Właściwości farmakodynamiczne
Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)

Właściwości farmakodynamiczne szczepionki Boostrix Polio

Boostrix Polio należy do grupy farmakoterapeutycznej skojarzonej szczepionki bakteryjno-wirusowej (kod ATC J07CA02). Jest to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (bezkomórkowa, złożona) i poliomyelitis (inaktywowana), adsorbowana, o zmniejszonej zawartości antygenów. Szczepionka zawiera toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy, hemaglutynina włókienkowa, pertaktyna) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, adsorbowane na wodorotlenku glinu i fosforanie glinu.¹

Odpowiedź immunologiczna po szczepieniu

Badania kliniczne potwierdziły, że szczepionka Boostrix Polio wywołuje silną odpowiedź immunologiczną u dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Miesiąc po podaniu szczepionki Boostrix Polio obserwowano wysoki odsetek seroprotekcji przeciwko błonicy, tężcowi i poliomyelitis oraz seropozytywności wobec antygenów krztuścowych.²

Wykazano, że Boostrix Polio – podobnie jak inne szczepionki Td typu „dla dorosłych” – wywołuje wyższe wskaźniki seroprotekcji i miana przeciwciał przeciwbłoniczych i przeciwtężcowych u dzieci i młodzieży w porównaniu z osobami dorosłymi.³

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej

Badania potwierdziły utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej zarówno w perspektywie średnio- jak i długoterminowej. Pięć lat po podaniu szczepionki Boostrix Polio u dzieci oraz dziesięć lat po podaniu szczepionki u młodzieży i dorosłych obserwowano utrzymującą się seroprotekcję/seropozytywność wobec wszystkich antygenów zawartych w szczepionce.⁴

U dzieci (w wieku 4-8 lat) 5 lat po szczepieniu odsetek osób z ochronnym poziomem przeciwciał przeciwko błonicy wynosił 89,4%, przeciwko tężcowi 98,5%, a odsetek seropozytywności dla antygenów krztuścowych wynosił 40,9% dla toksoidu krztuścowego, 99,7% dla hemaglutyniny włókienkowej i 97,1% dla pertaktyny. W przypadku poliomyelitis odsetek osób z ochronnym poziomem przeciwciał utrzymywał się na wysokim poziomie (98,8% dla typu 1, 99,7% dla typu 2 oraz 97,1% dla typu 3).⁵

U młodzieży i dorosłych 10 lat po szczepieniu odsetek osób z ochronnym poziomem przeciwciał przeciwko błonicy wynosił 81,0%, przeciwko tężcowi 98,4%, a odsetek seropozytywności dla antygenów krztuścowych wynosił 78,7% dla toksoidu krztuścowego, 100% dla hemaglutyniny włókienkowej i 88,7% dla pertaktyny. Ochronny poziom przeciwciał przeciwko poliomyelitis utrzymywał się również na wysokim poziomie (100% dla typów 1 i 2 oraz 98,3% dla typu 3).⁶

Odpowiedź immunologiczna po podaniu kolejnej dawki

Badania wykazały, że podanie kolejnej dawki szczepionki Boostrix Polio po 5 latach od pierwszej dawki przypominającej u dzieci w wieku 4-8 lat skutkowało silną odpowiedzią immunologiczną. Miesiąc po szczepieniu ponad 99% osób było seropozytywnych w stosunku do krztuśca oraz miało ochronne poziomy przeciwciał przeciwko błonicy, tężcowi i wszystkim trzem typom wirusa polio.^{99% osób było seropozytywnych w stosunku do krztuśca oraz miało ochronne poziomy przeciwciał przeciw błonicy, tężcowi i wszystkim trzem typom wirusa polio.”>7}

Podobnie u osób dorosłych, podanie 1 dawki szczepionki Boostrix Polio 10 lat po podaniu wcześniejszej dawki wywołało ochronną odpowiedź immunologiczną u 96,8% osób wobec antygenu błoniczego i u 100% osób wobec antygenów tężca i poliomyelitis. Odpowiedź na dawkę przypominającą wobec antygenów krztuśca wynosiła od 74,2% do 98,4%.⁸

Odpowiedź immunologiczna u osób wcześniej nieszczepionych lub o nieznanej historii szczepień

Wykazano skuteczność szczepienia Boostrix (składowa dTpa szczepionki Boostrix Polio) również u osób wcześniej nieszczepionych lub o nieznanej historii szczepień. Po podaniu jednej dawki szczepionki 83 osobom w wieku od 11 do 18 lat, nieszczepionym wcześniej przeciwko krztuścowi oraz niepoddawanym szczepieniu przeciwko błonicy i tężcowi w okresie ostatnich 5 lat, u wszystkich osób uzyskano ochronny poziom przeciwciał przeciwko tężcowi i błonicy. W zależności od antygenu krztuścowego wskaźnik seropozytywności po jednej dawce wahał się od 87% do 100%.⁹

Podobnie, po podaniu jednej dawki szczepionki Boostrix Polio 140 osobom dorosłym w wieku ≥ 40 lat (włącznie z osobami wcześniej nieszczepionymi lub o nieznanej historii szczepień), które nie otrzymały żadnej szczepionki zawierającej składnik błoniczy lub tężcowy w ciągu ostatnich 20 lat, ponad 96,4% osób dorosłych było seropozytywnych w stosunku do wszystkich trzech antygenów krztuśca. Ponadto 77,7% i 95,7% badanych miało ochronne poziomy przeciwciał przeciwko odpowiednio błonicy i tężcowi.¹⁰

Odpowiedź immunologiczna i profil bezpieczeństwa u osób leczonych z powodu obturacyjnych chorób dróg oddechowych

Przeprowadzona metaanaliza uwzględniająca dane 222 osób w wieku ≥ 18 lat, leczonych z powodu obturacyjnej choroby dróg oddechowych (takiej jak astma lub przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)), wykazała korzystny profil bezpieczeństwa i odpowiednią immunogenność szczepionki Boostrix. Miesiąc po szczepieniu 89,0% i 97,2% osób uzyskało ochronne poziomy przeciwciał odpowiednio przeciw błonicy i tężcowi (≥ 0,1 j.m./ml), a 78,3%, 96,1% i 92,2% było seropozytywnych odpowiednio dla toksoidu krztuścowego, hemaglutyniny włókienkowej i pertaktyny. Wyniki te są zgodne z danymi uzyskanymi w ogólnej populacji osób dorosłych.¹¹

Skuteczność ochronna wobec krztuśca

Antygeny krztuścowe zawarte w szczepionce Boostrix Polio są również obecne w skojarzonej, pediatrycznej szczepionce z acelularną składową krztuśca (Infanrix), której skuteczność w szczepieniu pierwotnym została potwierdzona w środowiskowym badaniu narażenia dotyczącym kontaktów domowych. Miana przeciwciał przeciwko wszystkim trzem składnikom krztuścowym po podaniu szczepionki Boostrix Polio są co najmniej równe lub wyższe od obserwowanych w tym badaniu. Na tej podstawie stwierdzono, że Boostrix Polio zapewnia ochronę przeciwko krztuścowi, jednak stopień i czas trwania tej ochrony nie zostały dotychczas precyzyjnie określone.¹²

Zastosowanie szczepionki Boostrix Polio u kobiet w ciąży

Odporność bierna wobec krztuśca u niemowląt urodzonych przez matki zaszczepione podczas ciąży

Randomizowane, naprzemienne badanie kontrolowane za pomocą placebo wykazało znacznie wyższe stężenia przeciwciał przeciw krztuścowi we krwi pępowinowej u niemowląt urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką Boostrix w 27-36 tygodniu ciąży (grupa dTpa; N=291) w porównaniu do grupy kontrolnej (N=292).¹³

Średnie geometryczne stężenia przeciwciał przeciwko antygenom krztuśca we krwi pępowinowej wynosiły odpowiednio:¹⁴

• Dla toksoidu krztuścowego (PT): 46,9 j.m./ml w grupie dTpa vs 5,5 j.m./ml w grupie kontrolnej (8-krotnie wyższe miano)
• Dla hemaglutyniny włókienkowej (FHA): 366,1 j.m./ml w grupie dTpa vs 22,7 j.m./ml w grupie kontrolnej (16-krotnie wyższe miano)
• Dla pertaktyny (PRN): 301,8 j.m./ml w grupie dTpa vs 14,6 j.m./ml w grupie kontrolnej (21-krotnie wyższe miano)

Badania obserwacyjne potwierdziły, że tak wysokie miana przeciwciał mogą zapewniać bierną ochronę przeciwko krztuścowi u noworodków.¹⁵

Immunogenność u niemowląt i małych dzieci urodzonych przez matki zaszczepione podczas ciąży

W dwóch badaniach klinicznych oceniano immunogenność szczepionki Infanrix hexa (skojarzona szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, poliomyelitis i Haemophilus influenzae typ b) u niemowląt i małych dzieci urodzonych przez zdrowe matki, które otrzymały szczepionkę Boostrix w 27-36 tygodniu ciąży.¹⁶

Szczepionka Infanrix hexa została podana równocześnie z 13-walentną skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom w ramach szczepienia pierwotnego niemowląt (n=268), a następnie jako szczepienie uzupełniające tym samym niemowlętom/dzieciom w wieku między 11 a 18 miesięcy (n=229).¹⁷

Dane immunologiczne z badań po szczepieniu pierwotnym i uzupełniającym nie wykazały klinicznie istotnej interferencji szczepienia matki szczepionką Boostrix i odpowiedzi immunologicznej niemowląt/dzieci na antygeny błonicy, tężca, wirusowego zapalenie wątroby (WZW) typu B, inaktywowanego wirusa polio, Haemophilus influenzae typu b lub pneumokokowe.¹⁸

U niemowląt i dzieci urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką Boostrix w czasie ciąży obserwowano niższe stężenia przeciwciał przeciwko antygenom krztuśca po szczepieniu pierwotnym (PT, FHA i PRN) i po szczepieniu uzupełniającym (PT, FHA). Jednakże wielokrotność wzrostu stężeń przeciwciał przeciw krztuścowi od momentu przed szczepieniem uzupełniającym do 1 miesiąca po podaniu dawki uzupełniającej była w tym samym zakresie zarówno dla niemowląt i dzieci urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką dTpa, jak i tych urodzonych przez matki, które otrzymały placebo, co świadczy o skuteczności szczepienia pierwotnego.¹⁹

Należy zauważyć, że wobec braku ustalonych korelatów ochrony przed krztuścem, kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje do dalszej obserwacji. Aktualne dane epidemiologiczne dotyczące krztuśca po wdrożeniu szczepienia matek szczepionką dTpa nie wskazują jednak na kliniczne znaczenie tej interferencji immunologicznej.²⁰

Skuteczność rzeczywista ochrony przed krztuścem u niemowląt

Skuteczność rzeczywistą (ang. vaccine effectiveness, VE) szczepionek Boostrix i Boostrix Polio oceniano w trzech badaniach obserwacyjnych przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Australii. Szczepionki podawano w trzecim trymestrze ciąży w ramach programu szczepienia matek, w celu zapewnienia ochrony przed krztuścem niemowlętom w wieku poniżej 3 miesięcy.²¹

Warto zauważyć, że jeśli szczepienie matki nastąpi w ciągu dwóch tygodni poprzedzających poród, skuteczność szczepienia u niemowlęcia może być niższa niż wartości wskazane w powyższej tabeli.²²