Farmakodynamika leku Aparxon PR – właściwości i mechanizm działania

Ropinirol, substancja czynna preparatu Aparxon PR, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w chorobie Parkinsona, a dokładniej do leków dopaminergicznych z podgrupy agonistów dopaminy. Zgodnie z klasyfikacją ATC przypisano mu kod N04BC04. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu Aparxon PR zawierają 2 mg ropinirolu w postaci chlorowodorku.¹

Mechanizm działania ropinirolu

Ropinirol jest nieergolinowym agonistą receptorów dopaminy D2/D3, który wywiera swoje działanie poprzez bezpośrednie pobudzanie receptorów dopaminowych zlokalizowanych w prążkowiu. Dzięki temu mechanizmowi ropinirol efektywnie łagodzi skutki niedoboru dopaminy, który jest charakterystycznym zjawiskiem patofizjologicznym w chorobie Parkinsona. Dodatkowo, ropinirol wykazuje działanie na podwzgórze i przysadkę mózgową, gdzie hamuje wydzielanie prolaktyny.²

Skuteczność kliniczna ropinirolu w postaci o przedłużonym uwalnianiu

Badania porównawcze w monoterapii wczesnej choroby Parkinsona

Skuteczność ropinirolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu została potwierdzona w 36-tygodniowym, podwójnie ślepym, 3-etapowym badaniu krzyżowym przeprowadzonym u 161 pacjentów z wczesną fazą choroby Parkinsona. Badanie to wykazało, że ropinirol w postaci o przedłużonym uwalnianiu jest nie mniej skuteczny niż ropinirol w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, jakim była zmiana wyniku w części ruchowej Ujednoliconej Skali Oceny Choroby Parkinsona (UPDRS motor scale) w stosunku do wartości wyjściowych.³

Ustalono trzypunktowy zakres nie mniejszej skuteczności zgodnie z częścią ruchową UPDRS. Skorygowana średnia różnica między terapią z zastosowaniem ropinirolu w postaci o przedłużonym uwalnianiu a terapią z zastosowaniem tabletek o natychmiastowym uwalnianiu wyniosła -0,7 punktu (95% przedział ufności: [-1,51, 0,10], p=0,0842), co potwierdziło hipotezę nie mniejszej skuteczności.⁴

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, zamiana jednej postaci leku na drugą (z natychmiastowego uwalniania na przedłużone uwalnianie i odwrotnie), dokonana z dnia na dzień, nie spowodowała istotnych zmian w profilu występowania działań niepożądanych. Mniej niż 3% pacjentów wymagało dostosowania dawki, a wszystkie przypadki dostosowania polegały wyłącznie na zwiększeniu dawki o jeden poziom. Co więcej, nie odnotowano żadnych przypadków konieczności zmniejszenia dawki leku.⁵

Badania w terapii skojarzonej z lewodopą

Skuteczność ropinirolu w postaci o przedłużonym uwalnianiu została również oceniona w 24-tygodniowym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu z grupami równoległymi. Badanie przeprowadzono u pacjentów z chorobą Parkinsona, u których objawy nie były wystarczająco kontrolowane podczas leczenia lewodopą. Wyniki wykazały klinicznie znaczącą i statystycznie znamienną przewagę ropinirolu nad placebo w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego, którym była zmiana czasu trwania okresu „wyłączenia” (off-time) w stosunku do wartości wyjściowych.⁶

Średnia różnica między grupami wyniosła -1,7 godziny (95% przedział ufności: [-2,34, -1,09], p<0,0001) na korzyść ropinirolu. Poprawę odnotowano również w zakresie drugorzędowych parametrów skuteczności, w tym:<sup data-drug="Aparxon PR" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="(wykazana średnia różnica -1,7 godziny (95% przedział ufności: [-2,34, -1,09], p<0,0001). Zostało to poparte drugorzędowymi parametrami skuteczności – zmianą czasu trwania okresu włączenie w stosunku do wartości wyjściowej (+1,7 godziny (95% przedział ufności: [1,06, 2,33], p<0,0001) oraz całkowitego czasu trwania okresu włączenie bez dokuczliwych dyskinez (+1,5 godziny (95% przedział ufności: [0,85, 2,13], p7

• Wydłużenie czasu trwania okresu „włączenia” (on-time) w stosunku do wartości wyjściowej: +1,7 godziny (95% przedział ufności: [1,06, 2,33], p<0,0001)
• Wydłużenie całkowitego czasu trwania okresu „włączenia” bez dokuczliwych dyskinez: +1,5 godziny (95% przedział ufności: [0,85, 2,13], p<0,0001)

Szczególnie istotną obserwacją kliniczną był brak zwiększenia czasu trwania okresu „włączenia” z dokuczliwymi dyskinezami w stosunku do wartości wyjściowych. Wynik ten został potwierdzony zarówno na podstawie dzienników prowadzonych przez pacjentów, jak i według skali UPDRS.⁸

Wpływ ropinirolu na repolaryzację serca

Przeprowadzono szczegółowe badania oceniające wpływ ropinirolu na odstęp QT u zdrowych ochotników płci męskiej i żeńskiej. Uczestnicy otrzymywali ropinirol w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu w dawkach 0,5 mg, 1 mg, 2 mg i 4 mg raz na dobę. Badania wykazały maksymalne wydłużenie czasu trwania odstępu QT o 3,46 milisekundy przy zastosowaniu dawki 1 mg (estymacja punktowa) w porównaniu do placebo.⁹

Górna granica jednostronnego 95% przedziału ufności dla największego średniego efektu wynosiła mniej niż 7,5 milisekundy. Na podstawie dostępnych danych klinicznych ze szczegółowych badań odstępu QT nie stwierdzono ryzyka istotnego klinicznie wydłużenia odstępu QT po zastosowaniu ropinirolu w dawkach do 4 mg na dobę.¹⁰

Należy jednak zaznaczyć, że wpływ większych dawek ropinirolu nie został systematycznie oceniony, a szczegółowe badania odstępu QT po zastosowaniu dawek do 24 mg na dobę nie zostały przeprowadzone. Z tego powodu nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego ryzyka wydłużenia odstępu QT przy stosowaniu wyższych dawek leku.¹¹

Zestawienie właściwości farmakodynamicznych ropinirolu