dyskineza
Dyskineza to termin medyczny określający nieprawidłowe, mimowolne ruchy ciała, które pacjent wykonuje bez własnej woli i kontroli. Zaburzenie to może dotyczyć różnych części ciała, najczęściej obejmując twarz, kończyny lub tułów i charakteryzuje się ruchami pląsawiczymi, dystonicznymi, mioklonicznymi lub atetotycznymi.
Wśród najczęstszych przyczyn dyskinezy wymienia się późne dyskinezy polekowe (szczególnie po długotrwałym stosowaniu neuroleptyków), chorobę Parkinsona (dyskineza w przebiegu fluktuacji ruchowych), uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia metaboliczne oraz choroby genetyczne. W praktyce neurologicznej szczególnie istotna jest dyskineza wywołana leczeniem lewodopą u pacjentów z chorobą Parkinsona, która pojawia się w zaawansowanym stadium choroby.
Diagnostyka dyskinezy opiera się głównie na badaniu neurologicznym, wywiadzie klinicznym oraz zastosowaniu skal oceny nasilenia ruchów mimowolnych. W leczeniu kluczowe znaczenie ma identyfikacja i eliminacja przyczyny (np. modyfikacja farmakoterapii), a w przypadkach opornych rozważa się leczenie farmakologiczne objawowe lub metody zabiegowe, takie jak głęboka stymulacja mózgu (DBS).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Torendo Q-Tab 2 mg 2 mg
Torendo Q-Tab to preparat zawierający rysperydon w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępny w dawkach 1 mg i 2 mg. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wskazania, wieku pacjenta oraz odpowiedzi na leczenie. W leczeniu schizofrenii u dorosłych dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg/dobę drugiego dnia, a optymalna dawka terapeutyczna to 4-6 mg/dobę, z maksymalną dawką 10 mg/dobę ze względu na ryzyko objawów pozapiramidowych. U osób w podeszłym wieku dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania do 1-2 mg dwa razy na dobę. W epizodach maniakalnych dawka początkowa wynosi 2 mg raz na dobę, z możliwością zwiększania do 6 mg/dobę. W leczeniu uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego dawka początkowa to 0,25 mg dwa razy na dobę, z optymalną dawką 0,5 mg dwa razy na dobę i maksymalną 1 mg dwa razy na dobę, a czas leczenia nie powinien przekraczać 6 tygodni. Dawkowanie u dzieci i młodzieży (5-18 lat) zależy od masy ciała, z dawkami początkowymi 0,5 mg lub 0,25 mg raz na dobę i optymalnymi dawkami do 1,5 mg lub 0,75 mg raz na dobę odpowiednio dla masy ciała ≥50 kg i <50 kg. Preparat nie jest zalecany u dzieci poniżej 5 lat oraz u młodzieży poniżej 18 lat ze schizofrenią lub epizodami maniakalnymi z powodu braku danych dotyczących skuteczności.
akatyzja, czynna frakcja przeciwpsychotyczna, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, lek przeciwparkinsonowski, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie typu alzheimerowskiego, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, stopniowe zmniejszanie dawki, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, uporczywa agresja, zaburzenia zachowania, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ondansetron Accord 8 mg
Ondansetron Accord (chlorowodorek ondansetronu dwuwodny) w formie roztworu do wstrzykiwań/infuzji wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, które wymagają monitorowania, zwłaszcza podczas podawania dożylnego. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest ból głowy (bardzo często, ≥1/10). Niezbyt często występują drgawki i zaburzenia ruchowe ze strony układu pozapiramidowego, a rzadko zawroty głowy, głównie przy szybkim podaniu dożylnym. Przemijające zaburzenia widzenia (rzadko) oraz przemijająca ślepota (bardzo rzadko, <1/10 000), szczególnie u pacjentów leczonych cisplatyną, ustępują zwykle w ciągu 20 minut. W zakresie układu sercowo-naczyniowego odnotowano arytmie, ból w klatce piersiowej, bradykardię (niezbyt często), wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes (rzadko), a także niedokrwienie mięśnia sercowego (częstość nieznana). Często występują objawy wazodylatacji, takie jak uczucie gorąca i zaczerwienienie, a niezbyt często niedociśnienie tętnicze. Wątroba może wykazywać bezobjawowe zwiększenie parametrów czynnościowych (niezbyt często), co wymaga monitorowania laboratoryjnego.
anafilaksja, antagonista receptora 5HT3, arytmia, ból w klatce piersiowej, bradykardia, cisplatyna, drgawka, dyskineza, napad dystoniczny, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, ondansetron, ondansetron accord, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, ślepota przemijająca, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczna wysypka skórna, torsade de pointes, układ pozapiramidowy, wazodylatacja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie ruchowe, zaburzenie widzenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Servenon 15 mg
Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach terapii, a następnie ulegają zmniejszeniu. Do najczęstszych należą bóle głowy (bardzo często), nudności (bardzo często), lęk i niepokój (często), zmniejszenie lub zwiększenie łaknienia oraz zmiany masy ciała. Istotne są również zaburzenia rytmu serca, w tym rzadkie przypadki wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z hipokaliemią lub wcześniejszymi chorobami serca. Wśród działań niepożądanych odnotowano także małopłytkowość, reakcje anafilaktyczne, hiponatremię, zaburzenia psychiczne (w tym myśli i zachowania samobójcze), a także objawy neurologiczne takie jak parestezje, drżenie, zespół serotoninowy i drgawki.
akatyzja, arytmia komorowa, ból głowy, bradykardia, bruksizm, depersonalizacja, drgawka, dyskineza, escytalopram, hiponatremia, jadłowstręt, kołatanie serca, krwotok maciczny, krwotok poporodowy, małopłytkowość, mania, mlekotok, mydriaza, myśl samobójcza, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, omam, parestezja, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, splątanie, szumy uszne, tachykardia, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wybroczyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie wydzielania hormonu antydiuretycznego, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, złamanie kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sympramol 50 mg
Lek Sympramol (dichlorowodorek opipramolu) w dawce 50 mg w postaci tabletek drażowanych wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii i monitorowania pacjentów. Najczęściej obserwowane działania obejmują leukopenię, zmęczenie, suchość błony śluzowej jamy ustnej, tachykardię, palpitacje oraz zaparcia. Niezbyt często występują poważniejsze objawy, takie jak agranulocytoza, zawroty głowy, senność, drżenie, zaburzenia przewodzenia serca, niedrożność jelit porażenna, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka, reakcje alergiczne skórne, zatrzymanie moczu, zaburzenia funkcji seksualnych oraz zaburzenia widzenia, w tym nagła jaskra. Rzadkie, ale istotne powikłania neurologiczne to mózgowe napady drgawkowe, akatyzja, dyskinezy, ataksja i polineuropatie. Warto podkreślić, że objawy takie jak zmęczenie, suchość błony śluzowej i tachykardia pojawiają się szczególnie na początku leczenia.
agranulocytoza, akatyzja, ataksja, delirium, dichlorowodorek opipramolu, dyskineza, enzym wątrobowy, granulocyt obojętnochłonny, leukopenia, mlekotok, morfologia krwi, niedrożność jelita porażenna, niewydolność serca, palpitacja, parestezja, pokrzywka, polineuropatia, reakcja alergiczna, stan lękowy, stan splątania, suchość błony śluzowej, tabletka drażowana, tachykardia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie akomodacji, zaburzenie ejakulacji, zaburzenie erekcji, zaburzenie motoryczne, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrzymanie moczu, zawrót głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Zopridoxin 5 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zopridoxin, może znacząco upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn poprzez wywoływanie licznych działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą senność (≥1/10), zawroty głowy (≥1/100 do <1/10) oraz zaburzenia pozapiramidowe, takie jak akatyzja, parkinsonizm, dyskineza i dystonia (≥1/100 do <1/10), które wpływają na koordynację ruchową, czas reakcji i stabilność pozycji ciała. Ponadto, olanzapina może powodować zaburzenia poznawcze (amnezja, dyzartria) oraz kardiologiczne (bradykardia, wydłużenie QTc, niedociśnienie ortostatyczne), które zwiększają ryzyko omdleń i nagłej utraty przytomności podczas prowadzenia pojazdów. W związku z tym, szczególnie w początkowym okresie terapii i po zmianie dawkowania, zaleca się powstrzymanie od prowadzenia pojazdów oraz unikanie sytuacji wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej.
