Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego

Przedawkowanie preparatu Aspirin musująca (kwas acetylosalicylowy 500 mg) może występować w dwóch postaciach: zatrucia przewlekłego wynikającego z długotrwałego stosowania wysokich dawek terapeutycznych oraz zatrucia ostrego w wyniku jednorazowego przyjęcia bardzo dużej dawki leku. Należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne zagrożenie życia, szczególnie w przypadkach przypadkowego przedawkowania leku przez dzieci lub niecelowego zatrucia.^{100 mg/kg mc./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. po przypadkowym przyjęciu leku przez dzieci lub przypadkowym zatruciu.”>1}

Przewlekłe zatrucie salicylanami

Zatrucie przewlekłe (przewlekła salicylizm) występuje najczęściej po wielokrotnym przyjmowaniu zbyt wysokich dawek kwasu acetylosalicylowego. Symptomy takiego zatrucia mogą być niespecyficzne, co prowadzi do ich bagatelizowania przez pacjentów. Objawy zatrucia przewlekłego kwasem acetylosalicylowym obejmują szereg dolegliwości, które mogą ustąpić po redukcji dawki preparatu.²

Należy podkreślić, że nasilenie objawów klinicznych koreluje ze stężeniem kwasu acetylosalicylowego we krwi. Szumy uszne pojawiają się przy stężeniu leku w zakresie 150-300 mikrogramów/ml, natomiast przy wyższych stężeniach (powyżej 300 mikrogramów/ml) obserwujemy poważniejsze działania niepożądane.³

Ostre zatrucie salicylanami

Ciężkie zatrucie ostre charakteryzuje się przede wszystkim poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej. Objawy oraz ich nasilenie są zróżnicowane w zależności od wieku pacjenta oraz stopnia zatrucia. W populacji pediatrycznej najczęściej obserwuje się kwasicę metaboliczną. Warto podkreślić, że samo oznaczenie stężenia kwasu acetylosalicylowego we krwi nie jest wystarczającym parametrem do oszacowania stopnia zatrucia.⁴

Na wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może wpływać wiele czynników, które potencjalnie zmniejszają jego biodostępność, takie jak opóźnione opróżnianie żołądka, tworzenie złogów w żołądku czy postać farmaceutyczna leku (tabletki powlekane). Postępowanie w przypadku ciężkiego zatrucia należy dostosować indywidualnie w zależności od przyjętej dawki, stadium klinicznego oraz obserwowanych objawów.⁵

W leczeniu zatrucia kwasem acetylosalicylowym stosuje się standardowe procedury postępowania toksykologicznego. Kluczowe działania obejmują przyspieszenie eliminacji substancji czynnej oraz przywrócenie prawidłowej równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej organizmu.⁶

Objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę objawów przedawkowania kwasu acetylosalicylowego – substancji czynnej zawartej w preparacie Aspirin musująca 500 mg.

Objawy przewleklego zatrucia

W przypadku przewlekłego zatrucia (salicylizmu) obserwujemy następujący zespół objawów:⁷

• Zawroty głowy – w tym pochodzenia błędnikowego
• Szumy uszne – występujące przy stężeniu leku 150-300 μg/ml
• Głuchota – w cięższych przypadkach zatrucia
• Nadmierne pocenie się
• Nudności i wymioty
• Ból głowy
• Splątanie

Dawka powodująca zatrucie

Zatrucie salicylanami może wystąpić przy przyjmowaniu dawki przekraczającej 100 mg/kg masy ciała na dobę przez okres dłuższy niż 2 dni. Dawka ta może doprowadzić do rozwoju przewlekłego zatrucia.^{100 mg/kg mc./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym”>8}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania kwasu acetylosalicylowego zależy od nasilenia zatrucia oraz od stadium klinicznego pacjenta. W przypadku ostrego zatrucia preparatem Aspirin musująca 500 mg należy wdrożyć natychmiastowe działania mające na celu eliminację przyjętej substancji oraz przywrócenie homeostazy organizmu.⁹

W zależności od nasilenia zatrucia, stosuje się następujące interwencje:¹⁰

1. Zatrucie lekkie do umiarkowanego:
   • Płukanie żołądka
   • Wielokrotne podanie węgla aktywowanego
   • Forsowana diureza alkaliczna
2. Zatrucie umiarkowane do ciężkiego:
   • Płukanie żołądka
   • Wielokrotne podanie węgla aktywowanego
   • Forsowana diureza alkaliczna
   • Hemodializa w ciężkich przypadkach

Należy pamiętać, że u dzieci z zatruciem kwasem acetylosalicylowym częściej obserwuje się kwasicę metaboliczną, co wymaga odpowiedniego leczenia. Kluczowe jest monitorowanie parametrów gazometrii krwi tętniczej oraz równowagi elektrolitowej, a nie tylko stężenia kwasu acetylosalicylowego we krwi, które nie zawsze odzwierciedla rzeczywisty stopień zatrucia.¹¹