Właściwości farmakokinetyczne
Gabapentyna

Właściwości farmakokinetyczne gabapentyny

Gabapentyna jest substancją czynną, której właściwości farmakokinetyczne są dobrze poznane. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis absorpcji, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji gabapentyny, z uwzględnieniem parametrów ilościowych określających te procesy.

Wchłanianie

Po podaniu doustnym gabapentyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 2-3 godzinach. Dostępność biologiczna gabapentyny (rozumiana jako odsetek wchłoniętej dawki) wykazuje tendencję do zmniejszania się wraz ze zwiększaniem dawki. Bezwzględna dostępność biologiczna kapsułki 300 mg wynosi około 60%. Istotnym spostrzeżeniem jest fakt, że pożywienie, w tym dieta z wysoką zawartością tłuszczu, nie ma klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę gabapentyny.¹

Warto podkreślić, że wielokrotne podawanie gabapentyny nie wpływa na jej farmakokinetykę. W badaniach klinicznych stężenia gabapentyny w osoczu wahały się od 2 μg/ml do 20 μg/ml, jednak na podstawie tych stężeń nie można było przewidzieć bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku.²

Parametry farmakokinetyczne

Parametry farmakokinetyczne gabapentyny w stanie stacjonarnym przy stosowaniu leku co 8 godzin przedstawiono w poniższej tabeli, która prezentuje średnie wartości wraz z odchyleniem procentowym (CV%) dla różnych dawek.³

Cmax = maksymalne stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym
tmax = czas do osiągnięcia Cmax
t1/2 = okres półtrwania w fazie eliminacji
AUC(0-8) = pole powierzchni pod krzywą stężenia w osoczu w zależności od czasu dla okresu od podania do 8 godzin po podaniu dawki
Ae% = odsetek dawki, która została wydalona z moczem w postaci niezmienionej od chwili podania do 8 godzin po podaniu

Dystrybucja

Gabapentyna charakteryzuje się brakiem wiązania z białkami osocza, a jej objętość dystrybucji wynosi 57,7 litra. U pacjentów z padaczką stężenie gabapentyny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowi około 20% stężenia w stanie stacjonarnym osiągniętego w osoczu. Istotne z klinicznego punktu widzenia jest to, że gabapentyna obecna jest w mleku kobiet karmiących piersią.⁴

Metabolizm

Nie istnieją dowody na to, że organizm ludzki metabolizuje gabapentynę. Co ważne, gabapentyna nie indukuje wątrobowych oksydaz o mieszanej funkcji (zróżnicowanej funkcji) uczestniczących w metabolizmie leków. Jest to istotna cecha, ponieważ ogranicza potencjalne interakcje z innymi jednocześnie stosowanymi lekami.⁵

Eliminacja

Gabapentyna jest usuwana z organizmu przez nerki wyłącznie w postaci niezmienionej. Okres półtrwania w fazie eliminacji nie zależy od dawki i wynosi średnio 5-7 godzin. U pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek obserwuje się zmniejszony klirens osoczowy gabapentyny. Stała szybkości eliminacji gabapentyny, klirens osoczowy oraz klirens nerkowy wykazują zależność proporcjonalną do klirensu kreatyniny.⁶

Gabapentyna może być usuwana z osocza podczas hemodializy. W związku z tym u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek lub poddawanych hemodializie zaleca się modyfikowanie dawkowania (szczegóły dostosowania dawkowania znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego, punkt 4.2).⁷

Farmakokinetyka u dzieci

Farmakokinetyka gabapentyny u dzieci została określona w badaniu obejmującym grupę pięćdziesięciu zdrowych uczestników w wieku od 1 miesiąca do 12 lat. Wykazano, że stężenie gabapentyny w osoczu u dzieci powyżej 5 lat jest generalnie podobne do stężenia stwierdzanego u dorosłych po przeliczeniu dawki w mg na kilogram masy ciała.⁸

W oddzielnym badaniu farmakokinetycznym przeprowadzonym u 24 zdrowych dzieci w wieku od 1 miesiąca do 48 miesięcy stwierdzono ekspozycję (AUC) mniejszą o około 30%, mniejsze stężenie Cmax i zwiększony klirens w przeliczeniu na masę ciała, w porównaniu do dostępnych danych obserwowanych u dzieci w wieku powyżej 5 lat.⁹

Liniowość lub nieliniowość

Dostępność biologiczna gabapentyny (odsetek wchłoniętej dawki) zmniejsza się wraz ze wzrostem dawki, co wpływa na nieliniowość parametrów farmakokinetycznych, do których zalicza się parametr dostępności biologicznej (F), np. Ae%, CL/F, Vd/F. Farmakokinetyka procesu eliminacji (parametry farmakokinetyczne, które są niezależne od wartości F, na przykład CLr i t1/2) najlepiej opisuje model liniowy.¹⁰

Ważnym aspektem praktycznym jest to, że stężenia gabapentyny w osoczu w stanie stacjonarnym można przewidywać na podstawie danych uzyskanych po jednokrotnym podaniu dawki, co ułatwia dostosowanie dawkowania w praktyce klinicznej.¹¹

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek klirens osoczowy gabapentyny jest zmniejszony. Biorąc pod uwagę, że lek jest eliminowany głównie przez nerki, ważne jest dostosowanie dawkowania u tych pacjentów. Stała szybkości eliminacji gabapentyny, klirens osoczowy oraz klirens nerkowy wykazują zależność proporcjonalną do klirensu kreatyniny.¹²

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku klirens gabapentyny z osocza jest zazwyczaj zmniejszony, co wynika z fizjologicznego obniżenia funkcji nerek związanego z wiekiem. Należy więc u tych pacjentów rozważyć modyfikację dawkowania, zależnie od funkcji nerek.¹³

Pacjenci poddawani hemodializie

Gabapentyna jest usuwana z osocza podczas hemodializy, co ma znaczenie przy planowaniu dawkowania u pacjentów z zaawansowaną chorobą nerek. U takich pacjentów konieczne jest stosowanie specjalnych schematów dawkowania uwzględniających usuwanie leku podczas zabiegu hemodializy.¹⁴

Podsumowując, gabapentyna charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym z nieliniową biodostępnością, brakiem wiązania z białkami osocza, brakiem metabolizmu w organizmie i wydalaniem przez nerki w postaci niezmienionej. Te cechy determinują sposób dawkowania leku, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek oraz w grupach pediatrycznych.¹⁵