akatyzja, amnezja, bradykardia, choroba Parkinsona, drżenie, dyskineza, dystonia, dyzartria, jąkanie, koordynacja wzrokowo-ruchowa, niedociśnienie ortostatyczne, ograniczenia psychomotoryczne, olanzapina, parkinsonizm, senność, spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia funkcji poznawcze, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia napięcia mięśniowego, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z akatyzją i nudnościami występującymi u ponad 3% pacjentów w badaniach klinicznych. Objawy pozapiramidowe (EPS) pojawiają się z częstością 19-25,8% w długoterminowym leczeniu schizofrenii, co jest istotnie niższe niż w przypadku haloperydolu (57,3%). W terapii epizodów maniakalnych u chorych na chorobę afektywną dwubiegunową EPS obserwowano u 23,5% pacjentów. Akatyzja dotyczyła 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, przy czym dystonia może pojawić się już w pierwszych dniach leczenia, szczególnie u młodszych mężczyzn. Zgłaszano również poważne zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard czy hiperseksualność, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. W zakresie parametrów laboratoryjnych odnotowano przejściowe podwyższenie aktywności fosfokinazy kreatynowej u 3,5% pacjentów oraz dwukierunkowe zmiany stężenia prolaktyny, co odróżnia arypiprazol od innych neuroleptyków.
akatyzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arypiprazol, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba zakrzepowo-zatorowa, dyskineza, dystonia, fosfataza alkaliczna, fosfokinaza kreatynowa, gammaglutamylotransferaza, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, komorowe zaburzenia rytmu, kompulsywne zakupy, kwasica cukrzycowa, leukopenia, neutropenia, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, skurcz krtani, śpiączka cukrzycowa, torsade de pointes, trombocytopenia, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Bromokryptyna – Działania niepożądane
Bromokryptyna, agonista receptorów dopaminowych dostępny w dawkach 2,5 mg (tabletki Bromergon, Bromocorn), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy, senność, zawroty głowy oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i zaparcia. Rzadziej występują poważne powikłania sercowo-naczyniowe, w tym wysięk do osierdzia, zaciskające zapalenie osierdzia, tachykardia, bradykardia oraz zwłóknienie zastawek serca, które może prowadzić do trwałych uszkodzeń strukturalnych. Ponadto, opisano powikłania płucne (wysięk do opłucnej, zwłóknienie opłucnej i płuc), neurologiczne (nagłe zasypianie, dyskinezje, parestezje, zespół przypominający złośliwy zespół neuroleptyczny) oraz zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczna skłonność do hazardu i hiperseksualizm. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek w okresie poporodowym, gdzie bromokryptyna może wywołać rzadkie, ale ciężkie zdarzenia niepożądane, w tym nadciśnienie tętnicze, zawał mięśnia sercowego, drgawki i udar mózgu.
agonista dopaminy, alergiczne zapalenie skóry, arytmia, bezsenność, bradykardia, bromokryptyna, dyskineza, halucynacja wzrokowa, hiperseksualizm, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, parestezja, patologiczna skłonność do hazardu, stan splątania, tachykardia, udar mózgu, wrzód żołądka, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia kontroli impulsów, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie opłucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół Raynauda, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwłóknienie opłucnej, zwłóknienie płuc, zwłóknienie przestrzeni pozaotrzewnowej, zwłóknienie zastawek serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluoxetine Aurovitas 20 mg
Fluoxetine Aurovitas, będąca selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą wystąpić zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy, nudności, bezsenność, zmęczenie oraz biegunka. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do rzadko (≥1/10000 do <1/1000), a ich intensywność zwykle zmniejsza się podczas kontynuacji terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na myśli i zachowania samobójcze, które mogą pojawić się zwłaszcza na początku leczenia lub po zmianie dawki, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów. Ponadto, u pacjentów powyżej 50. roku życia odnotowano zwiększone ryzyko złamań kości, co może być związane z wpływem serotoniny na metabolizm kostny. Objawy odstawienne, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, nudności, drżenia i bóle głowy, występują często i zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku.
akatyzja, arytmia komorowa, ataksja, bezsenność, choroba posurowicza, depersonalizacja, drgawki, dysfagia, dysfunkcja seksualna, dyskineza, dystymia, działanie niepożądane, fluoksetyna, halucynacje, hiperprolaktynemia, hipomania, hiponatremia, idiosynkratyczne zapalenie wątroby, krwotok poporodowy, leukopenia, małopłytkowość, mania, mioklonie, myśli samobójcze, neutropenia, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, parestezje, priapizm, profil bezpieczeństwa, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, toksyczna martwica naskórka, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenia erekcji, zaburzenia krwi, zaburzenia mikcji, zapalenie naczyń, zatrzymanie moczu, zespół Lyella, zespół odstawienny, zespół policzkowo-językowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie libido, zwiększona aktywność aminotransferaz - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tiaprid PMCS 100 mg
Tiapryd, atypowy neuroleptyk z grupy benzamidów (kod ATC: N05AL03), działa głównie poprzez selektywne blokowanie receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez istotnego powinowactwa do receptorów serotoniny, noradrenaliny czy histaminy. Ta selektywność przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa, eliminując typowe działania niepożądane klasycznych neuroleptyków, takie jak sedacja, katalepsja czy zaburzenia funkcji poznawczych. Ponadto, tiapryd wykazuje szczególną skuteczność w modulacji receptorów dopaminergicznych uprzednio „uczulonych”, co tłumaczy jego efektywność w leczeniu dyskinezy – mimowolnych zaburzeń ruchowych. Badania na modelach zwierzęcych, w tym w kontekście odstawienia alkoholu, potwierdziły także działanie przeciwlękowe leku, obserwowane u myszy i ssaków naczelnych.
atypowy lek neuroleptyczny, benzamid, blokowanie receptorów dopaminergicznych, demencja, dyskineza, działanie antydopaminergiczne, działanie przeciwlękowe, funkcja dopaminergiczna, neurologiczne działania niepożądane, odstawienie alkoholu, potencjał uzależniający, receptor dopaminergiczny, tiapryd, zaburzenia ruchowe, zaburzenia zachowania - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rispolept 2 mg
Rispolept (rysperydon) jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 1, 2, 3 i 4 mg, z indywidualnym dostosowaniem dawkowania w zależności od wskazania, wieku i stanu klinicznego pacjenta. W leczeniu schizofrenii u dorosłych dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg od drugiego dnia, a dawka optymalna to 4-6 mg/dobę; dawki powyżej 10 mg/dobę nie zwiększają skuteczności, a powyżej 16 mg/dobę nie są zalecane ze względu na brak danych bezpieczeństwa. U osób starszych dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z docelową dawką 1-2 mg dwa razy na dobę. W epizodach maniakalnych dawka początkowa u dorosłych to 2 mg/dobę, z możliwością zwiększania o 1 mg/dobę do maksymalnie 6 mg/dobę. W przypadku uporczywej agresji w otępieniu Alzheimera stosuje się dawkę początkową 0,25 mg dwa razy na dobę, z dawką optymalną 0,5 mg dwa razy na dobę, a czas leczenia nie powinien przekraczać 6 tygodni. U dzieci i młodzieży (5-18 lat) dawkowanie zależy od masy ciała, z dawką początkową 0,5 mg/dobę (≥50 kg) lub 0,25 mg/dobę (<50 kg) i dawką optymalną odpowiednio 1 mg/dobę lub 0,5 mg/dobę.
akatyzja, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie, otępienie w chorobie Alzheimera, parkinsonizm, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia ruchowe, zaburzenia zachowania, zmniejszanie dawki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapine +pharma 5 mg
Olanzapina, lek przeciwpsychotyczny, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100) to senność, znaczący przyrost masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia oraz zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, hipercholesterolemia i hipertrójglicerydemia. Często występują również objawy neurologiczne (akatyzja, parkinsonizm, dyskineza), hematologiczne (leukopenia, neutropenia), niedociśnienie ortostatyczne, działania antycholinergiczne oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Rzadziej notuje się podwyższenie aktywności fosfatazy zasadowej, gamma-glutamylotransferazy, fosfokinazy kreatyninowej oraz stężenia kwasu moczowego. Monitorowanie pacjentów powinno obejmować ocenę parametrów metabolicznych, hematologicznych i neurologicznych, a także kontrolę masy ciała i funkcji wątroby.
akatyzja, aminotransferaza wątrobowa, cukromocz, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawka, dyskineza, dyzartria, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, hiperprolaktynemia, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objaw pozapiramidowy, olanzapina, parkinsonizm, pobudzenie psychoruchowe, przyrost masy ciała, śpiączka, środek sympatykomimetyczny, węgiel aktywowany, zaburzenie rytmu serca, zachłyśnięcie, zatrzymanie krążenia, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Chloropromazyna – Działania niepożądane
Chloropromazyna, substancja czynna leku Fenactil, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak ostre dystonie i dyskinezy (często u dzieci i młodzieży, pojawiające się w ciągu pierwszych 4 dni leczenia lub po zwiększeniu dawki), akatyzja (przy dużych dawkach początkowych), parkinsonizm (częściej u dorosłych i osób starszych, objawy pojawiają się po kilku tygodniach/miesiącach) oraz dyskinezy późne (po długotrwałym stosowaniu dużych dawek, mogą wystąpić nawet po przerwaniu terapii). Inne istotne działania niepożądane obejmują złośliwy zespół neuroleptyczny (rzadki, ale zagrażający życiu, objawiający się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami autonomicznymi i świadomości), leukopenię u około 30% pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami oraz agranulocytozę (rzadko, niezależnie od dawki). Chloropromazyna może również indukować hiperprolaktynemię, prowadzącą do mlekotoku, ginekomastii, braku miesiączki i impotencji, a także zmiany w narządzie wzroku i metaliczne przebarwienia skóry po 4-8 latach leczenia.
agranulocytoza, akatyzja, akineza, alergia kontaktowa, arytmia przedsionkowa, blok przedsionkowo-komorowy, brak miesiączki, chloropromazyna, depresja oddechowa, drżenie, dyskineza, dyskineza późna, dystonia ostra, eozynofilia, Fenactil, ginekomastia, hiperprolaktynemia, impotencja, leukopenia, migotanie komór, mlekotok, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm polekowy, pokrzywka, priapizm, reakcja fotoalergiczna, skurcz oskrzeli, suchość jamy ustnej, sztywność mięśniowa, tachykardia komorowa, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia neurologiczne, zakrzepica żył głębokich, zator tętnicy płucnej, zespół odstawienia leku, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Lewodopa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Lewodopa, stosowana w terapii choroby Parkinsona, jest podawana zwykle w połączeniu z inhibitorami dekarboksylazy (karbidopa, benzerazyd), co zwiększa jej biodostępność w OUN poprzez ograniczenie metabolizmu obwodowego. Przed wprowadzeniem preparatów złożonych należy odstawić monoterapię lewodopą co najmniej 12 godzin wcześniej, a dawkę nowego preparatu ustalić na około 20% dawki dotychczasowej lewodopy, aby uniknąć nasilenia działań niepożądanych. Dyskinezy występują częściej przy preparatach o przedłużonym uwalnianiu (16,5%) niż o natychmiastowym (12,2%), a wahania odpowiedzi na leczenie (objawy zamrożenia, dystonie, zespół „on-off”) można kontrolować przez dostosowanie dawkowania. Lewodopa może wywoływać zaburzenia psychiczne, w tym halucynacje i psychozy, a także senność i epizody nagłego zasypiania, co wymaga ostrożności podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami układu krążenia, płuc, nerek, wątroby, astmą, jaskrą oraz historią drgawek czy krwawych wymiotów.
astma oskrzelowa, bezoar, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, czerniak, dyskineza, epizod nagłego zasypiania, epizod psychotyczny, fosfataza zasadowa, halucynacja, inhibitor COMT, inhibitor dekarboksylazy, jaskra przewlekła, katecholo-O-metylotransferaza, lek antycholinergiczny, lek sympatykomimetyczny, lewodopa, niedokrwienie jelita, odma otrzewnowa, ośrodkowy układ nerwowy, perforacja jelita, polineuropatia, posocznica, profil farmakokinetyczny, przełom nadciśnieniowy, test paskowy, wgłobienie jelita, zaburzenie kontroli impulsów, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół dysregulacji dopaminowej, zespół on-off, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vetira 500 mg
Lewetyracetam, substancja czynna leku Vetira dostępnego w dawkach 250 mg, 500 mg, 750 mg i 1000 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na analizie 3416 pacjentów w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zapalenie błony śluzowej nosa i gardła (≥10%), senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy. Zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość i leukopenia, występują niezbyt często (≥0,1% do <1%), a poważniejsze, jak pancytopenia czy agranulocytoza, są rzadkie (≥0,01% do <0,1%). Wśród działań niepożądanych psychicznych często obserwuje się depresję, agresję, lęk i bezsenność, natomiast rzadziej poważne zaburzenia psychotyczne i samobójstwa. Neurologiczne działania niepożądane, takie jak drgawki, zaburzenia równowagi i zawroty głowy, występują często (≥1% do <10%), a encefalopatia i zaostrzenie napadów padaczkowych są rzadkie. Warto zwrócić uwagę na specyficzne reakcje alergiczne, w tym zespół DRESS i anafilaksję, które mogą zagrażać życiu pacjenta.
anafilaksja, ataksja, ból głowy, choreoatetoza, drgawki, drżenie, dyskineza, dyspepsja, encefalopatia, funkcje behawioralne, funkcje poznawcze, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, lewetyracetam, łysienie, majaczenie, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad padaczkowy, napad paniki, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostre uszkodzenie nerek, pancytopenia, parestezja, podwójne widzenie, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, senność, splątanie, topiramat, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pamięci, zaburzenia psychiczne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia równowagi, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sulpiryd Hasco
Sulpiryd wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak pobudzenie ruchowe przy wysokich dawkach, nasilanie agresji i pobudzenia przy niskich dawkach, a także możliwość wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Parkinsona. Istotne jest monitorowanie objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego, charakteryzującego się m.in. wzrostem temperatury ciała, sztywnością mięśni i podwyższonym stężeniem kinazy kreatynowej (CPK). U osób w podeszłym wieku obserwuje się zwiększoną podatność na niedociśnienie, nadmierne uspokojenie oraz objawy pozapiramidowe, a także niewielkie zwiększenie ryzyka zgonu w przypadku otępienia. Zaleca się stopniowe odstawianie sulpirydu, aby uniknąć ostrych objawów odstawienia, takich jak nudności, wymioty, nadmierne pocenie się i bezsenność. Ponadto, sulpiryd może obniżać próg drgawkowy, co wymaga ostrożności u pacjentów z niestabilną padaczką lub historią napadów.
akatyzja, bradykardia, choroba Parkinsona, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, hiperhidroza, hipokaliemia, kinaza kreatynowa, lek przeciwparkinsonowski, napad padaczkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność układu autonomicznego, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, objaw pozapiramidowy, otępienie, próg drgawkowy, ruchy mimowolne, sedacja, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odcinka QT, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zakrzep żylny, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Orizon 0,5 mg
Przedawkowanie rysperydonu, substancji czynnej preparatu Orizon, manifestuje się nasileniem działań farmakologicznych leku, obejmującym przede wszystkim objawy neurologiczne (senność, sedacja, zaburzenia świadomości), pozapiramidowe (sztywność mięśniowa, drżenie, dystonia, akatyzja, dyskineza) oraz kardiologiczne, takie jak tachykardia (>100 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze z możliwością zapaści krążeniowej, wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG oraz ryzyko wystąpienia torsade de pointes – groźnej arytmii komorowej. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne przedawkowanie rysperydonu i paroksetyny, które znacząco zwiększa ryzyko arytmii. W przypadku podejrzenia ostrego zatrucia należy uwzględnić możliwość wielolekowego przedawkowania, co komplikuje obraz kliniczny i wymaga szerokiego monitorowania. Pacjenci z istniejącymi zaburzeniami rytmu serca, wydłużonym odstępem QT, niewydolnością wątroby lub nerek są szczególnie narażeni na ciężkie powikłania.
akatyzja, arytmia komorowa, częstoskurcz komorowy polimorficzny, drgawki, drżenie, dyskineza, dystonia, elektrokardiogram, lek przeciwcholinergiczny, lek sympatykomimetyczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, paroksetyna, przedawkowanie rysperydonu, rysperydon, sedacja, sztywność mięśniowa, tachykardia, torsade de pointes, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zapaść krążeniowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Orizon 2 mg
Preparat Orizon (rysperydon) dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 0,5 mg, 1 mg, 2 mg, 3 mg oraz 4 mg. Dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania w zależności od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz funkcji nerek i wątroby. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zaleca się rozpoczęcie terapii od 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg/dobę drugiego dnia, a optymalna dawka terapeutyczna wynosi 4-6 mg/dobę, podawana raz lub dwa razy na dobę. Dawkowanie powyżej 10 mg/dobę nie zwiększa skuteczności, a dawki powyżej 16 mg/dobę nie są zalecane ze względu na brak danych bezpieczeństwa. U osób starszych dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 1-2 mg dwa razy na dobę. W epizodach maniakalnych w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych dawka początkowa u dorosłych wynosi 2 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 6 mg/dobę. W leczeniu uporczywej agresji w otępieniu alzheimerowskim dawka początkowa to 0,25 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 1 mg dwa razy na dobę, a czas leczenia nie powinien przekraczać 6 tygodni. U dzieci i młodzieży (5-18 lat) dawkowanie zależy od masy ciała, z dawką początkową 0,5 mg/dobę dla masy ≥50 kg i 0,25 mg/dobę dla masy <50 kg, z odpowiednim zwiększaniem dawek.
