enzymy wątrobowe
Enzymy wątrobowe to grupa białek enzymatycznych produkowanych głównie przez komórki wątroby, które katalizują specyficzne reakcje biochemiczne. Do najczęściej oznaczanych enzymów wątrobowych należą aminotransferaza alaninowa (ALT), aminotransferaza asparaginianowa (AST), fosfataza alkaliczna (ALP), gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) oraz dehydrogenaza mleczanowa (LDH).
Podwyższone wartości enzymów wątrobowych w surowicy krwi są wskaźnikiem uszkodzenia hepatocytów lub zaburzeń funkcji wątroby. ALT jest najbardziej specyficznym markerem uszkodzenia komórek wątrobowych, podczas gdy AST występuje również w innych tkankach. Wzrost aktywności ALP i GGTP może wskazywać na zaburzenia dróg żółciowych lub cholestazę.
Przyczyny podwyższonych wartości enzymów wątrobowych są różnorodne i obejmują wirusowe zapalenie wątroby, choroby autoimmunologiczne wątroby, alkoholową chorobę wątroby, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, uszkodzenia polekowe, choroby metaboliczne oraz nowotwory. Interpretacja wyników badań enzymów wątrobowych powinna uwzględniać obraz kliniczny pacjenta oraz wyniki innych badań diagnostycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Glenmark
Abiraterone Glenmark, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, wynikających z podwyższenia stężeń mineralokortykosteroidów przez hamowanie CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów, które hamują wydzielanie ACTH i zmniejszają częstość działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niestabilną dusznicą bolesną, czy niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. Monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu oraz objawów zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii obserwowano wydłużenie odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dusznica bolesna, dziedziczna nietolerancja galaktozy, echokardiografia, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, gęstość kości, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedobór laktazy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rosuvastatin/Ezetimibe Teva 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin/Ezetimibe Teva, dostępny w dawkach 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg oraz 20 mg + 10 mg, jest skojarzeniem rozuwastatyny i ezetymibu stosowanym w terapii dyslipidemii. Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, aktywną chorobę wątroby (w tym trwałe, niewyjaśnione podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej normy), okres ciąży i karmienia piersią, ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), istniejącą miopatię oraz jednoczesne stosowanie cyklosporyny. Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość laktozy (od 228,29 mg do 243,89 mg w zależności od dawki) oraz sodu (0,243 mg) w tabletkach, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tych substancji.
aktywna choroba wątroby, aminotransferazy, bóle mięśniowe, ciąża i karmienie piersią, cyklosporyna, dyslipidemia, działanie teratogenne, dziedziczna choroba mięśni, enzymy wątrobowe, ezetymib, fibrat, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor proteazy, kinaza kreatynowa, klirens kreatyniny, kwas nikotynowy, laktoza jednowodna, leki przeciwgrzybicze azolowe, miopatia, nadwrażliwość, niewydolność nerek, OATP1B1, rabdomioliza, rozuwastatyna, statyna, transportery błonowe, zaburzenia tarczycy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Simratio 40 40 mg
Przedawkowanie symwastatyny, substancji czynnej leku Simratio 40 (40 mg/tabletka), choć potencjalnie niebezpieczne, wykazuje stosunkowo niskie ryzyko poważnych powikłań. Najcięższy opisany przypadek dotyczył jednorazowego przyjęcia 3,6 g symwastatyny (90-krotność dawki terapeutycznej), po którym pacjent wyzdrowiał bez długotrwałych następstw. Objawy przedawkowania obejmują miopatię (przy dawkach >80 mg/dobę), rabdomiolizę (>1000 mg), hepatotoksyczność (>400 mg), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (>80 mg), zaburzenia neurologiczne (>200 mg), trombocytopenię (>500 mg), hipotensję (>1000 mg) oraz ostrą niewydolność nerek wtórną do rabdomiolizy. Diagnostyka powinna obejmować monitorowanie CPK, mioglobiny, AspAT, AlAT, bilirubiny, kreatyniny, mocznika, GFR oraz stanu świadomości przez co najmniej 48-72 godziny po ekspozycji.
AlAT, alkalizacja moczu, AspAT, bilirubina, ból mięśniowy, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie tętnicze, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, funkcja nerek, funkcja wątroby, GFR, hemodializa, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hipotensja, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, kreatynina, leczenie objawowe, lek przeciwgrzybiczny, marker uszkodzenia mięśni, mioglobinuria, miopatia, mocznik, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, płytka krwi, rabdomioliza, Simratio 40, symwastatyna, tabletka powlekana, trombocytopenia, węgiel aktywowany, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant Pharmascience 250 mg/5 ml
Fulvestrant Pharmascience w dawce 500 mg stosowany w monoterapii raka piersi wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący bardzo często odczyny w miejscu podania, astenia, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). Często obserwuje się także bóle mięśniowo-szkieletowe (31,2% pacjentek w badaniu FALCON), które pojawiają się głównie w pierwszych trzech miesiącach terapii, jednak nie przekraczają stopnia 3 wg CTCAE i nie wymagają modyfikacji leczenia. Inne działania niepożądane o częstości ≥1/100 to m.in. zakażenia dróg moczowych, zmniejszenie liczby płytek krwi, reakcje nadwrażliwości, nudności, wymioty, biegunka, wysypka, krwawienia z pochwy oraz neuropatia obwodowa. Mediana czasu leczenia fulwestrantem wynosiła 6,5 miesiąca.
anastrozol, astenia, biegunka, bilirubina, ból mięśniowo-szkieletowy, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotranspeptydaza, jadłowstręt, kandydoza pochwy, leukopenia, małopłytkowość, nerwoból, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudność, palbocyklib, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, receptor hormonalny, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, rwa kulszowa, uderzenie gorąca, wymioty, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Salson 60 mg
Gliklazyd, substancja czynna leku Salson 60 mg (tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu), może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, klasyfikowane od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Do rzadkich zaburzeń hematologicznych należą niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość i granulocytopenia, które zwykle ustępują po odstawieniu leku. Najistotniejszym działaniem niepożądanym jest hipoglikemia o nieznanej częstości, manifestująca się objawami neurologicznymi, psychicznymi i somatycznymi, wymagająca podania węglowodanów i ewentualnej hospitalizacji. Ponadto mogą wystąpić przemijające zaburzenia widzenia, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (ból brzucha, nudności, wymioty, niestrawność, biegunka, zaparcia) oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby, w tym podwyższenie AspAT, AlAT i fosfatazy zasadowej oraz zapalenie wątroby, które ustępują po odstawieniu leku, choć w pojedynczych przypadkach mogą prowadzić do niewydolności wątroby.
afazja, agranulocytoza, alergiczne zapalenie naczyń, ból brzucha, bradykardia, dławica piersiowa, drgawki, enzymy wątrobowe, erytrocytopenia, gliklazyd, granulocytopenia, hipoglikemia, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedowład, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, pobudzenie adrenergiczne, pochodne sulfonylomocznika, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia koncentracji, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Interakcje
Asparagina, w szczególności w formie enzymu L-asparaginazy (kryzantaspazy), wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami przeciwnowotworowymi, takimi jak metotreksat i cytarabina. Wcześniejsze lub jednoczesne podanie L-asparaginazy osłabia ich działanie, natomiast podanie po tych lekach wywołuje efekt synergistyczny, co ma potencjalne znaczenie kliniczne. L-asparaginaza może również pełnić rolę „czynnika ratunkowego” przy podaniu w ciągu 24 godzin po dużej dawce metotreksatu. Ponadto, jednoczesne stosowanie z imatynibem zwiększa ryzyko hepatotoksyczności, a z prednizonem i winkrystyną – ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń krzepnięcia (obniżenie fibrynogenu i antytrombiny III) oraz reakcji anafilaktycznych. W terapii należy monitorować funkcje wątroby (enzymy ASAT, ALAT, bilirubina) oraz uwzględniać wpływ L-asparaginazy na farmakokinetykę leków metabolizowanych w wątrobie i wiążących się z białkami osocza.
allopurynol, Aminoplasmal, antytrombina III, asparagina jednowodna, cytarabina, czynność wątroby, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, fibrynogen, funkcja tarczycy, globulina wiążąca tyroksynę, hepatotoksyczność, hiperurykemia, imatynib, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, L-asparaginaza, metotreksat, nefropatia moczanowa, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowe, prednizon, reakcja anafilaktyczna, rozpad komórek nowotworowych, stężenie bilirubiny, terapia przeciwnowotworowa, toksyczność ogólna, winkrystyna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – IPP
Stosowanie pantoprazolu w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko maskowania symptomów nowotworów żołądka, co może opóźniać diagnozę, zwłaszcza przy obecności objawów alarmowych takich jak znaczna utrata masy ciała, nawracające wymioty, dysfagia, hematemeza, anemia czy melena. U pacjentów z owrzodzeniem żołądka i utrzymującymi się objawami pomimo terapii pantoprazolem konieczne jest rozszerzenie diagnostyki różnicowej w kierunku procesu nowotworowego. Ponadto, u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby wskazane jest regularne monitorowanie enzymów wątrobowych, a w przypadku ich wzrostu – przerwanie leczenia dawką 40 mg. Istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawirem), gdyż podwyższone pH soku żołądkowego obniża ich biodostępność, co może skutkować nieskutecznością terapii antyretrowirusowej.
anemia, atazanawir, Campylobacter, chromogranina A, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, Clostridioides difficile, digoksyna, diuretyk pętlowy i tiazydowy, drgawki, dysfagia, enzymy wątrobowe, glikozyd nasercowy, guz neuroendokrynny, hematemeza, hipomagnezemia, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, komorowe zaburzenia rytmu serca, majaczenie, melena, nowotwór złośliwy żołądka, objawy alarmowe, osteoporoza, pantoprazol, parestezja, podostra postać skórna tocznia rumieniowatego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, Salmonella, SCLE, skurcz mięśni, stężenie magnezu, terapia antyretrowirusowa, tężyczka, zakażenie przewodu pokarmowego, złamanie kości - Leksykon substancji czynnych
L-alanina – Działania niepożądane
L-alanina, aminokwas stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. Aminomel 10E, Aminomel 12,5E, Aminosteril N-Hepa 8%, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact), wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne objawiające się sinicą, wstrząsem, niedotlenieniem, świstem krtaniowym, obrzękiem uogólnionym oraz reakcje rzekomoanafilaktyczne. Inne objawy to pokrzywka, tachykardia, duszność, bóle mięśni i stawów, gorączka, a także zaburzenia oddychania i hiperkaliemia. Ponadto, preparaty z L-alaniną mogą powodować zaburzenia funkcji wątroby, takie jak hiperamonemia, niewydolność, marskość, zwłóknienie, cholestaza, stłuszczenie, zapalenie i kamica pęcherzyka żółciowego, a także przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT) i podwyższenie bilirubiny. Występuje również ryzyko azotemii oraz reakcji miejscowych w miejscu podania, w tym zatorów, zapalenia żył, bólu, rumienia, obrzęku i stwardnienia, ze szczególnym uwzględnieniem zakrzepowego zapalenia żył przy podawaniu do żył obwodowych.
aminokwas, azotemia, cholestaza, duszność, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, hiperamonemia, hiperbilirubinemia, hiperkaliemia, kamica pęcherzyka żółciowego, kołatanie serca, L-alanina, marskość wątroby, niedociśnienie, niedotlenienie, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk obwodowy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, stłuszczenie wątroby, świąd, świszczący oddech, tachykardia, wysypka, zaburzenie oddychania, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie żyły, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant Reddy 250 mg
Fulwestrant w dawce 250 mg stosowany w monoterapii zaawansowanego raka piersi charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym najczęściej odczyny w miejscu podania, astenie, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). W badaniach klinicznych, w tym w badaniu FALCON, mediana czasu leczenia wynosiła 6,5 miesiąca, co pozwoliło na rzetelną ocenę działań niepożądanych. Do często występujących działań należą zakażenia dróg moczowych, zmniejszenie liczby płytek krwi, anoreksja, bóle głowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, wymioty, biegunka, zwiększenie stężenia bilirubiny, krwawienia z pochwy oraz neuropatia obwodowa. Bardzo często obserwuje się reakcje nadwrażliwości, uderzenia gorąca, nudności, wysypkę, bóle mięśniowo-szkieletowe i stawów, a także reakcje w miejscu podania leku.
anastrozol, anoreksja, astenia, ból mięśniowo-szkieletowy, enzymy wątrobowe, fulwestrant, gamma-glutamylotranspeptydaza, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, kandydoza pochwy, małopłytkowość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niewydolność wątroby, palbocyklib, podwyższone enzymy wątrobowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rwa kulszowa, uderzenie gorąca, zaawansowany rak piersi, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zakażenie dróg moczowych, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Cyklofosfamid – Dawkowanie i sposób podawania
Cyklofosfamid jest cytotoksycznym lekiem przeciwnowotworowym, którego podawanie wymaga doświadczenia onkologa oraz monitorowania wskaźników klinicznych, biochemicznych i hematologicznych przed, w trakcie i po terapii. Dawkowanie ustala się indywidualnie, uwzględniając wskazania terapeutyczne, stan pacjenta, funkcję narządów oraz wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza morfologii krwi. W terapii skojarzonej z innymi cytostatykami o podobnej toksyczności konieczne może być zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między cyklami. Zaleca się stosowanie czynników stymulujących hematopoezę w celu ograniczenia mielosupresji. Ze względu na nefrotoksyczność i ryzyko uszkodzenia dróg moczowych, pacjent powinien otrzymywać odpowiednią podaż płynów, a lek podaje się rano. Dawkowanie dożylne obejmuje: leczenie ciągłe 3-6 mg/kg mc. (120-240 mg/m²), leczenie przerywane 10-15 mg/kg mc. (400-600 mg/m²) co 2-5 dni oraz duże dawki 20-40 mg/kg mc. (800-1600 mg/m²) co 21-28 dni. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby (bilirubina 3,1-5 mg/100 ml) dawkę należy zmniejszyć o 25%, a przy GFR <10 ml/min o 50%.
busulfan, chemioterapia przeciwnowotworowa, choroba autoimmunologiczna, cyklofosfamid, cytostatyk, czynnik stymulujący hematopoezę, dializa, diureza, enzymy wątrobowe, erytrocyty w moczu, guz lity, hamowanie czynności szpiku kostnego, infuzja dożylna, leukocyty, mielosupresja, nowotwór hematologiczny, onkolog, płytki krwi, przesączanie kłębuszkowe, przeszczepienie szpiku, roztwór chlorku sodu, roztwór dekstrozy, roztwór hipotoniczny, stężenie bilirubiny, substancja cytotoksyczna, terapia skojarzona, toksyczność dróg moczowych, wskaźniki hematologiczne, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ceftriaxone TZF 2 g
Ceftriaxone TZF, zawierający 2 g ceftriaksonu sodowego, jest cefalosporyną III generacji stosowaną dożylne lub domięśniowo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują eozynofilię, leukopenię, małopłytkowość, biegunkę, wysypkę oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. Istotne są hematologiczne powikłania, takie jak niedokrwistość hemolityczna i agranulocytoza (częstość nieznana). Reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny i reakcje rzekomoanafilaktyczne, choć rzadkie, wymagają natychmiastowej interwencji. W układzie pokarmowym należy monitorować ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego związanego z Clostridioides difficile. Ceftriakson może powodować powstawanie strątów w pęcherzyku żółciowym, szczególnie przy dawkach wyższych niż standardowe, oraz w nerkach, zwłaszcza u dzieci powyżej 3 roku życia przy dawkach ≥80 mg/kg/dobę lub całkowitych powyżej 10 g, co może prowadzić do odwracalnej niewydolności nerek.
AGEP, agranulocytoza, cefalosporyna III generacji, ceftriakson sodowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridioides difficile, cukromocz, DRESS, drgawki, encefalopatia, enzymy wątrobowe, eozynofilia, granulocytopenia, kernicterus, krwiomocz, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, ostra uogólniona osutka krostkowa, reakcja anafilaktyczna, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja polekowa z eozynofilią, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, skąpomocz, skurcz oskrzeli, strąty w nerkach, strąty w pęcherzyku żółciowym, test Coombsa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka jąder podkorowych mózgu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pernuvi
PERNUVI 50 mg, zawierający wildagliptynę, nie jest substytutem insuliny i nie powinien być stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 ani w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej. Lek jest przeznaczony wyłącznie do terapii cukrzycy typu 2. U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek poddawanych hemodializie zaleca się ostrożność i dokładne monitorowanie, ze względu na ograniczone dane kliniczne. Preparat jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza gdy aktywność aminotransferaz AlAT lub AspAT przekracza 3-krotnie górną granicę normy (>3 x GGN). Monitorowanie czynności wątroby powinno odbywać się przed rozpoczęciem leczenia oraz co 3 miesiące w pierwszym roku terapii, a następnie okresowo. W przypadku utrzymującego się wzrostu enzymów wątrobowych lub wystąpienia objawów takich jak żółtaczka, leczenie należy przerwać i nie wznawiać po normalizacji wyników.
cukrzyca typu 1, cukrzycowa kwasica ketonowa, dziedziczna nietolerancja galaktozy, enzymy wątrobowe, hemodializa, hipoglikemia, niedobór laktazy, niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, pęcherzowe zmiany skórne, powikłania skórne cukrzycy, próby czynnościowe wątroby, schyłkowa niewydolność nerek, sulfonylomocznik, wildagliptyna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Agomelatine Adamed 25 mg
Agomelatine Adamed w dawce 25 mg jest lekiem przeciwdepresyjnym stosowanym w leczeniu dużych epizodów depresyjnych, podawanym doustnie raz na dobę wieczorem. Początkowa dawka wynosi 25 mg, którą można zwiększyć do 50 mg po 2 tygodniach, jeśli nie nastąpi poprawa kliniczna, przy czym decyzja o zwiększeniu dawki wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Monitorowanie funkcji wątroby jest obligatoryjne przed rozpoczęciem terapii oraz w trakcie leczenia, z badaniami enzymów wątrobowych (aminotransferaz) wykonywanymi na początku, po 3, 6, 12 i 24 tygodniach, a także przy każdej zmianie dawki. Leczenie należy przerwać, jeśli aktywność aminotransferaz przekroczy trzykrotnie górną granicę normy. Minimalny zalecany czas terapii to 6 miesięcy, aby zapobiec nawrotom depresji.
agomelatyna, aminotransferazy, czynność wątroby, depresja, duży epizod depresyjny, enzymy wątrobowe, faza podtrzymująca leczenia, lek przeciwdepresyjny, objawy depresyjne, objawy odstawienia, parametry farmakokinetyczne, SNRI, SSRI, tabletka powlekana, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Moklobemid – Działania niepożądane
Moklobemid, odwracalny i selektywny inhibitor MAO-A, stosowany w leczeniu depresji i fobii społecznej, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęstsze objawy obejmują zaburzenia snu (≥1/10), zawroty głowy i bóle głowy (≥1/10), suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz nudności (≥1/10). Często obserwuje się także pobudzenie, lęk, niepokój, niedociśnienie tętnicze, wysypkę oraz drażliwość (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) występują myśli samobójcze, stany splątania, zaburzenia smaku, zgaga, zapalenie błony śluzowej żołądka, obrzęk, świąd, pokrzywka, zaburzenia widzenia, a także zaburzenia oddawania moczu i krwawienia z dróg rodnych. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) notowano zespół serotoninowy, hiponatremię, zachowania samobójcze, omamy oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, które zwykle nie miało następstw klinicznych. Hiponatremia, szczególnie u osób starszych, wymaga monitorowania elektrolitów ze względu na ryzyko poważnych powikłań neurologicznych.
astenia, biegunka, ból dławicowy, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, drżenie mięśniowe, dyzartria, enzymy wątrobowe, fobia społeczna, hipomania, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, inhibitor MAO-A, migrena, moklobemid, myśli samobójcze, nasilenie depresji, niedociśnienie tętnicze, nudności, obrzęk, omamy, palpitacje serca, parestezje, pokrzywka, stan splątania, suchość jamy ustnej, świąd, szumy uszne, tachykardia, wymioty, zaburzenia pamięci, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia smaku, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zaparcia, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon substancji czynnych
Leflunomid – Przeciwwskazania stosowania
Leflunomid, stosowany w terapii aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów oraz łuszczycowego zapalenia stawów, wykazuje działanie immunomodulujące i przeciwzapalne. Przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na leflunomid, teryflunomid lub substancje pomocnicze (w tym orzeszki ziemne i soję w preparacie Leflunomide Sandoz), ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, rumień wielopostaciowy), zaburzenia czynności wątroby, ciężkie niedobory odporności (np. AIDS), znaczne zaburzenia hematologiczne (anemia, leukopenia, neutropenia, trombocytopenia niezwiązane z RZS lub ŁZS), ciężkie zakażenia, umiarkowaną do ciężkiej niewydolność nerek oraz ciężką hipoproteinemię (np. zespół nerczycowy). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji, ze względu na potencjalne działanie teratogenne i konieczność utrzymania stężenia metabolitu poniżej 0,02 mg/l przed planowanym poczęciem.
AIDS, anemia, działanie immunomodulujące, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, hipoproteinemia, lecytyna sojowa, leflunomid, leukopenia, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, neutropenia, niedobór odporności, niedokrwistość, niewydolność nerek, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, teryflunomid, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zaburzenie czynności wątroby, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mirzaten Q-Tab 15 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa mirtazapiny zawartej w leku Mirzaten Q-Tab wykazała brak istotnych zagrożeń toksykologicznych i genotoksycznych, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa substancji. Badania wielokrotnego podawania nie ujawniły istotnych efektów niepożądanych, a testy genotoksyczności, obejmujące mutacje genowe, aberracje chromosomalne oraz uszkodzenia DNA, nie wykazały działania szkodliwego na materiał genetyczny. Długoterminowe badania rakotwórczości na gryzoniach wykazały pojawienie się guzów tarczycy u szczurów oraz nowotworów wątrobowokomórkowych u myszy, jednak zmiany te uznano za specyficzne dla gatunku i związane z indukcją enzymów wątrobowych przy wysokich dawkach, bez odniesienia do terapii u ludzi.
badania farmakologiczne, badania kliniczne, badanie rakotwórczości, dawka terapeutyczna, długotrwałe stosowanie, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, guz tarczycy, mirtazapina, Mirzaten Q-Tab, mutacja genowa, nowotwór wątrobowokomórkowy, profil bezpieczeństwa, strata poimplantacyjna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, toksykologia, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Przedawkowanie – Pravator 40 mg
Przedawkowanie soli sodowej prawastatyny (Pravator) to sytuacja kliniczna o ograniczonych danych literaturowych, bez specyficznego protokołu terapeutycznego. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia przedawkowania, postępowanie opiera się na leczeniu objawowym oraz wsparciu funkcji życiowych. Kluczowe jest monitorowanie parametrów życiowych, funkcji wątroby (AspAT, AlAT), poziomu kinazy kreatynowej (CK), a także parametrów nerkowych (kreatynina, eGFR) i elektrolitów. Objawy przedawkowania mogą obejmować mialgię, osłabienie mięśni, rabdomiolizę, podwyższone enzymy wątrobowe, nudności, wymioty, bóle brzucha, bóle głowy, zawroty głowy oraz potencjalne uszkodzenie nerek.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Asbima 5 mg + 80 mg
Lek Asbima, zawierający amlodypinę i walsartan, był oceniany w pięciu badaniach klinicznych na 5175 pacjentach, z czego 2613 otrzymywało terapię skojarzoną. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zapalenie części nosowej gardła, grypę, nadwrażliwość, ból głowy, omdlenia, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęki (w tym obrzęk twarzy i obwodowy), zmęczenie, nagłe zaczerwienienie twarzy oraz uderzenia gorąca. Obrzęki obwodowe, typowe dla amlodypiny, występowały rzadziej przy stosowaniu leku złożonego (średnia częstość 5,1%) niż przy monoterapii amlodypiną. Działania niepożądane hematologiczne obejmują zmniejszenie hemoglobiny i hematokrytu (walsartan), leukopenię (amlodypina, bardzo rzadko), neutropenię (walsartan, częstość nieznana) oraz małopłytkowość z plamicą (amlodypina i walsartan). W układzie sercowo-naczyniowym obserwowano niedociśnienie ortostatyczne, kołatanie serca (amlodypina – często), zaburzenia rytmu (bradykardia, tachykardia komorowa, migotanie przedsionków – bardzo rzadko) oraz rzadkie przypadki zawału mięśnia sercowego i zapalenia naczyń.
amlodypina i walsartan, bilirubina w surowicy, bradykardia, choroba posurowicza, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hematokryt, hiperglikemia, hiperkaliemia, leukopenia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadwrażliwość, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, obrzęk Quinckego, rozrost dziąseł, rumień wielopostaciowy, stężenie hemoglobiny, stężenie kreatyniny, tachykardia komorowa, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie naczyń, zapalenie nosowej części gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Agomelatine Adamed 25 mg
Agomelatina Adamed 25 mg, stosowana w leczeniu depresji, wykazuje profil działań niepożądanych głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, pojawiających się najczęściej w pierwszych dwóch tygodniach terapii. Najczęstsze objawy to ból głowy (bardzo często), nudności i zawroty głowy (często). Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia psychiczne, w tym myśli lub zachowania samobójcze (niezbyt często), które wymagają ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia. Wśród działań niepożądanych istotne są również zaburzenia wątroby, ze wzrostem enzymów AlAT i AspAT powyżej 3-krotnej górnej granicy normy u 1,2% pacjentów przy dawce 25 mg oraz 2,6% przy dawce 50 mg, w porównaniu do 0,5% w grupie placebo. Rzadkie, ale poważne przypadki niewydolności wątroby mogą prowadzić do zgonu lub konieczności przeszczepienia, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby.
agomelatyna, akatyzja, aminotransferazy, ból głowy, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, enzymy wątrobowe, epizod maniakalny, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hipomania, myśli samobójcze, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, przeszczepienie wątroby, szumy uszne, zaburzenia lękowe, zaburzenia psychiczne, zaburzenia wątroby, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, żółtaczka - Leksykon leków
Interakcje leku – Rosuvastatin Medical Valley 10 mg
Rozuwastatyna jest substratem dla wątrobowych transporterów OATP1B1 i BCRP, co warunkuje liczne interakcje farmakokinetyczne z innymi lekami. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, która zwiększa AUC rozuwastatyny około 7-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii. Inhibitory proteaz (np. atazanawir/rytonawir) powodują 3-7-krotne zwiększenie ekspozycji na rozuwastatynę, wymagając dostosowania dawki (nie przekraczać 10 mg/dobę). Gemfibrozyl podwaja Cmax i AUC rozuwastatyny, a jednoczesne stosowanie z dawką 40 mg rozuwastatyny jest przeciwwskazane. Leki zobojętniające z wodorotlenkiem glinu i magnezu obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a erytromycyna zmniejsza AUC o 20%. W przypadku inhibitorów reduktazy HMG-CoA i fibratów lub niacyny ≥1 g/dobę, ryzyko miopatii jest zwiększone, co wymaga ostrożności i monitorowania parametrów mięśniowych.
antagonista witaminy K, atazanawir, BCRP, białko transportujące, cyklosporyna, darolutamid, darunawir, digoksyna, dronedaron, elbaswir, eltrombopag, enzymy wątrobowe, erytromycyna, ezetymib, flukonazol, gemfibrozyl, glekaprewir, grazoprewir, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor proteazy, INR, ketokonazol, kinaza kreatynowa, klopidogrel, kwas fusydowy, lek zobojętniający, lopinawir, miopatia, OATP1B1, pibrentaswir, przeciwwskazanie, rabdomioliza, regorafenib, rytonawir, sofosbuwir, tikagrelor, typranawir, welpataswir, woksylaprewir - Leksykon leków
Działania niepożądane – Memolek 10 mg
Memolek, zawierający 10 mg memantyny chlorowodorku (ekwiwalent 8,31 mg memantyny), stosowany w leczeniu otępienia, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi na 1784 pacjentach leczonych memantyną oraz 1595 pacjentach placebo. Częstość działań niepożądanych była porównywalna w obu grupach, a objawy miały przeważnie łagodne lub umiarkowane nasilenie. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane w grupie memantyny to zawroty głowy (6,3% vs 5,6%), ból głowy (5,2% vs 3,9%), zaparcia (4,6% vs 2,6%), senność (3,4% vs 2,2%) oraz nadciśnienie tętnicze (4,1% vs 2,8%). Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia psychiczne (senność, splątanie, omamy, reakcje psychotyczne), neurologiczne (zawroty głowy, zaburzenia równowagi, napady padaczkowe), naczyniowe (nadciśnienie, zakrzepica), wątrobowe (zwiększenie enzymów, zapalenie wątroby) oraz żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wymioty, zapalenie trzustki). Wskazane jest monitorowanie pacjentów, zwłaszcza z ciężkim przebiegiem choroby Alzheimera, chorobami sercowo-naczyniowymi, padaczką lub zaburzeniami wątroby.
choroba Alzheimera, duszność, enzymy wątrobowe, memantyna chlorowodorek, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, napady padaczkowe, nieprawidłowy chód, niewydolność serca, omamy, otępienie, reakcja alergiczna, reakcje psychotyczne, splątanie, zaburzenia koordynacji, zaburzenia równowagi, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie grzybicze, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Panprazox 20 mg
Pantoprazol, będący inhibitorem pompy protonowej (kod ATC: A02BC02), działa poprzez specyficzne, pozareceptorowe blokowanie enzymu H+, K+-ATPazy w komórkach okładzinowych żołądka, co skutkuje zahamowaniem zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego. Jako prolek, pantoprazol aktywuje się w kwaśnym środowisku kanalików komórek okładzinowych, co zapewnia wysoką selektywność działania. Efekt terapeutyczny jest szybki, z ustąpieniem objawów u większości pacjentów w ciągu 2 tygodni terapii. Zarówno podanie doustne, jak i dożylne wykazują równoważną skuteczność. Długotrwałe stosowanie pantoprazolu może prowadzić do dwukrotnego wzrostu stężenia gastryny na czczo, co jest odwracalne po zakończeniu leczenia i może skutkować łagodnym rozrostem komórek endokrynnych (ECL) w błonie śluzowej żołądka, bez dowodów na rozwój stanów przedrakowych czy rakowiaków.
antagonista receptora H2, benzoimidazol, chromogranina A, enzymy wątrobowe, gastryna, guz neuroendokrynny, H+, inhibitor pompy protonowej, K+-ATPaza, komórki ECL, komórki okładzinowe żołądka, kwas solny, nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, pantoprazol sodowy, prolek, rakowiak żołądka, rozrost atypowy, tabletka dojelitowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Heviran Comfort 200 mg
Heviran Comfort, zawierający acyklowir w dawce 200 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które należy uwzględnić podczas monitorowania pacjentów. Wśród bardzo rzadkich (częstość <1/10 000) działań niepożądanych obserwuje się hematologiczne zaburzenia, takie jak niedokrwistość, leukopenia i małopłytkowość, które mogą wpływać na bezpieczeństwo terapii, zwłaszcza w leczeniu długoterminowym. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) występują reakcje anafilaktyczne oraz duszność, wymagające natychmiastowej interwencji. Często (≥1/100 do <1/10) zgłaszane są bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, zmęczenie i gorączka. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą pojawić się poważne zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne, takie jak encefalopatia, drgawki czy śpiączka, głównie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Zaburzenia wątroby, w tym przemijające podwyższenie bilirubiny i enzymów wątrobowych, występują rzadko, a poważne zapalenie wątroby jest bardzo rzadkie.
acyklowir, ataksja, biegunka, bilirubina, ból brzucha, ból głowy, ból nerek, dezorientacja, drgawki, drżenie, duszność, działanie niepożądane, encefalopatia, enzymy wątrobowe, farmakovigilance, gorączka, kreatynina, leukopenia, małopłytkowość, mocznik, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, nudności, objawy psychotyczne, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność nerek, pobudzenie, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, senność, śpiączka, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, świąd, układ chłonny, układ krwiotwórczy, wymioty, wypadanie włosów, wysypka, zaburzenia wymowy, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meaxin 400 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne imatynibu przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt (szczury, psy, małpy, króliki) wykazały, że lek wywołuje łagodne do umiarkowanych zmiany hematologiczne oraz toksyczność wątroby i nerek. U psów obserwowano ciężkie uszkodzenia wątroby po 2-tygodniowym podawaniu, natomiast u małp stwierdzono uszkodzenia nerek z podwyższonymi wartościami BUN i kreatyniny. Długotrwałe stosowanie wiązało się ze zwiększoną częstością zakażeń oportunistycznych. Dawka NOAEL u małp wyniosła 15 mg/kg, co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Imatynib wykazał zróżnicowany potencjał genotoksyczny – negatywny w teście Amesa i mikrojądrowym u szczurów, ale pozytywny w teście klastogennym na komórkach jajnika chomika chińskiego. Ponadto, niektóre produkty pośrednie procesu produkcji wykazały mutagenność. Wpływ na płodność obejmował zmniejszenie masy jąder i ruchliwości plemników u samców szczurów przy dawce 60 mg/kg oraz zwiększoną utratę płodów u samic przy tej samej dawce, co jest zbliżone do maksymalnej dawki klinicznej w przeliczeniu na powierzchnię ciała.
aberracje chromosomowe, albuminy, aminotransferazy, azot mocznikowy we krwi, białko całkowite, brodawczak gruczołu napletkowego, brodawczak pęcherza moczowego, cholesterol, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, gruczolak nerek, gruczolak przytarczycy, gruczolakorak jelita cienkiego, guz rdzenia nadnerczy, hiperplazja przewodów żółciowych, jądra i najądrza, kardiomiopatia, kreatynina, malaria, martwica komórek wątrobowych, martwica przewodów żółciowych, niewydolność serca, ogniskowa mineralizacja, organogeneza, potencjał genotoksyczny, przepuklina mózgowa, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost nabłonka brodawek nerkowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój przed- i pourodzeniowy, szpik kostny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, triglicerydy, układ krwiotwórczy, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, zakażenia oportunistyczne, zmiany hematologiczne, zmiany histopatologiczne, zmniejszenie spermatogenezy, zwyrodnienie kanalików nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Normeg 500 mg
Lewetyracetam, substancja czynna leku Normeg, przeszedł szerokie badania przedkliniczne obejmujące bezpieczeństwo farmakologiczne, genotoksyczność oraz potencjał rakotwórczy, które nie wykazały istotnego ryzyka dla ludzi przy dawkach terapeutycznych. U gryzoni zaobserwowano adaptacyjne zmiany w wątrobie, takie jak zwiększenie masy wątroby, przerost środkowej części zrazika, nacieczenie tłuszczowe oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, które nie miały charakteru toksycznego. Badania reprodukcyjne na szczurach wykazały brak negatywnego wpływu na płodność przy dawkach do 1800 mg/kg mc./dobę (6-krotność MRHD w przeliczeniu na mg/m²). W badaniach rozwoju zarodkowo-płodowego u szczurów dawki NOAEL wynosiły 3600 mg/kg mc./dobę dla samic (12-krotność MRHD) oraz 1200 mg/kg mc./dobę dla płodów (4-krotność MRHD), przy czym najwyższa dawka wiązała się jedynie z niewielkim zmniejszeniem masy płodu i marginalnymi zmianami szkieletowymi.
badanie EFD, badanie przedkliniczne, bezpieczeństwo farmakologiczne, dawka terapeutyczna, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, lewetyracetam, margines bezpieczeństwa, nieprawidłowość szkieletowa, nieprawidłowość układu krążenia, NOAEL, potencjał rakotwórczy, przerost wątroby, przerost zrazika, reakcja adaptacyjna, rozwój okołoporodowy, rozwój zarodkowo-płodowy, stłuszczenie wątroby, toksyczność, toksyczność ogólna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bibloc 3,75 mg
Bisoprolol fumaran, będący selektywnym antagonistą receptorów β1-adrenergicznych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi efektami na układ sercowo-naczyniowy. Najczęściej obserwuje się bradykardię (≥1/10) oraz nasilenie przewlekłej niewydolności serca (≥1/100 do <1/10). Często występują również objawy niedociśnienia tętniczego i uczucie zimna kończyn. Rzadziej pojawiają się zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz niedociśnienie ortostatyczne. W zakresie ośrodkowego układu nerwowego często zgłaszane są zawroty głowy i bóle głowy, a w sferze psychiatrycznej niezbyt często występują zaburzenia snu i depresja. U pacjentów z chorobami układu oddechowego może dojść do skurczu oskrzeli (≥1/1000 do <1/100). Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka i zaparcia, występują często (≥1/100 do <1/10), a zapalenie wątroby jest rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000). Reakcje nadwrażliwości skórnej, w tym świąd, wysypka i obrzęk naczynioruchowy, zdarzają się rzadko, a bardzo rzadko obserwuje się nasilenie objawów łuszczycy i łysienie.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, bisoprolol fumaran, bradykardia, choroba obturacyjna dróg oddechowych, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, enzymy wątrobowe, hipertriglicerydemia, łuszczyca, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, przewlekła niewydolność serca, reakcja nadwrażliwości skórnej, skurcz oskrzeli, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie erekcji, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zapalenie spojówek, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abirateron Aristo
Abirateron, stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastojów płynów, wynikających z podwyższonego stężenia mineralokortykosteroidów spowodowanego inhibicją enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów (prednizon/prednizolon) w celu ograniczenia tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), arytmiami komorowymi, niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku istotnego pogorszenia funkcji serca rozważa się przerwanie terapii.
aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, gęstość kości, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Efigalo 0,5 mg
Fingolimod, stosowany w dawce 0,5 mg w leczeniu stwardnienia rozsianego, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥10%) to ból głowy (24,5%), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (15,2%), biegunka (12,6%), kaszel (12,3%), grypa (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) oraz ból pleców (10,0%). Lek może powodować limfopenię, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego (blok I stopnia u 4,7% pacjentów), bradykardię z maksymalnym spowolnieniem akcji serca o 12-13 uderzeń/min w ciągu 6 godzin od podania pierwszej dawki oraz umiarkowane zwiększenie ciśnienia tętniczego (średnio o 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego). Zgłaszano również rzadkie, ale poważne zakażenia oportunistyczne, w tym rozsiane zakażenia herpeswirusami, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych oraz postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (PML). U pacjentów z wywiadem zapalenia błony naczyniowej oka ryzyko obrzęku plamki wynosi 17%, a u pozostałych 0,6%.
blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chłoniak z komórek B, czerniak złośliwy, dysplazja, Efigalo, enzymy wątrobowe, fingolimod, kryptokoki, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, mięsak Kaposiego, mykobakterie, natężona objętość wydechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, stwardnienie rozsiane, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie herpeswirusami, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie zatok, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (acute cholecystitis) to nagły stan zapalny najczęściej wywołany przez kamicę żółciową (90-95% przypadków), prowadzący do zablokowania przewodu pęcherzykowego, wzrostu ciśnienia i obrzęku ściany pęcherzyka. Klinicznie charakteryzuje się silnym, stałym bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha trwającym ponad 4-6 godzin, gorączką, nudnościami i dodatnim objawem Murphy’ego. Diagnostyka opiera się na leukocytozie, podwyższonym CRP, czasem bilirubinie i enzymach wątrobowych oraz ultrasonografii wykazującej pogrubienie ściany pęcherzyka, obecność kamieni i płyn okołopęcherzykowy. Nieleczone może prowadzić do powikłań takich jak martwica, perforacja czy posocznica.
bakterie Gram-ujemne, białko C-reaktywne, bilirubina, cholecystektomia, cholecystostomia, enzymy wątrobowe, hipotensja, kamica żółciowa, kamień żółciowy, laparoskopowa cholecystektomia, leukocytoza, martwica, NLPZ, objaw Murphy’ego, opioid, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, perforacja, posocznica, pozycja półsiedząca, przewód pęcherzykowy, przezskórny drenaż pęcherzyka żółciowego, resuscytacja płynowa, ropniak pęcherzyka żółciowego, skala bólu, sonda nosowo-żołądkowa, spirometria zachęcająca, tachykardia, ultrasonografia jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Valarox 160 mg + 20 mg
Przedawkowanie leku Valarox, zawierającego rozuwastatynę i walsartan w dawkach 10 mg + 80 mg, 20 mg + 80 mg, 10 mg + 160 mg oraz 20 mg + 160 mg, wiąże się z poważnym ryzykiem klinicznym. Dominującymi objawami są skutki toksyczne walsartanu, w tym znaczne niedociśnienie tętnicze, zaburzenia świadomości, zapaść krążeniowa oraz wstrząs, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Dodatkowo, rozuwastatyna może powodować podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych oraz kinazy kreatynowej (CK), co wskazuje na uszkodzenie wątroby i mięśni, potencjalnie prowadząc do rabdomiolizy. Stopień zagrożenia jest krytyczny w przypadku wstrząsu i bardzo wysoki przy zapaści krążeniowej, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji, zwłaszcza przy dawkach 20 mg + 160 mg.
antidotum, enzymy wątrobowe, funkcje życiowe, hemodializa, hipoperfuzja, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, monitorowanie parametrów życiowych, niedociśnienie tętnicze, ostre uszkodzenie nerek, płynoterapia, produkty krwiopochodne, rabdomioliza, rozuwastatyna i walsartan, stabilizacja układu krążenia, uszkodzenie wątroby, wspomaganie farmakologiczne, wstrząs, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia świadomości, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Trabectedin EVER PHARMA 0,25 mg
Przedawkowanie trabektedyny prowadzi do nasilenia toksyczności, głównie w obrębie przewodu pokarmowego, układu krwiotwórczego oraz wątroby. Objawy obejmują nasilone nudności, wymioty, biegunkę, zapalenie błony śluzowej, supresję szpiku kostnego manifestującą się neutropenią, trombocytopenią i niedokrwistością oraz hepatotoksyczność z podwyższeniem enzymów wątrobowych (ALT, AST), zaburzeniami funkcji wątroby i potencjalną niewydolnością. Warto podkreślić, że brak jest specyficznego antidotum dla trabektedyny, co wymaga od lekarza prowadzącego zastosowania intensywnego leczenia objawowego i wspomagającego.
albumina, ALT, antidotum, AST, bilirubina, ciężka neutropenia, ciśnienie tętnicze, cytostatyk, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, działanie niepożądane leku, enzymy wątrobowe, G-CSF, hepatotoksyczność, leczenie objawowe, lek przeciwnowotworowy, morfologia krwi, morfologia krwi z rozmazem, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, parametry hematologiczne, parametry krzepnięcia, przewód pokarmowy, saturacja, supresja szpiku kostnego, trabektedyna, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, zaburzenie funkcji wątroby, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – ZolpiGen 10 mg
Stosowanie leku ZolpiGen wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dawki leku. Najczęściej występują one w ciągu godziny po podaniu, zwłaszcza gdy pacjent nie udaje się bezpośrednio na spoczynek. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku, u których obserwuje się zwiększone ryzyko zaburzeń chodu, upadków oraz działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego i układu pokarmowego. Do najczęstszych działań należą zakażenia dróg oddechowych, zaburzenia psychiczne (np. omamy, pobudzenie, koszmary senne, depresja), zaburzenia poznawcze (niepamięć wsteczna i następcza), senność, bóle głowy, zawroty głowy, a także objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, wymioty i ból brzucha. ZolpiGen może również powodować hepatotoksyczność, objawiającą się podwyższeniem enzymów wątrobowych oraz uszkodzeniem komórek wątroby o charakterze cholestatycznym lub mieszanym.
amnezja, bezdech senny, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, cholestaza, delirium, depresja, depresja oddechowa, diplopia, drżenie, enzymy wątrobowe, euforia, koszmar senny, nadpotliwość, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omam, osłabienie mięśniowe, ośrodkowy układ nerwowy, parasomnia, pobudzenie, POChP, pokrzywka, psychoza, senność, somnambulizm, splątanie, świąd, tolerancja lekowa, układ pokarmowy, uszkodzenie wątroby, uzależnienie, winian zolpidemu, wymioty, wysypka, zaburzenia chodu, zaburzenia poznawcze, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, zawroty głowy, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lerivon 60 mg
Lek Lerivon (chlorowodorek mianseryny) w dawce 60 mg w formie tabletek powlekanych może wywoływać liczne działania niepożądane, z których wiele ma nieznaną częstość występowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak agranulocytoza (znaczne zmniejszenie liczby granulocytów neutrofilowych), złośliwy zespół neuroleptyczny (charakteryzujący się hipertermią, sztywnością mięśni i zaburzeniami autonomicznymi), wydłużenie odstępu QT w EKG oraz częstoskurcz komorowy typu „torsade de pointes”. Ponadto, zgłaszano przypadki myśli i zachowań samobójczych zarówno podczas terapii, jak i w okresie po odstawieniu leku. Wśród innych działań niepożądanych obserwuje się uspokojenie, drgawki, hiperkinezę (zespół niespokojnych nóg), bradykardię po podaniu dawki początkowej, niedociśnienie, zaburzenia funkcji wątroby (w tym podwyższenie enzymów wątrobowych, żółtaczkę, zapalenie wątroby), a także objawy skórne, bóle stawów i obrzęki.
agranulocytoza, arytmia komorowa, bradykardia, depresja, enzymy wątrobowe, granulocytopenia, hipertermia, hipomania, mianseryna, migotanie komór, myśli samobójcze, nagły zgon sercowy, niedociśnienie, niewydolność wątroby, obrzęk, odstęp QT, sedacja, suchość jamy ustnej, torsade de pointes, układ chłonny, zaburzenia afektywne, zaburzenia akomodacji, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zaparcia, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alepton 160 mg
Alepton w dawce 160 mg kwasu acetylosalicylowego w formie tabletek dojelitowych wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, obejmujący liczne układy i narządy. Najczęściej obserwuje się zwiększoną skłonność do krwawień, co jest związane z antyagregacyjnym mechanizmem działania ASA. Rzadko występują trombocytopenia, agranulocytoza oraz niedokrwistość aplastyczna. Krwawienia z wydłużonym czasem krwawienia, takie jak epistaksis czy krwawienia z dziąseł, mogą utrzymywać się do 4-8 dni po odstawieniu leku, zwiększając ryzyko powikłań podczas zabiegów chirurgicznych. Ponadto, istnieje ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, w tym ciężkich krwotoków, owrzodzeń żołądka i dwunastnicy oraz perforacji, które mogą prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, zwłaszcza przy stosowaniu wysokich dawek. Często występują również objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak niestrawność, nudności, wymioty i biegunka.
agranulocytoza, charakterystyka produktu leczniczego, czas krwawienia, duszność, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, hipoglikemia, krwawienie śródczaszkowe, krwawy wymiot, krwotoczne zapalenie naczyń, krwotok z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, napad astmy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niestrawność, niewydolność wątroby, obrzęk alergiczny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie żołądka, perforacja, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, smolisty stolec, szum uszny, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony śluzowej nosa, zespół Lyella, zespół Reye’a, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Alweryna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alweryna, jako lek o działaniu rozkurczowym na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z objawami sugerującymi niedrożność przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha, zatrzymanie gazów i stolca). W trakcie terapii, zwłaszcza w połączeniu z symetykonem (np. w preparacie Meteospasmyl), obserwowano podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) powyżej 2-krotności górnej granicy normy (ULN), często z towarzyszącym wzrostem bilirubiny całkowitej. W przypadku przekroczenia 3-krotności ULN lub wystąpienia żółtaczki, leczenie należy przerwać. U pacjentów z ciężką niewydolnością serca, wątroby lub nerek konieczne jest monitorowanie funkcji tych narządów i ewentualna modyfikacja dawkowania.
alweryna z symetykonem, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anemia, bilirubina całkowita, dysuria, działanie rozkurczowe, enzymy wątrobowe, górna granica normy, infekcja, krwawienie z jelita, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, reakcja alergiczna, sorbitol, utrata apetytu, utrata masy ciała, zakażenie bakteryjne, zakażenie pasożytnicze, zaparcia, żółcień chinolinowa, żółcień pomarańczowa, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Finamlox 10 mg
Amlodypina, substancja czynna leku Finamlox, wykazuje wysoką skuteczność terapeutyczną, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które należy systematycznie monitorować. Najczęściej obserwowane objawy to senność, zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, zaczerwienienie twarzy, ból brzucha, nudności, obrzęk kostek oraz zmęczenie, co jest charakterystyczne dla antagonistów wapnia i wynika z ich działania wazodylatacyjnego. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (>1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o nieznanej częstości. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje, takie jak zawał mięśnia sercowego, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), zapalenie wątroby i trzustki oraz zaburzenia hematologiczne (leukocytopenia, małopłytkowość).
amlodypina, antagonista wapnia, bradykardia, cholestaza, działanie wazodylatacyjne, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperglikemia, małopłytkowość, migotanie przedsionków, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, niedociśnienie, obrzęk kostek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, przerost dziąseł, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wazodylatacja, zaburzenie mikcji, zaburzenie pozapiramidowe, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ivipril 5 mg
Produkt leczniczy Ivipril zawiera ramipryl w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg i charakteryzuje się profilem działań niepożądanych obejmującym zarówno często występujące, jak i rzadkie reakcje. Najczęściej obserwuje się uporczywy suchy kaszel oraz objawy niedociśnienia tętniczego. Istotne działania niepożądane to obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia, zaburzenia czynności nerek (w tym ostra niewydolność nerek), zaburzenia wątroby (wzrost enzymów wątrobowych, żółtaczka cholestatyczna), zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne oraz zmiany hematologiczne, takie jak neutropenia, agranulocytoza, pancytopenia i niedokrwistość hemolityczna. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie ryzyka u pacjentów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko niedokrwienia mięśnia sercowego, tachykardię, arytmie, obrzęki obwodowe oraz zaburzenia naczyniowe, takie jak niedociśnienie i objaw Raynauda.
arytmia, białkomocz, dławica piersiowa, duszność, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hiperkaliemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedobór erytrocytów, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, parestezja, pokrzywka, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, suchy kaszel, tachykardia, zaburzenia smaku, zaburzenie czynności nerek, zapalenie oskrzeli, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flumycon 100 mg
Flukonazol, substancja czynna preparatu Flumycon (kapsułki 50 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) obejmują ból głowy, ból brzucha, biegunkę, nudności, wymioty oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfatazy alkalicznej), co wskazuje na potencjalne uszkodzenie hepatocytów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie reakcje nadwrażliwości, takie jak zespół DRESS (częstość nieznana), który stanowi poważne zagrożenie życia. Działania niepożądane dotyczą wielu układów, w tym krwi (niedokrwistość, leukopenia, agranulocytoza, trombocytopenia), układu immunologicznego (reakcje anafilaktyczne), nerwowego (drgawki, parestezje, zawroty głowy), sercowego (wydłużenie QT, torsade de pointes), a także skóry (wysypki, zespół Stevensa-Johnsona) i mięśniowo-szkieletowego (ból mięśni).
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, cholestaza, drgawki, drżenie, dysfagia, enzymy wątrobowe, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, leukopenia, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, osutka polekowa, parestezja, płytki krwi, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, świąd, torsade de pointes, trombocytopenia, uszkodzenie hepatocytów, wydłużenie odstępu QT, wysypka, wzdęcia, zaburzenia smaku, zaparcie, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka