Działania niepożądane
Aparxon PR 2 mg

Działania niepożądane ropinirolu – systematyczny przegląd bezpieczeństwa stosowania produktu Aparxon PR

Ropinirol (Aparxon PR, 2 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu) jest substancją aktywną należącą do grupy agonistów dopaminy, stosowaną w leczeniu choroby Parkinsona. Jak każdy lek, ropinirol może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa tego leku na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane ropinirolu zostały sklasyfikowane według następującej konwencji częstości:²

• Bardzo często: występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u 1 do 10 na 100 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u 1 do 10 na 10 000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Różnice w profilu bezpieczeństwa – monoterapia vs. terapia skojarzona

W charakterystyce działań niepożądanych produktu Aparxon PR istotne jest rozróżnienie między działaniami raportowanymi podczas monoterapii (stosowanie samego ropinirolu) a terapii skojarzonej (zazwyczaj w połączeniu z lewodopą). Ta różnica ma znaczenie kliniczne, ponieważ niektóre działania niepożądane mogą występować z różną częstotliwością lub nasileniem zależnie od schematu leczenia.³

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia układu immunologicznego

Z częstością nieznaną raportowano reakcje nadwrażliwości, które mogą obejmować:⁴

• Pokrzywkę – charakteryzującą się swędzącymi, uniesionymi bąblami na skórze
• Obrzęk naczynioruchowy – poważną reakcję alergiczną z obrzękiem twarzy, warg, języka lub gardła
• Wysypkę – różne zmiany skórne o charakterze zapalnym
• Świąd – uporczywe uczucie swędzenia skóry

Zaburzenia psychiczne

W zakresie zaburzeń psychicznych obserwowano następujące działania niepożądane:⁵

• Często:
  • Omamy – postrzeganie nieistniejących obiektów, dźwięków lub innych bodźców
  • Splątanie – stan dezorientacji i zaburzeń świadomości
• Niezbyt często:
  • Reakcje psychotyczne (inne niż omamy) obejmujące:
    • Majaczenie – zaburzenia świadomości z dezorientacją i pobudzeniem
    • Urojenia – fałszywe, silne przekonania utrzymujące się mimo dowodów przeciwnych
    • Paranoja – nieuzasadnione przekonanie o zagrożeniu ze strony innych osób

Z częstością nieznaną raportowano również:⁶

• Zaburzenia kontroli impulsów, które mogą obejmować:
  • Skłonność do patologicznego hazardu – niekontrolowany przymus uprawiania hazardu
  • Zwiększenie libido – wzmożony popęd seksualny
  • Hiperseksualność – nadmierna aktywność seksualna
  • Kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie – niekontrolowane zachowania związane z zakupami
  • Gwałtowne objadanie się i jedzenie kompulsywne – zaburzenia odżywiania związane z utratą kontroli nad ilością spożywanego pokarmu
• Manię – stan nadmiernego pobudzenia i euforii
• Agresję – zachowania agresywne związane z reakcjami psychotycznymi lub objawami kompulsywnymi
• Zespół rozregulowania dopaminy – zaburzenie związane z niewłaściwym użyciem leków dopaminergicznych

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego obserwowano:⁷

• Bardzo często:
  • Senność – nadmierna potrzeba snu
  • Omdlenie – krótkotrwała utrata przytomności
• Często:
  • Dyskineza – mimowolne ruchy, które mogą wystąpić szczególnie u pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona w okresie początkowego dobierania dawki ropinirolu
  • Zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego) – uczucie wirowania lub utraty równowagi
  • Nagłe zasypianie – epizody niespodziewanego zaśnięcia bez wcześniejszej senności
• Niezbyt często:
  • Niepohamowana senność w ciągu dnia – trudne do opanowania epizody zasypiania

Zaburzenia naczyniowe

W zakresie układu naczyniowego raportowano:⁸

• Często:
  • Niedociśnienie ortostatyczne – spadek ciśnienia tętniczego podczas zmiany pozycji ciała na wyprostowaną
  • Niedociśnienie – obniżone ciśnienie tętnicze krwi
• Niezbyt często: podobnie, niedociśnienie ortostatyczne i niedociśnienie

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Z częstością nieznaną obserwowano:⁹

• Czkawkę – mimowolne, powtarzające się skurcze przepony

Zaburzenia żołądka i jelit

W obrębie układu pokarmowego raportowano:¹⁰

• Bardzo często:
  • Nudności – nieprzyjemne uczucie w jamie brzusznej wywołujące chęć wymiotowania
• Często:
  • Zaparcie – utrudnione, rzadkie wypróżnianie
  • Zgaga – uczucie pieczenia w przełyku i górnej części żołądka
  • Wymioty – gwałtowne opróżnianie żołądka
  • Ból brzucha – dyskomfort lub ból w obrębie jamy brzusznej

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Z częstością nieznaną obserwowano:¹¹

• Zaburzenia wątrobowe, przejawiające się głównie zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych (co może wskazywać na uszkodzenie hepatocytów)

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Z częstością nieznaną raportowano:¹²

• Spontaniczna erekcja prącia – przedłużony wzwód bez stymulacji seksualnej

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

W zakresie zaburzeń ogólnych obserwowano:¹³

• Często:
  • Obrzęk obwodowy – gromadzenie się płynu w tkankach obwodowych, zazwyczaj kończyn
  • Obrzęk nóg – opuchlizna kończyn dolnych
• Częstość nieznana:
  • Zespół odstawienia agonisty dopaminy – zespół objawów, które mogą wystąpić podczas stopniowego zmniejszania dawki lub przerwania leczenia ropinirolem, obejmujący:
    • Apatię – stan zobojętnienia i braku zainteresowania
    • Niepokój – stan wzmożonego napięcia psychoruchowego
    • Depresję – obniżenie nastroju i aktywności
    • Zmęczenie – uczucie wyczerpania fizycznego i psychicznego
    • Pocenie się – nadmierna potliwość
    • Ból – różnego rodzaju dolegliwości bólowe

Tabela działań niepożądanych ropinirolu

* Senność była raportowana bardzo często w badaniach klinicznych dotyczących leczenia skojarzonego produktem leczniczym o natychmiastowym uwalnianiu oraz często w badaniach klinicznych dotyczących leczenia skojarzonego produktem o przedłużonym uwalnianiu.¹⁴

** Nudności były raportowane bardzo często w badaniach klinicznych dotyczących leczenia skojarzonego produktem leczniczym o natychmiastowym uwalnianiu oraz często w badaniach klinicznych dotyczących leczenia skojarzonego produktem o przedłużonym uwalnianiu.¹⁵

Szczególne uwagi kliniczne dotyczące działań niepożądanych

Dyskineza

U pacjentów z zaawansowaną chorobą Parkinsona, w trakcie początkowego dobierania dawki ropinirolu mogą wystąpić dyskinezy. W badaniach klinicznych wykazano, że zmniejszenie dawki lewodopy może złagodzić dyskinezy.¹⁶ Jest to istotna obserwacja dla praktyki klinicznej, ponieważ umożliwia zarządzanie tym działaniem niepożądanym poprzez modyfikację schematów leczenia.

Zespół odstawienia agonisty dopaminy

Podczas stopniowego zmniejszania dawki lub przerwania leczenia agonistami dopaminy, w tym ropinirolu, mogą wystąpić pozamotoryczne działania niepożądane, określane jako zespół odstawienia agonisty dopaminy.¹⁷ Objawy te mogą obejmować apatię, niepokój, depresję, zmęczenie, pocenie się i ból. Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości wystąpienia tych objawów przed zmniejszeniem dawki lub zaprzestaniem leczenia ropinirolem.

Agresja i reakcje psychotyczne

Agresja była raportowana w związku z reakcjami psychotycznymi, jak również objawami kompulsywnymi.¹⁸ Jest to ważne rozróżnienie, ponieważ mechanizmy leżące u podstaw tych dwóch różnych przyczyn agresji mogą wymagać odmiennego podejścia terapeutycznego.

Zaburzenia kontroli impulsów

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia zaburzeń kontroli impulsów u pacjentów leczonych ropinirolem. Objawy te mogą obejmować patologiczny hazard, hiperseksualność, kompulsywne zakupy i objadanie się. Te zaburzenia zachowania są związane z działaniem agonistów dopaminy na układy nagrody w mózgu i mogą znacząco wpływać na życie pacjentów i ich rodzin.¹⁹

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁰

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309²¹

Strona internetowa do zgłaszania działań niepożądanych: https://smz.ezdrowie.gov.pl²²

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²³