znieczulenie ogólne
Znieczulenie ogólne to kontrolowany, odwracalny stan braku świadomości, bezodczuwania bólu oraz amnezji, wywoływany farmakologicznie w celu przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych lub diagnostycznych. Polega na podaniu leków anestetycznych dożylnych i/lub wziewnych, które działają na ośrodkowy układ nerwowy.
Procedura znieczulenia ogólnego składa się z kilku faz: premedykacji, wprowadzenia (indukcji), podtrzymania oraz wybudzenia. W czasie znieczulenia monitorowane są podstawowe parametry życiowe pacjenta, w tym ciśnienie tętnicze, czynność serca, saturacja, kapnografia oraz temperatura ciała. Znieczulenie może być prowadzone z zachowaniem oddechu własnego pacjenta lub z zastosowaniem wentylacji mechanicznej.
Znieczulenie ogólne jest przeprowadzane przez lekarza anestezjologa lub pod jego nadzorem. Przed kwalifikacją do znieczulenia ogólnego konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego, badania fizykalnego oraz odpowiednich badań laboratoryjnych w celu minimalizacji ryzyka powikłań. Do najczęstszych powikłań znieczulenia ogólnego należą: nudności i wymioty pooperacyjne, hipotermia, powikłania oddechowe oraz zaburzenia hemodynamiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sewofluran – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Sewofluran, stosowany w znieczuleniu ogólnym, wpływa na zdolności psychomotoryczne pacjenta zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu zabiegu. Objawy takie jak senność, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia koordynacji ruchowej oraz spowolnienie czasu reakcji mogą utrzymywać się po znieczuleniu, co znacząco obniża zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Charakterystyki produktów leczniczych zawierających sewofluran (Sevoflurane Baxter, Sevorane, Sojourn) jednoznacznie wskazują na konieczność indywidualnego określenia przez lekarza anestezjologa okresu, w którym pacjent powinien powstrzymać się od tych czynności, ze względu na ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych i prawnych. Warto podkreślić, że nawet przy subiektywnym poczuciu pełnej sprawności, zdolności psychomotoryczne mogą być nadal obniżone.
ból głowy, charakterystyka produktu leczniczego, dreszcz, lekarz anestezjolog, majaczenie, nudności i wymioty, opieka pooperacyjna, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie, senność, Sevoflurane Baxter, Sevorane, sewofluran, Sojourn, spowolnienie czasu reakcji, zabieg operacyjny, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie oddechowe, zaburzenie sprawności psychofizycznej, zaburzenie sprawności psychomotorycznej, zawrót głowy, znieczulenie ogólne, znieczulenie sewofluranem - Leksykon substancji czynnych
Fentanyl – Właściwości farmakodynamiczne
Fentanyl, będący syntetycznym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy fenylopiperydyn, wykazuje silne powinowactwo do receptorów μ-opioidowych, co przekłada się na jego analgetyczne i sedacyjne działanie. Jego siła działania jest 50-100 razy większa niż morfiny. Minimalne skuteczne stężenie fentanylu w surowicy u opioidowo-naïwnych pacjentów wynosi 0,3-1,2 ng/ml, natomiast stężenia 10-20 ng/ml mogą wywołać znieczulenie chirurgiczne i głęboką depresję oddechową. Działanie przeciwbólowe po dożylnym podaniu dawki do 100 μg utrzymuje się około 30 minut, a formy podjęzykowe i transdermalne charakteryzują się szybkim, choć nie natychmiastowym początkiem efektu. Fentanyl wywołuje typowe dla opioidów działania niepożądane, takie jak depresja oddechowa (zależna od dawki), bradykardia, hipotermia, zaparcia, mioza oraz ryzyko uzależnienia fizycznego. Wpływa także na oś podwzgórze-przysadka, powodując zmiany hormonalne (wzrost prolaktyny, spadek kortyzolu i testosteronu), co należy uwzględnić w długotrwałej terapii.
antagonista receptorów opioidowych, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, działanie analgetyczne, działanie sedacyjne, euforia, fentanyl przezskórny, hipotermia, mioza, nalokson, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podanie dożylne, receptor opioidowy μ, skurcz mięśni gładkich, stężenie w osoczu, tabletka podpoliczkowa fentanylu, tolerancja na opioidy, uwalnianie histaminy, uzależnienie fizyczne, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Propofol-Lipuro 10 mg/ml
Propofol-Lipuro (10 mg/ml) jest emulsją do dożylnego podawania wyłącznie w warunkach szpitalnych lub specjalistycznych przychodniach przez lekarzy z doświadczeniem w anestezjologii lub intensywnej terapii. Podczas podawania konieczne jest ciągłe monitorowanie układu krążenia i oddechowego (np. EKG, pulsoksymetria) oraz zapewnienie natychmiastowego dostępu do sprzętu reanimacyjnego i urządzeń podtrzymujących drożność dróg oddechowych. Indukcja znieczulenia u dorosłych poniżej 55 lat wymaga dawki 1,5-2,5 mg/kg masy ciała podawanej stopniowo (20-40 mg co 10 sekund), natomiast u osób powyżej 55 lat i z grupy ryzyka ASA III-IV dawka powinna być zmniejszona do ≤1 mg/kg i podawana wolniej. Podtrzymanie znieczulenia odbywa się wlewem ciągłym 4-12 mg/kg/godz. lub bolusami 25-50 mg, z koniecznością indywidualizacji dawki u pacjentów starszych, z hipowolemią lub hipoproteinemią. Sedacja podczas zabiegów wymaga wstępnej dawki 0,5-1 mg/kg podawanej przez 1-5 minut oraz podtrzymującego wlewu 1,5-4,5 mg/kg/godz., z możliwością dodatkowego bolusa 10-20 mg, przy czym u osób starszych i z ASA III-IV dawki należy zmniejszyć.
anestezjologia, atrakurium, bolus, czynność oddechowa, drożność dróg oddechowych, EKG, hipoproteinemia, hipowolemia, infuzja ciągła, intensywna opieka, lek przeciwbólowy, lidokaina, miwakurium, monitorowanie krążenia, niewydolność serca, oddział intensywnej terapii, podtrzymanie znieczulenia, pompa infuzyjna, pompa strzykawkowa, propofol, pulsoksymetria, sedacja, środek konserwujący, środek zwiotczający, system TCI, sztuczne oddychanie, Target Controlled Infusion, warunki aseptyczne, wlew ciągły, wstrzyknięcie, zahamowanie czynności układu krążenia, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sufentanil Kalceks 50 mcg/ml
Sufentanyl jest silnym opioidem stosowanym wyłącznie przez anestezjologów lub pod ich nadzorem, z koniecznością indywidualnego dostosowania dawki do wieku, masy ciała, stanu klinicznego oraz rodzaju i czasu trwania zabiegu. W podaniu dożylnym u dorosłych dawka początkowa wynosi 0,5-2 µg/kg mc. (powolne wstrzyknięcie lub infuzja 2-10 min), a dawka podtrzymująca 10-50 µg (0,15-0,7 µg/kg mc.), z działaniem trwającym około 50 minut przy dawce 0,5 µg/kg. W znieczuleniu ogólnym dawka początkowa to 7-20 µg/kg mc., a podtrzymująca 25-50 µg (0,36-0,7 µg/kg mc.). U dzieci powyżej 1 miesiąca dawki wprowadzające do znieczulenia wynoszą 0,2-0,5 µg/kg mc., a podtrzymujące 0,1-1 µg/kg mc., z maksymalną dawką całkowitą do 5 µg/kg mc. w zabiegach kardiochirurgicznych. Noworodki i niemowlęta poniżej 1 miesiąca nie mają ustalonych wiarygodnych zaleceń dawkowania ze względu na zmienność farmakokinetyczną. U pacjentów w podeszłym wieku i osłabionych zaleca się ostrożne dawkowanie, a w przypadku niewydolności nerek lub wątroby dawkę należy zmniejszyć. Premedykacja lekami przeciwcholinergicznymi (np. atropiną) jest zalecana u dzieci, aby zminimalizować ryzyko bradykardii.
anestezjolog, antagonista opioidów, atropina, ból pooperacyjny, bradykardia, bupiwakaina, cesarskie cięcie, choroba płuc, depresja oddechowa, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwwymiotny, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, parametry farmakokinetyczne, podanie dożylne, podanie nadtwardówkowe, premedykacja, środek przeciwbólowy, sufentanyl, uzależnienie od opioidów, znieczulenie miejscowe, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie ogólne, znieczulenie zrównoważone - Leksykon substancji czynnych
Sufentanyl – Wskazania do stosowania
Sufentanyl jest silnym opioidem stosowanym w anestezjologii zarówno dożylnie, jak i zewnątrzoponowo/nadtwardówkowo. Dostępny w stężeniach 5 µg/ml oraz 50 µg/ml, umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do potrzeb klinicznych. Dożylnie jest wskazany wyłącznie u pacjentów poddanych intubacji dotchawiczej i mechanicznej wentylacji, pełniąc funkcję środka przeciwbólowego podczas indukcji i podtrzymywania znieczulenia ogólnego oraz środka znieczulającego. Zewnątrzoponowo stosowany jest jako uzupełniający analgetyk w połączeniu z bupiwakainą, w leczeniu bólu pooperacyjnego po zabiegach chirurgii ogólnej, klatki piersiowej, ortopedycznych oraz po cięciu cesarskim, a także w trakcie porodu drogą pochwową. W populacji pediatrycznej dożylne podanie jest dopuszczone od 1 miesiąca życia, natomiast zewnątrzoponowe od 1 roku życia, z zachowaniem wskazań do leczenia bólu pooperacyjnego po określonych zabiegach chirurgicznych.
ból pooperacyjny, ból porodowy, bupiwakaina, chirurgia klatki piersiowej, chirurgia ogólna, cięcie cesarskie, intubacja dotchawicza, lek przeciwbólowy, opioid, podanie zewnątrzoponowe, populacja pediatryczna, protokół anestezjologiczny, środek przeciwbólowy, stabilność hemodynamiczna, sufentanyl, zabiegi ortopedyczne, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Propofol-Lipuro 2% (20 mg/ml) emulsja do wstrzykiwań lub infuzji 20 mg/ml
Propofol, klasyfikowany pod kodem ATC N01AX10, jest substancją czynną w preparacie Propofol-Lipuro 2% (20 mg/ml), stosowanym do dożylnych wstrzyknięć i infuzji w znieczuleniu ogólnym. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania nasennego, z czasem indukcji wynoszącym 30-40 sekund, zależnym od szybkości podania. Po zakończeniu podawania obserwuje się szybki powrót świadomości, co jest istotne w krótkotrwałych procedurach oraz monitorowaniu pacjenta po znieczuleniu. Farmakodynamicznie propofol może powodować przejściowe zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak bradykardia i niedociśnienie, prawdopodobnie z powodu braku działania wagolitycznego, które ustępują podczas podtrzymywania znieczulenia.
