dehydrogenaza 11 β-hydroksysteroidowa

Dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa (11β-HSD) to kluczowy enzym w metabolizmie glukokortykoidów, występujący w dwóch izoformach: 11β-HSD1 i 11β-HSD2. Enzym ten reguluje wewnątrzkomórkowe stężenie aktywnych glukokortykoidów poprzez katalizowanie konwersji kortyzolu do kortyzoniu (forma nieaktywna) i odwrotnie.

11β-HSD1 działa głównie jako reduktaza, przekształcając kortyzom w aktywny kortyzol, i występuje przede wszystkim w wątrobie, tkance tłuszczowej i ośrodkowym układzie nerwowym. Z kolei 11β-HSD2 funkcjonuje jako dehydrogenaza, inaktywując kortyzol do kortyzoniu, i jest zlokalizowana głównie w nerkach, okrężnicy i gruczołach ślinowych.

Zaburzenia aktywności tych enzymów mają istotne znaczenie kliniczne. Nadmierna ekspresja 11β-HSD1 w tkance tłuszczowej wiąże się z otyłością, insulinoopornością i zespołem metabolicznym. Natomiast niedobór 11β-HSD2 prowadzi do zespołu pozornego nadmiaru mineralokortykoidów, charakteryzującego się nadciśnieniem tętniczym, hipokaliemią i alkalozą metaboliczną, mimo prawidłowego stężenia aldosteronu.

Inhibitory 11β-HSD1 są badane jako potencjalne leki w terapii zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2 i choroby Alzheimera. Z kolei dysfunkcja 11β-HSD2 może być przyczyną opornego nadciśnienia tętniczego, a jej ocena ma znaczenie w diagnostyce różnicowej pierwotnego hiperaldosteronizmu.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl