Właściwości farmakokinetyczne
Acytretyna

Właściwości farmakokinetyczne acytretyny

Acytretyna jest substancją aktywną o złożonych właściwościach farmakokinetycznych, które determinują jej zachowanie w organizmie od momentu podania aż do całkowitej eliminacji. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych acytretyny z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania.^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Acytretyna charakteryzuje się stosunkowo szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po doustnym podaniu produktów leczniczych zawierających acytretynę (Acitren, Neotigason), maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest średnio po 1-4 godzinach od zażycia kapsułek. Biodostępność acytretyny po pojedynczej dawce doustnej wynosi średnio około 60%, jednak parametr ten wykazuje znaczne wahania międzyosobnicze (od 36% do 95%).^{3 4}

Istotnym czynnikiem wpływającym na biodostępność acytretyny jest obecność pokarmu w momencie przyjmowania leku. Biodostępność acytretyny jest znacznie większa, gdy kapsułki są przyjmowane podczas posiłku, przy czym szczególnie korzystne efekty obserwuje się przy jednoczesnym spożyciu mleka.⁵

Przy regularnym, codziennym podawaniu acytretyny, stężenie w fazie stacjonarnej osiąga się po około 7 dniach stosowania leku. W przypadku podawania dawki 50 mg, stężenie w fazie stacjonarnej wynosi około 22 ng/ml.⁶

Dystrybucja w organizmie

Acytretyna wykazuje silne właściwości lipofilne, co determinuje jej zachowanie w ustroju. Dzięki tej właściwości łatwo przenika do tkanek organizmu. Jednocześnie acytretyna charakteryzuje się bardzo wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym ponad 99,9%.^{7 8}

W badaniach prowadzonych na modelach zwierzęcych wykazano, że acytretyna ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową w ilościach, które mogą wywierać działanie teratogenne na rozwijający się płód. Ze względu na silne właściwości lipofilne substancji, można założyć, że acytretyna przenika również w znaczących ilościach do mleka kobiecego.^{9 10}

Metabolizm

Acytretyna podlega w organizmie złożonym procesom metabolicznym. Główne szlaki metaboliczne obejmują:^{11 12}

• Izomeryzację do izomeru cis (13-cis-acytretyny), który również wykazuje działanie teratogenne^{13 14}
• Glukuronidację – tworzenie połączeń z kwasem glukuronowym^{15 16}
• Odłączenie części łańcucha bocznego, w wyniku czego powstają metabolity o skróconym łańcuchu bocznym^{17 18}

Powstawanie etretynatu

Szczególnie istotnym procesem metabolicznym, który zaobserwowano podczas stosowania acytretyny, jest powstawanie etretynatu w obecności alkoholu etylowego. Zjawisko to zostało potwierdzone zarówno w badaniach in vitro, jak i w obserwacjach klinicznych, gdzie jednoczesne przyjmowanie acytretyny oraz spożywanie alkoholu prowadziło do tworzenia się etretynatu.^{19 20}

Etretynat charakteryzuje się silnym działaniem teratogennym, a jego okres półtrwania w fazie eliminacji jest znacznie dłuższy niż acytretyny i wynosi około 120 dni. Z tego powodu, w przypadku pacjentek w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez okres 3 lat po zakończeniu terapii acytretyną.^{21 22}

Eliminacja

Eliminacja acytretyny z organizmu jest procesem złożonym i stosunkowo długotrwałym. W badaniach farmakokinetycznych prowadzonych u pacjentów w wieku od 21 do 70 lat wykazano, że okres półtrwania acytretyny w fazie eliminacji wynosi średnio około 50 godzin, natomiast dla głównego metabolitu – cis-acytretyny – około 60 godzin.^{23 24}

Warto zwrócić uwagę, że zaobserwowano znaczne zróżnicowanie w wartościach okresu półtrwania między poszczególnymi pacjentami. Najdłuższe obserwowane okresy półtrwania wynosiły 96 godzin dla acytretyny oraz 123 godziny dla cis-acytretyny. Przyjmując liniowy model farmakokinetyczny, można przewidywać, że ponad 99% substancji zostaje wydalona z organizmu w ciągu 36 dni po zakończeniu długotrwałej terapii. Stężenie zarówno acytretyny, jak i cis-acytretyny w osoczu spada poniżej progu czułości oznaczenia (poniżej 6 ng/ml) w ciągu 36 dni od zakończenia leczenia.<sup data-drug="Acitren" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Na podstawie obserwowanych najdłuższych okresów półtrwania u tych pacjentów (96 godzin w przypadku acytretyny i 123 godziny w przypadku cis-acytretyny) oraz przyjmując liniową farmakokinetykę, można przewidywać, że ponad 99% substancji jest wydalane z organizmu w ciągu 36 dni po zakończeniu długotrwałej terapii. Stężenie acytretyny i cis-acytretyny w osoczu zmniejszało się do wartości poniżej progu czułości oznaczenia (25 <sup data-drug="Neotigason" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Na podstawie obserwowanych najdłuższych okresów półtrwania dla acytretyny (96 godzin) i dla cis-acytretyny (123 godziny) oraz przyjmując liniowy schemat eliminacji można przewidywać, że ponad 99% preparatu jest wydalane z organizmu w ciągu 36 dni po zakończeniu długotrwałej terapii. Stężenie acytretyny oraz cis-acytretyny w osoczu zmniejszało się do wartości poniżej progu czułości oznaczenia (26

Acytretyna jest wydalana z organizmu wyłącznie w postaci metabolitów, w zbliżonych ilościach przez nerki (z moczem) i z żółcią.^{27 28}

^{29 30}