Bordetella pertussis
Bordetella pertussis to Gram-ujemna bakteria odpowiedzialna za krztusiec (koklusz), wysoce zakaźną chorobę układu oddechowego. Patogen ten wytwarza liczne czynniki wirulencji, w tym toksynę krztuścową, cytotrachealna toksynę, adenylcyklazę hemolizyna oraz fimbrie, które umożliwiają adhezję do nabłonka oddechowego i zaburzają funkcje układu immunologicznego.
Zakażenie B. pertussis charakteryzuje się trzema fazami klinicznymi: nieżytową (kataralna), napadową i zdrowienia. Faza napadowa objawia się charakterystycznymi napadami kaszlu zakończonymi głośnym wdechem (tzw. „pianiem”). U niemowląt choroba może przebiegać atypowo, z bezdechami zamiast napadów kaszlu, co stanowi zagrożenie życia.
Diagnostyka opiera się na badaniach PCR, posiewach oraz serologii. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię makrolidami (azytromycyna, klarytromycyna, erytromycyna), które eliminują bakterie i zmniejszają zakaźność, choć mogą nie wpływać na przebieg objawów, jeśli są wdrożone późno. Profilaktyka obejmuje szczepienia (DTP/DTaP/Tdap), które wymagają regularnych dawek przypominających z uwagi na stopniowy spadek odporności poszczepiennej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Właściwości farmakodynamiczne
Toksoidy błoniczy i tężcowy stanowią kluczowe składniki immunogenne szczepionki Pentaxim, która jest skojarzoną szczepionką przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa), poliomyelitis (inaktywowana) oraz Haemophilus influenzae typu b (skoniugowana). Toksoidy są otrzymywane poprzez detoksykację naturalnych toksyn bakteryjnych (błoniczej i tężcowej) za pomocą formaldehydu, zachowując ich właściwości immunogenne. Toksoid krztuścowy (PTxd) powstaje przez odtoksycznienie toksyny krztuścowej glutaraldehydem, natomiast hemaglutynina włókienkowa (FHA) pozostaje niezmieniona. Toksoid tężcowy pełni podwójną rolę – jako antygen indukujący odpowiedź przeciw tężcowi oraz jako nośnik polisacharydu otoczkowego Haemophilus influenzae typu b (PRP), co umożliwia indukcję odpowiedzi grasiczozależnej i pamięci immunologicznej u niemowląt. W dawce 0,5 ml szczepionki zawarte są: toksoid błoniczy ≥20 j.m. (30 Lf), toksoid tężcowy ≥40 j.m. (10 Lf), PTxd 25 µg, FHA 25 µg oraz 10 µg polisacharydu PRP skoniugowanego z toksoidem tężcowym, wszystkie adsorbowane na 0,3 mg Al³⁺ w postaci wodorotlenku glinu.
antygen grasiczozależny, białko nośnikowe, Bordetella pertussis, detoksykacja toksyn, formaldehyd, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae typ b, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, odpowiedź grasiczoniezależna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy, przeciwciała anty-PT, przeciwciała ochronne, serokonwersja, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, szczepionka skoniugowana, toksoid, toksoid krztuścowy, toksyna błonicza, toksyna krztuścowa, toksyna tężcowa, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tdap Szczepionka 1 dawka (0,5 ml)
W przypadku szczepionki Tdap, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m./0,5 ml), tężcowy (≥20 j.m./0,5 ml) oraz krztuścowy (20 µg/0,5 ml) adsorbowane na 0,5 mg wodorotlenku glinu (Al³⁺), nie przeprowadza się standardowych badań farmakokinetycznych. Wynika to z charakteru produktów immunologicznych, dla których klasyczne parametry farmakokinetyczne (absorpcja, dystrybucja, metabolizm, eliminacja) nie mają zastosowania w ocenie skuteczności i bezpieczeństwa. Szczepionka występuje jako bezbarwna zawiesina z białymi lub szarymi drobinkami, a proces produkcji może pozostawiać śladowe ilości formaldehydu, co jest istotne w kontekście potencjalnych reakcji nadwrażliwości.
adjuwant, adsorbent, antygen bakteryjny, badanie immunogenności, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, formaldehyd, inaktywacja toksyn bakteryjnych, komórka pamięci immunologicznej, odpowiedź immunologiczna, reakcja nadwrażliwości, swoiste przeciwciało, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka Tdap, toksoid błoniczy, toksoid błoniczy tężcowy krztuścowy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, węzeł chłonny, wodorotlenek glinu, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań, zawiesina szczepionki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Przedawkowanie szczepionki Boostrix, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m.), tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 μg, hemaglutynina włókienkowa 8 μg, pertaktyna 2,5 μg), nie wykazuje specyficznych lub nasilonych działań niepożądanych w porównaniu do standardowej dawki 0,5 ml. Objawy miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk) oraz ogólnoustrojowe (zmęczenie, ból głowy, bóle mięśniowe, brak apetytu) mają podobne nasilenie jak po prawidłowym podaniu. Reakcje alergiczne mogą wystąpić, lecz nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka przy przedawkowaniu. W skład szczepionki wchodzą również adiuwanty: wodorotlenek glinu uwodniony (0,3 mg Al³⁺) i fosforan glinu (0,2 mg Al³⁺), które mogą potencjalnie nasilać miejscowe reakcje poszczepienne, a także śladowe ilości formaldehydu, co jest istotne w kontekście nadwrażliwości.
adiuwant, bezpieczeństwo farmakoterapii, błonica, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, leczenie objawowe, objaw niepożądany, obserwacja kliniczna, pertaktyna, postępowanie przeciwalergiczne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, szczepionka Boostrix, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony, zmniejszona zawartość antygenów - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Przeprowadzone kompleksowe badania przedkliniczne szczepionki Boostrix, obejmujące ocenę toksyczności ogólnej, bezpieczeństwa farmakologicznego oraz wpływu na procesy reprodukcyjne i rozwój zarodkowo-płodowy, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Szczepionka zawiera adsorbowane na wodorotlenku glinu i fosforanie glinu antygeny: toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.), a także antygeny Bordetella pertussis – toksoid krztuścowy (8 μg), hemaglutyninę włókienkową (8 μg) oraz pertaktynę (2,5 μg). Badania toksykologiczne potwierdziły bezpieczeństwo tych składników w dawkach zastosowanych w preparacie, a także brak negatywnego wpływu na płodność, rozwój zarodkowo-płodowy oraz rozwój postnatalny u zwierząt laboratoryjnych (szczury, króliki).
badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, Bordetella pertussis, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, pertaktyna, rozwój postnatalny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, szczepionka Boostrix, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, toksyczność ogólna, wodorotlenek glinu - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Patofizjologia i mechanizm
Krztusiec (pertussis) jest wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez Bordetella pertussis, gram-ujemną pałeczkę tlenową, która kolonizuje wyłącznie ludzi. Patogeneza opiera się na adhezji bakterii do urzęsionego nabłonka dróg oddechowych za pomocą filamentowej hemaglutyniny (FHA) i pertaktyny (PRN), a także na produkcji licznych czynników zjadliwości, w tym toksyny krztuścowej (PT), cyklazy adenylowej (ACT), toksyny cytotrachealnej (TCT) i lipooligosacharydu (LOS). PT katalizuje ADP-rybozylację białek G, co prowadzi do zwiększenia wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP i zaburzeń funkcji immunologicznych, takich jak limfocytoza i hipoglikemia. TCT powoduje śmierć urzęsionych komórek nabłonka, co upośledza mechanizm oczyszczania dróg oddechowych i przyczynia się do charakterystycznego napadowego kaszlu. ACT hamuje fagocytozę i indukuje apoptozę fagocytów, co sprzyja przetrwaniu bakterii. Bakterie wywołują miejscowy przerost tkanki limfoidalnej, zapalenie i naciek leukocytarny w drogach oddechowych, prowadząc do niedodmy, rozedmy i ropno-krwawego wysięku, który upośledza drogi oddechowe, szczególnie u niemowląt.
Bordetella parapertussis, Bordetella pertussis, cyklaza adenylowa, filamentowa hemaglutynina, fimbrie, interferon gamma, komórki dendrytyczne, komórki T pomocnicze, krztusiec, lipooligosacharyd, makrofagi pęcherzykowe, nabłonek oddechowy, napadowy kaszel, niedodma, rzęski nabłonka, szczepienie przeciw krztuścowi, toksyna dermonekrotyczna, toksyna krztuścowa, zapalenie oskrzelików - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Leczenie
Czkawka (krztusiec) to wysoce zakaźna infekcja bakteryjna wywołana przez Bordetella pertussis, wymagająca wczesnej antybiotykoterapii, najlepiej w ciągu pierwszych 1-2 tygodni od wystąpienia objawów, aby ograniczyć nasilenie kaszlu i transmisję. Preferowanymi lekami są makrolidy: azytromycyna (5 dni, z uwagą u niemowląt ze względu na ryzyko przerostowego zwężenia odźwiernika), klarytromycyna (7 dni) i erytromycyna (14 dni), a w przypadku nietolerancji makrolidów – trimetoprim-sulfametoksazol (7-14 dni). Leczenie po 3 tygodniach od początku kaszlu nie wpływa na przebieg choroby, ale zmniejsza zakaźność. Hospitalizacja jest wskazana u niemowląt poniżej 1 roku (zwłaszcza <3 miesięcy), przy ciężkim przebiegu, niedotlenieniu, odwodnieniu lub powikłaniach, z koniecznością monitorowania i wsparcia oddechowego. Izolacja trwa 5 dni po rozpoczęciu antybiotykoterapii lub 21 dni bez leczenia.
antybiotyk, antybiotykoterapia, azytromycyna, bezdech, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, choroby współistniejące, ciężki przebieg, ciężki przebieg choroby, erytromycyna, ibuprofen, izolacja pacjenta, klarytromycyna, lek przeciwkaszlowy, makrolidy, napad kaszlu, nawilżacz powietrza, niedotlenienie, odwodnienie, paracetamol, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka poekspozycyjna, przerostowe zwężenie odźwiernika, sinica, szczepienie ochronne, trimetoprim-sulfametoksazol, trudności w oddychaniu, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Neomycinum Jelfa 5 mg/g
Neomycinum Jelfa to maść okulistyczna zawierająca neomycyny siarczan w stężeniu 5 mg/g, należąca do grupy antybiotyków aminoglikozydowych (kod ATC: S01AA03). Mechanizm działania neomycyny polega na bakteriobójczym hamowaniu biosyntezy białek i kwasów nukleinowych w komórkach bakterii, co prowadzi do ich śmierci. Preparat wykazuje szerokie spektrum działania, szczególnie skuteczne wobec bakterii Gram-ujemnych, takich jak Escherichia coli, Proteus, Salmonella (w tym S. typhi i S. paratyphi), Shigella, Bordetella pertussis, Vibrio cholerae oraz Francisella tularensis. Ponadto neomycyna jest aktywna wobec niektórych bakterii Gram-dodatnich, w tym Staphylococci, Streptococcus pneumoniae oraz innych paciorkowców, a także prątków kwasoopornych, w tym prątków gruźlicy (Mycobacteriaceae).
antybiotyk aminoglikozydowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza białek, Bordetella pertussis, cholera, czerwonka bakteryjna, działanie bakteriobójcze, Escherichia coli, Francisella tularensis, gronkowiec, krztusiec, kwas nukleinowy, lek okulistyczny, maść do oczu, MRSA, neomycyny siarczan, oporność bakteryjna, oporność krzyżowa, paciorkowiec, pałeczka okrężnicy, prątek gruźlicy, prątek kwasooporny, Proteus, Salmonella, Salmonella Paratyphi, Salmonella typhi, shigella, Streptococcus pneumoniae, szczep metycylinooporny, tularemia, Vibrio cholerae, zakażenie oczne, zakażenie oczu, zakażenie szczepem, zapalenie płuc - Leksykon leków
Interakcje leku – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV, zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio, może być podawana jednocześnie z innymi szczepionkami, takimi jak MMR, ospa wietrzna czy przeciwko Haemophilus influenzae typ b, bez klinicznie istotnej interferencji w odpowiedzi immunologicznej. Zaleca się jednak podawanie preparatów w różne miejsca ciała, aby uniknąć potencjalnej interferencji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami odporności lub poddawanych terapii immunosupresyjnej (kortykosteroidy w dużych dawkach, inhibitory kalcyneuryny, leki cytotoksyczne, antagoniści TNF-α, azatiopryna), u których może wystąpić zmniejszona odpowiedź immunologiczna na szczepionkę. W takich przypadkach konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka.
adiuwant, antagonista TNF-α, azatiopryna, Bordetella pertussis, cyklosporyna, działanie niepożądane, formaldehyd, gorączka poszczepienna, Haemophilus influenzae, immunoglobulina, inaktywowany wirus polio, Infanrix-IPV, inhibitor kalcyneuryny, interferencja kliniczna, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, nadwrażliwość, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, polimyksyna, supresja układu odpornościowego, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw odrze śwince i różyczce, szczepionka przeciw ospie wietrznej, takrolimus, terapia immunosupresyjna, toksoid błoniczy i tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Szczepionka PENTAXIM, zawierająca toksoid błoniczy (≥20 j.m.), toksoid tężcowy (≥40 j.m.), toksoid krztuścowy (25 µg), hemaglutyninę włókienkową (25 µg), inaktywowane wirusy poliomyelitis typ 1, 2 i 3 (odpowiednio 29, 7 i 26 jednostek antygenu D) oraz polisacharyd Haemophilus influenzae typu b (10 µg), jest przeznaczona wyłącznie dla populacji pediatrycznej. Ze względu na wiek pacjentów, którzy nie prowadzą pojazdów ani nie obsługują maszyn, kwestia wpływu składników szczepionki na zdolność do tych czynności nie ma zastosowania klinicznego. Charakterystyka Produktu Leczniczego jednoznacznie wyklucza konieczność uwzględniania tego aspektu podczas podawania preparatu dzieciom.
Pomimo braku bezpośredniego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów u dzieci, lekarz powinien być świadomy pełnego składu szczepionki oraz potencjalnych działań niepożądanych, które mogą wystąpić u opiekunów dzieci po szczepieniu. W przypadku preparatów zawierających toksoidy stosowanych u dorosłych, ocena wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów powinna uwzględniać specyfikę danego produktu i możliwe działania niepożądane. Jednak w kontekście PENTAXIM, nie ma wskazań do specjalnych zaleceń dotyczących prowadzenia pojazdów przez opiekunów, a sam preparat nie wpływa na zdolność dzieci do obsługi maszyn czy pojazdów.
Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, haemophilus typ b, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus poliomyelitis, krztusiec, Pentaxim, poliomyelitis, polisacharyd Haemophilus influenzae, profilaktyka chorób zakaźnych, szczepionka przeciw błonicy, tężec, toksoid, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis typ 1, wirus poliomyelitis typ 2, wirus poliomyelitis typ 3, wodorotlenek glinu, zakażenie Hib - Leksykon substancji czynnych
Glutaraldehyd – Wskazania do stosowania
Glutaraldehyd jest stosowany jako środek inaktywujący i stabilizujący antygeny w procesie produkcji szczepionki TETRAXIM, która zawiera toksoid błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), toksoid tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg) oraz inaktywowany wirus polio (typ 1: 29 jednostek antygenu D, typ 2: 7 jednostek, typ 3: 26 jednostek). Glutaraldehyd występuje w szczepionce jedynie w śladowych ilościach, podobnie jak neomycyna, streptomycyna i polimyksyna B, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów do szczepienia. Preparat zawiera również 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adjuwant oraz 12,5 µg fenyloalaniny, co należy uwzględnić u pacjentów z fenyloketonurią. Szczepionka dostępna jest w formie białawej, mętnej zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce.
adjuwant, antygen krztuścowy, błonica, Bordetella pertussis, fenyloalanina, fenyloketonuria, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, kalendarz szczepień, krztusiec, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis, reakcja alergiczna, środek inaktywujący, streptomycyna, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, szczepionka Tetraxim, tężec, toksoid, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Wskazania do stosowania
Substancja czynna Bordetella pertussis, zawarta w szczepionce DTP, stanowi kluczowy element indukujący odporność przeciwko krztuścowi. Preparat zawiera zawiesinę inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis w dawce nie mniejszej niż 4 j.m. na 0,5 ml, uzupełnioną toksoidem błoniczym (≥30 j.m.) oraz toksoidem tężcowym (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich lub ≥60 j.m. w badaniu na myszach białych). Składniki szczepionki są adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺), co zwiększa immunogenność preparatu. Szczepionka jest przeznaczona do czynnego uodpornienia dzieci w wieku od 6. tygodnia do 2. roku życia, z możliwością podania dawek uzupełniających do 3. roku życia, zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych i po wykluczeniu przeciwwskazań do stosowania pełnokomórkowej szczepionki przeciw krztuścowi.
adiuwant, Bordetella pertussis, choroba zakaźna, czynne uodpornienie, immunogenność, inaktywowany szczep Bordetella pertussis, profilaktyka krztuśca, Program Szczepień Ochronnych, przeciwwskazanie, świnka morska, szczepienie uzupełniające, szczepionka DTP, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Właściwości farmakodynamiczne
Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym w preparatach takich jak Adacel (5 µg), Boostrix (8 µg) oraz Infanrix-IPV, Pentaxim i Tetraxim (25 µg). FHA, pozyskiwana z Bordetella pertussis, indukuje odpowiedź immunologiczną zależną od limfocytów T pomocniczych, prowadząc do wytworzenia pamięci immunologicznej i produkcji przeciwciał specyficznych dla tego antygenu. Po szczepieniu pierwotnym obserwuje się wysokie wskaźniki seropozytywności, np. w przypadku Tetraxim ponad 87% niemowląt osiąga czterokrotny wzrost miana przeciwciał anty-FHA w ciągu 1-2 miesięcy po szczepieniu. Po dawce uzupełniającej serokonwersja wynosiła 99% dla Pentaxim i 89,7% dla Tetraxim. Długoterminowe badania wykazały utrzymanie seropozytywności na poziomie 97,3-100% u dzieci, młodzieży i dorosłych nawet do 10 lat po szczepieniu preparatami Adacel i Adacel Polio. Skuteczność szczepionek zawierających FHA potwierdzono w badaniach epidemiologicznych, m.in. w Senegalu i Szwecji, wykazując ochronę przed ciężką postacią krztuśca oraz zmniejszenie zachorowalności.
antygen grasiczozależny, antygen krztuścowy, badanie kliniczno-kontrolne, badanie kohortowe, badanie przesiewowe, Bordetella pertussis, dawka uzupełniająca, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, interferencja immunologiczna, korelacja serologiczna, krztusiec, limfocyt T pomocniczy, odporność bierna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała anty-FHA, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna stężeń, szczepienie pierwotne, szczepienie przypominające, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka skojarzona, toksoid krztuścowy, toksyna krztuścowa - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
W ocenie wpływu szczepionki DTP zawierającej inaktywowany szczep Bordetella pertussis na płodność, ciążę i laktację, dostępne dane są ograniczone. Preparat, zawierający w jednej dawce 0,5 ml: toksoid błoniczy (≥30 j.m.), toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich, ≥60 j.m. w badaniu na myszach) oraz inaktywowany szczep Bordetella pertussis (≥4 j.m.), adsorbowany na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺), jest przeznaczony wyłącznie do stosowania u dzieci. W związku z tym nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających jego wpływ na płodność, przebieg ciąży ani laktację u kobiet, a charakterystyka produktu leczniczego określa ten aspekt jako „nie dotyczy”.
bezpieczeństwo stosowania szczepionki, Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, inaktywowany szczep Bordetella pertussis, kobieta w ciąży, kobieta w wieku rozrodczym, krztusiec, laktacja, szczepionka DTP, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wpływ na płodność, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM, sklasyfikowana pod kodem ATC J07CA02, jest skojarzonym preparatem bakteryjno-wirusowym, zawierającym antygeny przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa) oraz poliomyelitis (inaktywowana). Mechanizm działania opiera się na indukcji przeciwciał neutralizujących, z potwierdzoną korelacją ochrony dla błonicy, tężca i poliomyelitis. Immunogenność potwierdzono u 100% niemowląt po trzech dawkach, z poziomem przeciwciał >0,01 j.m./ml dla błonicy i tężca, oraz ≥5 w teście seroneutralizacji dla wirusa polio typów 1, 2 i 3 u ≥99,5% dzieci. Po dawce uzupełniającej w 16-18 miesiącu życia odsetek ochrony utrzymuje się na poziomie >0,1 j.m./ml dla błonicy i tężca oraz ≥5 w teście seroneutralizacji dla poliowirusów u 87,5% dzieci. Skuteczność antygenów krztuścowych potwierdzono w badaniu klinicznym w Senegalu oraz w długoterminowym monitoringu w Szwecji, wykazującym trwałą kontrolę zachorowań.
antygen błonicy, Bordetella pertussis, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, neomycyna, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, polimyksyna B, poliomyelitis, serokonwersja, streptomycyna, szczepionka skojarzona, test seroneutralizacji, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Davercin 150 mg/5 ml
Davercin zawiera cykliczny 11,12-węglan erytromycyny w stężeniu 30 mg/ml, będący pochodną erytromycyny A, charakteryzującą się dwukrotnie silniejszym działaniem przeciwbakteryjnym, lepszą stabilnością w kwaśnym środowisku soku żołądkowego oraz korzystniejszymi parametrami farmakokinetycznymi, w tym trzykrotnie dłuższym okresem półtrwania w porównaniu do erytromycyny. Mechanizm działania opiera się na bakteriostatycznym hamowaniu biosyntezy białek poprzez odwracalne wiązanie z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, blokując aktywne centrum rybosomu i uniemożliwiając reakcję transpeptydacji. Aktywność leku jest zależna od pH, osiągając maksimum przy pH 8,5 i znacząco obniżając się poniżej pH 5, co ma istotne znaczenie kliniczne przy doborze terapii w różnych lokalizacjach zakażeń.
aglikon, antybiotyk makrolidowy, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, białko L4, białko osocza, biosynteza białka, Bordetella pertussis, Corynebacterium diphtheriae, cykliczny węglan erytromycyny, działanie bakteriostatyczne, erytromycyna A, etiologia zakażenia, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, łańcuch polipeptydowy, Legionella pneumophila, lek przeciwbakteryjny, mycoplasma pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, okres półtrwania, peptydylo-t-RNA, podjednostka 50S rybosomu, sok żołądkowy, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza białka, terapia empiryczna, transpeptydacja, Treponema pallidum, Ureaplasma urealyticum - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd haemophilus influenzae typ b – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Polisacharyd Haemophilus influenzae typu b, stosowany w szczepionce Pentaxim w dawce 10 mikrogramów na 0,5 ml, jest skoniugowany z toksoidem tężcowym, co zwiększa jego immunogenność. Przeprowadzone badania przedkliniczne obejmujące toksyczność ostrą, toksyczność po podaniu wielokrotnym oraz ocenę tolerancji miejscowej nie wykazały istotnych działań niepożądanych ani zagrożeń dla pacjentów. Wyniki te potwierdzają akceptowalny profil bezpieczeństwa polisacharydu w formie skoniugowanej, co jest kluczowe dla jego stosowania w profilaktyce zakażeń wywołanych przez Haemophilus influenzae typu b.
badania toksykologiczne, Bordetella pertussis, immunogenność, polisacharyd Haemophilus influenzae typu b, profilaktyka zakażeń, reakcja w miejscu podania, stan zapalny, szczepionka Pentaxim, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotna, tolerancja miejscowa, wirus poliomyelitis - Leksykon leków
Działania niepożądane – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (DTP) zawiera toksoid błoniczy (≥30 j.m.), toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich i ≥60 j.m. w badaniu na myszach) oraz inaktywowany szczep Bordetella pertussis (≥4 j.m.), adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺). Działania niepożądane po szczepieniu klasyfikowane są według częstości występowania, jednak większość zgłaszanych reakcji ma częstość nieznaną. Do najczęstszych objawów należą miejscowe odczyny w miejscu wstrzyknięcia (zaczerwienienie, ból, obrzęk), które ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin. Bardzo rzadko (1/100 000) mogą wystąpić podskórne ziarniniaki i aseptyczne ropnie związane z obecnością adiuwantu (wodorotlenku glinu). Szczepionka zawiera tiomersal, który może wywoływać reakcje alergiczne, w tym ciężkie anafilaksje.
bezdech, Bordetella pertussis, drgawka, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka, Haemophilus influenzae, krzyk mózgowy, marmurkowatość skóry, niedowład wiotki, nieżyt górnych dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, reakcja alergiczna, ropień aseptyczny, sinica, szczepionka DTP, tiomersal, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenie krążeniowo-oddechowe, zapalenie oskrzeli, zapalenie splotu ramiennego, ziarniniak - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Właściwości farmakokinetyczne
Toksoid krztuścowy, będący detoksykowaną toksyną Bordetella pertussis, stanowi kluczowy antygen w szczepionkach przeciw krztuścowi, często łączony z toksoidami błoniczym i tężcowym oraz innymi antygenami bakteryjnymi lub wirusowymi. Dawki toksoidu krztuścowego różnią się w zależności od preparatu: 25 µg w Tetraxim i Infanrix-IPV, 20 µg w Tdap, 8 µg w Boostrix i Boostrix Polio oraz 2,5 µg w Adacel i Adacel Polio. Antygen ten jest adsorbowany na związkach glinu, które pełnią funkcję adiuwantu, z różnymi stężeniami Al3+ w poszczególnych szczepionkach (np. 1,5 mg fosforanu glinu w Adacel, 0,5 mg wodorotlenku glinu w Tdap). Proces produkcji obejmuje detoksykację i oczyszczanie, z możliwym śladowym obecnym formaldehydem i glutaraldehydem.
adiuwant, Bordetella pertussis, choroba zakaźna, detoksykacja, formaldehyd, fosforan glinu, immunogenność, odpowiedź immunologiczna, proces oczyszczania, przeciwciało, szczepionka przeciw krztuścowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksyna krztuścowa, wirus polio, właściwość antygenowa, właściwość farmakokinetyczna, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus – Dawkowanie i sposób podawania
Szczepionka Infanrix-IPV jest preparatem skojarzonym, zawierającym antygeny przeciw błonicy (≥30 j.m. toksoidu błoniczego), tężcowi (≥40 j.m. toksoidu tężcowego), krztuścowi bezkomórkowemu (25 µg toksoidu krztuścowego, 25 µg hemaglutyniny włókienkowej, 8 µg pertaktyny) oraz poliomyelitis (inaktywowane wirusy typów 1, 2 i 3 w ilościach odpowiednio 40, 8 i 32 jednostek antygenu D). Preparat podawany jest w dawce 0,5 ml domięśniowo, z zalecanym miejscem iniekcji w mięśniu naramiennym lub u małych dzieci w przednio-boczną część uda. Szczepionka zawiera adiuwant w postaci 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu oraz śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng) i fenyloalaniny (0,036 µg), co należy uwzględnić u pacjentów z alergiami lub fenyloketonurią. Wirusy poliomyelitis są namnażane w hodowli komórkowej VERO i inaktywowane, co zapewnia bezpieczeństwo preparatu.
adiuwant, ampułkostrzykawka, błonica, Bordetella pertussis, droga domięśniowa, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, iniekcja donaczyniowa, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, mięsień naramienny, nadwrażliwość, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, poliowirus inaktywowany, przednio-boczna część uda, szczepionka Infanrix-IPV, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Roksytromycyna – Właściwości farmakodynamiczne
Roksytromycyna, półsyntetyczny makrolid o kodzie ATC J01FA06, działa bakteriostatycznie poprzez hamowanie biosyntezy białek na poziomie podjednostki 50S rybosomu bakterii. Wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwbakteryjnej, szczególnie skuteczna jest wobec patogenów układu oddechowego (np. Bordetella pertussis, Mycoplasma pneumoniae, Legionella pneumophila), paciorkowców (Streptococcus spp., w tym S. pneumoniae), gronkowców metycylino-wrażliwych oraz bakterii beztlenowych (Clostridium perfringens, Peptostreptococcus spp., Porphyromonas spp.). Wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla szczepów wrażliwych wynoszą poniżej 1 mg/l, co koreluje z wysokim prawdopodobieństwem skuteczności terapeutycznej przy standardowym dawkowaniu. Szczepy o umiarkowanej wrażliwości (MIC 1-4 mg/l) obejmują Haemophilus influenzae, Ureaplasma urealyticum oraz Vibrio cholerae, gdzie skuteczność może wymagać wyższych dawek lub korzystnej lokalizacji infekcji.
Acinetobacter, antybiotyk makrolidowy, Bacteroides fragilis, Bordetella pertussis, Borrelia burgdorferi, Chlamydia trachomatis, Clostridium perfringens, czynnik etiologiczny, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Enterobacteriaceae, gronkowiec wrażliwy na metycylinę, Haemophilus influenzae, hamowanie biosyntezy białek, Helicobacter pylori, infekcja dróg oddechowych, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, mycoplasma pneumoniae, patogen atypowy, patogen wewnątrzkomórkowy, podjednostka 50S rybosomu, Pseudomonas, spektrum przeciwbakteryjne, Streptococcus pneumoniae, transfer genów oporności, Ureaplasma urealyticum, Vibrio cholerae - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 3 – Wskazania do stosowania
Poliowirus typu 3 (szczep Saukett) w szczepionce Boostrix Polio występuje w formie inaktywowanej w dawce 32 jednostek antygenu D na 0,5 ml. Wirus jest namnażany w hodowli komórkowej VERO i inaktywowany, co zapewnia bezpieczeństwo preparatu. Boostrix Polio jest szczepionką skojarzoną, zawierającą również inaktywowane poliowirusy typu 1 (40 j. antygenu D) i 2 (8 j. antygenu D), toksoid błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), toksoid tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 μg, hemaglutynina włókienkowa 8 μg, pertaktyna 2,5 μg). Preparat zawiera adiuwanty wodorotlenek glinu (0,3 mg Al3+) i fosforan glinu (0,2 mg Al3+), które zwiększają immunogenność. Szczepionka jest wskazana do stosowania jako dawka przypominająca u osób powyżej 3 roku życia, w celu wzmocnienia odporności nabytej podczas szczepień podstawowych przeciw poliomyelitis, zgodnie z krajowymi wytycznymi.
adiuwant, antygen krztuśca, bierna ochrona noworodka, Bordetella pertussis, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, immunogenność szczepionki, inaktywacja wirusa, neomycyna, ochrona immunologiczna, odporność nabyta, pertaktyna, polimyksyna, poliowirus typ 3, sytuacja epidemiologiczna, szczepienie przypominające, szczepionka przeciwko poliomyelitis, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, wirus polio, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg) oraz inaktywowane poliowirusy typów 1, 2 i 3, może być bezpiecznie stosowana u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Dane z randomizowanego badania klinicznego (n=341) oraz prospektywnego badania obserwacyjnego (n=793) nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży, zdrowie płodu ani noworodka. Brak jest jednak prospektywnych danych dotyczących pierwszego trymestru, choć monitorowanie bezpieczeństwa nie wskazuje na działania niepożądane. Szczepionka, jako preparat inaktywowany, nie powinna wywoływać szkodliwych efektów teratogennych, co potwierdzają również badania na modelach zwierzęcych. Szczepienie w ciąży ma na celu zapewnienie biernej ochrony noworodków przed krztuścem w pierwszych miesiącach życia, kiedy ryzyko ciężkiego przebiegu choroby jest największe, a aktywna immunizacja jeszcze nie jest skuteczna.
adiuwant, antygen krztuśca, badanie kliniczne, badanie obserwacyjne, bierna ochrona, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany antygen, inaktywowany poliowirus, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, rozwój embrionalny, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, trymestr ciąży, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Inaktywowany poliowirus typu 2 (szczep MEF-1) stanowi składnik szczepionki Boostrix Polio, która jest złożonym preparatem adsorbowanym na wodorotlenku i fosforanie glinu, zawierającym 8 jednostek antygenu D poliowirusa typu 2, namnażanego w hodowli komórkowej VERO. Preparat ten łączy w sobie antygeny błonicy (≥2 j.m.), tężca (≥20 j.m.), krztuśca (8 μg toksoidu krztuścowego, 8 μg hemaglutyniny włókienkowej, 2,5 μg pertaktyny) oraz inaktywowane poliowirusy typu 1 i 3 (odpowiednio 40 i 32 jednostek antygenu D). Szczepionka ma postać białej, mętnej zawiesiny do wstrzykiwań, dostępnej w ampułko-strzykawce, co jest istotne z punktu widzenia farmakodynamiki i bezpieczeństwa stosowania.
antygen D, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, krztusiec, pertaktyna, poliomyelitis, poliowirus typ 2, szczep MEF-1, szczepionka przeciw błonicy, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tdap Szczepionka 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tdap, adsorbowana, bezkomórkowa, o zmniejszonej zawartości antygenu, zawiera w dawce 0,5 ml: minimum 2 j.m. toksoidu błoniczego, 20 j.m. toksoidu tężcowego, 20 µg toksoidu krztuścowego oraz 0,5 mg wodorotlenku glinu jako adsorbentu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, w tym na śladowe ilości formaldehydu, obecnego jako pozostałość procesu produkcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania neurologiczne: postępujące choroby neurologiczne oraz encefalopatię o nieznanej etiologii występującą w ciągu 7 dni po wcześniejszym szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca. W takich przypadkach szczepienie przeciw krztuścowi należy odstawić, kontynuując immunizację jedynie toksoidami błonicy i tężca.
antygen krztuścowy, błonica, Bordetella pertussis, choroba neurologiczna, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, encefalopatia, formaldehyd, gorączka, krztusiec, nadwrażliwość, powikłanie poszczepienne, reakcja alergiczna, szczepionka Tdap, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenia odporności - Leksykon leków
Przeciwwskazania – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana (DTP) jest kluczowa w profilaktyce chorób zakaźnych, jednak jej podanie jest przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na składniki szczepionki, ostrych stanów chorobowych z gorączką, zaostrzeń chorób przewlekłych oraz postępujących schorzeń neurologicznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje niepożądane po poprzednich dawkach, takie jak encefalopatia w ciągu 7 dni, drgawki do 3 dni, objawy mózgowe do 72 godzin, nieutulony płacz trwający ≥ 3 godziny, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne oraz gorączka ≥ 40,5°C pojawiające się do 48 godzin po szczepieniu. Wystąpienie tych objawów stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do kolejnych dawek szczepionki DTP.
antygen krztuśca, Bordetella pertussis, choroba przewlekła, drgawki, encefalopatia, krzyk mózgowy, nadwrażliwość na substancje czynne, niepożądany odczyn poszczepienny, nieutulony płacz, objawy mózgowe, obniżone napięcie mięśniowe, ogniskowe objawy neurologiczne, ostry stan chorobowy, schorzenie neurologiczne, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka DT, szczepionka DTP, szczepionka pełnokomórkowa, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wysoka gorączka, zaburzenie świadomości, zespół hipotoniczno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 1 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 1 (szczep Mahoney) w szczepionce Boostrix Polio występuje w ilości 40 jednostek antygenu D i jest stosowany w profilaktyce poliomyelitis. Przeciwwskazania do podania preparatu obejmują nadwrażliwość na składniki czynne (w tym poliowirus typ 1, toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny Bordetella pertussis, poliowirusy typ 2 i 3) oraz na substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna, formaldehyd, wodorotlenek glinu i fosforan glinu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadwrażliwością na związki glinu oraz u osób z fenyloketonurią ze względu na obecność fenyloalaniny (0,0298 µg/dawkę) i kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng/dawkę). Ponadto, szczepionka jest przeciwwskazana u pacjentów z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi, a także u osób z powikłaniami neurologicznymi po szczepieniach przeciw błonicy i tężcowi, w tym drgawkami i epizodami hipotoniczno-hiporeaktywnymi.
Boostrix Polio, Bordetella pertussis, encefalopatia, fenyloalanina, fenyloketonuria, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, kwas para-aminobenzoesowy, nadwrażliwość na substancje czynne, neomycyna, ostre choroby, polimyksyna, poliowirus typ 1, powikłania neurologiczne, szczepionka przeciwko poliomyelitis, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Pentaxim 32 jednostek antygenu D + 10 mcg + nie mniej niż 40 j.m. + 8 jednostek antygenu D + 40 jednostek antygenu D + nie mniej niż 30 j.m. + 25 mcg + 25 mcg
Szczepionka Pentaxim, zawierająca toksoidy błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg), inaktywowany wirus poliomyelitis (typ 1 – 29 jednostek antygenu D, typ 2 – 7 jednostek, typ 3 – 26 jednostek) oraz polisacharyd Haemophilus influenzae typu b (10 µg skoniugowany z toksoidem tężcowym), nie wykazuje udokumentowanych przypadków przedawkowania. Standardowa dawka wynosi 0,5 ml po rekonstytucji i zawiera adiuwant wodorotlenek glinu (0,3 mg Al³⁺) oraz śladowe ilości potencjalnie alergennych substancji pomocniczych (glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B) oraz fenyloalaninę (12,5 µg). Brak danych klinicznych dotyczących objawów przedawkowania, jednak potencjalne ryzyko dotyczy nadwrażliwości na składniki szczepionki i reakcje na adiuwant lub antybiotyki śladowe.
błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, fenyloalanina, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae, haemophilus typ b, hemaglutynina włókienkowa, nadwrażliwość, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis inaktywowana, reakcja poszczepienna, rekonstytucja, streptomycyna, szczepionka Pentaxim, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rulid 50 mg
Roksytromycyna, półsyntetyczny antybiotyk makrolidowy z grupy J01FA06, charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Wykazuje wysoką skuteczność wobec patogenów o minimalnym stężeniu hamującym (MIC) poniżej 1 mg/l, obejmując bakterie Gram-dodatnie (np. Streptococcus spp., Staphylococcus spp. metycylino-wrażliwe), Gram-ujemne (Neisseria meningitidis, Branhamella catarrhalis) oraz atypowe patogeny (Chlamydia spp., Mycoplasma pneumoniae). Roksytromycyna jest skuteczna także wobec patogenów dróg oddechowych (Bordetella pertussis, Legionella pneumophila) i przewodu pokarmowego (Campylobacter jejuni, Helicobacter pylori). Wrażliwość niektórych szczepów, takich jak Campylobacter coli i Peptostreptococcus spp., może być zmienna i zależy od lokalnej epidemiologii oraz poziomu oporności.
antybiotyk makrolidowy, antybiotyk półsyntetyczny, Bacteroides fragilis, biosynteza białek bakteryjnych, Bordetella pertussis, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia psittaci, Chlamydia trachomatis, Enterobacteriaceae, Haemophilus influenzae, Legionella pneumophila, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, mycoplasma pneumoniae, oporność bakteryjna, patogen atypowy, podjednostka 50S rybosomu, roksytromycyna, spektrum przeciwbakteryjne, Streptococcus pneumoniae, Ureaplasma urealyticum, Vibrio cholerae - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio to skojarzony preparat adsorbowany, zawierający toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (40 jednostek antygenu D), 2 (8 jednostek antygenu D) i 3 (32 jednostki antygenu D). Antygeny adsorbowane są na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+), co zapewnia odpowiednią immunogenność. Preparat jest wskazany głównie do szczepień przypominających (booster) u osób powyżej 3. roku życia, mających na celu wzmocnienie odporności po szczepieniu podstawowym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Ponadto, szczepionka jest stosowana u kobiet w ciąży w celu biernej ochrony niemowląt przed krztuścem poprzez transfer przeciwciał przez łożysko.
booster, Bordetella pertussis, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, immunogenność szczepionki, inaktywowany poliowirus, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, łożysko, neomycyna, ochrona bierna, ognisko epidemiczne, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Działania niepożądane
Szczepionka DTP zawierająca inaktywowany szczep Bordetella pertussis (≥4 j.m. na dawkę 0,5 ml) może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości, związane z odpowiedzią immunologiczną na antygeny krztuścowe oraz inne składniki szczepionki, w tym tiomersal i adiuwant wodorotlenek glinu. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana. Szczególną uwagę zwraca grupa zaburzeń układu nerwowego, takich jak drgawki (z gorączką lub bez), zaburzenia napięcia mięśniowego, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, zaburzenia świadomości, encefalopatia (związek niejednoznaczny), niedowład wiotki kończyny, zapalenie splotu ramiennego, drżenia oraz charakterystyczny krzyk mózgowy. Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny, mogą być wywołane zarówno przez składnik Bordetella pertussis, jak i tiomersal.
adiuwant, anoreksja, aseptyczny ropień, bezdech, Bordetella pertussis, dreszcze, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, Haemophilus influenzae, hipotonia, krzyk mózgowy, limfadenopatia, marmurkowatość skóry, nieżyt górnych dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, przeczulica, reakcja anafilaktyczna, sinica, szczepionka DTP, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, wysypka plamisto-grudkowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie splotu ramiennego, ziarniniak - Leksykon leków
Przedawkowanie – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetraxim, zawierająca toksoidy błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 μg, hemaglutynina włókienkowa 25 μg) oraz inaktywowane wirusy polio typ 1 (29 jednostek antygenu D), typ 2 (7 jednostek antygenu D) i typ 3 (26 jednostek antygenu D), podawana jest w ściśle określonej dawce 0,5 ml w formie zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Zawiera również 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adjuwant oraz śladowe ilości glutaraldehydu, neomycyny, streptomycyny, polimyksyny B i 12,5 μg fenyloalaniny. Ze względu na precyzyjne dawkowanie i formę podania, producent nie podaje informacji o przedawkowaniu w charakterystyce produktu leczniczego.
adjuwant, ampułko-strzykawka, błonica, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fenyloalanina, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, neomycyna, ośrodek toksykologiczny, personel medyczny, polimyksyna B, poliomyelitis, przedawkowanie leku, streptomycyna, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka Tetraxim, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM to preparat skojarzony, zawierający toksoidy błoniczy (≥20 j.m.) i tężcowy (≥40 j.m.), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg) oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis trzech typów, adsorbowany na wodorotlenku glinu. Dawka wynosi 0,5 ml. Produkt może zawierać śladowe ilości glutaraldehydu, neomycyny, streptomycyny, polimyksyny B oraz 12,5 µg fenyloalaniny na dawkę. Ze względu na ustaloną historię stosowania i znany profil bezpieczeństwa podobnych szczepionek, nie przeprowadzono specyficznych badań przedklinicznych dla TETRAXIM, a dane dotyczące bezpieczeństwa opierają się głównie na obserwacjach klinicznych i doświadczeniu po wprowadzeniu do obrotu.
badanie przedkliniczne, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, fenyloalanina, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis, streptomycyna, szczepionka Tetraxim, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) zawiera inaktywowany szczep Bordetella pertussis w dawce nie mniejszej niż 4 j.m. na 0,5 ml, toksoid błoniczy (≥30 j.m.) oraz toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich i ≥60 j.m. w badaniu na myszach białych), adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺). Preparat występuje w formie zawiesiny do wstrzykiwań o białej lub prawie białej barwie i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania u dzieci. Ze względu na populację docelową oraz charakter szczepionki, nie istnieje konieczność oceny wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych czy obsługi maszyn.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest inaktywowanym preparatem pełnokomórkowym, przeznaczonym do indukcji czynnej odporności przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Zawiera toksoid błoniczy (≥30 j.m./0,5 ml), toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich, ≥60 j.m. w badaniu na myszach) oraz zawiesinę inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis (≥4 j.m./0,5 ml). Toksoidy są pozyskiwane z toksyn bakteryjnych pochodzących z hodowli Corynebacterium diphtheriae i Clostridium tetani, które następnie są inaktywowane formaldehydem i oczyszczane. Komponent krztuścowy uzyskuje się przez chemiczną inaktywację i odtoksycznienie pałeczek Bordetella pertussis. Preparat zawiera również wodorotlenek glinu (≤0,7 mg Al³⁺) jako adiuwant, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną, a zawiesina krztuścowa dodatkowo pełni funkcję adiuwanta wobec toksoidów.
adiuwant, antygen krztuścowy, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, cykl szczepienia, czynna odporność, działanie adiuwancyjne, Farmakopea Europejska, formaldehyd, inaktywacja chemiczna, odtoksycznienie, pamięć immunologiczna, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciała odpornościowe, swoiste przeciwciała, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, właściwości immunogenne, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM, będąca skojarzoną szczepionką adsorbowaną przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa) oraz poliomyelitis (inaktywowana), nie podlega standardowym procesom farmakokinetycznym takim jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm czy wydalanie. Jej działanie opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej przeciwko zawartym antygenom, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym. Jedna dawka 0,5 ml zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥ 20 j.m. (30 Lf), toksoid tężcowy ≥ 40 j.m. (10 Lf), 25 µg toksoidu krztuścowego i hemaglutyniny włókienkowej oraz inaktywowane wirusy polio typ 1 (29 jednostek antygenu D), typ 2 (7 jednostek antygenu D) i typ 3 (26 jednostek antygenu D), adsorbowane na 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu, co zapewnia przedłużone uwalnianie antygenów i wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk polipeptydowy, antygen, błonica, Bordetella pertussis, fenyloketonuria, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, komórki Vero, krztusiec, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, polimyksyna B, poliomyelitis, streptomycyna, szczepionka skojarzona, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest zawiesiną do wstrzykiwań stosowaną w profilaktyce błonicy, tężca i krztuśca. Jedna dawka 0,5 ml zawiera minimum 30 j.m. toksoidu błoniczego, 40 j.m. toksoidu tężcowego (badanie na świnkach morskich) lub 60 j.m. (badanie na myszach białych) oraz co najmniej 4 j.m. inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis. Antygeny są adsorbowane na wodorotlenku glinu (do 0,7 mg Al³⁺ na dawkę), który pełni funkcję adiuwanta immunologicznego. Szczepionka zawiera także tiomersal jako konserwant, chlorek sodu dla izotoniczności oraz wodę do wstrzykiwań. Preparat ma postać białej lub prawie białej zawiesiny, z możliwością wystąpienia białego osadu na dnie ampułki, co jest zjawiskiem fizjologicznym i nie wpływa na skuteczność immunologiczną.
adiuwant, ampułka ze szkła typu I, Bordetella pertussis, niezgodność farmaceutyczna, obce cząstki, odpowiedź immunologiczna, produkt leczniczy, profilaktyka błonicy tężca i krztuśca, środek konserwujący, szczepionka adsorbowana, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana, tiomersal, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, właściwości immunogenne, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań, związek rtęci - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Krztusiec, wywołany przez Bordetella pertussis, charakteryzuje się zmiennym przebiegiem klinicznym i rokowaniem, zależnym od wieku pacjenta oraz obecności chorób współistniejących. Niemowlęta poniżej 6 miesiąca życia, zwłaszcza te poniżej 3 miesiąca, stanowią grupę najwyższego ryzyka powikłań i zgonów, z śmiertelnością sięgającą 1-3% u najmłodszych oraz hospitalizacją w 69% przypadków u niemowląt do 6 miesiąca życia. Wskaźnik zgonów niemowląt z powodu krztuśca wynosi około 2%, co stanowi 96% wszystkich zgonów związanych z tą chorobą. U dzieci powyżej 3 miesiąca życia rokowanie jest znacznie lepsze, choć ciężkie przypadki mogą wymagać hospitalizacji. Wtórne powikłania, takie jak zapalenie płuc (około 13% niemowląt), drgawki i encefalopatia, są istotnym zagrożeniem, a leukocytoza z WBC powyżej 55 000–100 000 stanowi niezależny czynnik ryzyka śmiertelnego przebiegu. Wcześniaki oraz pacjenci z chorobami serca, płuc czy neurologicznymi są szczególnie narażeni na ciężki przebieg i powikłania.
Bordetella pertussis, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba neurologiczna, choroba płuc, choroba serca, choroba współistniejąca, czkawka, czynnik ryzyka, drgawki, encefalopatia, hospitalizacja, kontrola zakażeń, krztusiec, leukocytoza, liczba białych krwinek, model diagnostyczny, model predykcyjny, model prognostyczny, nieprawidłowa funkcja wątroby, odporność, patogen, powikłanie, sinica, śmiertelność, zakażenie wtórne, zapalenie płuc - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Przedawkowanie
Toksoid krztuścowy, będący inaktywowaną formą toksyny Bordetella pertussis, jest stosowany w szczepionkach przeciw krztuścowi w dawkach od 2,5 do 25 µg na dawkę, zależnie od preparatu i grupy wiekowej. Analiza danych klinicznych oraz charakterystyk produktów leczniczych wskazuje, że przypadki przedawkowania toksoidu krztuścowego, zgłaszane m.in. dla szczepionek Boostrix, Boostrix Polio oraz Infanrix-IPV, nie powodują specyficznych działań niepożądanych różniących się od tych obserwowanych po standardowej dawce. Typowe reakcje poszczepienne, takie jak miejscowe zaczerwienienie, ból, obrzęk oraz objawy ogólnoustrojowe (gorączka, złe samopoczucie), mogą ulec nasileniu, jednak nie stwierdzono nowych, nieoczekiwanych efektów toksycznych. Szczepionki takie jak Adacel, Adacel Polio, Tetraxim oraz Tdap (dostępna w opakowaniach jednodawkowych) wykazują minimalne ryzyko przedawkowania, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania.
Bordetella pertussis, działanie niepożądane, gorączka, krztusiec, monitorowanie działań niepożądanych, nadzór porejestracyjny, preparat szczepionkowy, profilaktyka krztuśca, reakcja immunologiczna, reakcja miejscowa, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja poszczepienna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, szczepionka Adacel, szczepionka Boostrix, toksoid krztuścowy, toksyna krztuścowa, układ immunologiczny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
W kontekście szczepionki TETRAXIM, zawierającej toksoid błoniczy (≥20 j.m., 30 Lf), toksoid tężcowy (≥40 j.m., 10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg) oraz inaktywowany wirus polio (typ 1: 29 jednostek antygenu D, typ 2: 7 jednostek, typ 3: 26 jednostek), producent jednoznacznie wskazuje, że kwestia wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie ma zastosowania. Wynika to z charakteru preparatu oraz jego przeznaczenia dla populacji pediatrycznej, która ze względu na wiek nie prowadzi pojazdów ani nie obsługuje maszyn. Informacja ta jest zawarta w punkcie 4.7 Charakterystyki Produktu Leczniczego i stanowi istotny element w procesie kwalifikacji do szczepienia, zwalniając lekarza z konieczności podejmowania dodatkowych działań w zakresie oceny zdolności do prowadzenia pojazdów po podaniu szczepionki.
bezpieczeństwo farmakoterapii, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, działania niepożądane farmakoterapii, fenyloalanina, fenyloketonuria, funkcje psychomotoryczne, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, kwalifikacja do szczepienia, neomycyna, polimyksyna B, poliomyelitis inaktywowany, reakcja ogólnoustrojowa, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio inaktywowany, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Boostrix Polio to skojarzona szczepionka bakteryjno-wirusowa (kod ATC J07CA02) zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy, hemaglutynina włókienkowa, pertaktyna) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, adsorbowane na wodorotlenku i fosforanie glinu. Badania kliniczne wykazały wysoką immunogenność szczepionki u dzieci (3-8 lat, N=1195) oraz młodzieży i dorosłych (≥10 lat, N=923), z seroprotekcją przeciw błonicy (≥0,1 IU/ml: 82,2–100%), tężcowi (≥0,1 IU/ml: 99,6–100%) i poliomyelitis (≥8 ED50: 98,8–100% dla typów 1-3). Odpowiedź na antygeny krztuścowe po dawce przypominającej wynosiła 79,8–98,8%. Utrzymanie ochrony obserwowano do 5 lat u dzieci i 10 lat u młodzieży/dorosłych, z wysokimi odsetkami seroprotekcji (np. 89,4% przeciw błonicy u dzieci po 5 latach, 81,0% u dorosłych po 10 latach). Dawka przypominająca po 5-10 latach indukowała silną odpowiedź immunologiczną (>96% seropozytywności). Szczepionka wykazuje także skuteczność u osób wcześniej nieszczepionych lub o nieznanej historii szczepień oraz u pacjentów z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych.
astma, Bordetella pertussis, fosforan glinu, Haemophilus influenzae, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, krew pępowinowa, krztusiec, obturacyjna choroba dróg oddechowych, pertaktyna, pneumokok, poliomyelitis, przewlekła obturacyjna choroba płuc, szczepionka acelularna, szczepionka skoniugowana, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Właściwości farmakodynamiczne
Pertaktyna (PRN) jest zewnątrzbłonowym białkiem Bordetella pertussis o masie 69 kDa, kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, takich jak Adacel (3 µg), Boostrix (2,5 µg) czy Infanrix-IPV (8 µg). Pełni istotną rolę w adhezji bakterii do nabłonka dróg oddechowych, a jej obecność w szczepionkach indukuje silną odpowiedź immunologiczną, potwierdzoną wysokim odsetkiem seropozytywności (np. 94,6% u dzieci 4-6 lat po Adacel) oraz wysokimi średnimi geometrycznymi stężeniami (GMC) przeciwciał, które utrzymują się przez wiele lat (np. 95,3% seropozytywności po 5 latach u dzieci). Szczepienia kobiet w ciąży preparatami zawierającymi pertaktynę znacząco podnoszą poziom przeciwciał u noworodków (GMC do 294,1 EU/ml po urodzeniu), zapewniając bierną ochronę niemowląt z efektywnością powyżej 90% w pierwszych miesiącach życia. Pomimo obserwowanego obniżenia odpowiedzi immunologicznej niemowląt na szczepienie pierwotne w obecności przeciwciał matczynych, dane epidemiologiczne nie wskazują na kliniczne znaczenie tej interferencji.
adhezja bakterii, antygen krztuścowy, badanie immunogenności, bezkomórkowa szczepionka przeciw krztuścowi, Bordetella pertussis, dawka przypominająca, hemaglutynina włókienkowa, interakcja immunologiczna, interferencja immunologiczna, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, patogeneza krztuśca, pertaktyna, średnia geometryczna stężeń, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie pierwotne, szczepionka acelularna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy