zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej to grupa patologii charakteryzujących się nieprawidłowym stężeniem jonów wodorowych (H+) w płynach ustrojowych, co przekłada się na zaburzenia pH organizmu. Homeostaza kwasowo-zasadowa jest utrzymywana dzięki buforom krwi, funkcji układu oddechowego oraz nerek.

W praktyce klinicznej wyróżniamy cztery podstawowe zaburzenia: kwasicę metaboliczną (spadek stężenia wodorowęglanów), kwasicę oddechową (wzrost pCO2), zasadowicę metaboliczną (wzrost stężenia wodorowęglanów) oraz zasadowicę oddechową (spadek pCO2). Często występują zaburzenia mieszane lub mechanizmy kompensacyjne, które częściowo wyrównują pierwotne odchylenia.

Diagnostyka opiera się na badaniu gazometrii krwi tętniczej, która dostarcza informacji o pH, pCO2, stężeniu wodorowęglanów, nadmiarze lub niedoborze zasad (BE), a także saturacji krwi tlenem. Prawidłowe pH krwi tętniczej mieści się w zakresie 7,35-7,45. Wartości poniżej 7,35 wskazują na kwasicę, a powyżej 7,45 na zasadowicę.

Leczenie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej powinno być ukierunkowane przede wszystkim na przyczynę pierwotną. W przypadkach ciężkich zaburzeń może być konieczna doraźna korekta pH poprzez podanie odpowiednich preparatów buforujących, stosowanie wentylacji mechanicznej lub terapii nerkozastępczej.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kwas askorbowy – Przedawkowanie

Przedawkowanie kwasu askorbinowego (witamina C) może prowadzić do szeregu objawów klinicznych, głównie ze strony układu pokarmowego, takich jak nudności, wymioty, biegunka osmotyczna (po dawkach jednorazowych ≥3 g, niemal zawsze przy dawkach ≥10 g), bóle brzucha, zgaga i wzdęcia. Przewlekłe stosowanie dawek powyżej 4 g/dobę może osłabiać wchłanianie witaminy C, prowadząc do paradoksalnego obniżenia jej stężenia w organizmie. Dawkowanie powyżej 2 g/dobę u dorosłych zwiększa ryzyko hiperoksalurii, krystalizacji szczawianu wapnia i powstawania kamieni nerkowych, a także nefropatii cewkowo-śródmiąższowej i ostrej niewydolności nerek. U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) dawki >3 g/dobę u dzieci i >15 g/dobę u dorosłych mogą wywołać hemolizę erytrocytów. Ponadto, przedawkowanie witaminy C może powodować kwasicę metaboliczną, zaburzenia krzepnięcia i gospodarki lipidowej oraz wtórny szkorbut po odstawieniu wysokich dawek.
arytmia, biegunka osmotyczna, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, encefalopatia, halucynacja, hemochromatoza, hemoliza erytrocytów, hiperoksaluria, hipochloremia, hiponatremia, kamień nerkowy, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, nefropatia cewkowo-śródmiąższowa, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość syderoblastyczna, ostra niewydolność nerek, pierwotna choroba nerek, retencja płynów, skurcz dodatkowy nadkomorowy, splątanie, tachykardia, toksyczne działanie paracetamolu, uszkodzenie wątroby, witamina C, zaburzenie gospodarki lipidowej, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Laboratoria PolfaŁódź Przeziębienie i Grypa 500 mg + 300 mg + 200 mg

Preparat Laboratoria PolfaŁódź PRZEZIĘBIENIE I GRYPA w formie proszku musującego zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego, 300 mg kwasu askorbowego oraz 200 mg wapnia. Jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, w tym na salicylany, a także u osób z czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, stanami zapalnymi przewodu pokarmowego, skazami krwotocznymi oraz zaburzeniami krzepnięcia krwi. Ze względu na działanie przeciwpłytkowe kwasu acetylosalicylowego, preparat nie powinien być stosowany równocześnie z lekami przeciwzakrzepowymi. Ponadto, przeciwwskazania obejmują zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (cukrzyca, mocznica, tężyczka), hiperkalcemię, astmę oskrzelową z polipami nosa, ciężką niewydolność nerek, wątroby i serca oraz fenyloketonurię z powodu obecności aspartamu. Preparat zawiera również 178 mg sodu na saszetkę, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, cukrzyca, dieta niskosodowa, działanie przeciwpłytkowe, encefalopatia, fenyloketonuria, grypa, hiperkalcemia, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, lek przeciwzakrzepowy, mocznica, nadwrażliwość na salicylany, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ospa wietrzna, polip nosa, reakcja alergiczna, skaza krwotoczna, stłuszczenie wątroby, tężyczka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół Reye’a
Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe – Działania niepożądane

Glikozydy hydroksyantracenowe, głównie sennozydy zawarte w preparacie Red Senes Tea (17-23 mg sennozydu B na saszetkę), wykazują szereg działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania. Do najczęstszych należą reakcje nadwrażliwości (świąd, pokrzywka, wysypka), dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego takie jak bóle brzucha, skurcze jelit i biegunka, szczególnie nasilone u pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Przewlekłe stosowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemii, hiponatremii oraz zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, co może skutkować objawami kardiologicznymi i osłabieniem mięśniowym. Dodatkowo obserwuje się albuminurię i hematurię jako przejawy uszkodzenia nerek i układu moczowego.
albuminuria, biegunka, ból brzucha, colon pigrum, glikozyd hydroksyantracenowy, hematuria, hipokaliemia, hiponatriemia, jelito leniwe, krwawienie z dróg moczowych, osłabienie mięśniowe, paraliż, pigment melaninowy, pokrzywka, przebarwienie błony śluzowej okrężnicy, przewlekły stan zapalny, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, sennozyd, sennozyd B, skurcz jamy brzusznej, świąd, wysypka skórna, zabarwienie moczu, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zespół jelita nadwrażliwego
Leksykon substancji czynnych
Acetylocysteina – Przedawkowanie

Acetylocysteina, stosowana jako mukolityk, działa poprzez rozrywanie wiązań dwusiarczkowych w glikoproteinach mucyny, co ułatwia rozrzedzenie wydzieliny oskrzelowej. Preparaty dostępne są w formie doustnej (tabletki, proszki) oraz dożylnej (roztwory infuzyjne). Badania kliniczne wykazały dobrą tolerancję acetylocysteiny w dawkach do 11,6 g/dobę przez 3 miesiące oraz do 500 mg/kg mc./dobę, a także do 30 g/dobę dożylnie w leczeniu zatrucia paracetamolem. Pomimo relatywnie niskiej toksyczności, przedawkowanie może wywołać objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz nadmierne wydzielanie śluzu, szczególnie niebezpieczne u niemowląt i pacjentów z upośledzonym odruchem kaszlu. W ciężkich przypadkach może być konieczne mechaniczne odsysanie wydzieliny z oskrzeli.
acetylocysteina, azotemia, biegunka, dializa, działanie mukolityczne, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperwolemia, kwasica, kwasica metaboliczna, nadmierne wydzielanie śluzu, nudności, obrzęk płuc, odruch kaszlowy, odruch kaszlu, odsysanie wydzieliny, parametry biochemiczne, podanie dożylne, profil bezpieczeństwa, układ sercowo-naczyniowy, uzupełnianie elektrolitów, wiązanie dwusiarczkowe, wydzielina oskrzelowa, wydzielina śluzowo-ropna, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zatrucie paracetamolem
Leksykon substancji czynnych
Tryptofan – Przeciwwskazania stosowania

Tryptofan, jako niezbędny aminokwas, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub inne składniki preparatów ją zawierających, a także u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów (np. fenyloketonuria, choroba syropu klonowego). Podawanie tryptofanu jest niewskazane w ciężkiej niewydolności wątroby i cholestazie wewnątrzwątrobowej ze względu na ryzyko gromadzenia toksycznych metabolitów i nasilenia encefalopatii wątrobowej. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność nerek bez dostępu do terapii nerkozastępczej, ciężkie zaburzenia krążenia (wstrząs, zdekompensowana niewydolność serca), ciężką hiperglikemię (niewyrównaną insuliną do 6 j./h), hiperlipidemię z hipertriglicerydemią, kwasicę metaboliczną, hipoksję oraz patologiczne zaburzenia elektrolitowe (sód, potas, magnez, wapń, fosfor).
aminoacidopatia, aminokwas niezbędny, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, encefalopatia wątrobowa, fenyloketonuria, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na substancje, niedotlenienie komórkowe, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca zdekompensowana, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, reakcja alergiczna, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, terapia nerkozastępcza, tryptofan, udar, wstrząs, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krążenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapalenie trzustki, zator, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Rectanal Enema (14 g + 5 g)/100 ml

