Wpływ gliklazydu na płodność, ciążę i laktację

Kwestia stosowania leków przeciwcukrzycowych u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza. W przypadku gliklazydu (Diazidan 80 mg) istnieją określone zalecenia dotyczące jego stosowania w tych okresach, które przedstawiono poniżej.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania gliklazydu u kobiet ciężarnych są bardzo ograniczone. Dokumentacja obejmuje mniej niż 300 przypadków kobiet w ciąży, które przyjmowały gliklazyd. Istnieją również nieliczne dane dotyczące innych pochodnych sulfonylomocznika stosowanych w okresie ciąży.²

Badania na modelach zwierzęcych nie wykazały teratogennego działania gliklazydu, co jest istotną informacją w kontekście bezpieczeństwa stosowania leku. Niemniej jednak, ze względu na ograniczone dane kliniczne dotyczące stosowania u kobiet w ciąży, zaleca się zachowanie ostrożności.³

Zalecenia dla kobiet planujących ciążę

U pacjentek planujących ciążę niezwykle istotne jest uzyskanie normoglikemii jeszcze przed poczęciem. Ma to kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ryzyka wystąpienia wad wrodzonych u płodu, które mogą rozwinąć się w wyniku niewyrównanej cukrzycy u matki.⁴

Doustne leki hipoglikemizujące, w tym gliklazyd, nie są zalecane w leczeniu cukrzycy u kobiet planujących ciążę. W tej sytuacji lekiem pierwszego wyboru jest insulina. Zaleca się zatem:⁵

• Odstawienie doustnych leków hipoglikemizujących, w tym gliklazydu, przed planowanym poczęciem
• Wprowadzenie insulinoterapii jako metody kontroli glikemii
• W przypadku stwierdzenia ciąży u pacjentki leczonej gliklazydem – niezwłoczne odstawienie leku i zastąpienie go insuliną

⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Obecnie brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania gliklazydu lub jego metabolitów do mleka kobiecego. Nie przeprowadzono badań, które jednoznacznie określałyby stężenie leku w mleku lub jego wpływ na organizm karmionego dziecka.⁷

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia hipoglikemii u noworodka lub niemowlęcia, stosowanie gliklazydu jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią. Ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych u karmionego dziecka nie może zostać wykluczone.⁸

Wpływ na płodność

Dane z badań przedklinicznych nie wykazują negatywnego wpływu gliklazydu na płodność. W przeprowadzonych badaniach nie odnotowano wpływu leku na płodność ani zdolność do rozrodu zarówno u samców, jak i samic szczurów. Wyniki te sugerują brak negatywnego wpływu gliklazydu na płodność u ludzi, jednak należy pamiętać o ograniczeniach wynikających z ekstrapolacji danych z badań na zwierzętach na populację ludzką.⁹

Praktyczne wskazówki dla lekarzy

Informacje dla pacjentek w wieku rozrodczym

W przypadku kobiet w wieku rozrodczym stosujących gliklazyd (Diazidan 80 mg), lekarz powinien przekazać następujące informacje:¹⁰

1. Konieczność poinformowania lekarza o planowaniu ciąży
2. Potrzebę zmiany leczenia z doustnych leków przeciwcukrzycowych na insulinę przed zajściem w ciążę
3. Znaczenie dobrej kontroli glikemii przed poczęciem dla zmniejszenia ryzyka wad wrodzonych u płodu
4. Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia gliklazydem

Postępowanie w przypadku rozpoznania ciąży

W sytuacji, gdy pacjentka leczona gliklazydem zajdzie w ciążę, lekarz powinien:¹¹

1. Niezwłocznie odstawić gliklazyd
2. Wprowadzić insulinoterapię dostosowaną do potrzeb pacjentki
3. Monitorować parametry glikemii częściej niż standardowo
4. Skierować pacjentkę do specjalisty położnika z doświadczeniem w prowadzeniu ciąż powikłanych cukrzycą

Należy pamiętać, że insulina nie przenika przez barierę łożyskową i jest jedynym bezpiecznym lekiem hipoglikemizującym zalecanym w ciąży.¹²

Zalecenia dla kobiet karmiących piersią

Kobietom, które planują karmienie piersią, a były leczone gliklazydem przed porodem, należy przekazać następujące informacje:¹³

• Gliklazyd jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią
• Istnieje ryzyko wystąpienia hipoglikemii u karmionego dziecka, jeśli matka przyjmuje gliklazyd
• W przypadku konieczności leczenia cukrzycy w okresie laktacji, preferowanym lekiem jest insulina
• Jeśli pacjentka zdecyduje się na leczenie gliklazydem, powinna przerwać karmienie piersią