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ehlersa-danlosa – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół Ehlersa-Danlosa (ZED) to grupa genetycznych zaburzeń tkanki łącznej charakteryzujących się hipermobilnością stawów, nadmierną elastycznością skóry oraz zwiększoną kruchością tkanek. Brak leczenia przyczynowego wymusza profilaktykę opartą na edukacji pacjentów i lekarzy, wczesnym rozpoznaniu oraz zapobieganiu urazom i powikłaniom. Kluczowe jest poradnictwo genetyczne dla osób z historią rodzinną ZED planujących potomstwo. Kompleksowa opieka wymaga współpracy multidyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym genetyków klinicznych, reumatologów, kardiologów i fizjoterapeutów. Zalecane są ćwiczenia o niskim obciążeniu, takie jak pływanie, tai chi czy pilates, unikanie sportów kontaktowych i aktywności zwiększających ryzyko urazów. Profilaktyka obejmuje także ochronę skóry, stosowanie kremów z filtrem SPF ≥15, unikanie leków zwiększających ryzyko krwawień oraz regularne badania kardiologiczne w celu monitorowania poszerzenia aorty i innych powikłań naczyniowych. W przypadku naczyniowego ZED celiprolol wykazał redukcję ryzyka pęknięcia naczyń w okresie 47 miesięcy.
badanie lampą szczelinową, celiprolol, choroba zastawkowa serca, częstomocz, dieta bezglutenowa, dysfagia, dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego, elastyczność skóry, endoskopia, fizjoterapia, hipermobilność stawów, historia rodzinna, jaskra, kolonoskopia, kortykosteroid, krótkowzroczność, kruchość tkanek, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nakłucie lędźwiowe, neuroleptyk, obrzęk limfatyczny, odwarstwienie siatkówki, orteza, pęknięcie naczynia krwionośnego, pęknięcie tętnicy, poradnictwo genetyczne, presoterapia, propriocepcja, przetoka szyjno-jamista, recesja dziąseł, rehabilitacja, rozwarstwienie tętnicy, samocewnikowanie, skłonność do siniaków, solifenacyna, tachykardia ortostatyczna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia tlenowa, terapia zajęciowa, tętniak, zaburzenie tkanki łącznej, zapalenie dziąseł, zapalenie stawów pourazowe, zatrzymanie moczu, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Ehlersa-Danlosa naczyniowy, znieczulenie miejscowe, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tlen medyczny sprężony SIAD 99,5 %
Tlen medyczny sprężony SIAD (kod ATC: V03AN01) to bezbarwny, bezwonny gaz o masie cząsteczkowej 32, temperaturze wrzenia -183,1ºC (przy 1 barze) i gęstości 1,355 kg/m³ (przy 15ºC). Stanowi minimum 99,5% objętości produktu i jest kluczowym składnikiem powietrza atmosferycznego (21%). Podstawowe zużycie tlenu u dorosłego człowieka wynosi około 250 ml/min na powierzchni ciała 1,8 m², z redukcją o 10% podczas znieczulenia ogólnego i nawet 50% podczas snu przy obniżeniu temperatury ciała o 10°C. W warunkach fizjologicznych powietrze pęcherzykowe zawiera około 14% tlenu (ciśnienie parcjalne 105 mm Hg), a krew tętnicza ma ciśnienie parcjalne tlenu na poziomie 97 mm Hg, z gradientem pęcherzykowo-kapilarnym wzrastającym do 30 mm Hg u osób starszych. Tlen transportowany jest głównie związany z hemoglobiną (1,34 ml tlenu/g Hb), co przy stężeniu hemoglobiny 15 g/100 ml daje maksymalną pojemność tlenową krwi około 20 ml/100 ml, natomiast rozpuszczony w osoczu jest w ilości około 0,3 ml/100 ml krwi.
ciśnienie parcjalne tlenu, dostępny tlen, gaz medyczny, gradient tlenu, hemoglobina, krew tętnicza, nasycenie krwi tlenem, niedotlenienie, osocze krwi, pojemność tlenowa krwi, powietrze pęcherzykowe, rezerwa tlenowa, stężenie hemoglobiny, tlen medyczny sprężony, wydajność serca, znieczulenie ogólne, zużycie tlenu - Leksykon substancji czynnych
Etomidat – Wskazania do stosowania
Etomidat jest anestetykiem dożylnym o szybkim początku i krótkim czasie działania, stosowanym głównie do indukcji znieczulenia ogólnego, znieczulenia dodatkowego w znieczuleniu miejscowym oraz podczas krótkich zabiegów diagnostycznych i ambulatoryjnych. Jego unikalny profil farmakodynamiczny, charakteryzujący się minimalnym wpływem na hemodynamikę, czyni go lekiem z wyboru u pacjentów kardiologicznych oraz w kardiochirurgii. Preparaty dostępne na rynku polskim to Etomidate-Lipuro (2 mg/ml, emulsja typu „olej w wodzie”) oraz Hypnomidate (2 mg/ml, wodny roztwór do wstrzykiwań), które różnią się postacią farmaceutyczną i potencjalnym profilem działań niepożądanych.
akcja serca, anestezjologia, całkowite znieczulenie dożylne, ciśnienie tętnicze, emulsja do wstrzykiwań, etomidat, Etomidate-Lipuro, farmakodynamika, Hypnomidate, indukcja znieczulenia, interakcja lekowa, kardiochirurgia, parametry hemodynamiczne, przeciwwskazanie, roztwór do wstrzykiwań, środek anestetyczny, środek przeciwbólowy, środek wziewny, stabilność hemodynamiczna, układ sercowo-naczyniowy, właściwości analgetyczne, zabieg diagnostyczny, zabieg kardiochirurgiczny, znieczulenie miejscowe, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxycardil 120
Stosowanie diltiazemu w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory serca, bradykardią oraz blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia, ze względu na ryzyko zaostrzenia tych stanów, w tym bloku całkowitego. U pacjentów z osłabioną czynnością lewej komory, ciężką bradykardią lub niedociśnieniem istnieje podwyższone ryzyko ostrej niewydolności nerek spowodowanej hipoperfuzją nerkową, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek. Przed planowanym znieczuleniem ogólnym należy poinformować anestezjologa o stosowaniu diltiazemu, gdyż lek ten może nasilać zaburzenia kurczliwości mięśnia sercowego, przewodzenia i automatyzmu oraz potęgować hipotensję indukowaną przez środki anestetyczne.
antagonista wapnia, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, bradykardia, ciężka bradykardia, ciężkie niedociśnienie, depresja, diltiazem, dysfagia, efekt hipotensyjny, hipoperfuzja nerek, motoryka przewodu pokarmowego, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność jelit, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, osłabiona czynność lewej komory serca, ostra niewydolność nerek, stężenie diltiazemu w osoczu, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zaburzenie kurczliwości mięśnia sercowego, zaburzenie przewodzenia w sercu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Cisatracurium Accord 2 mg/ml
Cisatracurium Accord, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań/infuzji o stężeniach 2 mg/ml oraz 5 mg/ml, jest lekiem neuromięśniowym stosowanym wyłącznie w warunkach szpitalnych jako składnik znieczulenia ogólnego podczas zabiegów chirurgicznych. Ze względu na specyfikę podawania leku – wyłącznie przez wykwalifikowany personel w kontrolowanym środowisku – standardowe ostrzeżenia dotyczące prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn nie mają bezpośredniego zastosowania do samego Cisatracurium Accord. Jednakże, znieczulenie ogólne, w ramach którego lek jest stosowany, wpływa na funkcje poznawcze i motoryczne pacjenta, co wymaga szczególnej uwagi w zakresie zaleceń pooperacyjnych dotyczących bezpieczeństwa ruchowego i psychomotorycznego pacjenta.
anestezjolog, cisatrakurium, funkcje poznawcze, koordynacja psychomotoryczna, lek neuromięśniowy, lekarz prowadzący, nadzór anestezjologiczny, oddział intensywnej terapii, protokół znieczulenia, roztwór do wstrzykiwań, sala operacyjna, sprawność psychomotoryczna, zdolność psychomotoryczna, znieczulenie ogólne - Leksykon substancji czynnych
Bromek pipekuronium – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bromek pipekuronium, substancja czynna produktu leczniczego Arduan, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, w tym psach, kotach, szczurach i królikach. Badania toksyczności ostrej i wielokrotnego podawania (do 4 tygodni) wykazały, że podanie większych dawek prowadziło głównie do wydłużenia działania farmakologicznego, bez istotnych działań niepożądanych. W układzie sercowo-naczyniowym u kotów zaobserwowano tachykardię przy dawce 4000 μg/kg, natomiast u psów wystąpiła znaczna bradykardia przy dawce 14 880 μg/kg oraz nieznaczne zmniejszenie częstości akcji serca przy kumulowanej dawce 3720 μg/kg. Zmiany w zapisie EKG były minimalne i przypisywane głównie przedłużonemu znieczuleniu ogólnemu, a nie bezpośredniemu działaniu bromku pipekuronium. Badania na szczurach nie wykazały działania teratogennego, embriotoksycznego ani fetotoksycznego, a testy mutagenności na komórkach ssaków i bakteriach potwierdziły brak potencjału mutagennego substancji.
Farmaceutyczna zgodność bromku pipekuronium z zawiesiną pełnej krwi ludzkiej oraz erytrocytów została potwierdzona, bez obserwacji hemolizy, opalizacji czy skłaczkowacenia, co wskazuje na bezpieczeństwo podania dożylnego. Produkt Arduan nie wywoływał miejscowej nietolerancji po dożylnym podaniu u szczurów oraz nie indukował hipertermii złośliwej u świń, co jest istotne w kontekście stosowania środków zwiotczających mięśnie podczas znieczulenia. Dodatkowo, brak podrażnień po podaniu dożylnym, dotętniczym i okołożylnym w dawce 0,2 ml u królików nowozelandzkich potwierdza dobrą tolerancję miejscową. Szeroki margines bezpieczeństwa substancji, potwierdzony tolerancją dawek wielokrotnie przekraczających te stosowane u ludzi, oraz zgodność wyników z właściwościami farmakologicznymi Arduan wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa bromku pipekuronium w zastosowaniach klinicznych.
bradykardia, bromek pipekuronium, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie teratogenne, elektrokardiogram, hemoliza, hipertermia złośliwa, mutacja genetyczna, podanie dotętnicze, podanie dożylne, podanie okołożylne, potencjał mutagenny, środek zwiotczający mięśnie, sztuczna wentylacja, tachykardia, toksyczność ostra, układ sercowo-naczyniowy, zawiesina erytrocytów, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vildagliptin + Metformin hydrochloride +pharma
Produkt leczniczy Vildagliptin + Metformin hydrochloride +pharma wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek (GFR < 30 mL/min), chorobami układu krążenia, oddechowego, wątroby oraz w stanach odwodnienia czy niedotlenienia. Metformina powinna być przerwana w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek, przed i po podaniu jodowych środków kontrastowych (przez co najmniej 48 godzin), a także bezpośrednio przed zabiegami chirurgicznymi ze znieczuleniem ogólnym lub regionalnym. Monitorowanie czynności nerek jest kluczowe, a pacjenci powinni być edukowani w zakresie objawów kwasicy mleczanowej, takich jak duszność, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia i hipotermia. Produkt zawiera laktozę, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub brakiem laktazy, a zawartość sodu jest poniżej 1 mmol (23 mg) na tabletkę, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, astenia, cukrzyca typu 1, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, jodowe środki kontrastowe, ketoza, kwasica mleczanowa, nefropatia kontrastowa, niedobór laktazy, niedotlenienie, nietolerancja galaktozy, odwodnienie, ostre zapalenie trzustki, próby czynnościowe wątroby, przesączanie kłębuszkowe, zaburzenia skórne, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiany skórne pęcherzowe, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Włókniakogruczolak piersi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Włókniakogruczolak piersi (fibroadenoma) to łagodny guz piersi, najczęściej występujący u kobiet w wieku 14-35 lat, dotykający około 10% populacji żeńskiej. Charakteryzuje się dobrze odgraniczoną, ruchomą, gładką i elastyczną masą o średnicy zwykle poniżej 2-3 cm, zbudowaną z tkanki gruczołowej i łącznej. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, ultrasonografii (preferowanej u młodszych kobiet), mammografii (u kobiet powyżej 35. roku życia) oraz biopsji gruboigłowej lub cienkoigłowej. Włókniakogruczolak zwykle nie powoduje bólu ani zmian skórnych i często wykrywany jest przypadkowo. W większości przypadków leczenie ogranicza się do obserwacji klinicznej i obrazowej co 3-6 miesięcy, z edukacją pacjentki dotyczącą samobadania piersi i rozpoznawania objawów alarmowych.
ablacja prądem radiowym, badania obrazowe, badanie palpacyjne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja mammotomiczna, biopsja wycinkowa, cefotaksym, ketorolak, krioablacja, łagodny guz piersi, lumpektomia, objaw skórki pomarańczowej, parametry życiowe, patolog, powikłania pooperacyjne, samobadanie piersi, tkanka gruczołowa, transformacja złośliwa, ultrasonografia piersi, wciągnięcie brodawki sutkowej, wyciek z brodawki sutkowej, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sugammadex Juta 100 mg/ml
Sugammadex Juta, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml, jest wskazany do odwrócenia blokady nerwowo-mięśniowej wywołanej przez rokuronium i wekuronium u dorosłych oraz wyłącznie przez rokuronium u dzieci i młodzieży w wieku 2-17 lat. Preparat występuje w fiolkach zawierających odpowiednio 200 mg (2 ml) i 500 mg (5 ml) sugammadeksu sodowego, z pH 7-8 i osmolalnością 300-500 mOsm/kg. Zawartość sodu do 9,7 mg/ml wymaga uwagi u pacjentów na diecie niskosodowej. Sugammadex umożliwia szybkie przywrócenie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego po znieczuleniu ogólnym, eliminując potrzebę stosowania inhibitorów acetylocholinesterazy i leków antycholinergicznych, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.
anestezjolog, atropina, blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, inhibitor acetylocholinesterazy, kontrola zawartości sodu, lek antycholinergiczny, lek zwiotczający mięśnie szkieletowe, monitorowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, neostygmina, odwrócenie blokady, pacjent pediatryczny, rokuronium, roztwór do wstrzykiwań, środek zwiotczający, sugammadeks, zaburzenie czynności nerek, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Sugammadex Sandoz 100 mg/ml
W praktyce klinicznej istotne jest, aby lekarz uwzględnił potencjalny wpływ Sugammadexu Sandoz, roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 100 mg/ml (dostępnego w fiolkach 2 ml zawierających 200 mg oraz 5 ml zawierających 500 mg substancji czynnej), na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Produkt charakteryzuje się pH 7,0–8,0 oraz osmolalnością 300–500 mOsm/kg, a jego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów nie został jednoznacznie określony w charakterystyce produktu leczniczego. Ze względu na zastosowanie Sugammadexu Sandoz głównie w anestezjologii, pacjenci bezpośrednio po podaniu leku nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn, co wymaga od lekarza zachowania szczególnej ostrożności w udzielaniu porad dotyczących tych czynności.
anestezjologia, blokada nerwowo-mięśniowa, charakterystyka produktu leczniczego, choroba współistniejąca, cząstki stałe, dokumentacja medyczna, fiolka, osmolalność, parametry fizykochemiczne, pH roztworu, praktyka lekarska, produkt leczniczy, roztwór do wstrzykiwań, sól sodowa sugammadeksu, sprawność psychofizyczna, substancja czynna, sugammadeks, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sufentanil Chiesi
Sufentanil Chiesi to silny opioidowy analgetyk o wysokim ryzyku depresji oddechowej, wymagający intubacji dotchawiczej i mechanicznej wentylacji podczas podania. Depresja oddechowa jest dawkozależna i może utrzymywać się dłużej niż działanie antagonistów opioidowych, takich jak nalokson, co wymaga monitorowania i ewentualnego powtarzania dawek antagonisty. U pacjentów z ryzykiem bezdechu sennego (CSA) zaleca się redukcję dawki. Wstrzyknięcie dożylne powinno być powolne, a w celu zapobiegania wzmożonemu napięciu mięśni, w tym mięśni klatki piersiowej, wskazane jest podanie benzodiazepin lub leków zwiotczających mięśnie. Należy unikać szybkiego podania u pacjentów z upośledzoną kompensacją wewnątrzczaszkową ze względu na ryzyko spadku mózgowego ciśnienia perfuzyjnego. Dawkowanie wymaga ostrożności u osób starszych, wycieńczonych oraz z niewyrównaną niedoczynnością tarczycy, chorobami płuc, upośledzoną funkcją wątroby lub nerek. Sufentanil może powodować spowolnienie motoryki przewodu pokarmowego i skurcz zwieracza Oddiego, co jest istotne u pacjentów z chorobami dróg żółciowych.
antagonista opioidowy, benzodiazepina, bradykardia, cytochrom P450 3A4, depresja oddechowa, gabapentynoid, hiperalgezja opioidowa, hipowolemia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, intubacja dotchawicza, itrakonazol, ketokonazol, mioklonia, nalokson, niedociśnienie, ośrodkowy bezdech senny, podtlenek azotu, przedawkowanie, rytonawir, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, silny opioid, sufentanyl, suksametonium, wekuronium, wentylacja mechaniczna, zaburzenie używania opioidów, zahamowanie czynności oddechowej, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, znieczulenie ogólne, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Podtlenek Azotu Medyczny Air Liquide 100%
Podtlenek azotu medyczny (100%, gaz skroplony) stosowany w łagodzeniu bólu i znieczuleniu ogólnym może wywoływać liczne działania niepożądane, które wymagają ścisłego monitorowania pacjenta. Do najczęstszych należą nudności i wymioty, występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów. Niezbyt często obserwuje się nadmierną sedację, pobudzenie, lęk, halucynacje oraz parestezje (≥1/1 000 do <1/100). Częstość występowania innych działań, takich jak ból głowy, uogólnione napady padaczkowe, mielopatia, neuropatia, wzrost ciśnienia śródczaszkowego, dezorientacja, anemia megaloblastyczna, pancytopenia, poważne uszkodzenie wzroku, zaburzenia ucha i depresja układu oddechowego, pozostaje nieznana. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko neurologiczne i hematologiczne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu i u pacjentów z niedoborem witaminy B12.
anemia megaloblastyczna, błona bębenkowa, ciśnienie śródczaszkowe, depresja oddechowa, dezorientacja, dysfagia, euforia, gaz medyczny skroplony, granulocytopenia, halucynacja, łagodzenie bólu, lęk, leukopenia, mielopatia, nadmierna sedacja, napad padaczkowy, neuropatia, niedobór kobalaminy, niedobór witaminy B12, nudności, pancytopenia, parestezja, płyn mózgowo-rdzeniowy, pobudzenie, podtlenek azotu medyczny, trąbka Eustachiusza, uszkodzenie obwodowego układu nerwowego, uszkodzenie rdzenia kręgowego, wymioty, zaburzenie ucha środkowego, zawroty głowy, znieczulenie ogólne, zwyrodnienie rdzenia kręgowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Adrenalina WZF 0,1% 1 mg/ml
Adrenalina WZF 0,1% (1 mg/ml) jest stosowana w różnych stanach nagłych, z indywidualnym doborem dawki i drogi podania. W resuscytacji krążeniowo-oddechowej u dorosłych podaje się dożylnie 1 mg co 3-5 minut, po rozcieńczeniu lub bez, z możliwością kontynuacji wlewów dożylnych 50-100 µg bolusów. We wstrząsie anafilaktycznym preferowana jest droga domięśniowa (0,3-0,5 mg, do 1 mg w ciężkich przypadkach), z powtarzaniem dawek co 10-15 minut. W napadzie astmy oskrzelowej stosuje się 0,3 mg domięśniowo lub podskórnie, powtarzając dawkę do trzech razy co 20 minut. W ciężkiej bradykardii adrenalina podawana jest we wlewie dożylnym 2-10 µg/min, a we wstrząsie kardiogennym jako wazopresor w dawce 0,05-0,5 µg/kg mc./min. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do masy ciała, np. w resuscytacji 10 µg/kg mc. dożylnie co 3-5 minut, a we wstrząsie anafilaktycznym 10 µg/kg mc. domięśniowo, maksymalnie do 0,5 mg jednorazowo, z podziałem na grupy wiekowe i odpowiednim rozcieńczeniem.
bolus, bradykardia, ciśnienie tętnicze krwi, dostęp dożylny, droga dotchawicza, drogi podania leku, nagłe zatrzymanie krążenia, napad astmy oskrzelowej, ostra reakcja alergiczna, perfuzja, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie podskórne, podanie śródkostne, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rurka intubacyjna, skurcz oskrzeli, spontaniczne krążenie, wazopresor, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Interakcje leku – Lisinoratio 20 20 mg
Lizynopryl, substancja czynna preparatu Lisinoratio 20, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Pokarm nie wpływa na jego biodostępność, co umożliwia podawanie niezależnie od posiłków. Nadmierne spożycie soli kuchennej może osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe lizynoprylu. Leki moczopędne nasilają efekt hipotensyjny, co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego. NLPZ, w tym inhibitory COX-2, mogą osłabiać działanie hipotensyjne i zwiększać ryzyko ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub zmniejszoną objętością płynów. Podwójna blokada układu RAA (inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, aliskiren) jest przeciwwskazana ze względu na zwiększone ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. Preparaty zawierające potas oraz leki oszczędzające potas mogą powodować hiperkaliemię, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, co wymaga monitorowania stężenia potasu w surowicy.
antagonista receptora angiotensyny II, biodostępność, digoksyna, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie hipoglikemizujące, działanie hipotensyjne, ewerolimus, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor mTOR, inhibitor neprylizyny, insulina, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwcukrzycowy, leukopenia, lizynopryl, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, preparat potasu, sakubitryl, sól litu, sól złota, syrolimus, temsyrolimus, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Efrinol 1% 10 mg/g
Preparat Efrinol 1% zawiera chlorowodorek efedryny w stężeniu 10 mg/g (1 kropla zawiera 0,5 mg efedryny) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na efedrynę lub inne aminy sympatykomimetyczne oraz na substancje pomocnicze. Ze względu na działanie sympatykomimetyczne, które powoduje wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie akcji serca, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u chorych z nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami rytmu serca (zwłaszcza częstoskurczem napadowym), ostrą niewydolnością wieńcową, nadczynnością tarczycy oraz jaskrą z zamkniętym kątem przesączania. Stosowanie u tych pacjentów może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zawał mięśnia sercowego, przełom tarczycowy, ostry atak jaskry czy zaostrzenie niewydolności serca.
amina sympatykomimetyczna, chlorowodorek efedryny, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cyklopropan, częstoskurcz komorowy, częstoskurcz napadowy, Efrinol, halotan, jaskra zamkniętego kąta, migotanie komór, mydriasis, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, ostra niewydolność wieńcowa, ostry atak jaskry, przełom tarczycowy, tachykardia, udar mózgu, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Iporel 0,075 mg
IPOREL, zawierający 75 µg klonidyny chlorowodorku w formie tabletek, jest wskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Terapia rozpoczyna się od dawki początkowej 150 µg na dobę (75 µg 2 razy dziennie), którą można stopniowo zwiększać co 2-3 dni w zależności od odpowiedzi terapeutycznej i tolerancji pacjenta. Optymalna dawka mieści się w zakresie 300-1200 µg na dobę, podawana zwykle w 2-3 dawkach podzielonych. W przypadkach opornego nadciśnienia dopuszcza się dawki do 1800 µg lub wyższe. U pacjentów w podeszłym wieku nie jest konieczna modyfikacja dawkowania, a badania kliniczne nie wykazały specyficznych działań niepożądanych w tej grupie. Nie zaleca się stosowania IPOREL u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku wystarczających danych klinicznych.
dane kliniczne, działanie niepożądane, efekt hipotensyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, modyfikacja dawkowania, nadciśnienie tętnicze, odpowiedź terapeutyczna, okres okołooperacyjny, okres okołoznieczuleniowy, oporne nadciśnienie tętnicze, pacjent w podeszłym wieku, terapia skojarzona, zabieg chirurgiczny, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xuvelex XR
Lek Xuvelex XR zawierający metforminę chlorowodorek w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z ostrym pogorszeniem czynności nerek, niewydolnością serca, chorobami układu oddechowego, posocznicą oraz w stanach odwodnienia. Monitorowanie funkcji nerek poprzez ocenę wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR) jest kluczowe – stosowanie leku jest przeciwwskazane przy GFR <30 mL/min. W przypadku planowanych badań z użyciem środków kontrastowych jodowych lub zabiegów chirurgicznych, konieczne jest tymczasowe odstawienie metforminy na co najmniej 48 godzin, z ponowną oceną funkcji nerek przed wznowieniem terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi, moczopędnymi oraz NLPZ, które mogą pogarszać funkcję nerek i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej. Pacjentów należy edukować o objawach kwasicy mleczanowej, takich jak duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia i śpiączka, oraz o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia i zgłoszenia się do lekarza w przypadku ich wystąpienia.
alkoholizm, astenia, ból brzucha, duszność kwasicza, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipoglikemia, hipotermia, insulina, ketoza, kwasica, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, leki przeciwnadciśnieniowe, meglitynidy, metformina, metformina chlorowodorek, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pochodne sulfonylomocznika, posocznica, skurcze mięśni, śpiączka, środki kontrastowe jodowe, witamina B12, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zabieg chirurgiczny, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Avamina
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym terapii chlorowodorkiem metforminy, szczególnie w kontekście ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, oddechowego oraz posocznicy. Nagłe obniżenie GFR poniżej 30 ml/min prowadzi do kumulacji metforminy i zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie przesączania kłębuszkowego przed i w trakcie leczenia. Dodatkowe czynniki ryzyka to odwodnienie, niewydolność wątroby, nadmierne spożycie alkoholu, nieodpowiednio kontrolowana cukrzyca, ketoza, głodzenie oraz stany niedotlenienia. Szczególną ostrożność wymaga stosowanie leków nefrotoksycznych, takich jak NLPZ, leki moczopędne i przeciwnadciśnieniowe. W przypadku wystąpienia objawów kwasicy mleczanowej (dusznica kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia) należy natychmiast odstawić metforminę i podjąć interwencję medyczną. Diagnostyka laboratoryjna obejmuje pH krwi <7,35, stężenie mleczanów >5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową oraz stosunek mleczanów do pirogronianów >5.
astenia, chlorowodorek metforminy, cukrzyca typu 2, czynność nerek, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, ketoza, kumulacja metforminy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, mleczan w osoczu, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie organizmu, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, skurcz mięśni, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, układ krążenia, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bunondol
Buprenorfina w postaci tabletek podjęzykowych (Bunondol) niesie ryzyko depresji oddechowej, nawet przy zalecanych dawkach, szczególnie u pacjentów z chorobami układu oddechowego, takimi jak astma oskrzelowa, niewydolność oddechowa, hiperkapnia czy obniżona rezerwa oddechowa. Antagoniści receptorów opioidowych, np. nalokson, mogą nie całkowicie odwracać działanie buprenorfiny, jednak ich stosowanie jest klinicznie uzasadnione. Wskazane jest także stosowanie leków pobudzających ośrodek oddechowy, takich jak doksapram. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków hamujących OUN (np. leki uspokajające, przeciwhistaminowe, pochodne fenotiazyny), zwłaszcza benzodiazepin, ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. W takich przypadkach zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek oraz ścisłą obserwację pacjenta.
antagonista receptora opioidowego, astma oskrzelowa, benzodiazepina, brak laktazy, buprenorfina, centralny bezdech senny, choroba Addisona, depresja oddechowa, doksapram, hiperkapnia, inhibitor MAO, kifoskolioza, lek przeciwhistaminowy, miastenia, nalokson, niedoczynność tarczycy, niedotlenienie narządów, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność oddechowa, obniżona rezerwa oddechowa, pochodna fenotiazyny, przerost prawej komory serca, psychoza, rozrost gruczołu krokowego, SNRI, śpiączka, SSRI, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, uraz głowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności płuc, zaburzenie oddychania, zahamowanie czynności OUN, zespół serotoninowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiana wewnątrzczaszkowa, znieczulenie ogólne, zwężenie cewki moczowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Formetic SR
Metformina chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Formetic SR 750 mg wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z ostrym pogorszeniem czynności nerek, chorobami układu krążenia, oddechowego lub posocznicą. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się obniżeniem pH krwi poniżej 7,35, wzrostem stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną luką anionową oraz podwyższonym stosunkiem mleczanów do pirogronianów. Przeciwwskazaniem do stosowania metforminy jest GFR <30 ml/min. W trakcie terapii należy monitorować czynność nerek, unikać stosowania leków nefrotoksycznych (NLPZ, leki moczopędne, przeciwnadciśnieniowe) oraz wstrzymać podawanie metforminy w przypadku odwodnienia, ciężkiej biegunki, wymiotów lub gorączki. U pacjentów z niewydolnością serca metformina jest dopuszczona jedynie przy stabilnym przebiegu i pod ścisłą kontrolą.
astenia, cukrzyca, czynność nerek, duszność kwasicza, hipoglikemia, jodowe środki kontrastowe, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, meglitynidy, metformina, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedokrwistość, niedotlenienie, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wątroby, pochodne sulfonylomocznika, witamina B12, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe