Działania niepożądane
L-alanina

Działania niepożądane L-alaniny

L-alanina jest aminokwasem, który stanowi istotny składnik wielu preparatów medycznych stosowanych w lecznictwie, szczególnie w żywieniu pozajelitowym. Występuje w różnych stężeniach w preparatach takich jak Aminomel 10E, Aminomel 12,5E, Aminosteril N-Hepa 8%, Vamin 18 Electrolyte-Free oraz Vaminolact. Bezpieczeństwo stosowania L-alaniny należy rozpatrywać w kontekście całościowego profilu bezpieczeństwa produktów zawierających ten aminokwas.¹

Reakcje nadwrażliwości

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem preparatów zawierających L-alaninę są reakcje nadwrażliwości, które mogą przybierać różne formy, od łagodnych do zagrażających życiu. W przypadku preparatów z L-alaniną zgłaszano przypadki:²

• Reakcji anafilaktycznych: objawiających się sinicą, wstrząsem, niedotlenieniem, świstem krtaniowym, uciskiem w gardle, hiperwentylacją, wymiotami, nudnościami, parestezjami w jamie ustnej, bólem jamy ustnej i gardła, uogólnionym obrzękiem, nagłym zaczerwienieniem, rumieniem i bladością
• Reakcji rzekomoanafilaktycznych
• Innych reakcji nadwrażliwości: manifestujących się pokrzywką, bólem głowy, tachykardią, kołataniem serca, niedociśnieniem lub nadciśnieniem, przekrwieniem, dusznością, świszczącym oddechem, wysypką, świądem, jeżeniem się włosów, zimnymi potami, bólami stawów, bólami mięśni, uczuciem pieczenia, bólem w klatce piersiowej, dyskomfortem w klatce piersiowej, osłabieniem, złym samopoczuciem, obrzękiem obwodowym, gorączką, dreszczami oraz zwiększeniem częstości oddechów

³

Warto podkreślić, że reakcje nadwrażliwości są raportowane jako potencjalne działania niepożądane dla wszystkich roztworów aminokwasów, w tym tych zawierających L-alaninę.^{4 5}

Zaburzenia układu oddechowego

Przy stosowaniu preparatów zawierających L-alaninę zgłaszano wystąpienie zaburzeń oddychania, choć częstość ich występowania jest nieznana.^{6 7}

Zaburzenia metaboliczne

Przy stosowaniu preparatów zawierających L-alaninę zgłaszano występowanie hiperkaliemii, czyli podwyższonego stężenia potasu we krwi.^{8 9}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie preparatów z L-alaniną może być związane z wystąpieniem różnorodnych zaburzeń funkcji wątroby, w tym:¹⁰

• Hiperamonemii (zwiększonego stężenia amoniaku we krwi)
• Niewydolności wątroby
• Marskości wątroby
• Zwłóknienia wątroby
• Cholestazy (zastoju żółci)
• Stłuszczenia wątroby
• Zapalenia pęcherzyka żółciowego
• Kamicy pęcherzyka żółciowego

¹¹

Dodatkowo, w kontekście żywienia pozajelitowego, do którego stosowane są preparaty zawierające L-alaninę, odnotowano przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Przyczyny tych zaburzeń nie zostały dotychczas wyjaśnione, jednak przypuszcza się, że mogą one być wywołane chorobą podstawową, a także zależeć od składu i ilości produktów podawanych w żywieniu pozajelitowym.^{12 13}

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

U pacjentów otrzymujących preparaty zawierające L-alaninę może wystąpić azotemia, czyli zwiększone stężenie związków azotowych we krwi.^{14 15}

Działania niepożądane w miejscu podania

Podawanie preparatów zawierających L-alaninę może wiązać się z wystąpieniem reakcji w miejscu podania, takich jak:¹⁶

• Zator w miejscu podania infuzji
• Zapalenie żyły w miejscu podania
• Ból w miejscu podania
• Rumień w miejscu podania
• Zwiększona ciepłota w miejscu podania
• Obrzęk w miejscu podania
• Stwardnienie w miejscu podania

¹⁷

Warto zauważyć, że podobnie jak w przypadku innych hipertonicznych roztworów do infuzji, podczas podawania preparatów z L-alaniną do żył obwodowych może wystąpić zakrzepowe zapalenie żył.^{18 19 20}

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Przy stosowaniu preparatów zawierających L-alaninę rzadko mogą wystąpić nudności.^{21 22}

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

U pacjentów otrzymujących preparaty zawierające L-alaninę mogą wystąpić nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych, takie jak:²³

• Zwiększenie stężenia bilirubiny
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

²⁴

Tabela działań niepożądanych L-alaniny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających L-alaninę, wraz z ich opisem oraz częstotliwością występowania (jeśli jest znana).

Zmniejszanie ryzyka działań niepożądanych

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających L-alaninę, należy przestrzegać następujących zasad:^{25 26}

• W przypadku podawania hipertonicznych roztworów do żył obwodowych, ryzyko zakrzepowego zapalenia żył można zmniejszyć poprzez jednoczesne podawanie w infuzji emulsji tłuszczowej (np. produktu Intralipid)
• Monitorować parametry wątrobowe u pacjentów otrzymujących długotrwałe żywienie pozajelitowe
• Dostosować dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek
• Obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, szczególnie w początkowym okresie infuzji
• Zapewnić odpowiednie nawodnienie pacjenta, aby zapobiec azotemii

Monitorowanie pacjenta

Pacjenci otrzymujący preparaty zawierające L-alaninę powinni być regularnie monitorowani, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Parametrów funkcji wątroby (enzymy wątrobowe, bilirubina, amoniak)
• Stężenia elektrolitów, w tym potasu
• Parametrów nerkowych (mocznik, kreatynina)
• Objawów reakcji nadwrażliwości, szczególnie podczas rozpoczynania terapii
• Stanu miejsca wkłucia pod kątem objawów zakrzepowego zapalenia żył

W przypadku pojawienia się niepokojących objawów, należy rozważyć modyfikację terapii lub jej przerwanie, w zależności od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjenta.