy ciała, co wskazuje na umiarkowaną penetrację do tkanek.
badanie in vitro, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P450, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, faza eliminacji, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, mikrosomy wątroby, model dwukompartmentowy, objętość dystrybucji, octan desmopresyny, okres półtrwania, podanie donosowe, stężenie w surowicy krwi - Leksykon leków
Skład i postać leku – Filomag Uno 40 mg Mg2+
Produkt leczniczy Magnesium Asparticum Filofarm zawiera 600 mg magnezu wodoroasparaginianu, co odpowiada 40 mg jonów magnezu w każdej tabletce. Związek ten cechuje się wysoką biodostępnością i efektywną przyswajalnością, co jest kluczowe dla skuteczności terapeutycznej. Tabletki mają postać białych, okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek, zawierających substancje pomocnicze takie jak skrobia ziemniaczana, sacharoza (32 mg na tabletkę), karboksymetyloskrobia sodowa, magnezu stearynian oraz talk. Obecność sacharozy jest istotna w kontekście pacjentów z nietolerancją cukrów. Preparat jest dostępny w opakowaniach po 50 tabletek (2 blistry po 25 sztuk) i przechowywany w temperaturze poniżej 25°C, co zapewnia stabilność substancji czynnej przez okres 3 lat od daty produkcji.
biodostępność, jony magnezu, karboksymetyloskrobia sodowa, magnez wodoroasparaginian, magnezu stearynian, nietolerancja cukrów, niezgodność farmaceutyczna, sacharoza, skrobia ziemniaczana, stabilność substancji czynnej, substancja poślizgowa, substancja rozsadzająca, substancja wiążąca, substancja wypełniająca, tabletka doustna - Leksykon leków
Interakcje leku – Furosemide Kabi 20 mg/2 ml
Furosemid, jako diuretyk pętlowy, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o różnym stopniu istotności klinicznej. Szczególnie istotne są interakcje z litem, glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), lekami przeciwarytmicznymi klasy I i III, aminoglikozydami oraz cisplatyną, które mogą prowadzić do nasilenia toksyczności, zaburzeń rytmu serca (w tym Torsades de pointes) oraz ototoksyczności i nefrotoksyczności. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się regularne monitorowanie stężenia elektrolitów (zwłaszcza potasu), EKG oraz funkcji nerek. Ponadto, furosemid może osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych, a także nasilać działanie hipotensyjne inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II oraz innych leków przeciwnadciśnieniowych, co wymaga dostosowania dawek i uważnej obserwacji pacjenta. Wysokie dawki furosemidu mogą wpływać na metabolizm hormonów tarczycy, dlatego konieczna jest kontrola ich stężeń podczas terapii skojarzonej z lewotyroksyną.
aminoglikozyd, beta-adrenolityk, biodostępność, diuretyk oszczędzający potas, diuretyk pętlowy, dna moczanowa, działanie hipotensyjne, działanie moczopędne, glikozyd nasercowy, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor ACE, inhibitor COX, karbamazepina, kardiotoksyczność, kwasica mleczanowa, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpsychotyczny, lek zwiotczający mięśnie, nefrotoksyczność, niedociśnienie ortostatyczne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, ototoksyczność, pochodna kwasu fibrynowego, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, środek przeczyszczający, tachykardia, torsades de pointes, zastoinowa niewydolność krążenia, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Famenita
Progesteron w postaci preparatu Progesterone Effik (kapsułki miękkie 100 mg i 200 mg) jest stosowany w terapii ginekologicznej, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar, zakrzepica żył i zatorowość płucna. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia objawów takich jak nagła utrata widzenia, podwójne widzenie, wytrzeszcz czy zmiany w naczyniach siatkówki. Szczególną uwagę należy zwrócić u pacjentek powyżej 35 roku życia, palących oraz z czynnikami ryzyka miażdżycy (hipercholesterolemia, nadciśnienie, otyłość). Progesteron może być stosowany w połączeniu z estrogenami w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), jednak należy uwzględnić zwiększone ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz potencjalne, choć niejednoznaczne, ryzyko raka piersi.
astma oskrzelowa, badanie fizykalne, badanie przesiewowe raka szyjki macicy, biodostępność, choroba zakrzepowo-zatorowa, ciałko żółte, cukrzyca, cytologia, estrogenowa terapia zastępcza, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, mammografia, miażdżyca, migrena, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowość genetyczna, otyłość, padaczka, podwójne widzenie, powikłania sercowo-naczyniowe, progesteron, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, samobadanie piersi, samoistne poronienie, tarcza zastoinowa, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie mózgowo-naczyniowe, zaburzenie widzenia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica siatkówki, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zmiany naczyń siatkówki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa