Czkawka
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Krztusiec, wywołany przez Bordetella pertussis, charakteryzuje się zmiennym przebiegiem klinicznym i rokowaniem, zależnym od wieku pacjenta oraz obecności chorób współistniejących. Niemowlęta poniżej 6 miesiąca życia, zwłaszcza te poniżej 3 miesiąca, stanowią grupę najwyższego ryzyka powikłań i zgonów, z śmiertelnością sięgającą 1-3% u najmłodszych oraz hospitalizacją w 69% przypadków u niemowląt do 6 miesiąca życia. Wskaźnik zgonów niemowląt z powodu krztuśca wynosi około 2%, co stanowi 96% wszystkich zgonów związanych z tą chorobą. U dzieci powyżej 3 miesiąca życia rokowanie jest znacznie lepsze, choć ciężkie przypadki mogą wymagać hospitalizacji. Wtórne powikłania, takie jak zapalenie płuc (około 13% niemowląt), drgawki i encefalopatia, są istotnym zagrożeniem, a leukocytoza z WBC powyżej 55 000–100 000 stanowi niezależny czynnik ryzyka śmiertelnego przebiegu. Wcześniaki oraz pacjenci z chorobami serca, płuc czy neurologicznymi są szczególnie narażeni na ciężki przebieg i powikłania.
Wprowadzenie do prognozy czkawki (whooping cough)
Krztusiec (czkawka, whooping cough) jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterię Bordetella pertussis, która może mieć różny przebieg i rokowanie w zależności od wieku pacjenta oraz chorób współistniejących. Większość osób zakażonych krztuścem całkowicie wraca do zdrowia, jednak zwykle po przedłużonej chorobie trwającej miesiące. 1 Czas powrotu do zdrowia jest różny dla każdego pacjenta, szczególnie w przypadku dzieci. 2 Choroba może powodować dyskomfort przez tygodnie lub miesiące, a w niektórych przypadkach możliwe jest rozwinięcie poważnych powikłań. 3
Rokowanie w różnych grupach wiekowych
Niemowlęta i dzieci poniżej 6 miesiąca życia
Niemowlęta stanowią grupę najwyższego ryzyka powikłań i zgonów z powodu krztuśca. Rokowanie dla pełnego wyzdrowienia z krztuśca jest doskonałe u dzieci powyżej 3 miesiąca życia. U dzieci poniżej 3 miesiąca życia śmiertelność wynosi 1-3%. 4 Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt poniżej 6 miesiąca życia, które są narażone na ryzyko ciężkich powikłań i zwykle wymagają hospitalizacji. 2 Według danych z lat 2001-2003, aż 69% niemowląt poniżej 6 miesiąca życia z krztuścem wymagało hospitalizacji. 4
Wskaźnik zgonów niemowląt z powodu krztuśca wynosi około 2% przypadków i stanowi 96% wszystkich zgonów związanych z tą chorobą. 1 W latach 2004-2008, spośród łącznie 111 zgonów związanych z krztuścem zgłoszonych do CDC, 92 (83%) dotyczyło niemowląt w wieku 3 miesięcy lub mniej. 4
Dzieci starsze
Rokowanie u dzieci powyżej 3 miesiąca życia jest znacznie lepsze niż u młodszych niemowląt. 4 Niemniej jednak, w zależności od nasilenia objawów, starsze dzieci, które są poważnie chore, mogą również wymagać hospitalizacji. 2 Opracowano modele prognostyczne oparte na parametrach krwi, które wykazują znaczną zdolność dyskryminacyjną i kalibracyjną w przewidywaniu prawdopodobieństwa krztuśca u dzieci, co może stanowić pewne odniesienie do decyzji klinicznych. 5
Osoby starsze
Osoby starsze mają tendencję do zwiększonej zachorowalności i śmiertelności z powodu innych przewlekłych stanów medycznych oraz zwiększonego wskaźnika powikłań, takich jak zapalenie płuc. 1 Pacjenci z określonymi chorobami współistniejącymi mają wyższe ryzyko zachorowalności i śmiertelności i powinni być oceniani indywidualnie. 4
Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu krztuśca
Zidentyfikowano kilka czynników ryzyka związanych z ciężkim przebiegiem krztuśca u niemowląt. Badania wskazują, że obszar wiejski, długość pobytu w szpitalu (dni), gorączka, sinica, rzężenia płucne, ciężki oddech i nieprawidłowa funkcja wątroby są niezależnymi czynnikami ryzyka ciężkiego krztuśca, natomiast wyższa masa urodzeniowa jest czynnikiem ochronnym przed ciężkim krztuścem u niemowląt. 6
Dodatkowo, wcześniaki oraz pacjenci z istniejącymi chorobami serca, płuc, chorobami nerwowo-mięśniowymi lub neurologicznymi są w grupie wysokiego ryzyka powikłań krztuśca (np. zapalenie płuc, drgawki, encefalopatia, śmierć). 7
Powikłania i ich wpływ na rokowanie
Wtórne powikłania, takie jak zapalenie płuc, drgawki i encefalopatia, mogą wystąpić u niektórych pacjentów. 1 Zapalenie płuc, albo z powodu zakażenia Bordetella pertussis, albo z powodu wtórnego zakażenia innymi patogenami, jest stosunkowo częstym powikłaniem, występującym u około 13% niemowląt z krztuścem. 7
Wskaźniki laboratoryjne związane z rokowaniem
Leukocytoza, szczególnie z liczbą białych krwinek (WBC) powyżej 100 000, jest związana z przypadkami śmiertelnymi krztuśca. Inne badanie wykazało, że liczba WBC powyżej 55 000 oraz krztusiec powikłany zapaleniem płuc były niezależnymi predyktorami śmiertelnego wyniku w modelu wieloczynnikowym. 7
Modele predykcyjne w rokowaniu krztuśca
Opracowano i zwalidowano modele diagnostyczne oparte na parametrach krwi do przewidywania krztuśca u dzieci. Model wykazał doskonałe wyniki, posiadając znaczną zdolność dyskryminacyjną i kalibracyjną. 5 Modele predykcyjne czynników ryzyka mogą być przydatne do wczesnej identyfikacji ciężkiego krztuśca u niemowląt. 6
Należy jednak pamiętać, że decyzje kliniczne powinny opierać się na stanie klinicznym pacjentów w rzeczywistych warunkach klinicznych, a model stanowi jedynie wsparcie diagnostyczne. 5
Długoterminowe rokowanie i odporność
Dobra wiadomość jest taka, że organizm prawdopodobnie zbuduje pewną odporność przeciwko bakterii Bordetella pertussis. Oznacza to, że przez pewien czas nie zachoruje się ponownie na krztusiec – według niektórych ekspertów od czterech do 20 lat. Jednak w przyszłości można ponownie zachorować na krztusiec, gdy odporność osłabnie. 3
Zalecenia dotyczące kontroli zakażeń
Środki kontroli powinny być wdrożone natychmiast, gdy rozpoznany zostanie jeden lub więcej przypadków krztuśca w placówkach opieki zdrowotnej, takich jak szpital, instytucja lub przychodnia. Potwierdzone i podejrzewane przypadki należy zgłaszać do lokalnych departamentów zdrowia, a ich zaangażowanie w środki kontroli powinno być poszukiwane. 7 Ma to szczególne znaczenie w kontekście rokowań pacjentów, gdyż wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia może poprawić rokowanie, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Pertussis – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519008/
Most people infected with pertussis fully recover, albeit usually after a prolonged illness of months. Infants and older adults tend to have the highest mortality and morbidity, respectively. The infant death rate is about 2% of cases and accounts for 96% of deaths related to pertussis. Older adults tend to have increased morbidity due to other chronic medical conditions and an increased rate of complications, such as pneumonia.[11][12][13] Secondary complications like pneumonia, seizures, and encephalopathy may occur in some patients.
- #2 Whooping coughhttps://www.rch.org.au/kidsinfo/fact_sheets/whooping_cough/
Whooping cough is especially dangerous in babies under 6 months of age. If a child aged under six months gets whooping cough, they will usually need to be admitted to hospital. […] Whooping cough is extremely contagious. It is particularly serious in babies under six months of age, who are at risk of severe complications and will usually need to be admitted to hospital. […] Because whooping cough is life-threatening for babies under 6 months old, they are likely to be admitted to hospital to be watched closely. Older children who are quite unwell may also need to stay in hospital. […] The time it takes to get better is different for each child.
- #3 Whooping Cough (Pertussis) Symptoms & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15661-whooping-cough-pertussis
Whooping cough can make you feel miserable for weeks or months. And its possible to develop severe complications. […] The good news is that your body will likely build up some immunity against Bordetella pertussis bacteria. So, you wont get whooping cough again for a while anywhere from four to 20 years, according to some experts. But you can get whooping cough again in the future once immunity wanes. […] Your child might need to stay in the hospital, especially if theyre very young.
- #4 Pertussis: Practice Essentials, Background, Etiology and Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/967268-overview
Prognosis for full recovery from pertussis is excellent in children older than 3 months of age. In those younger than 3 months, the mortality is 1-3%. […] Patients with certain comorbid conditions, however, have a higher risk for morbidity and mortality and should be evaluated on an individual basis. […] In addition, compared with older children and adults, infants younger than 6 months with pertussis are more likely to have severe disease, to develop complications, and to require hospitalization. From 2001-2003, 69% of infants younger than 6 months with pertussis required hospitalization. […] Reported deaths due to pertussis in young infants have increased substantially since the late 20th century. Between 2004 and 2008, out of a total 111 pertussis-related deaths reported to the CDC, 92 (83%) were in infants aged 3 months or less.
- #5 Development and validation of a diagnostic prediction model for children with pertussis | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-024-65856-x
To develop and validate a diagnostic prediction model based on blood parameters for predicting the pertussis in children. […] A model based on blood parameters is sufficiently accurate to predict the probability of pertussis in children, and may provide some reference for clinical decisions. […] The model exhibited excellent performance. […] The prediction model based on blood parameters has considerable discriminative and calibrating ability. The model may be useful for predicting the probability of pertussis in children, but the clinical decisions should be based on the patients clinical condition in real-world clinical settings.
- #6 Risk factors and prediction model of severe pertussis in infants < 12Â months of age in Tianjin, China | BMC Infectious Diseases | Full Texthttps://bmcinfectdis.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12879-021-07001-x
To identify risk factors associated with the prognosis of pertussis in infants (12 months). […] The findings indicated risk factor prediction models may be useful for the early identification of severe pertussis in infants. […] The findings indicated the rural area, hospital stay (days), fever, cyanosis, pulmonary rales, breathing heavily and abnormal liver function were independent risk factors for severe pertussis, and higher birth weight was protective factor for severe pertussis in infants. Risk factor prediction models may be useful for the early identification of severe pertussis in infants.
- #7 Pertussis: Practice Essentials, Background, Etiology and Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/967268-overview
Pneumonia, either from Bordetella pertussis infection or from secondary infection with other pathogens, is a relatively common complication, occurring in approximately 13% of infants with pertussis. […] Leukocytosis, particularly with white blood cell (WBC) counts of more than 100,000, has been associated with fatalities from pertussis. Another study showed that WBC counts of more than 55,000 and pertussis complicated by pneumonia were independent predictors of fatal outcome in a multivariate model. […] Infants born prematurely and patients with underlying cardiac, pulmonary, neuromuscular, or neurologic disease are at high risk for complications of pertussis (eg, pneumonia, seizures, encephalopathy, death). […] Control measures should be implemented immediately when 1 or more cases of pertussis are recognized in healthcare settings such as a hospital, institution, or outpatient clinic. Confirmed and suspected cases should be reported to the local health departments, and their involvement in control measures should be sought.