działanie teratogenne
Działanie teratogenne oznacza szkodliwy wpływ czynników zewnętrznych na rozwijający się płód, prowadzący do powstania wad wrodzonych. Czynniki teratogenne mogą zaburzać prawidłowy rozwój embrionu i płodu, szczególnie w okresie organogenezy (między 3. a 8. tygodniem ciąży), kiedy kształtują się narządy płodu.
Do substancji o udokumentowanym działaniu teratogennym należą niektóre leki (np. talidomid, izotretynoina, warfaryna, niektóre leki przeciwpadaczkowe), alkohol etylowy, narkotyki, metale ciężkie, a także czynniki fizyczne (promieniowanie jonizujące) oraz niektóre infekcje (np. różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza). Wpływ teratogenny zależy od dawki czynnika, czasu ekspozycji oraz okresu rozwoju płodu.
W praktyce klinicznej istotna jest klasyfikacja leków według kategorii FDA (A, B, C, D, X) określająca potencjalne ryzyko teratogenne. Lekarz przepisujący leki kobietom w wieku rozrodczym powinien zawsze rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach. Niektóre substancje teratogenne mogą powodować poważne malformacje nawet przy jednorazowej ekspozycji w krytycznym okresie rozwoju.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Walsartan Krka 80 mg
Walsartan, jako antagonista receptora angiotensyny II (AIIRA), jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na udokumentowany toksyczny wpływ na rozwój płodu, obejmujący pogorszenie czynności nerek, małowodzie oraz opóźnienie kostnienia czaszki. W pierwszym trymestrze stosowanie walsartanu nie jest zalecane z powodu potencjalnego ryzyka teratogennego, podobnego do inhibitorów ACE. Ekspozycja płodu na walsartan może skutkować u noworodka niewydolnością nerek, niedociśnieniem tętniczym oraz hiperkaliemią. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku, wdrożenie alternatywnej terapii przeciwnadciśnieniowej oraz wykonanie badań ultrasonograficznych czaszki i nerek płodu, szczególnie po drugim trymestrze.
antagonista receptora angiotensyny II, dysfagia, działanie teratogenne, hiperkaliemia, inhibitor ACE, lek przeciwnadciśnieniowy, małowodzie, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, opóźnione kostnienie czaszki, pierwszy trymestr ciąży, płyn owodniowy, terapia przeciwnadciśnieniowa, toksyczność płodowa, trymestr ciąży, ultrasonografia czaszki, walsartan - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mirzaten Q-Tab 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa mirtazapiny, substancji czynnej leku Mirzaten Q-Tab, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Standardowe testy farmakologiczne potwierdziły brak negatywnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy i nerwowy. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie ujawniły istotnych efektów niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu. Testy genotoksyczności, obejmujące mutacje genowe, aberracje chromosomowe oraz uszkodzenia DNA, nie wykazały potencjału genotoksycznego. W badaniach rakotwórczości zaobserwowano u zwierząt zmiany specyficzne gatunkowo, takie jak guzy tarczycy u szczurów i nowotwory wątrobowokomórkowe u myszy, które nie mają przełożenia na ryzyko u ludzi i są związane z wysokimi dawkami indukującymi enzymy wątrobowe.
aberracja chromosomowa, badania przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, genotoksyczność, guz tarczycy, laktacja, mirtazapina, mutacja genowa, nowotwór wątrobowokomórkowy, potencjał genotoksyczny, strata poimplantacyjna, terapia depresji, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Apo-Fina 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa finasterydu, substancji czynnej Apo-Fina, nie wykazały istotnej toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności ani działania rakotwórczego. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej na samcach szczurów zaobserwowano zmniejszenie masy gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych, redukcję wydzielania z dodatkowych gruczołów płciowych oraz obniżenie wskaźnika płodności, co wiąże się z farmakologicznym działaniem inhibitora 5-α-reduktazy. U ciężarnych samic szczurów stwierdzono feminizację męskich płodów. W badaniach na ciężarnych małpach rezus, modelu rozwoju płodowego człowieka, dożylne podanie finasterydu w dawce do 800 ng/dobę nie powodowało wad rozwojowych u płodów męskich, co stanowi dawkę 60-120 razy wyższą niż szacunkowa ekspozycja kobiety na lek przez kontakt z nasieniem pacjenta przyjmującego 5 mg/dobę.
badanie przedkliniczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, feminizacja płodu, finasteryd, genotoksyczność, gruczoł krokowy, gruczoł płciowy, inhibitor 5-alfa-reduktazy, małpa rezus, narażenie układowe, pęcherzyk nasienny, płodność, podanie doustne, podanie dożylne, rozwój płodowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna, wada rozwojowa narządów płciowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Symamis 200 mg
Amisulpryd, dostępny w dawkach 50 mg, 100 mg, 200 mg i 400 mg, wykazuje potencjalny wpływ na płodność poprzez mechanizm związany z podwyższeniem poziomu prolaktyny. Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na rozwój zarodka, płodu czy przebieg ciąży, jednak dane kliniczne dotyczące ekspozycji na amisulpryd w ciąży są ograniczone. Z tego względu stosowanie leku w okresie ciąży nie jest zalecane, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia u noworodków objawów pozapiramidowych i odstawiennych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, zmiany napięcia mięśniowego, drżenie, senność czy zaburzenia oddechowe, zwłaszcza jeśli lek był stosowany w trzecim trymestrze ciąży.
alternatywne metody leczenia, amisulpryd, drżenie, działanie farmakologiczne, działanie teratogenne, hipertonia mięśniowa, hipotonia mięśniowa, karmienie piersią, lek przeciwpsychotyczny, objawy pozapiramidowe, pobudzenie psychoruchowe, prolaktyna, Symamis, trzeci trymestr ciąży, zaburzenia pobierania pokarmu, zespół odstawienny, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tertensif SR 1,5 mg
Badania przedkliniczne indapamidu, substancji czynnej leku Tertensif SR, wykazały brak właściwości mutagennych oraz kancerogennych, co potwierdza bezpieczeństwo genetyczne i onkologiczne stosowania leku. W badaniach toksyczności ostrej, przy podaniu dożylnym i dootrzewnowym, obserwowano objawy takie jak spowolnienie oddechu i obwodowy rozkurcz naczyń, które były związane z farmakodynamicznym działaniem indapamidu, a nie z toksycznością niezależną od mechanizmu działania. Dawkowanie w badaniach sięgało od 40 do 8000-krotności dawki terapeutycznej, co pozwoliło na ocenę bezpieczeństwa w szerokim zakresie dawek.
badania przedkliniczne, badania toksykologiczne, bradypnoe, dawka terapeutyczna, diuretyk, działanie moczopędne, działanie teratogenne, efekt farmakodynamiczny, indapamid, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, rozkurcz naczyń obwodowych, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, właściwości farmakologiczne, zaburzenia płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Upsarin C 330 mg + 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Upsarin C, zawierającego kwas acetylosalicylowy oraz kwas askorbowy, wykazały, że głównym narządem potencjalnie narażonym na toksyczność są nerki. W modelach zwierzęcych podawanie kwasu acetylosalicylowego prowadziło do nefrotoksyczności, manifestującej się uszkodzeniem nerek, natomiast nie zaobserwowano innych istotnych zmian chorobowych. Badania nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego kwasu acetylosalicylowego, co potwierdza brak zdolności do indukowania mutacji genetycznych i nowotworów w badanych organizmach. W zakresie bezpieczeństwa reprodukcyjnego, kwas askorbowy podawany w dawkach 20-4000 razy przekraczających dzienne zapotrzebowanie człowieka nie wykazał działania teratogennego u myszy i szczurów.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bisoprolol Vitabalans 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bisoprololu hemifumaranu wykazały typowy dla beta-adrenolityków profil farmakologiczny bez specyficznych efektów toksycznych przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Testy genotoksyczności, obejmujące mutacje genowe w komórkach bakteryjnych i ssaków oraz aberracje chromosomowe in vitro i in vivo, nie wykazały właściwości mutagennych ani klastogennych. Długoterminowe badania rakotwórczości na modelach zwierzęcych nie potwierdziły potencjału onkogennego, co wskazuje na brak ryzyka karcynogennego u ludzi. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej odnotowano efekty toksyczne u matek i rozwoju zarodka/płodu, takie jak zmniejszenie masy ciała ciężarnych, zwiększona resorpcja zarodków, obniżona masa urodzeniowa potomstwa oraz opóźnienie rozwoju fizycznego młodych, jednak tylko przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne.
aberracja chromosomowa, badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, beta-adrenolityk, bisoprolol hemifumaran, dawka terapeutyczna, działanie teratogenne, mutacja genowa, potencjał onkogenny, resorpcja zarodka, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowo-płodowa, wada rozwojowa płodu, właściwość klastogenna, właściwość mutagenna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Auroxetyn 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa atomoksetyny, substancji czynnej leku Auroxetyn (dostępnego w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg), nie wykazały istotnych zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego ani ośrodkowego układu nerwowego. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie ujawniły efektów toksycznych przy ekspozycjach zbliżonych do tych u ludzi, w tym u osób wolno metabolizujących lek przez CYP2D6. Analizy genotoksyczności i karcynogenności potwierdziły brak mutagennego i rakotwórczego potencjału atomoksetyny. W badaniach rozwojowych na młodych szczurach zaobserwowano nieznaczne opóźnienia rozwojowe i zmiany w parametrach reprodukcyjnych przy dawkach ≥10 mg/kg mc./dobę, jednak bez wpływu na płodność. U ciężarnych królików, przy dawkach do 100 mg/kg mc./dobę, odnotowano zmniejszenie liczby żywych płodów i wzrost resorpcji, jednak efekty te wystąpiły przy dawkach wywołujących toksyczność u samic i mieściły się w zakresie wartości kontrolnych. Dawka 30 mg/kg mc./dobę nie powodowała działań niepożądanych.
atomoksetyna, atypowe pochodzenie tętnicy szyjnej, brak tętnicy podobojczykowej, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, enzym CYP2D6, genotoksyczność, karcynogenność, najądrze, organogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, pole pod krzywą, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, rozwój neurobehawioralny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ sercowo-naczyniowy, wczesna resorpcja - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – APAP 325 mg 325 mg
Dane kliniczne dotyczące stosowania paracetamolu w dawce 325 mg u kobiet ciężarnych wskazują na brak działania teratogennego oraz toksyczności wobec płodu i noworodka. Pomimo licznych obserwacji potwierdzających bezpieczeństwo, wyniki badań epidemiologicznych dotyczących wpływu ekspozycji in utero na rozwój układu nerwowego dzieci pozostają niejednoznaczne, co uniemożliwia wyciągnięcie ostatecznych wniosków. Stosowanie leku w ciąży jest dopuszczalne wyłącznie przy klinicznym wskazaniu, z zachowaniem zasady stosowania najmniejszej skutecznej dawki, ograniczenia czasu terapii do niezbędnego minimum oraz unikania łączenia paracetamolu z innymi produktami leczniczymi, ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo terapii skojarzonej u kobiet ciężarnych.
ciąża, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, efekt terapeutyczny, ekspozycja in utero, laktacja, mleko kobiece, niemowlę karmione piersią, paracetamol, podanie doustne, rozwój układu nerwowego, terapia skojarzona, toksyczność wobec płodu, uzasadnienie kliniczne, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Totylem 60 mg + 0,4 mg
Totylem, zawierający żelazo w postaci hydratu glukonianu żelaza(II) oraz kwas foliowy, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. Testy genotoksyczności kwasu foliowego nie wykazały działania mutagennego, natomiast sole żelaza mogą indukować cytotoksyczność i apoptozę w komórkach proliferacyjnych przy wysokich stężeniach, bez specyficznego działania genotoksycznego. Badania rakotwórczości na modelach zwierzęcych potwierdziły brak działania kancerogennego soli żelaza, a kwas foliowy wykazuje dwukierunkowy efekt: ochronny przy prawidłowym spożyciu oraz potencjalnie stymulujący rozwój nowotworów przy nadmiernej ekspozycji, jednakże tylko przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną ekspozycję u ludzi.
aberracja chromosomowa, apoptoza, cytotoksyczność, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, glukonian żelaza, hydrat glukonianu żelaza, kwas foliowy, NOAEL, ognisko nowotworowe, proces nowotworowy, rak jelita grubego, rakotwórczość, sól żelaza, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pregabalin Vivanta 300 mg
Dane przedkliniczne dotyczące pregabaliny (Pregabalin Vivanta) potwierdzają jej dobrą tolerancję w dawkach odpowiadających klinicznym u ludzi, z głównymi efektami farmakologicznymi dotyczącymi ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takimi jak zmniejszona lub nadmierna aktywność ruchowa oraz ataksja. W badaniach na szczurach i małpach zaobserwowano objawy neurologiczne, a u starszych szczurów albinotycznych zaniki siatkówki pojawiły się jedynie przy ekspozycji ≥5-krotnie przekraczającej dawki kliniczne. Pregabalina nie wykazuje działania teratogennego u myszy, szczurów i królików, a toksyczność płodowa i wpływ na płodność obserwowano wyłącznie przy dawkach znacznie przekraczających ekspozycję terapeutyczną. Badania genotoksyczności jednoznacznie wskazują na brak właściwości mutagennych, a ocena karcynogenności wykazała brak ryzyka u ludzi, mimo że u myszy przy bardzo wysokich dawkach stwierdzono wzrost częstości naczyniakomięsaka krwionośnego, mechanizm którego jest niegenotoksyczny i nieobserwowany u ludzi.
ataksja, badania in vitro, badania in vivo, bruksizm, działanie teratogenne, farmakologiczne badania bezpieczeństwa, genotoksyczność, naczyniakomięsak krwionośny, narządy rozrodcze, ośrodkowy układ nerwowy, płytki krwi, potencjał karcynogenny, pregabalina, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność reprodukcyjna, zanik siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Medazepam – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Medazepam, będący benzodiazepiną, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi obejmującymi toksyczność ostrą i przewlekłą, mutagenność, karcynogenność oraz teratogenność. Badania toksyczności ostrej nie wykazały szczególnej wrażliwości organizmów na medazepam, a toksyczność przewlekła nie ujawniła specyficznych zmian patologicznych u zwierząt. W modelach zwierzęcych medazepam stosowany w dawkach wielokrotnie przekraczających dawki terapeutyczne wykazywał działanie mutagenne, jednak dawki te znacznie przewyższają te stosowane klinicznie. W przypadku przedawkowania, charakterystyka objawów i postępowanie zostały szczegółowo opisane w dokumentacji produktu leczniczego.
benzodiazepiny, charakterystyka produktu leczniczego, dawka terapeutyczna, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, medazepam, opóźnienie rozwoju umysłowego, przedawkowanie, rozszczep podniebienia, rozwój układu nerwowego, toksyczność ostra i przewlekła, wady wrodzone, zaburzenia behawioralne, zaburzenia zachowania, zatrucie substancją, zmiany patologiczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nolicin 400 mg
Norfloksacyna, substancja czynna leku Nolicin (400 mg, tabletki powlekane), należy do grupy chinolonów i jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia tkanki chrzęstnej płodu, potwierdzone w badaniach na modelach zwierzęcych. W badaniach na ciężarnych królikach wykazano toksyczne działanie na płód wtórne do toksyczności u matki. Brak jest danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania norfloksacyny w ciąży, co wyklucza jej użycie w tym okresie. Ponadto, brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania norfloksacyny do mleka kobiecego skutkuje przeciwwskazaniem do stosowania leku u kobiet karmiących piersią; w przypadku konieczności terapii należy rozważyć przerwanie laktacji.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Flucofast 50 mg
Badania przedkliniczne flukonazolu zawartego w preparacie Flucofast wykazały, że toksyczne efekty obserwowane u zwierząt pojawiały się przy dawkach znacznie przekraczających ekspozycję terapeutyczną u ludzi. Długoterminowe badania na myszach i szczurach, z dawkami 2,5; 5 i 10 mg/kg mc./dobę (około 2-7-krotnie wyższymi niż u ludzi), nie wykazały potencjału rakotwórczego, choć u samców szczurów przy dawkach 5 i 10 mg/kg mc. zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków wątrobowokomórkowych. Testy mutagenności, obejmujące m.in. testy na Salmonella typhimurium, komórkach L5178Y oraz badania cytogenetyczne in vivo i in vitro, nie wykazały działania mutagennego flukonazolu.
badanie cytogenetyczne, badanie in vitro, badanie in vivo, chłoniak myszy, działanie teratogenne, estrogen, flukonazol, gruczolak wątrobowokomórkowy, kostnienie twarzoczaszki, limfocyt ludzki, opóźnienie kostnienia, płód martwy, płodność, potencjał rakotwórczy, przeżywalność noworodków, rozszczep podniebienia, Salmonella typhimurium, śmiertelność zarodków, szpik kostny, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, układ kielichowo-miedniczkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adartrel 0,5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące ropinirolu wskazują na profil toksyczności ściśle powiązany z jego działaniem jako agonisty receptorów dopaminergicznych. Główne objawy toksyczności obejmują zmiany zachowania, hipoprolaktynemię, obniżenie ciśnienia tętniczego, bradykardię, opadanie powiek oraz ślinienie się. W badaniach długoterminowych u szczurów albinosów przy dawce 50 mg/kg/dobę zaobserwowano degenerację siatkówki, prawdopodobnie związaną z nadmierną ekspozycją na światło, a nie bezpośrednim działaniem toksycznym leku. Ropinirol nie wykazał potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego u myszy i szczurów przy dawkach do 50 mg/kg/dobę, choć u szczurów stwierdzono rozrost komórek Leydiga i gruczolak jądra, co jest efektem hipoprolaktynemii i zjawiskiem specyficznym gatunkowo. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów odnotowano wpływ na implantację zarodka związany z obniżeniem prolaktyny, jednak efekt ten nie jest istotny klinicznie u ludzi.
agonista dopaminergiczny, badanie in vitro, badanie in vivo, chlorowodorek ropinirolu, ciśnienie tętnicze krwi, degeneracja siatkówki, działanie farmakologiczne, działanie teratogenne, gruczolak jądra, hipoprolaktynemia, implantacja zarodka, kanał potasowy hERG, komórki Leydiga, organogeneza, receptor dopaminergiczny, repolaryzacja mięśnia sercowego, teratogenność, toksyczność ogólna, wady wrodzone, wydzielanie prolaktyny, zagnieżdżenie zarodka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tadilecto 2,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tadalafilu, substancji czynnej leku Tadilecto, obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych, toksykologicznych oraz oceny wpływu na reprodukcję i rozwój płodu. W badaniach na szczurach i myszach, przy dawkach sięgających 1000 mg/kg mc./dobę, nie stwierdzono działania teratogennego, embriotoksycznego ani fetotoksycznego. Dla rozwoju przed- i pourodzeniowego u szczurów dawka 30 mg/kg mc./dobę została określona jako NOAEL. Ponadto, nie zaobserwowano zaburzeń płodności u samców i samic szczurów przy dawkach terapeutycznych. Wartość AUC u ciężarnych szczurów była około 18-krotnie wyższa niż u ludzi po dawce 20 mg, co podkreśla margines bezpieczeństwa stosowania u ludzi.
AUC, badanie przedkliniczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, nabłonek kanalików nasiennych, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rozwój przedurodzeniowy, spermatogeneza, tadalafil, Tadilecto, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ rozrodczy, zaburzenie erekcji, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Binatta 150 mg
Tapentadol zawarty w produkcie leczniczym Binatta wykazuje ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego, jednak zaobserwowano opóźnienie rozwoju i embriotoksyczność przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny, związane z aktywnością agonistyczną wobec receptorów opioidowych μ. Długotrwałe stosowanie opioidów w ciąży może prowadzić do zespołu odstawiennego u noworodka (NOWS), stanowiącego potencjalne zagrożenie życia, co wymaga przygotowania odpowiedniej terapii odtrutkowej. Stosowanie tapentadolu podczas porodu i bezpośrednio przed nim nie jest zalecane ze względu na ryzyko depresji oddechowej u noworodka.
badanie przedkliniczne, BINATTA, depresja oddechowa, działanie agonistyczne, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie teratogenne, leczenie przeciwbólowe, NOAEL, noworodkowy zespół odstawienny, receptor opioidowy μ, rozwój pourodzeniowy, tapentadol, wczesny rozwój embrionalny, zespół odstawienny, zespół odstawienny noworodków - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Levothyroxine Accord 137 mcg
Terapia lewotyroksyną sodową u kobiet w ciąży wymaga ścisłego monitorowania funkcji tarczycy, ze szczególnym uwzględnieniem stężenia TSH, które powinno być kontrolowane w każdym trymestrze ciąży. Wzrost zapotrzebowania na lewotyroksynę w trakcie ciąży wymaga odpowiedniej korekty dawki, aby utrzymać TSH w zakresie referencyjnym specyficznym dla danego trymestru. Po porodzie dawkę leku należy niezwłocznie dostosować do wartości stosowanych przed ciążą, a kontrolę TSH przeprowadzić w okresie 6-8 tygodni po porodzie. Stosowanie lewotyroksyny w zalecanych dawkach nie wykazuje działania teratogennego ani toksycznego na płód, jednak nadmierne dawki mogą negatywnie wpływać na rozwój płodu i postnatalny. Należy unikać jednoczesnego stosowania lewotyroksyny i leków przeciwtarczycowych w ciąży ze względu na ryzyko niedoczynności tarczycy u płodu.
dawkowanie lewotyroksyny, działanie teratogenne, funkcja tarczycy, hormon tyreotropowy, hormony tarczycy, laktacja, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna sodowa, monitorowanie funkcji tarczycy, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, parametry tarczycowe, rozwój postnatalny, stężenie TSH, test diagnostyczny, trymestr ciąży, tyreotropina, zakres referencyjny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Symamis 50 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne amisulprydu wykazały brak ogólnego ryzyka toksycznego oraz specyficznego działania szkodliwego na narządy. Nie stwierdzono potencjału teratogennego, mutagennego ani rakotwórczego. Maksymalne tolerowane dawki u zwierząt (szczury: 200 mg/kg/dobę, psy: 120 mg/kg/dobę) odpowiadały ekspozycji 2-7-krotnie wyższej niż u ludzi, co potwierdza szeroki margines bezpieczeństwa. Zmiany obserwowane w badaniach na szczurach i psach miały charakter farmakologiczny i nie były toksykologicznie istotne w warunkach eksperymentalnych.
amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, AUC, badanie karcynogenności, badanie teratogenności, dawkowanie u ludzi, działanie teratogenne, ekspozycja u ludzi, maksymalna tolerowana dawka, model zwierzęcy, mutagenność, pole pod krzywą stężenia, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, wada wrodzona, wpływ na rozród - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 20 mg
Badania przedkliniczne olanzapiny wykazały typowe dla neuroleptyków objawy toksyczności ostrej u myszy i szczurów, takie jak zmniejszenie aktywności, śpiączka, drżenia i drgawki, z medianą dawki śmiertelnej odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała. Psy tolerowały dawki doustne do 100 mg/kg bez zgonów, jednak obserwowano sedację, ataksję, tachykardię i inne objawy neurologiczne. U małp dawki do 100 mg/kg powodowały prostrację, a wyższe dawki zaburzenia świadomości. W badaniach toksyczności wielokrotnej, trwających do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów, zaobserwowano hamowanie OUN, objawy antycholinergiczne oraz zmiany hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenie u myszy i niespecyficzne zmniejszenie leukocytów u szczurów. U szczurów stwierdzono również przemijające zmiany związane ze wzrostem prolaktyny, takie jak zmniejszenie masy jajników i macicy oraz zmiany morfologiczne w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym.
ataksja, badania przedkliniczne, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, jadłowstręt, komórki szpiku kostnego, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, prostracja, sedacja, śpiączka, tachykardia, toksyczność hematologiczna, zaburzenia hematologiczne, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine LEK-AM 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały charakterystyczną toksyczność dla fluoropirymidyn, obejmującą układ pokarmowy, limfatyczny i krwiotwórczy, z odwracalnymi zmianami po zaprzestaniu leczenia. Zaobserwowano również toksyczność skórną, natomiast brak było objawów uszkodzenia wątroby i ośrodkowego układu nerwowego. W zakresie układu sercowo-naczyniowego, dożylne podanie dawki 100 mg/kg u małp Cynomolgus powodowało wydłużenie odcinków PR i QT, co nie występowało przy doustnym podaniu 1379 mg/m²/dobę. Dwuletnie badania na modelu mysim nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowe. Wpływ na płodność ujawnił odwracalne zaburzenia u samic i samców myszy, w tym atrofię narządów płciowych u samców po 13 tygodniach terapii.
5-fluorouracyl, analog nukleozydowy, atrofia narządów, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, poronienie, potencjał mutagenny, resorpcja płodów, śmierć płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność sercowo-naczyniowa, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, uszkodzenie chromosomalne, wady wrodzone, zaburzenia płodności, zmiany zwyrodnieniowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Temozolomide Glenmark 180 mg
Temozolomid (dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg, 250 mg) wykazuje działanie teratogenne i genotoksyczne, co czyni go przeciwwskazanym u kobiet w ciąży. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach wykazały uszkodzenia płodu przy dawce 150 mg/m² powierzchni ciała. Brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania temozolomidu w ciąży oraz przenikania leku do mleka kobiecego, co wymaga przerwania karmienia piersią na czas terapii. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres leczenia oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, a pacjentki powinny być szczegółowo poinformowane o ryzyku dla płodu i konieczności przerwania laktacji.
badanie przedkliniczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja płodu, kriokonserwacja nasienia, metoda antykoncepcji, nieodwracalna bezpłodność, poradnictwo antykoncepcyjne, przenikanie leku, temozolomid, Temozolomide Glenmark, terapia temozolomidem, upośledzenie płodności, uszkodzenie płodu, wiek rozrodczy, zaburzenia płodności - Leksykon substancji czynnych
Ketotyfen – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ketotyfen, stosowany zarówno doustnie (tabletki, syrop), jak i miejscowo (krople do oczu), wykazuje różne profile bezpieczeństwa w kontekście ciąży i laktacji ze względu na różnice w ekspozycji ogólnoustrojowej. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu wodorofumaranu ketotyfenu na płodność u ludzi. Doustne preparaty ketotyfenu (np. Ketotifen HASCO, KETOTIFEN WZF) mogą być stosowane w ciąży jedynie w sytuacjach bezwzględnej konieczności, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, gdyż nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań u kobiet ciężarnych. Badania na zwierzętach wykazały brak teratogenności przy dawkach tolerowanych przez matki, jednak toksyczne dawki doustne zwiększały śmiertelność okołoporodową. W przypadku kropli do oczu (Ketotifen Stulln, ZABAK) ekspozycja ogólnoustrojowa jest znacznie niższa, co zmniejsza potencjalne ryzyko dla płodu, jednak zalecenia różnią się: Ketotifen Stulln wymaga ostrożności, a ZABAK jest przeciwwskazany w ciąży.
badanie kliniczne, bilans korzyści i ryzyka, dawka toksyczna, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, karmienie piersią, ketotyfen, krople do oczu, mleko kobiece, płodność, podanie miejscowe, preparat doustny, świadoma zgoda, wiek rozrodczy, wodorofumaran ketotyfenu, zdolność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Dane przedkliniczne dotyczące leku Octefortan, zawierającego oktenidyny dichlorowodorek (1 mg/g) i fenoksyetanol (20 mg/g), wskazują na stosunkowo wysoką tolerancję substancji czynnych. Dawka śmiertelna LD50 dla całego preparatu wynosiła 45-50 mL/kg przy podaniu doustnym oraz 10-12 mL/kg przy podaniu dootrzewnowym u szczurów, natomiast dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosiła 800 mg/kg (doustnie) i 10 mg/kg (dożylnie). Wielokrotne stosowanie miejscowe nie wywoływało toksycznych reakcji, a badania przewlekłe wykazały podwyższoną śmiertelność przy dawkach ≥2 mg/kg u myszy i psów oraz 8 mg/kg u szczurów, związane z zapalno-krwotocznymi uszkodzeniami płuc. Nie stwierdzono negatywnego wpływu na rozrodczość i rozwój potomstwa, co potwierdzają badania embriotoksyczności i teratogenności na królikach i szczurach oraz badania wielopokoleniowe.
aberracja chromosomowa, badanie wielopokoleniowe, dawka śmiertelna LD50, działanie embriotoksyczne, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt pierwotnie drażniący, fenoksyetanol, komórka nowotworowa, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, podrażnienie, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, reakcja toksyczna, resorpcja zwrotna, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, właściwość mutagenna, właściwość uczulająca - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Twinpros 0,5 mg + 0,4 mg
Produkt leczniczy Twinpros zawiera dutasteryd (0,5 mg) oraz tamsulosyny chlorowodorek (0,4 mg). Przedkliniczne badania bezpieczeństwa opierają się na oddzielnych ocenach obu składników, które wykazały zgodność z ich znanym mechanizmem działania. Dutasteryd wykazuje wpływ na układ rozrodczy samców szczurów, w tym zmniejszenie masy gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych oraz obniżenie płodności, jednak kliniczne znaczenie tych zmian u ludzi pozostaje nieokreślone. Dutasteryd wykazuje również potencjał feminizacji płodów męskich u gryzoni i królików, natomiast badania na naczelnych nie potwierdziły takiego ryzyka, nawet przy stężeniach przekraczających ekspozycję ludzką. Tamsulosyna nie wykazuje działania teratogennego ani toksycznego dla płodów, a jej toksyczność ogólnoustrojowa i genotoksyczność nie wskazują na istotne zagrożenia, choć wysokie dawki mogą indukować zmiany proliferacyjne w gruczołach sutkowych samic szczurów, powiązane z hiperprolaktynemią, bez znaczenia klinicznego dla ludzi.
antagonista receptora α1-adrenergicznego, dutasteryd, działanie teratogenne, feminizacja płodu, genotoksyczność, gruczoł krokowy, gruczoł płciowy dodatkowy, hiperprolaktynemia, inhibitor 5-alfa-reduktazy, pęcherzyk nasienny, potencjał rakotwórczy, tamsulosyny chlorowodorek, toksyczność ogólna, Twinpros, układ rozrodczy, wskaźnik płodności, zaburzenie ejakulacji - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tinidazolum Polpharma 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tynidazolu wykazały jego mutagenne działanie in vitro na wybrane szczepy bakteryjne, w tym Salmonella typhimurium oraz Klebsiella pneumoniae, ze znacznym nasileniem efektu w warunkach beztlenowych. Jednakże badania na ludzkich limfocytach krwi obwodowej nie potwierdziły istotnego wpływu na proliferację komórek, co sugeruje ograniczone ryzyko genotoksyczności in vivo u ludzi. Brak jest bezpośrednich danych dotyczących karcynogenności tynidazolu, jednak ze względu na jego chemiczną i mechanistyczną zbieżność z metronidazolem, u którego wykazano działanie rakotwórcze u gryzoni, zaleca się ostrożność, zwłaszcza w populacji pediatrycznej, gdzie potencjalne długoterminowe ryzyko może być wyższe.
dane przedkliniczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, Klebsiella pneumoniae, lek przeciwdrobnoustrojowy, limfocyty krwi obwodowej, metronidazol, potencjał rakotwórczy, Salmonella typhimurium, teratogenność, tynidazol, warunki beztlenowe, właściwości genotoksyczne, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Albothyl 90 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne polikrezulenu, substancji czynnej Albothylu, wykazały niski profil toksyczności ostrej zarówno po podaniu dożylnym, jak i doustnym. Wartości LD50 u myszy wynoszą 340-380 mg/kg mc. (dożylnie) oraz 2300-2500 mg/kg mc. (doustnie), natomiast u szczurów odpowiednio 390-420 mg/kg mc. i 3200-3900 mg/kg mc., co stanowi odpowiednio 200- i 300-krotny margines bezpieczeństwa względem dawki terapeutycznej stosowanej u ludzi. Badania podprzewlekłe (3 miesiące) na szczurach i psach, przy dawkach 40- i 9-krotnie wyższych niż terapeutyczne, nie wykazały specyficznych objawów toksyczności. Działanie miejscowe polikrezulenu w stężeniach 4%, 12% i 36% na modelach zwierzęcych ograniczało się do przemijającego zaczerwienienia, co potwierdza dobrą tolerancję miejscową substancji.
Albothyl, badania toksykologiczne, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie miejscowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, LD50, margines bezpieczeństwa, podanie doustne, podanie dożylne, polikresulen, potencjał mutagenny, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zentel 400 mg
Ocena przeciwwskazań do stosowania albendazolu w preparacie Zentel (400 mg/tabletkę) jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na albendazol lub substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (107 mg/tabletkę), alkohol benzylowy (0,98 mg/tabletkę), żółcień pomarańczowa (1 mg/tabletkę) oraz maltodekstryna zawierająca glukozę. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nietolerancją laktozy, alergiami na barwniki lub alkohol benzylowy oraz zaburzeniami metabolizmu glukozy. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany w ciąży i u kobiet z podejrzeniem ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne albendazolu.
albendazol, alergen, alkohol benzylowy, antykoncepcja, benzimidazol, działanie teratogenne, inwazja pasożytnicza, lek przeciwpasożytniczy, maltodekstryna, mebendazol, nadwrażliwość na albendazol, nietolerancja laktozy, postać farmaceutyczna, preparat przeciwpasożytniczy, problem stomatologiczny, reakcja alergiczna, substancja czynna, substancja pomocnicza, test ciążowy, zaburzenie połykania, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Palexia retard 150 mg
Tapentadol, substancja czynna Palexia retard, przeszedł szeroką ocenę bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmującą testy genotoksyczności, karcynogenności, wpływu na rozrodczość oraz bezpieczeństwa stosowania u młodych osobników. Test Amesa oraz powtórzone badania aberracji chromosomowych in vitro wykazały brak działania genotoksycznego. Badania in vivo, obejmujące aberracje chromosomowe i nieplanowaną syntezę DNA, również nie potwierdziły potencjału genotoksycznego przy dawkach sięgających maksymalnej tolerowanej przez zwierzęta. Długoterminowe badania karcynogenności nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworowego. W zakresie rozrodczości tapentadol nie zaburzał płodności u szczurów, choć przy wysokich dawkach obserwowano zmniejszoną przeżywalność płodów, bez jednoznacznego określenia przyczyny. Nie stwierdzono działania teratogennego po podaniu dożylnym i podskórnym, jednak dawki przekraczające zakres terapeutyczny indukowały embriotoksyczność i opóźnienie rozwoju, głównie ośrodkowego układu nerwowego.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, badanie makroskopowe, badanie mikroskopowe, badanie przedkliniczne, badanie teratogenności, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie karcynogenne, działanie teratogenne, lek opioidowy, najniższy obserwowany poziom działania niepożądanego, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ośrodkowy układ nerwowy, parametr neurobehawioralny, podwójny mechanizm działania, potencjał karcynogenny, receptor opioidowy μ, tapentadol, test Amesa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olfen 75 SR 75 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa diklofenaku sodowego, substancji czynnej produktu Olfen 75 SR, wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Badania toksyczności ostrej i przewlekłej nie ujawniły specyficznych zagrożeń dla ludzi, a analiza potencjału genotoksycznego, mutagennego i rakotwórczego nie wykazała zwiększonego ryzyka uszkodzenia materiału genetycznego ani indukcji nowotworów. Ponadto, badania reprodukcyjne na modelach zwierzęcych (myszy, szczury, króliki) potwierdziły brak wpływu diklofenaku na zdolności rozrodcze oraz brak działania teratogennego, co jest istotne dla pacjentów w wieku rozrodczym.
badanie przedkliniczne, badanie teratogenności, dawka terapeutyczna, diklofenak sodowy, działanie teratogenne, indukcja mutacji, niesteroidowy lek przeciwzapalny, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przedłużone uwalnianie, rozwój nowotworów, rozwój okołoporodowy, rozwój płodu, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Symbicort (80 mcg + 2,25 mcg)/dawkę
Dane toksykologiczne dotyczące produktu leczniczego Symbicort, zawierającego budezonid (80 mcg) i formoterol (2,25 mcg) na dawkę inhalacyjną, wskazują, że obserwowane działania niepożądane wynikają głównie z nasilonej aktywności farmakologicznej obu substancji czynnych. Badania na zwierzętach wykazały toksyczność zarówno przy stosowaniu budezonidu i formoterolu osobno, jak i w skojarzeniu, jednak efekty te były przewidywalne i związane z mechanizmem działania leków, a nie z nieoczekiwanymi efektami ubocznymi. Warto podkreślić, że dawki stosowane w badaniach były znacznie wyższe niż te stosowane klinicznie, co ogranicza ich znaczenie kliniczne.
aktywność farmakologiczna, badanie toksykologiczne, budezonid, dawka inhalacyjna, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, formoterol fumaran dwuwodny, implantacja zarodka, kortykosteroid, masa urodzeniowa, płodność, przeżywalność okołoporodowa, rozrodczość, rozszczep podniebienia, toksyczność, wada rozwojowa, zniekształcenie układu kostnego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Polcortolon 4 mg
Polcortolon (triamcynolon) w dawce 4 mg, jako kortykosteroid, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest odpowiednio liczebnych i kontrolowanych badań u kobiet ciężarnych, jednak dane z badań na zwierzętach wskazują na ryzyko teratogenności, w tym rozszczepów podniebienia, poronień, niewydolności łożyska oraz zahamowania rozwoju płodu. U ludzi obserwuje się potencjalne powikłania takie jak niewydolność łożyska, niska masa urodzeniowa oraz zwiększone ryzyko śmierci płodu. Stosowanie leku w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a pacjentka powinna być dokładnie poinformowana o możliwych zagrożeniach i korzyściach terapii.
działanie teratogenne, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hipotonia, kortykosteroid, mała masa urodzeniowa, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność łożyska, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, poronienie, rozszczep podniebienia, śmierć płodu, triamcynolon, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie termoregulacji, zahamowanie rozwoju płodu, zahamowanie wydzielania hormonów kory nadnerczy, zahamowanie wzrostu