akatyzja, dawka inicjująca, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, frakcja przeciwpsychotyczna, frakcja rysperydonu, funkcja nerek i wątroby, lek przeciwpsychotyczny, objawy odstawienne, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, otępienie typu alzheimerowskiego, parkinsonizm, preparat depot, ruchy mimowolne, rysperydon, schizofrenia, tabletka powlekana, uporczywa agresja, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zachowania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Atofab 25 mg
Atomoksetyna, substancja czynna leku Atofab, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, które różnią się w zależności od grupy wiekowej. W populacji pediatrycznej najczęściej obserwuje się ból głowy (19%), ból brzucha (18%) oraz zmniejszenie łaknienia (16%), przy czym działania te są zazwyczaj przejściowe i rzadko prowadzą do przerwania terapii (częstość rezygnacji odpowiednio 0,1%, 0,2% i 0,0%). U dorosłych najczęstsze działania niepożądane to zmniejszenie łaknienia (14,9%), nudności (26,7%), suchość w jamie ustnej (18,4%), ból głowy (16,3%) oraz bezsenność (11,3%), z przewagą nasilenia łagodnego do umiarkowanego. Istotne jest monitorowanie parametrów sercowo-naczyniowych, gdyż atomoksetyna może powodować przyspieszenie tętna oraz wzrost ciśnienia tętniczego, a także niedociśnienie ortostatyczne (0,2%) i omdlenia (0,8%). U pacjentów z wolno metabolizującym enzymem CYP2D6 obserwuje się większe zmniejszenie masy ciała (średnio 1,1 kg) w porównaniu do osób z prawidłowym metabolizmem (0,6 kg).
anoreksja, astenia, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, chlorowodorek atomoksetyny, chwiejność emocjonalna, drażliwość, drgawki, drżenie, dyskineza, dyspepsja, dysuria, enzym CYP2D6, hiperhidroza, kołatanie serca, letarg, mydriaza, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niewyraźne widzenie, nudności, objaw Raynauda, obniżenie progu drgawkowego, omdlenie, opóźniony orgazm, parestezja, podwyższone enzymy wątrobowe, priapizm, reakcja alergiczna, senność, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, uszkodzenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zmniejszenie łaknienia, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vetira 100 mg/ml
Produkt leczniczy Vetira zawierający lewetyracetam (100 mg/ml, roztwór doustny) wykazuje profil bezpieczeństwa spójny we wszystkich grupach wiekowych i wskazaniach w leczeniu padaczki. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia. Analiza danych z 3416 pacjentów z badań klinicznych kontrolowanych placebo oraz obserwacji po wprowadzeniu do obrotu pozwoliła na klasyfikację działań niepożądanych według układów narządów i częstości występowania (bardzo często ≥1/10, często ≥1/100 do <1/10, niezbyt często ≥1/1000 do <1/100, rzadko ≥1/10 000 do <1/1000, bardzo rzadko <1/10 000). Szczególną uwagę zwraca występowanie małopłytkowości, leukopenii, pancytopenii, encefalopatii, a także zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, agresja, lęk czy myśli samobójcze. U pacjentów japońskich odnotowano wyższą częstość rabdomiolizy i wzrostu aktywności fosfokinazy kreatynowej.
agranulocytoza, anafilaksja, badanie elektrokardiograficzne, choreoatetoza, dyskineza, encefalopatia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, kontrola placebo, leukopenia, lewetyracetam, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad częściowy, napad padaczkowy, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, podwójne widzenie, rabdomioliza, roztwór doustny, rumień wielopostaciowy, topiramat, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie koordynacji ruchów, zaburzenie psychotyczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kefrenex 300 mg
Kwetiapina, substancja czynna leku Kefrenex, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o unikatowym profilu farmakodynamicznym, wykazującym silne powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2, umiarkowane do dopaminowych D1 i D2 oraz duże do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych. Mechanizm działania obejmuje selektywną blokadę receptorów 5HT2 i umiarkowaną blokadę D2, co przekłada się na skuteczność terapeutyczną w schizofrenii, chorobie afektywnej dwubiegunowej (epizody maniakalne i depresyjne) oraz niższe ryzyko objawów pozapiramidowych (7,8% vs. 8,0% placebo w schizofrenii; 11,2% vs. 11,4% placebo w manii). Skuteczność potwierdzono w dawkach od 75 do 800 mg/dobę, z farmakokinetycznym okresem półtrwania około 7 godzin, a wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin. W leczeniu manii średnia skuteczna dawka wynosiła 600 mg/dobę, a w depresji dwubiegunowej dawki 300-600 mg/dobę wykazały istotną poprawę w skali MADRS. Kwetiapina w skojarzeniu z lekami stabilizującymi nastrój (400-800 mg/dobę) wydłuża czas do nawrotu epizodów zaburzeń nastroju.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, diwalproeks, drżenie, dyskineza, dystonia, działanie niepożądane mózgowo-naczyniowe, epizod depresyjny, epizod maniakalny, kwetiapina, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwpsychotyczny atypowy, lek stabilizujący nastrój, lit, mania, nadciśnienie tętnicze, neuroleptyk klasyczny, neutropenia, niedoczynność tarczycy, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ośrodkowy układ nerwowy, pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, receptor benzodiazepinowy, receptor dopaminowy, receptor histaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, receptor α1-adrenergiczny, receptor α2-adrenergiczny, schemat dawkowania, schizofrenia, sztywność mięśni, transporter norepinefryny, wskaźnik odpowiedzi, zaburzenie schizoafektywne, zaćma, zespół maniakalny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sabril 500 mg
Wigabatryna (Sabril 500 mg) jest lekiem przeciwpadaczkowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, w tym szczególnie istotnych ubytków pola widzenia, występujących u około 33% pacjentów po kilku miesiącach lub latach terapii. W badaniach klinicznych działania niepożądane odnotowano u około 50% leczonych, z dominującymi objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego: u dorosłych sedacja, senność, zmęczenie i zaburzenia koncentracji, a u dzieci podniecenie i niepokój psychoruchowy. Istnieje także ryzyko zwiększenia częstości napadów padaczkowych, w tym stanu padaczkowego, zwłaszcza u pacjentów z napadami mioklonicznymi. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10) – niedokrwistość; często (≥1/100 do <1/10) – zaburzenia psychiczne, w tym hipomania i omamy u dzieci; niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – agresja, depresja, psychoza; rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) – myśli samobójcze; bardzo rzadko (<1/10 000) – zaburzenia neurologiczne, takie jak ataksja, dystonia i dyskineza. Ponadto, obserwowano poważne encefalopatie i zapalenie nerwu wzrokowego o nieznanej częstości.
AlAT, aminotransferaza, AspAT, ataksja, bezdech, bezsenność, bradykardia, depresja, depresja oddechowa, drżenie, dyskineza, dystonia, hemodializa, hipertonia, hipomania, lek przeciwpadaczkowy, mania, myśl samobójcza, napad miokloniczny, niedociśnienie, niedokrwistość, niepokój psychoruchowy, niewydolność nerek, objaw encefalopatyczny, obrzęk cytotoksyczny, obrzęk wewnątrzmielinowy, omam psychiczny, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, psychoza, reakcja paranoidalna, sedacja, senność, śpiączka, splątanie, stan padaczkowy, stupor, ubytek pola widzenia, wigabatryna, zaburzenie koncentracji, zaburzenie pamięci, zapalenie nerwu wzrokowego, zapis elektroencefalograficzny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba parkinsona – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Parkinsona (PD) to przewlekłe, postępujące schorzenie neurodegeneracyjne charakteryzujące się utratą neuronów dopaminergicznych, co prowadzi do objawów motorycznych takich jak drżenie, sztywność mięśniowa, bradykinezja oraz zaburzenia równowagi i postawy. Kompleksowa opieka pielęgniarska obejmuje ocenę zarówno objawów motorycznych (np. drżenie, sztywność, trudności w poruszaniu się, ADL), jak i niemotorycznych (zaburzenia poznawcze, mowy, nastroju, snu, objawy autonomiczne). Do oceny stanu pacjenta stosuje się narzędzia takie jak MDS-UPDRS-III, PDQ-8, PDQ-39, TUG oraz MoCA. Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w monitorowaniu farmakoterapii (np. lewodopa/karbidopa, inhibitory MAO-B, agonisty dopaminy), edukacji pacjentów i rodzin, a także w koordynacji terapii wspomagających, takich jak fizjoterapia, terapia zajęciowa, terapia mowy oraz w razie potrzeby głęboka stymulacja mózgu (DBS). Istotne jest także zarządzanie ryzykiem powikłań, w tym upadków, zaburzeń połykania i aspiracji, oraz wsparcie psychospołeczne pacjentów i opiekunów.
agonista dopaminy, aspiracja, biomarker, bradykinezja, choroba Parkinsona, depresja, drżenie, dysfagia, dyskineza, dyzartria, elektroretinogram, głęboka stymulacja mózgu, hipotonia ortostatyczna, lek antycholinergiczny, lewodopa/karbidopa, neurogeneza, odleżyna, osteoporoza, przełom nadciśnieniowy, schorzenie neurodegeneracyjne, schorzenie postępujące, stan zapalny, sztywność mięśniowa, zaburzenie chodu, zaburzenie mowy, zaburzenie nastroju, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie postawy, zaburzenie równowagi, zaburzenie snu, zapalenie płuc, zaparcie, zespół wypalenia zawodowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alventa 150 mg
Alventa, zawierająca chlorowodorek wenlafaksyny w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 37,5 mg, 75 mg, 150 mg), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych. Najczęściej (>1/10) obserwuje się nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, w tym nocne poty. Szczególną uwagę należy zwrócić na zespół odstawienny po nagłym przerwaniu terapii, objawiający się zawrotami głowy, parestezjami, zaburzeniami snu, lękiem, nudnościami, drżeniem, bólami głowy, objawami grypopodobnymi oraz nadciśnieniem. U pacjentów pediatrycznych (6-17 lat) profil działań niepożądanych jest podobny do dorosłych, z dodatkowymi objawami takimi jak zmniejszenie apetytu i masy ciała, podwyższenie ciśnienia tętniczego, wzrost cholesterolu, myśli samobójcze, zwiększona wrogość oraz samookaleczenia. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes, migotanie komór), wydłużenie odstępu QT, kardiomiopatię stresową, rabdomiolizę, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona), oraz zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia).
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, depersonalizacja, drgawki, drżenie, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, eozynofilia płucna, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kardiomiopatia Takotsubo, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, migotanie komór, myśli samobójcze, nadciśnienie, nadmierne pocenie, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe wydzielanie ADH, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudności, objawy grypopodobne, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, pobudzenie, podwyższone ciśnienie krwi, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w jamie ustnej, szumy uszne, tachykardia, tachykardia komorowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia czucia, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Duloksetyna – Działania niepożądane
Duloksetyna, jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), jest stosowana w leczeniu dużych zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych uogólnionych oraz neuropatii cukrzycowej. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje często występujące działania niepożądane, takie jak nudności, ból głowy, suchość w jamie ustnej, senność i zawroty głowy, które zazwyczaj mają charakter przejściowy i łagodny do umiarkowanego. Wśród poważniejszych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na ryzyko zespołu serotoninowego, zaburzeń rytmu serca (w tym migotania przedsionków), nadciśnienia tętniczego i przełomu nadciśnieniowego, hepatotoksyczności (w tym zapalenia wątroby i niewydolności wątroby), a także ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona. Wartości kliniczne obejmują częstość występowania ≥1/10 dla nudności i suchości w jamie ustnej, a także konieczność monitorowania enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna) oraz parametrów ciśnienia tętniczego i glikemii, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą. Objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu i nudności, występują często i wymagają stopniowego zmniejszania dawki.
akatyzja, choroba afektywna dwubiegunowa, dyskineza, eozynofilowe zapalenie płuc, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra, krwotok z przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, neuropatia cukrzycowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, przełom nadciśnieniowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowa choroba płuc, suchość jamy ustnej, uszkodzenie wątroby, zaburzenie lękowe uogólnione, zapalenie naczyń skóry, zespół nadwrażliwości, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedawkowanie – Abilium 10 mg
Przedawkowanie arypiprazolu, nawet w dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne (do 1260 mg u dorosłych i do 195 mg u dzieci), nie zakończyło się zgonem, jednak wiąże się z występowaniem istotnych objawów klinicznych. U dorosłych dominują letarg, senność, tachykardia, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka). U dzieci obserwuje się senność, przejściową utratę świadomości oraz objawy pozapiramidowe, takie jak dystonia, dyskineza i akatyzja. Warto podkreślić, że objawy neurologiczne i krążeniowe są bardziej nasilone u dorosłych, natomiast objawy pozapiramidowe częściej dotyczą populacji pediatrycznej.
akatyzja, arypiprazol, dyskineza, dystonia, EKG, hemodializa, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, letarg, monitorowanie układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, objawy pozapiramidowe, pole pod krzywą stężenia leku, senność, stężenie leku w osoczu, tachykardia, utrata świadomości, węgiel aktywowany, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gabapentin Teva 600 mg
Gabapentin Teva, stosowany w terapii padaczki oraz bólu neuropatycznego, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo częste (≥1/10), częste (≥1/100 do <1/10), niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100), rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadkie (<1/10 000) oraz o nieznanej częstości. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu nerwowego (senność, zawroty głowy, ataksja), układu psychicznego (depresja, lęk, zaburzenia myślenia) oraz objawów odstawienia, które mogą pojawić się w ciągu 48 godzin po przerwaniu leczenia i obejmują m.in. niepokój, bezsenność, nudności, drżenia i bóle głowy. U pacjentów z niewydolnością nerek poddawanych hemodializom odnotowano miopatie z podwyższonym stężeniem kinazy kreatynowej. W populacji pediatrycznej dominują zakażenia dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, drgawki oraz agresywne zachowania i hiperkinezy.
agresja, ataksja, ból neuropatyczny, choreoatetoza, depresja oddechowa, drgawka, drgawki kloniczne, dysfagia, dyskineza, dystonia, gabapentyna, ginekomastia, hemodializa, hiperglikemia, hiperkineza, hipertrofia piersi, hipoglikemia, hiponatremia, kinaza kreatynowa, kołatanie serca, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, miopatia, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niedowidzenie, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, padaczka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, schyłkowa niewydolność nerek, senność, szumy uszne, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia seksualne, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Epilantin 200 mg
Profil bezpieczeństwa lakozamidu, substancji czynnej leku Epilantin, został szczegółowo oceniony na podstawie danych z kontrolowanych badań klinicznych placebo u 1308 pacjentów z napadami częściowymi. Działania niepożądane wystąpiły u 61,9% pacjentów leczonych lakozamidem w porównaniu do 35,2% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia, bóle głowy, nudności oraz podwójne widzenie, zwykle o łagodnym do umiarkowanego nasileniu. Występowały one w sposób zależny od dawki i często ustępowały po jej zmniejszeniu. Lakozamid powoduje wydłużenie odstępu PR, co może skutkować blokiem przedsionkowo-komorowym, omdleniami i bradykardią; blok P-K I stopnia występował u 0,7% pacjentów przy dawce 200 mg, 0,5% przy 600 mg, a po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano także bloki II i III stopnia. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 12,2% w grupie lakozamidu i 1,6% w grupie placebo, najczęściej z powodu zawrotów głowy.
agranulocytoza, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, ból głowy, bradykardia, częściowy napad padaczkowy, dyskineza, dyzartria, hipestezja, karbamazepina o kontrolowanym uwalnianiu, letarg, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie przedsionków, napad miokloniczny, nietypowe zachowanie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, omdlenie, osłabienie apetytu, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, podwójne widzenie, senność, tachyarytmia komorowa, trzepotanie przedsionków, wielonarządowa reakcja nadwrażliwości, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie poznawcze, zapalenie gardła, zapalenie nosogardła, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzine Orion 10 mg
Hydroksyzyna, lek przeciwhistaminowy, wykazuje przede wszystkim działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, manifestujące się sennością (13,74% pacjentów przy dawce 50 mg/dobę), zmęczeniem (1,36%) oraz zawrotami głowy. Efekty te zwykle ustępują po kilku dniach terapii. Wśród innych często obserwowanych działań niepożądanych znajdują się suchość w jamie ustnej (1,22%), bóle głowy (1,63%) oraz reakcje przeciwcholinergiczne i nadwrażliwości. Rzadziej występują poważniejsze objawy, takie jak drgawki, dezorientacja, omamy, a także zaburzenia rytmu serca, w tym zatrzymanie akcji serca i migotanie komór. Hydroksyzyna może również powodować wydłużenie odstępu QT, co zwiększa ryzyko torsade de pointes, szczególnie niebezpiecznego polimorficznego częstoskurczu komorowego.
anafilaksja, częstoskurcz komorowy, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dezorientacja, dyskineza, dystonia, działanie przeciwmuskarynowe, działanie sedatywne, efekt przeciwcholinergiczny, hydroksyzyna, lek przeciwhistaminowy, małopłytkowość, MedDRA, migotanie komór, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, omam, parestezja, pemfigoid, pokrzywka, polimorficzny częstoskurcz komorowy, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, splątanie, tik, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, wysypka grudkowo-plamkowa, wysypka polekowa, wysypka rumieniowa, zaburzenie akomodacji, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększenie transaminaz - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tianesal 12,5 mg
Profil bezpieczeństwa soli sodowej tianeptyny w dawce 12,5 mg charakteryzuje się przeważnie łagodnymi działaniami niepożądanymi, najczęściej obejmującymi nudności, zaparcia, ból brzucha, senność, bóle głowy, suchość w jamie ustnej oraz zawroty głowy o pochodzeniu błędnikowym. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania, gdzie często (≥1/100 do <1/10) występują m.in. jadłowstręt, koszmary senne, bezsenność, tachykardia, ból w klatce piersiowej, duszność, a także objawy ze strony przewodu pokarmowego takie jak nudności, wymioty, zaparcia i wzdęcia. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwuje się nadużywanie i uzależnienie, szczególnie u osób poniżej 50 roku życia z historią uzależnień, a także reakcje skórne typu wysypka i pokrzywka. Częstość występowania hiponatremii oraz zaburzeń pozapiramidowych pozostaje nieznana, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból lędźwiowy, ból mięśniowy, ból w klatce piersiowej, ból żołądka, drżenie, duszność, dyskineza, hiponatremia, jadłowstręt, koszmar senny, myśli samobójcze, nudności, omamy, omdlenie, osłabienie, pokrzywka, senność, skurcz dodatkowy, sól sodowa tianeptyny, stan splątania, suchość błony śluzowej jamy ustnej, suchość jamy ustnej, świąd, tachykardia, tianeptyna, trądzik, uczucie ściśniętego gardła, uderzenia gorąca, uzależnienie od leku, wymioty, wysypka grudkowo-plamista, wysypka rumieniowa, wzdęcie, zaburzenia pozapiramidowe, zapalenie pęcherzowe skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ryspolit 1 mg/ml
Ryspolit (rysperydon 1 mg/ml) jest związany z licznymi działaniami niepożądanymi, z których najczęstsze (≥10%) to parkinsonizm, sedacja/senność, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja wykazują zależność od dawki. Zespół pozapiramidowy manifestuje się różnorodnie, obejmując parkinsonizm (m.in. bradykinezja, drżenie spoczynkowe), akatyzję, dystonię i dyskinezy. Poważne działania neurologiczne to złośliwy zespół neuroleptyczny, późne dyskinezy, napady drgawkowe oraz zaburzenia naczyniowo-mózgowe. Hiperprolaktynemia może prowadzić do ginekomastii, zaburzeń miesiączkowania, mlekotoku i zaburzeń płodności. Metabolicznie obserwuje się cukrzycę (0,43% w badaniach klinicznych), hiperglikemię, istotne zwiększenie masy ciała (≥7% masy początkowej u 18% pacjentów) oraz zaburzenia lipidowe. Ryzyko kardiologiczne obejmuje wydłużenie QT, arytmie komorowe, nagły zgon, nadciśnienie i niedociśnienie, w tym ortostatyczne. Zgłaszano również żylne choroby zakrzepowo-zatorowe o nieznanej częstości.
agranulocytoza, akatyzja, akineza, amenorrhea, arytmia komorowa, bezsenność, ból głowy, bradykinezja, cukrzyca, cukrzycowa kwasica ketonowa, dyskineza, dystonia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipokineza, małopłytkowość, mlekotok, nagły zgon, napad drgawkowy, neutropenia, niedokrwienie mózgu, niedokrwistość, noworodkowy zespół odstawienny, parkinsonizm, późne dyskinezy, priapizm, przemijający napad niedokrwienny, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rysperydon, sedacja, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia lipidowe, zaburzenia miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatrzymanie akcji serca, zespół pozapiramidowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dopamar mite 100 mg + 25 mg
Dopamar mite to lek zawierający 100 mg lewodopy i 25 mg karbidopy w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, stosowany w terapii choroby Parkinsona. Najczęstsze działania niepożądane obejmują dyskinezy (ruchy pląsawicze, dystoniczne i inne mimowolne), nudności oraz zaburzenia układu nerwowego, takie jak pląsawica, dystonia, zjawisko „on-off” i bradykinezja, które mogą pojawić się po kilku miesiącach lub latach leczenia. W terapii należy monitorować ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego, nadmiernej senności i nagłego zasypiania. Zaburzenia psychiczne, w tym omamy, splątanie, depresja, zaburzenia kontroli bodźców (np. patologiczna skłonność do hazardu, kompulsywne zachowania) oraz zespół dysregulacji dopaminowej (DDS) są istotnymi powikłaniami wymagającymi modyfikacji leczenia. W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się często hipotonię ortostatyczną, kołatanie serca i nieregularną czynność serca, a także rzadziej nadciśnienie tętnicze i zapalenie żył.
agranulocytoza, bradykinezja, czerniak złośliwy, dysfagia, dyskineza, dystonia, epizod psychotyczny, hipotonia ortostatyczna, jadłowstręt, kurcz powiek, leukopenia, lewodopa z karbidopą, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nudności, omamy, otępienie, owrzodzenie dwunastnicy, parestezja, plamica Schönleina-Henocha, pląsawica, priapizm, ruchy pląsawicze, skurcz mięśni, ślinotok, splątanie, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia pozapiramidowe, zaparcie, zespół dysregulacji dopaminowej, zespół Hornera, zjawisko on-off, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bulgaplin 150 mg
Pregabalina, substancja czynna Bulgaplinu, została przebadana klinicznie na ponad 8900 pacjentach, w tym ponad 5600 w badaniach kontrolowanych placebo metodą podwójnie ślepej próby. Działania niepożądane były głównie łagodne lub umiarkowane, z odsetkiem odstawień z powodu działań niepożądanych wynoszącym 12% w grupie pregabaliny vs 5% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane to zawroty głowy i senność, szczególnie nasilone u pacjentów z ośrodkowym bólem neuropatycznym po urazie rdzenia kręgowego. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania, z kategoriami od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000). Wśród często występujących działań wymienia się m.in. zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zwiększenie apetytu, zaburzenia psychiczne (euforia, splątanie, bezsenność), zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy, senność, bóle głowy), zaburzenia oka (nieostre i podwójne widzenie), a także obrzęki obwodowe i zwiększenie masy ciała.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arytmia zatokowa, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, bradykardia zatokowa, depersonalizacja, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, hipokineza, jaskrawe widzenie, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, parkinsonizm, pregabalina, przeczulica, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja moczu, senność, tachykardia zatokowa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uraz rdzenia kręgowego, uzależnienie lekowe, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia połykania, zachowanie samobójcze, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxcarbazepin NeuroPharma 150 mg
Przedawkowanie okskarbazepiny, zarejestrowane w dawkach sięgających nawet 48 000 mg, prowadzi do wieloukładowych objawów klinicznych, w tym hiponatremii, zaburzeń neurologicznych (senność, ataksja, drgawki, śpiączka), zaburzeń rytmu serca (wydłużenie QTc), a także objawów ze strony układu oddechowego i naczyniowego (duszność, niedociśnienie). Diagnostyka powinna obejmować monitorowanie parametrów życiowych, w tym EKG i funkcji oddechowych, oraz ocenę stężenia okskarbazepiny we krwi, choć ciężkość objawów nie zawsze koreluje z poziomem leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami układu krążenia i niewydolnością nerek.
ataksja, ból głowy, drgawki, drżenie, duszność, dyskineza, hemodializa, hiperkineza, hiponatremia, lek przeciwpadaczkowy, niedociśnienie, nieostre widzenie, nudności, oczopląs, oddział intensywnej terapii, okskarbazepina, płukanie żołądka, podwójne widzenie, równowaga elektrolitowa, senność, śpiączka, stan splątania, utrata przytomności, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QTc, wymioty, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pregabalin Vivanta 300 mg
Pregabalina Vivanta, dostępna w kapsułkach twardych w dawkach 75 mg, 150 mg i 300 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które w badaniach klinicznych występowały u ponad 8900 pacjentów, z czego 12% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, głównie zawrotów głowy i senności. Najczęstsze działania niepożądane to zawroty głowy i senność (bardzo często, ≥1/10), a także zaburzenia psychiczne (często), takie jak nastrój euforyczny, splątanie, drażliwość, oraz zaburzenia układu nerwowego, w tym ataksja i parestezje. Rzadziej obserwowano poważne reakcje, takie jak obrzęk naczynioruchowy, drgawki, rabdomiolizę, niewydolność wątroby i reakcje skórne typu Zespół Stevensa-Johnsona. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, z najczęstszymi działaniami niepożądanymi w postaci senności, gorączki i zakażeń górnych dróg oddechowych.
ataksja, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, ból neuropatyczny, bradykardia zatokowa, drgawki, drgawki kloniczne, duszność, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad paniki, neutropenia, niedociśnienie, niedoczulica, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka ogniskowa, parestezje, podwójne widzenie, pregabalina, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja moczu, senność, skąpomocz, tachykardia, uraz rdzenia kręgowego, uzależnienie lekowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie QT, zaburzenia erekcji, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nosogardła, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół parkinsonowski, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Medikinet CR 10 mg 10 mg
Chlorowodorek metylofenidatu w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu Medikinet CR wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układ nerwowy, psychiczny, sercowo-naczyniowy, pokarmowy, skórny oraz inne układy. Najczęściej obserwuje się ból głowy (≥1/10), bezsenność i nerwowość (≥1/10), tachykardię, kołatanie serca (≥1/100 do <1/10), nudności i suchość w jamie ustnej (≥1/10). Rzadziej występują poważne objawy, takie jak drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, próby samobójcze, zatrzymanie krążenia czy zawał mięśnia sercowego (<1/10 000). Występują także zaburzenia naczyniowo-mózgowe, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość) oraz zmiany w funkcji wątroby, w tym wzrost aktywności enzymów wątrobowych i rzadkie przypadki śpiączki wątrobowej. Objawy te wymagają szczególnej uwagi, zwłaszcza u pacjentów dorosłych, u których niektóre działania niepożądane występują częściej.
afazja, akatyzja, bradykardia, chlorowodorek metylofenidatu, dusznica bolesna, dyskineza, dyspepsja, jadłowstręt, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, krwiomocz, krwotok mózgowy, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy typu grand mal, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pancytopenia, parestezja, plamica małopłytkowa, pokrzywka, priapizm, próba samobójcza, reakcja anafilaktyczna, rumień, rumień wielopostaciowy, skurcz dodatkowy komór, śpiączka wątrobowa, szczękościsk, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, udar naczyniowy mózgu, wysypka polekowa, zaburzenie akomodacji, zaburzenie erekcji, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zapalenie nosogardzieli, zapalenie tętnic mózgowych, zapalenie żołądka i jelit, zawał mięśnia sercowego, zespół suchego oka, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbamazepina Tillomed 200 mg
Karbamazepina Tillomed 200 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są zależne od dawki oraz schematu leczenia (monoterapia vs terapia skojarzona). Najczęściej obserwuje się objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak ataksja, zawroty głowy, senność, sedacja i podwójne widzenie, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) oraz reakcje alergiczne skórne. Działania niepożądane hematologiczne, w tym leukopenia (≥1/10), małopłytkowość i eozynofilia (≥1/100 do <1/10), mogą być poważne, a w rzadkich przypadkach występuje agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna czy depresja szpiku kostnego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu DRESS oraz ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella, które stanowią zagrożenie życia. Hiponatremia (≥1/100 do <1/10) i zatrzymanie płynów są częstymi efektami endokrynologicznymi, wynikającymi z działania leku na mechanizmy podobne do ADH, co może prowadzić do zatrucia wodnego z objawami neurologicznymi.
agranulocytoza, ataksja, depresja szpiku kostnego, dyskineza, dyzartria, eozynofilia, gamma-glutamylotransferaza, hiponatremia, hormon tyreotropowy, karbamazepina, L-tyroksyna, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, osteomalacja kości, osteopenia, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezje, polineuropatia, reakcja alergiczna skórna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, stężenie karbamazepiny, zaburzenia akomodacji, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wątroby, zatrucie wodne, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zanikających dróg żółciowych, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zopridoxin 5 mg
Zopridoxin, zawierający olanzapinę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami metabolicznymi i neurologicznymi. Najczęściej obserwuje się istotny przyrost masy ciała, który po 47 dniach terapii dotyczy 22,2% pacjentów (≥7% wzrost masy ciała), a przy długotrwałym stosowaniu (≥48 tygodni) wzrost ten występuje u 64,4% pacjentów. Ponadto, bardzo często notuje się wzrost stężenia cholesterolu (≥6,2 mmol/l), glukozy (≥7 mmol/l) i triglicerydów (≥2,26 mmol/l), co wymaga regularnego monitorowania parametrów metabolicznych. Wśród działań neurologicznych dominują senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm oraz dyskinezy, a także rzadziej występujące napady drgawek, dystonia i złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN), stanowiący zagrożenie życia. Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość nasilenia cukrzycy, prowadzącego do kwasicy ketonowej lub śpiączki, a także na powikłania kardiologiczne, takie jak wydłużenie odstępu QTc, częstoskurcz komorowy, migotanie komór oraz ryzyko nagłej śmierci.
akatyzja, amnezja, brak miesiączki, cholesterol, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyskinezy późne, dystonia, dyzartria, eozynofilia, ginekomastia, glukoza, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperprolaktynemia, jąkanie, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, nagła śmierć sercowa, napady drgawkowe, neutropenia, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, senność, śpiączka, triglicerydy, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zakrzepica zatorowa, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Requip-Modutab 8 mg
Ropinirol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Requip-Modutab) stosowany w leczeniu choroby Parkinsona wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które różnią się częstością i nasileniem w zależności od trybu leczenia (monoterapia vs terapia skojarzona z lewodopą). Do najczęstszych działań należą senność (bardzo często, ≥1/10), nudności (bardzo często), omamy i splątanie (często, ≥1/100 do <1/10) w monoterapii oraz dyskinezy (bardzo często) w terapii skojarzonej. Inne istotne działania to niedociśnienie ortostatyczne (często w monoterapii, niezbyt często w terapii skojarzonej), zawroty głowy, zaparcia, zgaga, wymioty, obrzęki obwodowe oraz reakcje nadwrażliwości o częstości nieznanej. Zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard, hiperseksualność czy kompulsywne zachowania, również zostały zgłoszone z częstością nieznaną i wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
agonista dopaminy, apatia, badanie kliniczne, ból brzucha, choroba Parkinsona, czkawka, depresja, dyskineza, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, hiperseksualność, kompulsywne jedzenie, lewodopa, majaczenie, mania, nagły napad snu, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk nóg, obrzęk obwodowy, omamy, paranoja, patologiczny hazard, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, reakcja psychotyczna, ropinirol, senność, splątanie, spontaniczna erekcja, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, urojenia, wymioty, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół dysregulacji dopaminergicznej, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zgaga, zwiększone libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Epilantin 100 mg
Lakozamid (Epilantin) wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, potwierdzony w badaniach klinicznych i obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. W badaniach wspomagających leczenie napadów częściowych, 61,9% pacjentów leczonych lakozamidem zgłaszało co najmniej jedno działanie niepożądane, w porównaniu do 35,2% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia, bóle głowy, nudności i podwójne widzenie, zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Działania te wykazują zależność od dawki i często ustępują po jej zmniejszeniu. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 12,2% w grupie lakozamidu, najczęściej z powodu zawrotów głowy. W monoterapii porównującej lakozamid z karbamazepiną CR, częstość przerwania leczenia była niższa dla lakozamidu (10,6% vs 15,6%). U pacjentów z uogólnioną padaczką idiopatyczną z napadami toniczno-klonicznymi pierwotnie uogólnionymi (PGTCS) profil bezpieczeństwa był podobny, z dodatkowymi działaniami niepożądanymi, takimi jak padaczka miokloniczna (2,5% vs 0%) i ataksja (3,3% vs 0%).
agranulocytoza, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, blok przedsionkowo-komorowy wyższego stopnia, bradykardia, dawka nasycająca, dyskineza, dyzartria, hipestezja, karbamazepina o kontrolowanym uwalnianiu, lakozamid, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na lek, napad miokloniczny, napad toniczno-kloniczny, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka idiopatyczna, padaczka miokloniczna, parestezja, podwójne widzenie, szumy uszne, tachyarytmia komorowa, trzepotanie przedsionków, wielonarządowa reakcja nadwrażliwości, wydłużenie odstępu PR, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenia poznawcze, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aparxon PR 2 mg
Ropinirol, agonista dopaminy stosowany w leczeniu choroby Parkinsona, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które różnią się częstością występowania w zależności od schematu leczenia (monoterapia vs terapia skojarzona z lewodopą). Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują senność (bardzo często), omamy i splątanie (często), nudności (bardzo często), niedociśnienie ortostatyczne (często) oraz obrzęk obwodowy (często). Rzadziej występują dyskinezy, zawroty głowy, wymioty, zaparcia i zgaga. Zgłaszano również reakcje nadwrażliwości o częstości nieznanej, takie jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy i wysypka. Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia psychiczne, w tym reakcje psychotyczne, zaburzenia kontroli impulsów (np. patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne zakupy), manię oraz agresję, które mogą wymagać modyfikacji terapii.
agonista dopaminy, ból brzucha, choroba Parkinsona, dysfagia, dyskineza, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, hiperseksualność, lewodopa, majaczenie, nagłe zasypianie, niedociśnienie ortostatyczne, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, omamy, omdlenie, paranoja, patologiczny hazard, pokrzywka, priapizm, reakcja nadwrażliwości, reakcja psychotyczna, ropinirol, senność, splątanie, urojenia, wymioty, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie wątroby, zaparcie, zawroty głowy, zespół odstawienia agonisty dopaminy, zespół rozregulowania dopaminy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivastigmin NeuroPharma 1,5 mg
Rywastygmina jest stosowana w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego oraz otępienia związanego z chorobą Parkinsona, jednak jej profil bezpieczeństwa wymaga szczególnej uwagi. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności (38%) i wymioty (23%), zwłaszcza w fazie dostosowywania dawki. Kobiety wykazują większą wrażliwość na działania niepożądane ze strony układu pokarmowego oraz większe ryzyko redukcji masy ciała. Do bardzo często występujących działań należą także brak łaknienia, zawroty głowy oraz biegunka. Często obserwuje się pobudzenie, splątanie, lęk, bóle głowy, senność, drżenie, bóle brzucha, dyspepsję, nadmierne pocenie, zmęczenie, astenia oraz zmniejszenie masy ciała. Rzadziej występują bezsenność, depresja, omdlenia, podwyższone wartości enzymów wątrobowych, a także upadki. Poważne, choć rzadkie działania niepożądane obejmują drgawki, dławicę piersiową, chorobę wrzodową, wysypki, zakażenia dróg moczowych, omamy, objawy pozapiramidowe, zaburzenia rytmu serca i krwawienia z przewodu pokarmowego.
agresja, alergiczne zapalenie skóry, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, brak łaknienia, chód parkinsonowski, choroba wrzodowa żołądka, depresja, dławica piersiowa, drgawki, drżenie, dyskineza, dyspepsja, dystonia, hipokineza, krwawienie z przewodu pokarmowego, majaczenie, migotanie przedsionków, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, nadmierne wydzielanie śliny, niepokój ruchowy, nietrzymanie moczu, nudności, objawy pozapiramidowe, odwodnienie, omamy, omdlenie, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie związane z chorobą Parkinsona, pęknięcie przełyku, pokrzywka, rywastygmina, senność, splątanie, spowolnienie ruchowe, świąd, sztywność typu koła zębatego, tachykardia, wymioty, wysypka, zaburzenia chodu, zaburzenia żołądka i jelit, zakażenie dróg moczowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół chorego węzła zatokowego, zmniejszony apetyt - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Risperon 2 mg
Risperon (rysperydon) jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 1 mg, 2 mg, 3 mg i 4 mg, a dawkowanie należy dostosować do wskazania, wieku pacjenta oraz stanu klinicznego. W leczeniu schizofrenii u dorosłych dawka początkowa wynosi 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 4 mg/dobę drugiego dnia, a optymalna dawka terapeutyczna to 4-6 mg/dobę, nie przekraczając 10 mg/dobę ze względu na ryzyko objawów pozapiramidowych. U osób w podeszłym wieku dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 1-2 mg dwa razy na dobę. W leczeniu epizodów maniakalnych dawka początkowa u dorosłych to 2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 6 mg/dobę, natomiast u osób starszych dawka początkowa wynosi 0,5 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 1-2 mg dwa razy na dobę. W przypadku uporczywej agresji w otępieniu Alzheimera dawka początkowa to 0,25 mg dwa razy na dobę, z optymalną dawką 0,5 mg dwa razy na dobę, a maksymalna dawka nie powinna przekraczać 2 mg/dobę. U dzieci i młodzieży (5-18 lat) z zaburzeniami zachowania dawka zależy od masy ciała: dla ≥50 kg początkowo 0,5 mg/dobę (optymalnie 1 mg/dobę, max 1,5 mg/dobę), dla <50 kg początkowo 0,25 mg/dobę (optymalnie 0,5 mg/dobę, max 0,75 mg/dobę). Risperon nie jest zalecany u dzieci poniżej 5 lat oraz u osób poniżej 18 lat w leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych ze względu na brak danych skuteczności.
agresja w otępieniu, akatyzja, choroba Alzheimera, dawka terapeutyczna, dyskineza, dystonia, epizod maniakalny, lek przeciwparkinsonowski, lek przeciwpsychotyczny, objaw psychotyczny, objawy pozapiramidowe, otępienie w chorobie Alzheimera, podanie doustne, ruch mimowolny, rysperydon, schizofrenia, tabletka powlekana, uporczywa agresja w otępieniu, wywiad lekarski, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zachowania, zespół odstawienny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sertagen 50 mg
Sertagen, zawierający sertralinę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęściej występują nudności oraz zaburzenia seksualne, takie jak niezdolność do ejakulacji u 14% mężczyzn leczonych na zespół lęku społecznego (w porównaniu do 0% w grupie placebo). Profil działań niepożądanych jest podobny we wszystkich wskazaniach terapeutycznych, w tym depresji, zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych, napadach paniki i PTSD. Działania te są często zależne od dawki i mogą ustępować podczas kontynuacji terapii, rzadko wymagając odstawienia leku. Wśród zgłaszanych działań niepożądanych znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (bezsenność, lęk, depresja, myśli samobójcze), neurologiczne (zawroty głowy, drżenia, zaburzenia ruchowe), sercowo-naczyniowe (tachykardia, wydłużenie QTc), żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty), a także reakcje skórne i zaburzenia endokrynologiczne. U pacjentów starszych istnieje ryzyko hiponatremii, a u dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych jest zbliżony do dorosłych, z częstością występowania m.in. bólów głowy (22%), bezsenności (21%) i nudności (15%).
aminotransferaza alaninowa, drgawka, dysfagia, dyskineza, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hiperwentylacja, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra, leukopenia, małopłytkowość, mania, martwica naskórka, nadwrażliwość, napad paniki, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, omam, parestezja, plamica, powiększenie węzłów chłonnych, rabdomioliza, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, tachykardia, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie repolaryzacji komór serca, zaburzenie seksualne, zaburzenie wytrysku, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zawał serca, zespół lęku społecznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Medikinet CR 50 mg 50 mg
Chlorowodorek metylofenidatu, substancja czynna leku Medikinet CR (kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które klasyfikowane są według częstości występowania od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Najczęściej obserwowane działania dotyczą ośrodkowego układu nerwowego i sfery psychicznej, w tym ból głowy (bardzo często), bezsenność, nerwowość, drżenie, senność, zawroty głowy, a także zaburzenia psychiczne takie jak agresja, lęk, depresja, zmniejszenie libido oraz myśli samobójcze. Rzadziej występują poważne powikłania neurologiczne, np. drgawki, ruchy choreoatetotyczne czy złośliwy zespół neuroleptyczny. W układzie sercowo-naczyniowym często obserwuje się tachykardię, kołatanie serca i nadciśnienie tętnicze, a bardzo rzadko zatrzymanie krążenia i zawał mięśnia sercowego. Działania niepożądane obejmują również objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, suchość w jamie ustnej, ból brzucha, wymioty), zaburzenia hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, pancytopenia) oraz zmniejszenie masy ciała i wzrostu u dzieci przy długotrwałym stosowaniu.
ADHD, apatia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból w klatce piersiowej, bradykardia, chlorowodorek metylofenidatu, depresja, drgawka, drżenie, dusznica bolesna, dyskineza, ginekomastia, hiperaktywność psychoruchowa, jadłowstręt, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, kołatanie serca, krwiomocz, krwotok mózgowy, labilność emocjonalna, lęk, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, nastrój depresyjny, nerwowość, niedokrwienne zaburzenie neurologiczne, niedokrwistość, niewyraźne widzenie, nudność, objaw Raynauda, obwodowe marznięcie, ośrodkowy układ nerwowy, pancytopenia, plamica małopłytkowa, podwójne widzenie, priapizm, próba samobójcza, ruch choreoatetotyczny, senność, skurcz dodatkowy komór, śpiączka wątrobowa, suchość w jamie ustnej, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, udar naczyniowy mózgu, uzależnienie, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie snu, zahamowanie wzrostu, zapalenie naczyń, zapalenie nosogardzieli, zapalenie żołądka i jelit, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy, zespół suchego oka, zespół Tourette’a, złośliwy zespół neuroleptyczny