Preparat Rectanal Enema, zawierający sodu diwodorofosforan jednowodny oraz disodu fosforan dwunastowodny w stężeniu (14 g + 5 g)/100 ml, jest dostępny w jednorazowych opakowaniach doodbytniczych, co minimalizuje ryzyko przedawkowania u dorosłych pacjentów. Mimo braku zgłoszonych przypadków przedawkowania, u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby z zaburzeniami czynności nerek, gospodarki wodno-elektrolitowej, osoby starsze, odwodnione lub z wyjściowymi zaburzeniami elektrolitowymi, nawet standardowa dawka może wywołać objawy przedawkowania. Do najpoważniejszych konsekwencji należą zaburzenia elektrolitowe (hipernatremia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia), kwasica metaboliczna oraz odwodnienie wynikające z nasilonego działania przeczyszczającego.
disodu fosforan dwunastowodny, działanie przeczyszczające, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperfosfatemia, hipernatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipotonia, kwasica metaboliczna, parametr elektrolitowy, przeciwwskazanie bezwzględne, Rectanal Enema, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór doodbytniczy, sodu diwodorofosforan jednowodny, tachykardia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie sercowo-naczyniowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Aspirin musująca 500 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA) zawartego w preparacie Aspirin musująca 500 mg może manifestować się w formie przewlekłego salicylizmu lub ostrego zatrucia. Przewlekłe zatrucie rozwija się po długotrwałym stosowaniu dawek przekraczających 100 mg/kg mc./dobę przez ponad 2 dni i objawia się m.in. zawrotami głowy, szumami usznymi (przy stężeniu ASA 150-300 μg/ml), głuchotą, nudnościami, wymiotami oraz splątaniem. Nasilenie objawów koreluje ze stężeniem ASA we krwi, a ich redukcja następuje po zmniejszeniu dawki. W zatruciu ostrym, szczególnie u dzieci, dominuje kwasica metaboliczna i poważne zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, co wymaga kompleksowej oceny klinicznej i gazometrii krwi tętniczej, gdyż samo stężenie ASA nie jest wystarczające do oceny stopnia zatrucia.
alkaloza oddechowa, ból głowy, forsowana diureza alkaliczna, gazometria krwi tętniczej, głuchota, hemodializa, hiperwentylacja, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, nadmierne pocenie, nudności i wymioty, opróżnianie żołądka, płukanie żołądka, równowaga elektrolitowa, salicylizm, splątanie, szumy uszne, węgiel aktywowany, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zatrucie ostre, zatrucie przewlekłe, zawroty głowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Omegaflex peri

Produkt Omegaflex peri, stosowany w żywieniu pozajelitowym, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań związanych z zaburzeniami równowagi płynowej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wyrównanie tych zaburzeń. Szybka infuzja może prowadzić do przeciążenia płynami, patologicznych stężeń elektrolitów, obrzęku płuc oraz innych powikłań, dlatego niezbędne jest monitorowanie stężenia elektrolitów, równowagi wodnej, morfologii krwi, czynników krzepnięcia oraz funkcji wątroby i nerek. Szczególną uwagę należy zwrócić na stężenie triglicerydów w surowicy – przy przekroczeniu 4,6 mmol/l (400 mg/dl) zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji, a przy stężeniu powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) infuzję należy przerwać ze względu na ryzyko ostrego zapalenia trzustki. Pacjenci z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, niedoczynnością tarczycy, posocznicą czy zespołem metabolicznym wymagają szczególnie częstego monitorowania i dostosowania terapii.
czynnik krzepnięcia, dehydrogenaza mleczanowa, hiperglikemia, hiperlipidemia złożona, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokalemia, hipomagnezemia, morfologia krwi, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, osmolarność surowicy, ostre zapalenie trzustki, patologiczne stężenie elektrolitów, posocznica, przeciążenie płynami, pseudoaglutynacja, reakcja anafilaktyczna, stężenie bilirubiny, stężenie glukozy we krwi, stężenie triglicerydów, wysycenie krwi tlenem, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie równowagi płynowej, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zespół metaboliczny, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Etform SR 500 mg

Metformina w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Etform SR) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na chlorowodorek metforminy lub inne składniki preparatu, a także w stanach ostrych takich jak kwasica mleczanowa, cukrzycowa kwasica ketonowa oraz stan przedśpiączkowy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność nerek z GFR poniżej 30 ml/min, gdyż obniżony klirens metforminy zwiększa ryzyko kumulacji i kwasicy mleczanowej. Ponadto, lek nie powinien być stosowany w ostrych stanach mogących pogorszyć funkcję nerek, takich jak odwodnienie, ciężkie zakażenia czy wstrząs. Przeciwwskazania obejmują także choroby prowadzące do hipoksji tkankowej, np. niewyrównaną niewydolność serca, niewydolność oddechową, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego oraz wstrząs, ze względu na ryzyko nasilenia metabolizmu beztlenowego i kwasicy mleczanowej.
alkoholizm, chlorowodorek metforminy, ciężka niewydolność nerek, ciężkie zakażenie, cukrzycowa kwasica ketonowa, hipoksja tkankowa, hipoperfuzja, insulinoterapia, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, metabolizm beztlenowy, metabolizm mleczanów, metformina, nadwrażliwość na składniki, niedotlenienie tkanek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, niewyrównana niewydolność serca, odwodnienie, ostra kwasica metaboliczna, ostre uszkodzenie nerek, ostre zatrucie alkoholowe, reakcja anafilaktyczna, śpiączka cukrzycowa, stan przedśpiączkowy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs, wywiad alergologiczny, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie rdzeniowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Accusol 35 Potassium 4 mmol/l –

Accusol 35 Potassium 4 mmol/l to jałowy, apirogenny roztwór do hemofiltracji, hemodializy i hemodiafiltracji, zaklasyfikowany w grupie roztworów do hemofiltracji (kod ATC: B05ZB). Preparat jest farmakologicznie nieaktywny i zawiera jony w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych: Ca 1,75 mmol/l, Mg 0,5 mmol/l, Na 140 mmol/l, K 4 mmol/l, Cl 113,3 mmol/l, glukozę 5,55 mmol/l oraz wodorowęglany 35 mmol/l. Roztwór ma pH 7,0-7,5 i osmolarność teoretyczną 300 mOsm/l, co odpowiada fizjologicznym wartościom osocza, minimalizując ryzyko zaburzeń kwasowo-zasadowych i osmotycznych podczas terapii nerkozastępczej.
chlorek, czynnik alkalizujący, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, katabolizm, kwasica metaboliczna, niewydolność nerek, osmolarność, osocze krwi, płyn substytucyjny, procedura nerkozastępcza, roztwór dializacyjny, roztwór do hemofiltracji, stężenie jonów, wodorowęglan, zabieg nerkozastępczy, zaburzenie osmotyczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Metoprolol VP 50 mg

Metoprolol VP w dawce 50 mg, będący beta-adrenolitykiem, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na winian metoprololu lub inne beta-adrenolityki, ciężką astmą lub stanami bronchospastycznymi, a także w przypadku zaburzeń przewodnictwa sercowego takich jak blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, zespół chorego węzła zatokowego, klinicznie istotna bradykardia zatokowa, wstrząs kardiogenny oraz niewyrównana niewydolność mięśnia sercowego. Szczególną ostrożność wymaga podanie leku u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza przy bradykardii poniżej 45-50 uderzeń/min, bloku I stopnia, niedociśnieniu skurczowym <100 mmHg oraz ciężkiej niewydolności serca, ze względu na ryzyko pogorszenia stanu hemodynamicznego i powikłań.
antagonista wapnia, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia zatokowa, ciężka astma, cukrzyca, diltiazem, guz chromochłonny nadnerczy, hipoglikemia, hipotonia, kwasica metaboliczna, lek przeciwarytmiczny, miażdżyca tętnic obwodowych, nadwrażliwość na metoprolol, niedokrwienie kończyn, niewydolność mięśnia sercowego, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, receptor alfa-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, stan bronchospastyczny, tachykardia, werapamil, winian metoprololu, wstrząs kardiogenny, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Natrium chloratum 0,9% Kabi 9 mg/ml

Roztwór Natrium chloratum 0,9% Kabi to izotoniczny, przezroczysty i bezbarwny roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% (9 mg NaCl/ml), zawierający 154 mmol/l jonów sodowych (Na+) i 154 mmol/l jonów chlorkowych (Cl-). Jego osmolarność wynosi 308 mOsmol/l, co odpowiada ciśnieniu osmotycznemu płynów ustrojowych, zapewniając fizjologiczną kompatybilność. Preparat jest stosowany w leczeniu hipowolemii, odwodnienia oraz hiponatremii, które mogą wynikać z nadmiernej diurezy, zapalenia żołądka lub niedostatecznego spożycia soli. Jony sodowe odgrywają kluczową rolę w regulacji objętości krążącej krwi, natomiast jony chlorkowe uczestniczą w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej poprzez wymianę z wodorowęglanami.
anion chlorkowy, chlorek sodu, ciśnienie osmotyczne, dwutlenek węgla, elektrolit, homeostaza organizmu, izotoniczność, izotoniczny roztwór chlorku sodu, jon chlorkowy, kation płynu pozakomórkowego, metabolizm komórkowy, nadmiar wodorowęglanów, nadmierna diureza, niedobór sodu, objętość krążącej krwi, odwodnienie, osmolarność, płyn ustrojowy, równowaga kwasowo-zasadowa, rozpuszczalnik do leków parenteralnych, rozpuszczalnik i środek rozcieńczający, roztwór do przepłukiwań, roztwór fizjologiczny soli, woda do wstrzykiwań, wodorowęglan, wydalanie z moczem, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapalenie żołądka
Leksykon leków
Przedawkowanie – Thiogamma Turbo-Set 600 mg/50 ml

Przedawkowanie kwasu tioktynowego, substancji czynnej Thiogamma Turbo-Set, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia, zwłaszcza przy dawkach doustnych 10-40 g. Początkowe objawy obejmują nudności, wymioty i bóle głowy, a w ciężkich przypadkach dochodzi do niepokoju psychoruchowego, zaburzeń świadomości, napadów uogólnionych oraz kwasicy mleczanowej. Przedawkowanie może prowadzić do licznych powikłań, takich jak hipoglikemia, wstrząs, rabdomioliza, hemoliza, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), zaburzenia czynności szpiku kostnego oraz niewydolność wielonarządowa. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie kwasu tioktynowego z alkoholem, co zwiększa ryzyko zgonu.
drgawki toniczno-kloniczne, hemodializa, hemoliza, hemoliza erytrocytów, hemoperfuzja, hipoglikemia, intoksykacja, kwas tioktynowy, kwasica mleczanowa, napad uogólniony, niepokój psychoruchowy, niewydolność wielonarządowa, oddział intensywnej opieki medycznej, rabdomioliza, wstrząs, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie świadomości, zaburzenie układu krwiotwórczego, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Lek Normosan, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A na 1,4 g preparatu, oparty na korze kruszyny, liściach senesu, owocu kminku, owocu bzu czarnego oraz liściu mięty pieprzowej, wykazuje działanie przeczyszczające. Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym mentol oraz rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae), a także u osób z niedrożnością jelit, zwężeniem jelit, atonią jelit, zapaleniem wyrostka robaczkowego, chorobami zapalnymi okrężnicy (m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy) oraz u pacjentów z bólem brzucha o nieustalonej etiologii. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkim odwodnieniem i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemią, hiponatremią i hipomagnezemią, ze względu na ryzyko pogłębienia tych zaburzeń.
antranoid, antrapochodne, atonia jelit, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna okrężnicy, ciężkie odwodnienie, diuretyk, działanie przeczyszczające, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kora kruszyny, kortykosteroid, lek antyarytmiczny, lek przeczyszczający, lek wydłużający odstęp QT, liść mięty pieprzowej, listek senesu, melanosis coli, mentol, nadciśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niewydolność serca, owoc bzu czarnego, owoc kminku, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rośliny baldaszkowate, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit
Leksykon substancji czynnych
Kwas jabłkowy – Przedawkowanie

Kwas L-jabłkowy, stosowany jako składnik roztworów do infuzji w produktach takich jak Aminoven Infant 10% (2,62 g/1000 ml), Sterofundin ISO (0,67 g/1000 ml) oraz Tetraspan 60 mg/ml (0,67 g/1000 ml), metabolizowany jest do anionu wodorowęglanowego, co w przypadku przedawkowania może prowadzić do zasadowicy metabolicznej. Szczególnie narażeni są pacjenci z zaburzeniami czynności nerek, u których nadmiar anionów wodorowęglanowych potęguje ryzyko zasadowicy. Objawy przedawkowania obejmują m.in. dreszcze, nudności, wymioty, zwiększoną utratę aminokwasów (Aminoven Infant 10%), a także zmiany nastroju, zmęczenie, duszność, osłabienie mięśniowe i nieregularny rytm serca (Sterofundin ISO). W przypadku Tetraspan 60 mg/ml dodatkowo obserwuje się objawy przeciążenia układu krążenia, takie jak hiperwolemia, spadek hematokrytu, obniżenie stężenia białek w surowicy oraz ryzyko obrzęku płuc i zaburzeń czynności serca.
anion wodorowęglanowy, ciśnienie hydrostatyczne, czynność elektryczna serca, funkcja nerwowo-mięśniowa, gazometria, hiperkaliemia, hiperwolemia, hipokalcemia, kanalik nerkowy, kwas jabłkowy, niewydolność serca, objaw neurologiczny, obrzęk płuc, ośrodek wymiotny, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, roztwór do infuzji, spadek hematokrytu, tężyczka, układ oddechowy, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna
Leksykon substancji czynnych
L-izoleucyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

L-izoleucyna, jako aminokwas rozgałęziony (BCAA), jest istotnym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, jednak jej stosowanie wymaga ścisłego monitorowania i zachowania środków ostrożności. Preparaty te są przeciwwskazane w stanach takich jak zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, hiperkaliemia, hipomagnezemia oraz hipokalcemia. Podawanie może wiązać się z ryzykiem reakcji anafilaktycznych oraz tworzenia osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych, co może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Szczególną uwagę należy zwrócić na kontrolę roztworu, zestawu infuzyjnego i cewnika, a w przypadku objawów niewydolności oddechowej infuzję należy natychmiast przerwać. Ryzyko zakażeń i sepsy wymaga rygorystycznego przestrzegania aseptyki oraz monitorowania objawów klinicznych i parametrów laboratoryjnych, takich jak leukocytoza, gorączka czy hiperglikemia.
aminokwasy rozgałęzione, azotemia, ceftriakson, cholestaza, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, immunosupresja, kamica nerkowa, kamica pęcherzyka żółciowego, L-izoleucyna, leukocytoza, marskość wątroby, miastenia, nadtlenek, niedobór tiaminy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osad fosforanu wapnia, osad w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, pierwiastki śladowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sepsa, stłuszczenie wątroby, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zakrzepowe zapalenie żyły, zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Adrenalina Aguettant 1 mg/10 ml

Adrenalina Aguettant w roztworze do wstrzykiwań (1 mg/10 ml, tj. 0,1 mg/ml winianu adrenaliny) może wywoływać liczne działania niepożądane, które wymagają ściswego monitorowania podczas terapii. Do najważniejszych należą zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, hipokaliemia oraz kwasica metaboliczna, o nieznanej częstości występowania. W zakresie układu nerwowego obserwuje się objawy takie jak ból głowy, zawroty głowy, omdlenia, a także zaburzenia psychiczne – niepokój, nerwowość, lęk i omamy. Adrenalina może powodować mydriazę poprzez stymulację receptorów alfa-adrenergicznych. Wśród działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego dominują kołatanie serca, tachykardia, a w cięższych przypadkach kardiomiopatia indukowana stresem (zespół Takotsubo), arytmie (częstoskurcz zatokowy, migotanie komór, zatrzymanie akcji serca) oraz ryzyko ostrej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego, szczególnie u pacjentów z chorobą wieńcową.
choroba wieńcowa, częstoskurcz zatokowy, dławica piersiowa, duszność, dysfunkcja lewej komory, hiperglikemia, hipokaliemia, kardiomiopatia stresowa, kołatanie serca, kwasica metaboliczna, martwica w miejscu wstrzyknięcia, migotanie komór, mydriaza, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie tkanki, omam, ośrodkowy układ nerwowy, ostry zawał mięśnia sercowego, receptor alfa-adrenergiczny, tachykardia, udar krwotoczny, upośledzenie funkcji nerek, winian adrenaliny, wylew krwi do mózgu, zaburzenie psychiczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie akcji serca, zespół takotsubo, zwężenie naczyń
Leksykon substancji czynnych
Wapnia węglan – Przedawkowanie

Węglan wapnia (Calcii carbonas) jest szeroko stosowany jako środek zobojętniający kwas żołądkowy, obecny m.in. w preparatach Manti Extra (800 mg/tabletka), Rennie Antacidum i Rennie Fruit (680 mg/tabletka). Przedawkowanie może wystąpić zarówno po jednorazowym spożyciu dużej dawki, jak i w wyniku długotrwałego stosowania dawek przekraczających 3-4 g/dobę, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Klinicznie przedawkowanie manifestuje się hiperkalcemią (>2,6 mmol/l), zasadowicą metaboliczną (pH >7,45), niewydolnością nerek oraz hipermagnezemią w przypadku jednoczesnego stosowania preparatów zawierających magnez. W ciężkich przypadkach może rozwinąć się zespół mleczno-alkaliczny, charakteryzujący się triadą: hiperkalcemia, zasadowica metaboliczna i niewydolność nerek. Objawy obejmują nudności, wymioty, zaparcia, osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca oraz depresję ośrodkowego układu nerwowego.
dekontaminacja przewodu pokarmowego, depresja OUN, famotydyna, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipofosfatemia, nadmierne wydzielanie żołądkowe, neutralizacja kwasu żołądkowego, niewydolność nerek, osłabienie mięśni, parametry biochemiczne krwi, pH krwi, płukanie żołądka, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia we krwi, węglan wapnia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zespół mleczno-alkaliczny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Palexia retard 200 mg

Przedawkowanie tapentadolu, będącego agonistą receptorów opioidowych μ, prowadzi do charakterystycznych objawów takich jak mioza, uporczywe wymioty, zapaść krążeniowa (hipotensja, bradykardia), zaburzenia świadomości (senność, śpiączka), drgawki oraz zahamowanie oddychania, które jest najczęstszą bezpośrednią przyczyną zgonu. Mechanizmy toksyczności obejmują nadmierną stymulację receptorów opioidowych, co skutkuje depresją ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniami perfuzji mózgowej oraz neurotoksycznością. Warto podkreślić, że objawy te mogą utrzymywać się dłużej niż działanie antagonistów receptorów opioidowych, co wymaga długotrwałego monitorowania pacjenta.
agonista receptora opioidowego, antagonista receptora opioidowego, benzodiazepina, bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, hipotensja, intubacja dotchawicza, lek inotropowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwymiotny, lek wazoaktywny, mioza, nalokson, napad toniczno-kloniczny, oddział intensywnej terapii, opioidowy lek przeciwbólowy, przedawkowanie tapentadolu, receptor opioidowy, toksykologia kliniczna, węgiel aktywowany, wentylacja wspomagana, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zahamowanie oddychania, zapaść krążeniowa, zwężenie źrenic
Leksykon leków
Działania niepożądane – Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% (2:1) Fresenius (33,3 mg + 3 mg)/ml

Produkt leczniczy Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% (2:1) Fresenius (33,3 mg + 3,0 mg/ml) w postaci roztworu do infuzji może wywoływać liczne działania niepożądane, które wymagają ścisłego monitorowania przez personel medyczny. Najczęściej obserwowane zaburzenia metaboliczne to hiperglikemia i cukromocz, szczególnie przy szybkości infuzji przekraczającej 15 ml/kg mc./h (0,5 g glukozy/kg mc./h), co może prowadzić do odwodnienia osmotycznego i pogorszenia funkcji nerek. Długotrwałe podawanie może skutkować obrzękami obwodowymi, zaburzeniami równowagi płynów i kwasowo-zasadowej oraz hipokaliemią, hipomagnezemią i hipofosfatemią. Szczególnie niebezpieczna jest hiponatremia związana z leczeniem szpitalnym, która może prowadzić do encefalopatii hiponatremicznej, zagrażającej życiu powikłania neurologicznego. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych konieczne jest natychmiastowe przerwanie infuzji i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
duszność, encefalopatia hiponatremiczna, gorączka, hiperglikemia, hiperwolemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, niedobór elektrolitów, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, odwodnienie osmotyczne, osłabienie mięśniowe, posocznica, produkt leczniczy, przeciążenie układu krążenia, roztwór do infuzji, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie równowagi płynów, zaburzenie rytmu serca, zakażenie miejsca podania, zakrzepica, zapalenie żyły
Leksykon leków
Przedawkowanie – Aspirin Complex Hot 500 mg + 30 mg

Przedawkowanie leku Aspirin Complex Hot, zawierającego 500 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 30 mg pseudoefedryny, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Toksyczność kwasu acetylosalicylowego manifestuje się zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej, hipoglikemią, krwawieniami z przewodu pokarmowego oraz objawami neurologicznymi takimi jak szumy uszne, zawroty głowy, splątanie, a w ciężkich przypadkach majaczenie, drżenie, duszność, odwodnienie, wysoka gorączka i śpiączka. Pseudoefedryna natomiast wywołuje objawy nadmiernej stymulacji układu współczulnego, w tym częstoskurcz, ból w klatce piersiowej, pobudzenie, wzrost ciśnienia tętniczego, świszczący oddech, drgawki i omamy. Najpoważniejszym powikłaniem jest niewydolność oddechowa prowadząca do zgonu, a współistniejące zatrucie pseudoefedryną zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia.
częstoskurcz, drgawki, hiperwentylacja, hipoglikemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, majaczenie, nadciśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, odwodnienie, omam, ostre zatrucie, przewlekłe przedawkowanie, pseudoefedryna, równowaga wodno-elektrolitowa, salicylizm, śpiączka, splątanie, świszczący oddech, szum uszny, układ współczulny, wysypka skórna, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie słuchu, zaburzenie widzenia
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Calcium Sandoz + Vitamin D3

Preparat Calcium Sandoz + Vitamin D3 zawierający 1000 mg wapnia oraz 880 IU witaminy D3 wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby w podeszłym wieku przyjmujące glikozydy naparstnicy, pacjenci stosujący tiazydowe leki moczopędne, osoby z predyspozycją do kamicy nerkowej oraz pacjenci z sarkoidozą czy ciężką niewydolnością nerek. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy, wydalania wapnia z moczem (z uwagą na wartości przekraczające 300 mg/24 godziny) oraz funkcji nerek poprzez oznaczanie kreatyniny. W przypadku hiperkalcemii lub zaburzeń czynności nerek należy rozważyć redukcję dawki lub przerwanie leczenia. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek wskazane jest rozważenie alternatywnych form witaminy D ze względu na zaburzony metabolizm cholekalcyferolu.
ciężka niewydolność nerek, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, kamień moczowy, metabolizm cholekalcyferolu, niewydolność nerek, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w surowicy, suplementacja wapnia, tiazydowy lek moczopędny, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica metaboliczna, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, zwapnienie tkanek miękkich
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ibuprofen Farmalider 20 mg/ml

Przedawkowanie ibuprofenu, w tym preparatu Ibuprofen FARMALIDER w zawiesinie doustnej o stężeniu 20 mg/ml, może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych, obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (ból głowy, zawroty głowy, utrata przytomności, drgawki miokloniczne), przewód pokarmowy (ból brzucha, nudności, wymioty, krwawienia), a także narządy takie jak nerki i wątroba (niewydolność narządowa). Dodatkowo obserwuje się zaburzenia sercowo-naczyniowe (niedociśnienie), oddechowe (depresja oddechowa, sinica) oraz metaboliczne (kwasica metaboliczna), która w ciężkich przypadkach wymaga intensywnej terapii i monitorowania gazometrii. Nasilenie objawów koreluje z dawką i czasem od przyjęcia leku, a drgawki miokloniczne u dzieci mogą być pierwszym sygnałem ciężkiego zatrucia.
ból głowy, dekontaminacja przewodu pokarmowego, depresja oddechowa, drgawki miokloniczne, funkcja nerek, gazometria, hipotensja, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica metaboliczna, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oddział intensywnej terapii, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie ibuprofenu, sinica, utrata przytomności, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zawroty głowy
Leksykon leków
Przedawkowanie – Perazin 100 mg 100 mg

Przedawkowanie perazyny, substancji czynnej preparatu Perazin (dostępnego w tabletkach 25 mg i 100 mg), stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Kliniczny obraz przedawkowania jest wieloukładowy i obejmuje objawy neurologiczne (dyzartria, ataksja, drżenie mięśniowe, stan splątania), kardiologiczne (zatrzymanie akcji serca, zaburzenia rytmu, hipotensja) oraz oddechowe (duszność, bezdech). Charakterystyczne jest także zaburzenie termoregulacji, często związane ze złośliwym zespołem neuroleptycznym (ZZN). Diagnostyka i monitorowanie pacjenta powinny uwzględniać te objawy, a leczenie wymaga hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii z ciągłym nadzorem funkcji życiowych i neurologicznych.
agonista dopaminergiczny, aspiracja, ataksja, bezdech, blok przewodzenia, bradykardia, bromokryptyna, ciśnienie perfuzyjne, diagnostyka różnicowa, dopamina, drgawki, drżenie mięśniowe, duszność, dwuwęglan, dysfunkcja móżdżku, dyzartria, działanie antycholinergiczne, farmakoterapia antyarytmiczna, fenytoina, hipertermia, hipotensja, intensywna terapia, izoproterenol, kardiowersja elektryczna, komorowe zaburzenie rytmu, lidokaina, neurotoksyczność, niestabilność autonomiczna, objawy neurologiczne, obraz kliniczny, Perazin, płukanie żołądka, płyn izotoniczny, procedura detoksykacyjna, przedawkowanie leku, równowaga wodno-elektrolitowa, siarczan magnezu, stan splątania, sztywność mięśniowa, węgiel aktywowany, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zaburzenie termoregulacji, zaburzenie układu krążenia, zachłyśnięcie, zagrożenie życia, zatrzymanie akcji serca, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cefepim MIP Pharma 2 g

Lek Cefepim MIP Pharma, dostępny w dawkach 1 g i 2 g jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na cefepim (cefepim dichlorowodorek jednowodny) oraz na substancje pomocnicze, w tym L-argininę. Ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych, lek nie powinien być stosowany u osób z historią nadwrażliwości na inne cefalosporyny, penicyliny, monobaktamy i karbapenemy – antybiotyki beta-laktamowe, które mogą wywołać ciężkie reakcje alergiczne, włącznie z anafilaksją. Dodatkowo, obecność L-argininy stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z kwasicą, gdyż może nasilać zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, a także wymaga ostrożności u osób z hiperkaliemią ze względu na potencjalny wpływ na gospodarkę elektrolitową.
W praktyce klinicznej należy szczególnie unikać stosowania Cefepim MIP Pharma u pacjentów z historią reakcji alergicznych na antybiotyki beta-laktamowe, zwłaszcza o nieznanej etiologii lub wielolekowych. U chorych z rozpoznaną kwasicą metaboliczną lub oddechową oraz u pacjentów z hiperkaliemią lub predyspozycją do jej wystąpienia konieczne jest rozważenie alternatywnych terapii lub ścisłe monitorowanie stężenia potasu w surowicy podczas leczenia. Decyzja o zastosowaniu cefepimu powinna opierać się na dokładnej analizie historii medycznej, uwzględniającej ryzyko reakcji alergicznych, stan równowagi kwasowo-zasadowej oraz gospodarkę elektrolitową pacjenta.
antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, cefepim, cefepim dichlorowodorek jednowodny, gospodarka elektrolitowa, hiperkaliemia, historia medyczna, karbapenem, kwasica, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, L-arginina, monobaktam, penicylina, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, stężenie potasu, substancja pomocnicza, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Nebinad 5 mg

Lek Nebinad zawierający nebiwolol (5 mg/tabletka) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 85,96 mg laktozy jednowodnej na tabletkę, co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Przeciwwskazania obejmują niewydolność wątroby, ostry stan niewydolności serca, wstrząs kardiogenny, epizody niewyrównanej niewydolności serca wymagające inotropów dożylnych, zespół chorej zatoki, blok serca II i III stopnia bez wszczepionego rozrusznika, bradykardię (<60 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe <90 mmHg) oraz ciężkie zaburzenia krążenia obwodowego. Ze względu na działanie beta-adrenolityczne lek jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężką astmą oskrzelową, skurczem oskrzeli w wywiadzie oraz ciężką POChP.
arytmia komorowa, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok serca, blok zatokowo-przedsionkowy, blokada receptorów alfa, blokada receptorów beta, bradykardia, działanie niepożądane, floktafenina, guz chromochłonny nadnerczy, kwasica metaboliczna, laktoza jednowodna, lek inotropowy, metabolizm leku, nadwrażliwość na substancję czynną, nebiwolol, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, niewyrównana niewydolność serca, obturacja dróg oddechowych, ostra niewydolność serca, pheochromocytoma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, sultopryd, wstrząs kardiogenny, zaburzenie krążenia obwodowego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół chorej zatoki, zwężenie oskrzeli
Leksykon leków
Przedawkowanie – Anopyrin 75 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA), substancji czynnej Anopyrinu 75 mg, może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, w tym śmierci. Dawki toksyczne wynoszą około 200 mg/kg masy ciała u dorosłych oraz 100 mg/kg u dzieci, a dawka śmiertelna szacowana jest na 25-30 g. Stężenie salicylanów w osoczu powyżej 300 mg/L wskazuje na zatrucie, a powyżej 500 mg/L u dorosłych oraz 300 mg/L u dzieci zwykle powoduje ciężkie zatrucie. Obraz kliniczny obejmuje objawy od umiarkowanych, takich jak szumy uszne, zaburzenia słuchu, bóle głowy, nudności i wymioty, do ciężkich, w tym zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (zasadowica oddechowa, kwasica metaboliczna), drgawki, omamy, obrzęk płuc, hipoglikemię, śpiączkę i zapaść sercowo-naczyniową. Szczególnie narażone są osoby starsze oraz małe dzieci, u których zatrucie może przebiegać szybciej i bardziej krytycznie.
alkalizacja moczu, ból brzucha, drgawki, farmakokinetyka leku, hemodializa, hipertermia, hiperwentylacja, hipoglikemia, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, leczenie objawowe, nudności, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk płuc, odwodnienie, omamy, płukanie jelita, śpiączka, splątanie, stężenie salicylanów w osoczu, szumy uszne, tabletka dojelitowa, toksyczność salicylanów, węgiel aktywowany, wodorowęglan sodu, wymioty, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie słuchu, zapaść sercowo-naczyniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrucie salicylanami, zatrzymanie oddechu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ibuprofen Polfarmex 200 mg

Przedawkowanie ibuprofenu stanowi poważne zagrożenie kliniczne, manifestujące się objawami ze strony układu pokarmowego (wymioty, nudności, bóle w nadbrzuszu, krwawienia z przewodu pokarmowego, biegunka), ośrodkowego układu nerwowego (szumy uszne, bóle głowy, zawroty głowy, senność, rzadko pobudzenie, dezorientacja, śpiączka, napady drgawkowe) oraz układu sercowo-naczyniowego i oddechowego (nagłe zmniejszenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, migotanie przedsionków, bezdech). W ciężkich zatruciach obserwuje się kwasicę metaboliczną, wydłużenie czasu protrombinowego, ostrą niewydolność nerek oraz uszkodzenie wątroby. U pacjentów z astmą może dojść do zaostrzenia objawów choroby. Ze względu na wysokie wiązanie ibuprofenu z białkami osocza, hemodializa nie jest skuteczna w eliminacji leku.
białko osocza, ból głowy, ból nadbrzusza, ciężkie zatrucie, czas protrombinowy, diazepam, hemodializa, ibuprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica metaboliczna, lek przeciwdrgawkowy, lek rozszerzający oskrzela, lorazepam, migotanie przedsionków, napad drgawkowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, szpitalny oddział ratunkowy, szum uszny, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywny, zaburzenie hemostazy, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zawrót głowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Karbicombi

Produkt leczniczy Karbicombi, zawierający kandesartan cyleksetylu i hydrochlorotiazyd, wymaga szczególnej ostrożności w monitorowaniu pacjentów, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II (ARB) lub aliskirenu, ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek, w tym ostrej niewydolności nerek. Podwójne blokowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) jest przeciwwskazane u pacjentów z nefropatią cukrzycową i powinno być prowadzone wyłącznie pod ścisłą kontrolą specjalisty, z regularnym monitorowaniem czynności nerek, elektrolitów (w tym potasu) oraz ciśnienia tętniczego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po przeszczepie nerki, ze zwężeniem tętnicy nerkowej, zaburzeniami czynności wątroby, hemodynamicznie istotnymi zwężeniami zastawek serca oraz u osób z hiperaldosteronizmem pierwotnym, u których lek może być nieskuteczny. Hydrochlorotiazyd może powodować zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, takie jak hipokaliemia, hiperkalcemia, hiponatremia, hipomagnezemia oraz zasadowicę hipochloremiczną, a także zaburzenia metaboliczne, w tym zmniejszenie tolerancji glukozy i wzrost stężenia kwasu moczowego.
antagonista receptora angiotensyny II, azotemia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca utajona, dna moczanowa, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hormon adrenokortykotropowy, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetylu, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, nadczynność przytarczyc, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze objawowe, niewydolność serca, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja idiosynkratyczna, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, stężenie mocznika, tiazydowy lek moczopędny, toczeń rumieniowaty, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Przedawkowanie – IBUM dla dzieci 60 mg

Przedawkowanie ibuprofenu w postaci czopków pediatrycznych, zwłaszcza powyżej 400 mg jednorazowo lub 200 mg/kg masy ciała, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne u dzieci. Objawy kliniczne obejmują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, ból brzucha), łagodne i ciężkie objawy neurologiczne (ból głowy, zawroty głowy, oczopląs, zaburzenia widzenia), zaburzenia układu krążenia (spadek ciśnienia), niewydolność nerek oraz kwasicę metaboliczną. Ze względu na niedojrzałość mechanizmów metabolicznych i mniejszą masę ciała dzieci są bardziej narażone na ciężkie powikłania niż dorośli.
antidotum, bezpieczeństwo farmakoterapii, ból brzucha, ciężkie zatrucie, dawka toksyczna, działanie toksyczne, ibuprofen, kwasica metaboliczna, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, mechanizm metaboliczny, monitorowanie funkcji życiowych, niewydolność nerek, objaw neurologiczny, oczopląs, parametr życiowy, postępowanie terapeutyczne, przedawkowanie ibuprofenu, spadek ciśnienia krwi, szum uszny, utrata przytomności, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie widzenia
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius 10 mg/ml

Propofol 1% MCT/LCT Fresenius, emulsja do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na propofol lub na substancje pomocnicze, w szczególności na olej sojowy (50 mg/ml), co wyklucza stosowanie u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Ponadto, propofolu nie należy stosować u pacjentów w wieku 16 lat lub młodszych do sedacji w intensywnej opiece medycznej, co wynika z obserwacji klinicznych dotyczących bezpieczeństwa. Preparat zawiera również sód w ilości maksymalnie 0,06 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
ampułko-strzykawka, dieta niskosodowa, emulsja do wstrzykiwań, emulsja olej w wodzie, emulsja propofolu, farmakoterapia, intensywna opieka medyczna, nadwrażliwość na orzeszki ziemne, nadwrażliwość na propofol, nadwrażliwość na substancję czynną, olej sojowy, osmolalność, propofol, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, sedacja w OIT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przedawkowanie – ClinOleic 20% –

Przedawkowanie emulsji tłuszczowej ClinOleic 20%, zawierającej 20 g tłuszczów na 100 ml (olej z oliwek i olej sojowy), może prowadzić do zespołu przeciążenia tłuszczami, charakteryzującego się akumulacją lipidów i poważnymi zaburzeniami metabolicznymi. Szczególnie narażone są niemowlęta i dzieci poniżej 2 roku życia, u których przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja może wywołać kwasicę metaboliczną oraz niewydolność oddechową. Emulsja o wartości energetycznej 2000 kcal/l i osmolarności 270 mOsm/l wymaga precyzyjnego dawkowania, zwłaszcza w populacji pediatrycznej, aby uniknąć powikłań metabolicznych i fizjologicznych. Objawy przedawkowania są w większości odwracalne po natychmiastowym zaprzestaniu infuzji.
ClinOleic, działanie niepożądane, emulsja tłuszczowa, hipoksemia, infuzja tłuszczowa, kwasica metaboliczna, leczenie wspomagające, niewydolność oddechowa, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, pH krwi, równowaga kwasowo-zasadowa, tlenoterapia, wspomaganie oddychania, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół przeciążenia tłuszczami
Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kwas salicylowy, stosowany miejscowo ze względu na właściwości keratolityczne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Preparaty z kwasem salicylowym należy aplikować wyłącznie na zmiany chorobowe (odciski, brodawki, zrogowaciały naskórek), unikając zdrowej i uszkodzonej skóry, zwłaszcza na twarzy i okolicach wrażliwych. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych wynosi 2 g. Należy chronić oczy, drogi oddechowe i błony śluzowe przed kontaktem z preparatem i jego oparami, a w razie ekspozycji natychmiast przemyć dużą ilością wody. Stosowanie u dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazane, a u dzieci 2-12 lat wymaga nadzoru lekarskiego ze względu na zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z większego stosunku powierzchni ciała do masy ciała. Preparaty zawierające kwas salicylowy i kortykosteroidy niosą dodatkowe ryzyko supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, zaburzeń wzrostu oraz zmian okulistycznych, szczególnie przy stosowaniu pod opatrunkami okluzyjnymi.
błona śluzowa, brywudyna, centralna chorioretinopatia surowicza, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dimetylosulfotlenek, dysfagia, endometrioza, fluorouracyl, glikol propylenowy, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas borowy, kwas salicylowy, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, mastopatia, niedobór DPD, niedokrwistość, opatrunek okluzyjny, przewlekłe zatrucie, sorywudyna, stężenie kortyzolu, stymulacja ACTH, uogólniona łuszczyca krostkowa, właściwość keratolityczna, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaćma, zakażenie bakteryjne, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zrogowaciały naskórek
Leksykon leków
Przedawkowanie – Vimetso 50 mg + 1000 mg

Produkt leczniczy Vimetso zawiera wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę (850 mg lub 1000 mg). Przedawkowanie wildagliptyny, obserwowane przy dawkach 400 mg i 600 mg, może powodować objawy takie jak ból mięśni, parestezje, gorączka, obrzęki (w tym stóp i dłoni), a także przemijające zaburzenia biochemiczne, w tym wzrost stężenia lipazy, aktywności CPK, AspAT, CRP oraz mioglobiny. Wszystkie te objawy ustępują samoistnie po odstawieniu leku bez konieczności specjalistycznego leczenia. Brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących przedawkowania złożonego produktu Vimetso, a informacje opierają się na badaniach poszczególnych składników.
AspAT, badanie tolerancji, białko C-reaktywne, ból mięśni, fosfokinaza kreatynowa, gorączka, hemodializa, kwasica mleczanowa, lipaza, metabolit, metformina, mioglobina, niewydolność wielonarządowa, obrzęk, obrzęk kończyn, ośrodek toksykologiczny, parestezje, przedawkowanie leku, stan zagrożenia życia, Vimetso, wildagliptyna, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przedawkowanie – Metformin hydrochloride Teva 500 mg

Przedawkowanie metforminy stanowi poważne zagrożenie głównie z powodu ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej, a nie hipoglikemii, która nie występuje nawet przy dawkach sięgających 85 g. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się nagromadzeniem mleczanów, obniżeniem pH krwi, zaburzeniami świadomości, przyspieszonym, głębokim oddechem (oddech Kussmaula) oraz zaburzeniami hemodynamicznymi i elektrolitowymi. Czynniki ryzyka nasilające toksyczność metforminy to m.in. zaburzenia czynności nerek, niewydolność wątroby, hipoksja tkankowa, odwodnienie oraz interakcje lekowe. Wczesne objawy przedawkowania obejmują nudności, wymioty i bóle brzucha, które mogą prowadzić do odwodnienia i pogorszenia stanu klinicznego.
ból brzucha, hemodializa, hipoglikemia, hipoksja tkankowa, hipotensja, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, monitorowanie parametrów życiowych, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, oddech Kussmaula, odwodnienie, przedawkowanie metforminy, tachykardia, upośledzenie funkcji nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie perfuzji tkankowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie świadomości
Leksykon substancji czynnych
Kwas borowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Kwas borowy, stosowany miejscowo w różnych stężeniach i postaciach farmaceutycznych, wykazuje potencjał toksyczności ogólnoustrojowej, zwłaszcza przy aplikacji na uszkodzoną lub zapalnie zmienioną skórę, co może prowadzić do jego wchłaniania i kumulacji w organizmie. W badaniach przedklinicznych odnotowano ostre zatrucia objawiające się wymiotami, nudnościami, uszkodzeniem nerek, a także poważnymi objawami ogólnoustrojowymi, takimi jak biegunka, uszkodzenie wątroby, niewydolność krążenia obwodowego, drgawki, a nawet zgon. Długotrwałe stosowanie może skutkować przewlekłymi objawami toksyczności, w tym zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, zapaleniem skóry, niedokrwistością, zaburzeniami miesiączkowania oraz wyłysieniem. Szczególnie istotne jest działanie teratogenne kwasu borowego, potwierdzone w badaniach przedklinicznych, co stanowi istotne ograniczenie jego stosowania u kobiet w ciąży i w wieku rozrodczym.
białkomocz, czynność tarczycy, działanie hepatotoksyczne, interakcja z substancją czynną, kwas borowy, kwas salicylowy, lewomentol, methemoglobina, niedokrwistość, niewydolność krążenia obwodowego, ostre zatrucie, profil bezpieczeństwa, przewlekłe zatrucie, rezorcynol, rozwój płodu, skóra zmieniona zapalnie, toksyczność ogólnoustrojowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, tymol, uszkodzenie nerki, uszkodzenie wątroby, uszkodzona skóra, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zatrucie ostre
Leksykon leków
Przedawkowanie – MIG dla dzieci Forte o smaku truskawkowym 40 mg/ml

Przedawkowanie ibuprofenu zawartego w preparacie MIG dla dzieci Forte (40 mg/ml) może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych, szczególnie u pacjentów pediatrycznych. Objawy obejmują nudności, wymioty (w tym z krwią), ból brzucha, zaburzenia neurologiczne takie jak drgawki miokloniczne, splątanie, oczopląs, a także ciężkie powikłania sercowo-naczyniowe (niedociśnienie, sinica), oddechowe (depresja oddechowa) oraz metaboliczne (kwasica metaboliczna, hipotermia). Uszkodzenia wątroby i nerek manifestują się podwyższeniem enzymów wątrobowych i zaburzeniami filtracji nerkowej. Szczególnie u dzieci drgawki występują częściej i mogą mieć charakter miokloniczny, co wymaga szybkiej interwencji.
alkohol benzylowy, benzoesan sodu, dekontaminacja przewodu pokarmowego, depresja oddechowa, drgawki miokloniczne, hipotermia, ibuprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica metaboliczna, niedociśnienie tętnicze, objawy toksyczne, oczopląs, pacjent pediatryczny, równowaga wodno-elektrolitowa, sinica, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie filtracji nerkowej, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zawiesina doustna
Leksykon leków
Interakcje leku – Optilamid 10 mg/ml

Brynzolamid, zawarty w leku Optilamid w stężeniu 10 mg/ml, jest inhibitorem anhydrazy węglanowej stosowanym miejscowo w postaci kropli do oczu, jednak wykazuje wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego, co może prowadzić do interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Metabolizm brynzolamidu odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, a także CYP2A6, CYP2C8 i CYP2C9. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) może hamować metabolizm brynzolamidu, potencjalnie zwiększając jego stężenie i ryzyko działań niepożądanych, choć eliminacja nerkowa ogranicza kumulację. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z analogami prostaglandyn (latanoprost, bimatoprost) oraz beta-adrenolitykami okulistycznymi (tymolol), co pozwala na bezpieczne łączenie tych terapii. Brak jest natomiast danych dotyczących interakcji z miotykami i agonistami receptorów adrenergicznych, co wymaga ostrożności i monitorowania pacjenta podczas terapii skojarzonej.
acetazolamid, agonista receptora adrenergicznego, analog prostaglandyny, beta-adrenolityk okulistyczny, bimatoprost, brymonidyna, CYP3A4, dorzolamid, doustny inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym cytochromu P-450, jaskra, karbachol, ketokonazol, klotrymazol, krążenie ogólnoustrojowe, kwasica, latanoprost, leczenie przeciwjaskrowe, metabolizm brynzolamidu, metazolamid, miotyk, pilokarpina, rytonawir, trawoprost, troleandomycyna, tymolol, wydalanie nerkowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
Leksykon leków
Przedawkowanie – Finomel Peri –

Przedawkowanie emulsji do infuzji Finomel Peri może skutkować poważnymi powikłaniami klinicznymi, takimi jak hiperwolemia, zaburzenia elektrolitowe, kwasica oraz hiperosmolalność (osmolarność preparatu około 850 mOsm/l). Objawy przedawkowania obejmują nudności, wymioty, dreszcze, hiperglikemię (zawartość glukozy w preparacie wynosi 76,7-142,9 g w zależności od objętości worka), a także zaburzenia elektrolitowe i przeciążenie płynami. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast przerwać infuzję, monitorować parametry życiowe, poziom glukozy i elektrolitów oraz wdrożyć odpowiednie leczenie, w tym podanie insuliny i korekcję zaburzeń elektrolitowych. W ciężkich przypadkach rozważa się zastosowanie technik pozaustrojowego oczyszczania krwi, takich jak hemodializa, hemofiltracja czy hemodiafiltracja, dostosowując wybór metody do stanu klinicznego pacjenta.
diuretyk, dreszcz, emulsja do infuzji, Finomel Peri, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperosmolalność, hiperwolemia, infuzja preparatu, kwasica, nudności i wymioty, osmolalność osocza, parametr gazometryczny, pozaustrojowe oczyszczanie krwi, przeciążenie płynami, terapia żywieniowa, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Przeciwwskazania stosowania

Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) w emulsji Lipofundin MCT/LCT 20% występują w stężeniu 100 g/1000 ml, stanowiąc połowę lipidów preparatu (łącznie 200 g/1000 ml). Preparat dostarcza 1935 kcal/litr (8095 kJ) oraz zawiera niezbędne kwasy tłuszczowe: kwas linolowy (48,0-58,0 g/1000 ml) i α-linolenowy (5,0-11,0 g/1000 ml). Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki (np. białka jaja, soja, orzeszki ziemne), ciężką hiperlipemię, zaburzenia krzepnięcia, ciężką niewydolność wątroby i nerek, ostrą chorobę zakrzepową, zator tłuszczowy oraz kwasicę metaboliczną. Dodatkowo, preparat nie powinien być stosowany w niestabilnych stanach hemodynamicznych, metabolicznych, ostrym zawale mięśnia sercowego, udarze, niewyrównanych zaburzeniach elektrolitowych i równowagi płynowej, niewyrównanej niewydolności serca oraz ostrym obrzęku płuc. Osmolarność emulsji wynosi 380 mOsm/l, a pH 6,0-8,5, co wymaga ostrożności przy szybkim podaniu lub dużych objętościach.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, ciała ketonowe, dysfunkcja wielonarządowa, emulsja tłuszczowa, gospodarka węglowodanowa, hiperlipemia, hipokaliemia, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwasica metaboliczna, MCT, nadwrażliwość, niestabilny stan układu krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, osmolarność, ostra choroba zakrzepowa, posocznica, profil lipidowy, reakcja anafilaktyczna, skaza krwotoczna, śpiączka, stan pourazowy, terapia nerkozastępcza, trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, udar, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapalenie trzustki, zator tłuszczowy, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Metformin hydrochloride STADA 1000 mg

Przedawkowanie metforminy chlorowodorku, szczególnie w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu zawierających 1000 mg substancji czynnej (Metformin hydrochloride STADA), stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie z powodu ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej. Mimo że dawki nawet do 85 g nie wywołują hipoglikemii, co odróżnia metforminę od innych leków przeciwcukrzycowych, to jednak kwasica mleczanowa jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, charakteryzującym się narastającym stężeniem mleczanów i zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej. Czynniki ryzyka współistniejące mogą nasilać przebieg kwasicy, prowadząc do ciężkich zaburzeń metabolicznych, niewydolności wielonarządowej, zaburzeń funkcji nerek (oliguria, anuria) oraz hemodynamicznych (hipotensja, arytmie). Objawy kliniczne obejmują przyspieszone, głębokie oddychanie, bóle brzucha, nudności, wymioty, splątanie i senność.
hemodializa, hipoglikemia, hipotensja, kwasica mleczanowa, lek przeciwcukrzycowy, metformina chlorowodorek, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność wielonarządowa, nudności i wymioty, oliguria, przyspieszony oddech, splątanie, stężenie mleczanów we krwi, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Brinzolamide Accord

Brinzolamide Accord, zawierający brynzolamid 10 mg/ml w postaci kropli do oczu, jest sulfonamidowym inhibitorem anhydrazy węglanowej stosowanym miejscowo w leczeniu jaskry. Pomimo miejscowego podania, substancja czynna ulega wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co niesie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów skórnych i natychmiast przerwać terapię w przypadku ich wystąpienia. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z ryzykiem zaburzeń czynności nerek i kwasicy metabolicznej, zwłaszcza u wcześniaków i noworodków poniżej 1. tygodnia życia. Brynzolamid może również upośledzać zdolność do wykonywania czynności wymagających koncentracji i koordynacji, co należy uwzględnić w zaleceniach dla pacjentów prowadzących pojazdy lub wykonujących precyzyjne prace.
analog prostaglandyn, brynzolamid, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra barwnikowa, jaskra torebkowa, jaskra wąskiego kąta, krople do oczu, kwasica metaboliczna, punktowata keratopatia, śródbłonek rogówki, suchość oka, terapia brynzolamidem, toksyczna wrzodziejąca keratopatia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trawoprost, tymolol, uszkodzenie rogówki, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Wodorowęglan sodu – Interakcje

Wodorowęglan sodu, stosowany zarówno w terapii zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, jak i w leczeniu choroby refluksowej przełyku, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami. W terapii nerkozastępczej (hemodializa, hemofiltracja, hemodiafiltracja) roztwory zawierające wodorowęglan sodu (np. Accusol 35, multiBic) pełnią funkcję głównego buforu, jednak mogą wpływać na stężenia leków we krwi, zwłaszcza tych o niskim wiązaniu z białkami i małej masie cząsteczkowej. Dodatkowa suplementacja wodorowęglanu sodu zwiększa ryzyko zasadowicy metabolicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), gdzie zmiany elektrolitowe (hiperkaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia) mogą maskować lub ujawniać objawy toksyczności, w tym zaburzenia rytmu serca. Zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia potasu u tych pacjentów.
beta-adrenolityk, biochemia kliniczna, biodostępność, bisfosfonian, chlorochina, choroba refluksowa przełyku, ciągła terapia nerkozastępcza, difosfonian, digoksyna, estramustyna, farmakokinetyka, fluorochinolon, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipokalcemia, hormon tarczycy, indeks terapeutyczny, inhibitor receptora histaminowego H2, ketokonazol, metabolizm alkoholu, neuroleptyk, parametr hemodynamiczny, penicylamina, preparat zobojętniający, równowaga kwasowo-zasadowa, sól żelaza, środek zobojętniający kwas żołądkowy, stężenie potasu, terapia nerkozastępcza, tetracyklina, tyroksyna, właściwość alkalizująca, właściwość buforująca, wodorowęglan sodu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zasadowica metaboliczna, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Laboratoria PolfaŁódź Przeziębienie i Grypa smak cytrynowy 500 mg + 300 mg + 200 mg

Przedawkowanie preparatu Laboratoria PolfaŁódź PRZEZIĘBIENIE I GRYPA, zawierającego 500 mg kwasu acetylosalicylowego, 300 mg kwasu askorbowego oraz 200 mg wapnia, może prowadzić do poważnych objawów toksycznych, głównie związanych z kwasem acetylosalicylowym. Dawki przekraczające zalecaną dobową (500 mg) wywołują objawy łagodne do umiarkowanych, takie jak przyspieszenie oddechu, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia i słuchu, bóle głowy, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, elektrolitowe, hipoglikemię oraz zmiany skórne. Ostre zatrucie definiowane jako przyjęcie 200-500 mg/kg masy ciała manifestuje się cięższymi objawami neurologicznymi (majaczenie, drżenie, śpiączka), dusznością, nadmierną potliwością, pobudzeniem psychoruchowym, wysoką gorączką oraz ryzykiem niewydolności oddechowej i ciężkiej kwasicy metabolicznej.
ciśnienie tętnicze, duszność, gazometria krwi tętniczej, glikemia, hipoglikemia, hipokalemia, intensywna terapia, interwencja medyczna, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, majaczenie, monitorowanie kliniczne, nadmierna potliwość, niewydolność oddechowa, objawy toksyczne, ocena neurologiczna, odwodnienie, ośrodkowy układ nerwowy, ostre zatrucie, parametry życiowe, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, przyspieszenie oddechu, śpiączka, stężenie glukozy we krwi, szumy uszne, układ nerwowy, uzupełnienie płynów i elektrolitów, węgiel aktywny, wspomaganie oddychania, wysoka gorączka, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie słuchu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lidocaine 2% Fresenius Kabi

Lidocaine 2% Fresenius Kabi (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawiera chlorowodorek lidokainy i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza ze względu na ryzyko toksyczności neurologicznej i kardiologicznej przy wysokich stężeniach we krwi. Lek powinien być podawany wyłącznie przez personel medyczny z doświadczeniem w resuscytacji i dostępem do odpowiedniego sprzętu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami automatyzmu i przewodzenia serca, przyjmujących leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron), z niewydolnością serca, bradykardią, ciężkim wstrząsem, zaburzeniami oddechowymi, napadami drgawkowymi, miastenią, koagulopatią, zaburzeniami czynności wątroby i nerek (klirens kreatyniny <10 mL/min), a także u osób w podeszłym wieku i ogólnie osłabionych. Przed podaniem dożylnym konieczne jest wyrównanie zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych, takich jak hipokaliemia, hipoksja oraz zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. Podczas znieczulenia podpajęczynówkowego i okołoszyjkowego wymagana jest ścisła kontrola parametrów hemodynamicznych i częstości akcji serca płodu, ze względu na ryzyko niedociśnienia, bradykardii oraz powikłań neurologicznych i kardiologicznych.
amiodaron, aPTT, bezdech, blokada okołoszyjkowa, bradykardia, chlorowodorek lidokainy, chondroliza, ciężki wstrząs, CPK, czas kaolinowo-kefalinowy, czas krwawienia, częstość akcji serca płodu, drgawki, działanie porfirogenne, fosfokinaza kreatynowa, heparyna, hipokaliemia, hipoksja, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwzakrzepowy, miastenia, monitorowanie EKG, napad drgawkowy, niedociśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, ostry zawał mięśnia sercowego, parametr krzepnięcia, płytka krwi, podanie dostawowe, porfiria, przejściowa ślepota, przestrzeń podpajęczynówkowa, roztwór koloidowy, roztwór krystaloidowy, tachykardia płodu, upośledzona czynność oddechowa, uszkodzenie chrząstki stawowej, wskaźnik Quicka, zabieg kardiochirurgiczny, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapaść krążeniowa, zastoinowa niewydolność serca, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zagałkowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Prismasol 2 mmol/l

Produkt leczniczy Prismasol 2 mmol/l potasu, stosowany w hemodializie i hemofiltracji, może wywoływać działania niepożądane związane głównie z zaburzeniami homeostazy elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Roztwór zawiera elektrolity: wapń (1,75 mmol/l), magnez (0,5 mmol/l), sód (140 mmol/l), potas (2 mmol/l), mleczan (3 mmol/l), wodorowęglan (32 mmol/l) oraz glukozę (6,1 mmol/l), które mogą wpływać na równowagę metaboliczną. Do najczęstszych zaburzeń należą hipofosfatemia, hipokaliemia, alkaloza metaboliczna, retencja płynów lub odwodnienie oraz hiperglikemia, szczególnie istotna u pacjentów z cukrzycą. Objawy kliniczne obejmują osłabienie mięśniowe, arytmie, drętwienie, mrowienie, obrzęki, nadciśnienie, tachykardię oraz zmiany w rytmie serca.
alkaloza metaboliczna, arytmia, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa i hemofiltracja, hiperglikemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipotonia, nadciśnienie, niedociśnienie tętnicze, nudności, odwodnienie, Prismasol, retencja płynów, równowaga kwasowo-zasadowa, skład elektrolitowy osocza, skurcz mięśni, tachykardia, wymioty, zaburzenie homeostazy, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie równowagi płynów, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie tolerancji glukozy
Leksykon substancji czynnych
Esmolol – Przeciwwskazania stosowania

Esmolol, selektywny antagonista receptorów β1-adrenergicznych o krótkim czasie działania, dostępny w preparacie Esmocard Lyo (2500 mg proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną, ciężka bradykardia zatokowa (<50/min), zespół chorego węzła zatokowego oraz ciężkie zaburzenia przewodzenia (blok AV II i III stopnia bez stymulatora). Ponadto, esmolol jest przeciwwskazany u pacjentów ze wstrząsem kardiogennym, ciężkim niedociśnieniem, niewyrównaną niewydolnością serca oraz w przypadku nieleczonego guza chromochłonnego, gdzie brak blokady receptorów alfa może prowadzić do paradoksalnego wzrostu ciśnienia tętniczego. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania esmololu z werapamilem (również w okresie 48 godzin po zakończeniu terapii), ze względu na ryzyko ciężkiej bradykardii, całkowitego bloku przedsionkowo-komorowego, asystolii i ciężkiego niedociśnienia.
antagonista receptorów beta-adrenergicznych, antagonista receptorów β1-adrenergicznych, asystolia, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy II stopnia, blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, blokada receptorów alfa, blokada receptorów beta, bradykardia, bradykardia zatokowa, chlorowodorek esmololu, działanie bronchospastyczne, działanie inotropowe, guz chromochłonny, kwasica metaboliczna, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość na substancję czynną, napad astmatyczny, niedociśnienie, niewyrównana niewydolność serca, pheochromocytoma, receptor alfa-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, werapamil, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół chorego węzła zatokowego
Leksykon substancji czynnych
Lidokaina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Lidokaina, stosowana jako miejscowy środek znieczulający, wymaga podawania przez wykwalifikowany personel z dostępem do sprzętu do resuscytacji, ze względu na ryzyko toksyczności neurologicznej i kardiologicznej przy wysokich stężeniach w osoczu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z uszkodzoną skórą lub błoną śluzową, gdyż wchłanianie ogólnoustrojowe może być znacznie zwiększone, co podnosi ryzyko działań niepożądanych, takich jak drgawki. Lidokaina jest przeciwwskazana w przypadku większych, niezagojonych ran w jamie ustnej i gardle. Zaleca się monitorowanie EKG u pacjentów przyjmujących leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron) ze względu na addytywny wpływ na przewodzenie serca. Ponadto, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek (klirens kreatyniny <10 mL/min), a także u osób w podeszłym wieku i osłabionych, konieczne jest dostosowanie dawkowania i ścisła obserwacja kliniczna. Przed dożylnym podaniem należy wyrównać hipokaliemię, hipoksję i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, a podczas znieczulenia podpajęczynówkowego monitorować ciśnienie tętnicze, ze względu na ryzyko niedociśnienia i bradykardii.
Stosowanie lidokainy w okolicy gardła i jamy ustnej wiąże się z ryzykiem zaburzeń połykania i zachłyśnięcia, dlatego pacjentów należy pouczyć o unikaniu jedzenia i picia bezpośrednio po aplikacji. U noworodków i niemowląt poniżej 3 miesięcy obserwuje się przemijające zwiększenie methemoglobiny, a u wcześniaków i dzieci do 12 miesięcy stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko methemoglobinemii. Pacjenci z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz z porfirią wymagają szczególnej ostrożności, gdyż lidokaina może indukować methemoglobinemię i zaostrzać objawy porfirii. Domięśniowe podanie lidokainy może powodować wzrost fosfokinazy kreatynowej i ryzyko powikłań neurologicznych oraz miejscowych, w tym martwicy. W przypadku kontaktu z oczami konieczne jest natychmiastowe przemycie wodą lub roztworem chlorku sodu. Ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i miejscowych podrażnień, szczególnie u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, stosowanie lidokainy powinno być ograniczone do niezbędnych przypadków, z zachowaniem zalecanego czasu ekspozycji i dawkowania.
angina, astma, atopowe zapalenie skóry, blok przedsionkowo-komorowy, błona śluzowa, bradykardia, chlorowodorek lidokainy, chondroliza, drgawka, działanie toksyczne, fosfokinaza kreatynowa, hipokaliemia, hipoksja, klirens kreatyniny, koagulopatia, lek przeciwarytmiczny, methemoglobinemia, miastenia, nadwrażliwość krzyżowa, napad drgawkowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedociśnienie, odoskrzelowe zapalenie płuc, plamica, podanie dożylne, podrażnienie rogówki, porażenie neurologiczne, porfiria, powikłanie zatorowe, reakcja alergiczna, reakcja naczyniowa, reakcja toksyczna, resuscytacja, środek znieczulający, wchłanianie ogólnoustrojowe, wybroczynę, zaburzenie automatyzmu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie połykania, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zachłyśnięcie, zapalenie migdałków, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ultrapiryna Plus (500 mg + 300 mg + 200 mg) /saszetkę

Lek Ultrapiryna Plus, zawierający 500 mg kwasu acetylosalicylowego, 300 mg kwasu askorbowego oraz 200 mg wapnia w formie proszku musującego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, aktywną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, skazami krwotocznymi, zaburzeniami krzepnięcia oraz u osób stosujących leki przeciwzakrzepowe. Nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, wątroby i serca, a także w ostatnim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko krwawień i wpływ na przewód tętniczy płodu. Przeciwwskazaniem jest także hiperkalcemia, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (np. w cukrzycy, mocznicy, tężyczce), a także stosowanie metotreksatu w dawkach ≥15 mg/tydzień oraz fenyloketonuria z powodu obecności aspartamu (E951). Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 12 lat ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, dysfagia, dysfunkcja narządowa, działanie antyagregacyjne, fenyloketonuria, hiperkalcemia, infekcja wirusowa, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, nadczynność przytarczyc, nadwrażliwość na składniki leku, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, przewód tętniczy, ryzyko krwawienia, sarkoidoza, skaza krwotoczna, toksyczność metotreksatu, trzeci trymestr ciąży, układ krzepnięcia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zespół Reye’a
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Physioneal 40 z glukozą 1,36 w/v 13,6 mg/ml 13,6 g/l + 5,38 g/l + 0,184 g/l + 0,051 g/l + 2,1 g/l + 1,68 g/l

W terapii pacjentów z schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) stosujących dializę otrzewnową z preparatem PHYSIONEAL 40, istotne jest uwzględnienie wpływu leczenia na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Roztwór PHYSIONEAL 40 zawiera elektrolity (Na+ 132 mmol/l, Ca++ 1,25 mmol/l, Mg++ 0,25 mmol/l, Cl⁻ 95 mmol/l, HCO3⁻ 25 mmol/l, mleczan 15 mmol/l) oraz glukozę w stężeniach 1,36% (13,6 g/l, osmolarność 344 mOsmol/l), 2,27% (22,7 g/l, 395 mOsmol/l) i 3,86% (38,6 g/l, 483 mOsmol/l). Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne, w tym wahania glikemii, mogą prowadzić do upośledzenia funkcji poznawczych, zaburzeń świadomości, koncentracji i widzenia, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów. Dodatkowo, zmęczenie, osłabienie i zaburzenia widzenia związane z ESRD i dializą otrzewnową mogą pogarszać zdolności psychomotoryczne pacjentów.
dializa otrzewnowa, ESRD, funkcja poznawcza, hiperglikemia, hipoglikemia, mocznica, objaw niepożądany, osmolarność roztworu, parametr biochemiczny, PHYSIONEAL 40, roztwór do dializy otrzewnowej, schyłkowa niewydolność nerek, stabilność metaboliczna, terapia nerkozastępcza, upośledzenie funkcji poznawczej, wahanie glikemii, wymiana dializacyjna, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie koncentracji, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna