parametry farmakokinetyczne
Parametry farmakokinetyczne to wielkości liczbowe opisujące procesy, jakim podlega lek w organizmie po podaniu. Obejmują one absorpcję, dystrybucję, metabolizm i wydalanie substancji leczniczej, co przekłada się na jej stężenie w osoczu i tkankach w funkcji czasu.
Do najważniejszych parametrów farmakokinetycznych należą: biodostępność (F), objętość dystrybucji (Vd), klirens (CL), okres półtrwania (t½) oraz pole pod krzywą stężenie-czas (AUC). Parametry te pozwalają na indywidualizację dawkowania leków, przewidywanie interakcji lekowych oraz ocenę wpływu chorób na losy leku w organizmie.
Znajomość parametrów farmakokinetycznych ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej, szczególnie przy stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym, u pacjentów z niewydolnością narządów odpowiedzialnych za eliminację leków oraz w populacjach szczególnych jak dzieci, osoby starsze czy kobiety w ciąży.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sugammadex Zentiva 100 mg/ml
Sugammadeks charakteryzuje się liniową farmakokinetyką w dawkach od 1 do 16 mg/kg podawanych dożylnie, z objętością dystrybucji u dorosłych pacjentów z prawidłową funkcją nerek wynoszącą około 11-14 litrów. Lek nie wiąże się z białkami osocza ani erytrocytami, a jego eliminacja odbywa się wyłącznie przez nerki w postaci niezmienionej, z okresem półtrwania około 2 godzin i klirensem osoczowym około 88 mL/min. Ponad 90% dawki jest wydalane w ciągu 24 godzin, głównie z moczem (96%), natomiast eliminacja przez kał lub powietrze wydychane jest minimalna (<0,02%). U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek obserwuje się znaczące wydłużenie okresu półtrwania (do 24 godzin) oraz wzrost ekspozycji na lek nawet do 17-krotności w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością nerek.
białka osocza, bilans masowy, bolus dożylny, całkowita ekspozycja, chorobliwa otyłość, ciężkie zaburzenia czynności nerek, erytrocyty, farmakokinetyka sugammadeksu, faza eliminacji, idealna masa ciała, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, klirens sugammadeksu, kompleks sugammadeksu z rokuronium, łagodne zaburzenia, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osocze i pełna krew, parametry farmakokinetyczne, populacyjna analiza farmakokinetyczna, rzeczywista masa ciała, stan stacjonarny, sugammadeks, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, współczynnik zmienności, znieczulenie - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Siofor XR 500 mg 500 mg
Siofor XR 500 mg zawiera 500 mg chlorowodorku metforminy (390 mg metforminy) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co skutkuje opóźnionym wchłanianiem i Tmax wynoszącym 7 godzin, w porównaniu do 2,5 godziny dla formy o natychmiastowym uwalnianiu. W stanie stacjonarnym Cmax i AUC nie rosną proporcjonalnie do dawki, a AUC po 2000 mg Siofor XR jest porównywalne do 1000 mg metforminy podawanej dwukrotnie dziennie w formie natychmiastowego uwalniania. Podawanie na czczo zmniejsza AUC o 30%, nie wpływając na Cmax i Tmax, a skład posiłku ma minimalny wpływ na wchłanianie. Nie obserwuje się kumulacji leku przy dawkach do 2000 mg. Metformina wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza, przenika do erytrocytów, a jej objętość dystrybucji wynosi 63-276 l.
biotransformacja, chlorowodorek metforminy, ekspozycja ogólnoustrojowa, filtracja kłębuszkowa, klirens nerkowy, kumulacja leku, maksymalne stężenie w osoczu, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, postać niezmieniona, przedłużony profil wchłaniania, Siofor XR, stężenie w osoczu, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zmienność wewnątrzosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kandesar 16 mg
Kandesartan cyleksetyl, prolek podawany doustnie, ulega szybkiej konwersji do aktywnego kandesartanu, którego bezwzględna biodostępność wynosi około 40% po podaniu roztworu i około 14% po podaniu w formie tabletek. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po 3-4 godzinach, a farmakokinetyka wykazuje liniowy wzrost stężenia wraz ze wzrostem dawki w zakresie terapeutycznym. Lek charakteryzuje się wysokim (>99%) wiązaniem z białkami osocza oraz pozorną objętością dystrybucji około 0,1 l/kg, co wskazuje na dystrybucję głównie w płynie pozakomórkowym. Metabolizm kandesartanu jest ograniczony, z wydalaniem głównie w postaci niezmienionej przez nerki (26% dawki) i kał (56% dawki), a okres półtrwania wynosi około 9 godzin, bez kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Biodostępność i farmakokinetyka nie są istotnie modyfikowane przez posiłek ani płeć pacjenta.
biodostępność kandesartanu, biodostępność względna, cytochrom P450, dystrybucja leku, farmakokinetyka kandesartanu, hemodializa, izoenzym CYP2C9, kandesartan cyleksetyl, klirens nerkowy, klirens osoczowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, przesączanie kłębuszkowe, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Myrelez 60 mg
Lanreotyd, substancja czynna Myrelez, charakteryzuje się ograniczoną dystrybucją pozanaczyniową (objętość dystrybucji 16,1 l) oraz szybkim klirensem po podaniu dożylnym (23,7 l/h) z okresem półtrwania 1,14 godziny. Po głębokim podskórnym podaniu w dawkach 60, 90 i 120 mg obserwuje się wysoką biodostępność (69-78,4%) oraz długi okres półtrwania eliminacji (23,3-30,1 dni). Maksymalne stężenia (Cmax) w surowicy osiągane są w ciągu 7-12 godzin, a stan stacjonarny po 4 iniekcjach co 4 tygodnie cechuje się stabilnym profilem farmakokinetycznym z umiarkowanym wskaźnikiem fluktuacji (81-108%). U pacjentów z akromegalią i guzami neuroendokrynnymi (GEP-NET) kinetyka lanreotydu jest liniowa, a w populacji GEP-NET stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą średnio Cmax 13,9 ng/ml i Cmin 6,56 ng/ml, z okresem półtrwania około 50 dni.
akromegalia, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność nerek, dystrybucja pozanaczyniowa, GEP-NET, guzy neuroendokrynne żołądkowo-jelitowo-trzustkowe, iniekcja podskórna, kinetyka pierwszego rzędu, klasyfikacja Child-Pugh, lanreotyd, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stan stabilny, stan stacjonarny, substancja czynna, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie lanreotydu, wydalanie z żółcią - Leksykon substancji czynnych
Kwas para-aminobenzoesowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) występuje w śladowych ilościach w szczepionkach Boostrix Polio, Infanrix-IPV oraz Priorix, odpowiednio w dawkach <0,07 ng na 0,5 ml (1 dawka) dla pierwszych dwóch oraz 6,5 ng na 0,5 ml (1 dawka po rekonstytucji) dla Priorix. Pomimo obecności PABA, charakterystyki produktów leczniczych tych szczepionek nie wymagają formalnej oceny farmakokinetyki tej substancji, co jest standardowym podejściem w przypadku preparatów szczepionkowych, gdzie kluczowa jest immunogenność i bezpieczeństwo, a nie parametry farmakokinetyczne poszczególnych składników. Postać farmaceutyczna szczepionek różni się: Boostrix Polio i Infanrix-IPV to zawiesiny do wstrzykiwań, natomiast Priorix to proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.
ampułko-strzykawka, dostępność biologiczna, immunogenność szczepionek, kwas para-aminobenzoesowy, nadwrażliwość pacjenta, parametry farmakokinetyczne, postać farmaceutyczna, proszek i rozpuszczalnik, roztwór do wstrzykiwań, substancja pomocnicza, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka Infanrix-IPV, szczepionka Priorix, właściwości farmakokinetyczne, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Prestarium 5 mg 5 mg
Prestarium 5 mg zawiera 3,395 mg peryndoprylu w postaci perindoprylu z argininą, który po podaniu doustnym szybko się wchłania, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu po 1 godzinie. Peryndopryl jest prolekiem metabolizowanym do aktywnego metabolitu – peryndoprylatu, stanowiącego około 27% stężenia w krwiobiegu, z maksymalnym stężeniem osiąganym po 3-4 godzinach. Okres półtrwania peryndoprylu wynosi 1 godzinę, natomiast wolnej frakcji peryndoprylatu około 17 godzin. Biodostępność leku jest obniżona przez obecność pokarmu, dlatego zaleca się podawanie leku na czczo, rano przed posiłkiem. Objętość dystrybucji peryndoprylatu wynosi około 0,2 l/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (20%). Steady state osiągany jest po około 4 dniach regularnego stosowania.
biodostępność substancji czynnej, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, klirens wątrobowy, konwertaza angiotensyny, maksymalne stężenie leku, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, peryndopryl z argininą, peryndoprylat, prolek, stan stacjonarny leku, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Estreva 1 mg/g,0,1%
Preparat Estreva w formie żelu przezskórnego zawiera 1,5 mg estradiolu w dawce 1,5 g aplikowanej na 400 cm² skóry brzucha, co prowadzi do osiągnięcia średniego maksymalnego stężenia estradiolu we krwi na poziomie 40 pg/ml po jednorazowej aplikacji. Przy regularnym stosowaniu przez 22 dni obserwuje się kumulację leku, ze stężeniem wzrastającym do około 70 pg/ml, a stan stacjonarny osiągany jest po 4 dobach. Zależność dawka-stężenie jest liniowa, co potwierdza dwukrotne zwiększenie AUC przy podwojeniu dawki do 3 g żelu. Biodostępność estradiolu wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w oparciu o odpowiedź kliniczną pacjentki.
AUC, biodostępność, ekspozycja organizmu, estradiol, estradiol półwodny, glikol propylenowy, kumulacja leku, parametry farmakokinetyczne, podrażnienie skóry, pole pod krzywą stężeń, powierzchnia skóry, stan stacjonarny, stężenie estradiolu, wchłanianie hormonu, żel przezskórny, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ulgix Laxi 50 mg
Dokuzynian sodu, substancja czynna leku Ulgix Laxi w dawce 50 mg w postaci kapsułek miękkich, wykazuje farmakokinetykę typową dla leków o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym. Wchłanianie dokuzynianu sodu jest minimalne, co ogranicza jego dystrybucję ogólnoustrojową i wpływ na układ systemowy. Substancja jest eliminowana głównie przez układ żółciowy, co sprzyja utrzymaniu odpowiedniego stężenia w świetle jelit i zapewnia skuteczność terapeutyczną. Efekt przeczyszczający pojawia się z opóźnieniem, zwykle po 1-3 dniach od rozpoczęcia terapii, co jest istotne przy planowaniu leczenia zaparć.
biodostępność leków, dokuzynian sodu, dystrybucja ogólnoustrojowa, działanie przeczyszczające, interakcje lekowe, leczenie zaparć, parametry farmakokinetyczne, przewód pokarmowy, układ żółciowy, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wydalanie z organizmu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gabitril 5 mg
Tiagabina, substancja czynna leku Gabitril, charakteryzuje się wysoką biodostępnością wynoszącą 89% oraz szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Spożycie leku podczas posiłku powoduje zmniejszenie maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) oraz opóźnienie czasu jego osiągnięcia (Tmax), jednak całkowite wchłanianie pozostaje niezmienione. Objętość dystrybucji tiagabiny wynosi około 1 L/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest bardzo wysokie i sięga około 96%, co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych. Metabolizm tiagabiny odbywa się głównie przez enzymy cytochromu P450, zwłaszcza izoformę CYP3A, bez właściwości indukujących lub hamujących te enzymy, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Jednakże stosowanie induktorów enzymatycznych, takich jak fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i prymidon, znacząco zwiększa klirens wątrobowy tiagabiny, skracając jej okres półtrwania z 7-9 godzin do 2-3 godzin.
AUC, biodostępność, CYP3A, cytochrom P450, Gabitril, induktory enzymatyczne, klirens wątrobowy, leki przeciwpadaczkowe, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, powinowactwo do białek, profil farmakokinetyczny, stężenie maksymalne, tiagabina, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami - Leksykon substancji czynnych
Buspiron – Interakcje
Buspiron, metabolizowany głównie przez CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, szczególnie z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy. Inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna (5-krotny wzrost Cmax, 6-krotny wzrost AUC), itrakonazol (13-krotny wzrost Cmax, 19-krotny wzrost AUC), diltiazem (5,3-krotny wzrost Cmax, 4-krotny wzrost AUC) i werapamil (3,4-krotny wzrost Cmax i AUC), znacząco zwiększają stężenia buspironu, co wymaga redukcji dawki (np. do 2,5 mg 1-2 razy dziennie) i monitorowania klinicznego. Silni induktory CYP3A4, jak ryfampicyna, obniżają stężenia buspironu (spadek Cmax o 84%, AUC o 9%), co może wymagać zwiększenia dawki. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie buspironu z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego, a także z nefazodonem, który powoduje nawet 20-krotny wzrost Cmax i 50-krotny wzrost AUC buspironu, co wymaga znacznej redukcji dawki. Spożycie soku grejpfrutowego zwiększa Cmax buspironu 4,3-krotnie i AUC 9,2-krotnie, dlatego należy go unikać podczas terapii.
1-pirymidynylopiperazyna, antagoniści wapnia, buspiron chlorowodorek, cytochrom P450, czas protrombinowy, efekty farmakodynamiczne, induktor CYP3A4, inhibicja CYP3A4, inhibitory MAO, interakcje farmakodynamiczne, izoenzym CYP3A4, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, przekaźnictwo GABAergiczne, przekaźnictwo serotoninergiczne, sedacja, SSRI, zaburzenia koordynacji psychoruchowej, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Biosteron 25 mg
Dehydroepiandrosteron (DHEA) jest lipofilowym steroidem o dobrej biodostępności po podaniu doustnym, zwłaszcza przy spożyciu z tłuszczami, co zwiększa jego absorpcję. Maksymalne stężenia DHEA i jego głównego metabolitu siarczanu DHEA (DHEA-S) osiągane są w osoczu po 2-5 godzinach. Wolny DHEA wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (10-20%), co skutkuje szybkim metabolizmem i krótkim okresem półtrwania (15-40 minut) oraz wysokim klirensem (~2000 l/24h). W przeciwieństwie do tego, DHEA-S silnie wiąże się z albuminami (80-90%), ma dłuższy okres półtrwania (~12 godzin), niższy klirens (~13 l/24h) i objętość dystrybucji około 9 litrów. Metabolizm DHEA zachodzi głównie w wątrobie, gdzie ulega sulfatacji do DHEA-S, który następnie jest transportowany do tkanek docelowych (gruczoły piersiowe, prostata, narządy rodne, tkanka kostna, mięśnie szkieletowe), gdzie ulega desulfatacji i przekształceniu do androgenów i estrogenów.
albuminy osocza, androstendion, dehydroepiandrosteron, desulfatacja, droga nerkowa, droga wątrobowo-jelitowa, estradiol, estron, klirens, kwas glukuronowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, siarczan dehydroepiandrosteronu, sprzęganie z kwasem siarkowym, stężenie stacjonarne, sulfotransferazy, testosteron, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami - Leksykon substancji czynnych
Mebeweryna – Właściwości farmakokinetyczne
Mebeweryna, stosowana w leczeniu zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym. Preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu (Auroverin MR, Duspatalin retard, Mebelin) umożliwiają dawkowanie 2 razy na dobę, z biodostępnością około 97%. Nie obserwuje się kumulacji substancji czynnej po wielokrotnym podaniu, co zwiększa bezpieczeństwo terapii. Chlorowodorek mebeweryny jest intensywnie metabolizowany przez esterazy do kwasu weratrowego i alkoholu mebeweryny, a głównym metabolitem w osoczu jest DMAC. Okres półtrwania DMAC wynosi 5,77 godziny dla form o przedłużonym uwalnianiu oraz 2,45 godziny dla tabletek Duspatalin Gastro. Maksymalne stężenia (Cmax) DMAC to odpowiednio 804 ng/ml i 1670 ng/ml, a czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) wynosi około 3 godziny i 1 godzinę.
alkohol mebeweryny, biodostępność, biotransformacja, chlorowodorek mebeweryny, demetylowany kwas karboksylowy, esterazy, kwas karboksylowy, kwas weratrowy, mebeweryna, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, populacja pediatryczna, postać farmaceutyczna, profil farmakokinetyczny, przedłużone uwalnianie, stan równowagi dynamicznej, uwalnianie zmodyfikowane, wiązanie estrowe, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas folinowy (5-formylotetrahydrofolian), stosowany w postaci folinianu wapnia, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu domięśniowym, porównywalną z dożylną, choć Cmax jest niższe. Maksymalne stężenie substancji macierzystej osiągane jest szybko, w ciągu 10 minut po podaniu dożylnym. Po dawce 25 mg AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylotetrahydrofolianu wynosi 28,4 ± 3,5 mg×min/l, natomiast dla głównego metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 112 mg×min/l. W surowicy stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy aktywnej L. Biotransformacja zachodzi głównie w wątrobie i błonie śluzowej jelita, a okres półtrwania eliminacyjnego formy L wynosi 32-35 minut, podczas gdy forma D utrzymuje się znacznie dłużej (352-485 minut). Całkowity okres półtrwania aktywnych metabolitów to około 6 godzin, niezależnie od drogi podania (i.v. lub i.m.).
5-formylotetrahydrofolian, 5-metylo-THF, biodostępność układowa, biotransformacja, błona śluzowa jelita, droga nerkowa, folinian wapnia, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas foliowy, L-5-formylo-THF, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, parametry farmakokinetyczne, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne w osoczu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pulmoterol 50 mcg/dawkę inh.
Pulmoterol, zawierający 50 µg salmeterolu (odpowiadające 72,5 µg salmeterolu ksynafonianu) w postaci proszku do inhalacji w kapsułkach twardych, jest długodziałającym β2-mimetykiem stosowanym wziewnie. Jego mechanizm działania opiera się głównie na lokalnym efekcie w drogach oddechowych, co jest kluczowe dla skuteczności terapeutycznej. Po podaniu wziewnym stężenia salmeterolu w osoczu są bardzo niskie, około 200 pg/ml lub mniej, co wskazuje na minimalną absorpcję ogólnoustrojową i podkreśla miejscowe działanie leku.
długodziałający β2-mimetyk, drogi oddechowe, dystrybucja ogólnoustrojowa, działanie w płucach, parametry farmakokinetyczne, podanie wziewne, profil farmakokinetyczny, proszek do inhalacji, Pulmoterol, salmeterol, salmeterol ksynafonian, schorzenia układu oddechowego, stężenie osoczowe, stężenie w osoczu, układ oddechowy