żywienie pozajelitowe
Żywienie pozajelitowe (inaczej żywienie parenteralne) to forma terapii żywieniowej polegająca na dostarczaniu pacjentowi niezbędnych składników odżywczych bezpośrednio do układu krwionośnego, z pominięciem przewodu pokarmowego. Jest to metoda stosowana u pacjentów, u których odżywianie drogą przewodu pokarmowego jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane.
Wskazania do żywienia pozajelitowego obejmują: rozległe resekcje jelita cienkiego, niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, niewydolność jelit oraz stany przed- i pooperacyjne. Terapia może być prowadzona jako całkowite żywienie pozajelitowe (TPN) lub jako uzupełnienie żywienia dojelitowego.
Mieszaniny do żywienia pozajelitowego zawierają aminokwasy, glukozę, emulsje tłuszczowe, elektrolity, pierwiastki śladowe, witaminy oraz wodę. Mogą być podawane przez dostęp obwodowy (żyły kończyn górnych) lub centralny (najczęściej żyła główna górna), w zależności od przewidywanego czasu terapii i osmolarności preparatu.
Podczas prowadzenia żywienia pozajelitowego kluczowe jest monitorowanie parametrów biochemicznych, stanu nawodnienia i gospodarki elektrolitowej pacjenta oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak zakażenia odcewnikowe, zaburzenia metaboliczne czy zespół ponownego odżywienia. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, jeśli tylko przewód pokarmowy jest sprawny, preferowane jest żywienie dojelitowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Olimel N7E
Olimel N7E jest trójkomorową emulsją do infuzji dożylnej stosowaną w żywieniu pozajelitowym, zawierającą glukozę (140-280 g/1000-2000 ml), tłuszcze (40-80 g/1000-2000 ml), aminokwasy (44,3-88,6 g/1000-2000 ml) oraz elektrolity. Preparat ten nie wykazuje działania psychoaktywnego ani wpływu na funkcje poznawcze czy motoryczne, co potwierdza charakterystyka produktu leczniczego (ChPL), w której zaznaczono, że wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn „nie dotyczy”. Ze względu na drogę podania (infuzja dożylna) oraz typ pacjentów (hospitalizowani lub pod specjalistyczną opieką), pacjenci otrzymujący Olimel N7E zazwyczaj nie prowadzą pojazdów ani nie obsługują maszyn, co eliminuje konieczność szczegółowego informowania o tym aspekcie.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba podstawowa, domowe żywienie pozajelitowe, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, funkcje motoryczne, funkcje poznawcze, infuzja dożylna, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent hospitalizowany, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy z wapniem, specjalistyczna opieka medyczna, sprawność psychomotoryczna, stan kliniczny, trójkomorowy worek, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – SmofKabiven Low Osmo Peripheral –
SmofKabiven Low Osmo Peripheral, emulsja do infuzji stosowana w żywieniu pozajelitowym, nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Preparat dostępny jest w czterech objętościach: 850 ml, 1400 ml, 1950 ml oraz 2500 ml i składa się z trójkomorowego worka zawierającego roztwór aminokwasów z elektrolitami, roztwór glukozy oraz emulsję tłuszczową. Fizykochemiczne parametry produktu to osmolalność około 870 mOsm/kg wody, osmolarność około 750 mOsm/l oraz pH po zmieszaniu około 5,6. Emulsja tłuszczowa jest biała i jednorodna, a roztwory glukozy i aminokwasów przezroczyste, bezbarwne do lekko żółtych, bez cząstek stałych. Ze względu na stosowanie preparatu głównie w warunkach klinicznych, wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów ma ograniczone znaczenie praktyczne.
cewnik centralny, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, funkcja psychomotoryczna, osmolalność, osmolarność, pacjent hospitalizowany, parametry fizykochemiczne, pompa infuzyjna, roztwór aminokwasów z elektrolitami, SmofKabiven Low Osmo Peripheral, trójkomorowy worek, żywienie domowe, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe domowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aminoven Infant 10% –
Przedawkowanie roztworu Aminoven Infant 10%, zawierającego aminokwasy takie jak L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna i L-metionina, może nastąpić zarówno przez podanie nadmiernej dawki, jak i zbyt szybką infuzję. Objawy kliniczne obejmują dreszcze, nudności, wymioty oraz zwiększoną utratę aminokwasów przez nerki, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i monitorowania stanu pacjenta. W przypadku hiperkaliemii, potencjalnie zagrażającego życiu powikłania, zaleca się podanie 200-500 ml 10% roztworu glukozy z 1-3 jednostkami modyfikowanej insuliny na każde 3-5 g glukozy, celem przesunięcia potasu do komórek i normalizacji jego stężenia w surowicy.
aminokwas, aspiracja, bilans azotowy, dreszcze, drżenie mięśniowe, funkcja nerek, hiperkaliemia, infuzja roztworu glukozy, interwencja medyczna, L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna, L-metionina, lek przeciwwymiotny, monitoring parametrów życiowych, nieprawidłowe dawkowanie, nudności, przerwanie infuzji, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór aminokwasów, stężenie elektrolitów, stężenie w surowicy, szybkość infuzji, utrata aminokwasów przez nerki, wymioty, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Glycophos 216 mg/ml
Glycophos to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający 216 mg/ml sodu glicerofosforanu (306,1 mg w postaci uwodnionej), co odpowiada 1 mmol fosforu oraz 2 mmol sodu na mililitr. Produkt jest przeznaczony do uzupełniania niedoborów fosforanów podczas żywienia pozajelitowego u pacjentów dorosłych oraz niemowląt. Charakteryzuje się wysoką osmolalnością 2760 mOsm/kg H2O oraz fizjologicznym pH 7,4, co należy uwzględnić przy planowaniu terapii żywieniowej. Fosfor jest kluczowy dla metabolizmu energetycznego komórek oraz mineralizacji kości, dlatego suplementacja jest istotna w przypadku niedoborów lub ryzyka ich wystąpienia.
- Leksykon substancji czynnych
Sodu octan trójwodny – Dawkowanie i sposób podawania
Sodu octan trójwodny (Natrii acetas trihydricus) jest składnikiem roztworów do infuzji stosowanych w celu uzupełnienia płynów i elektrolitów, obecnym m.in. w preparatach Aminomel 10E, Aminomel 12,5E oraz Venolyte. Zawartość sodu octanu trójwodnego wynosi 3,456 g/1000 ml w Aminomel 10E, 4,320 g/1000 ml w Aminomel 12,5E oraz 2,32 g/500 ml i 4,63 g/1000 ml w Venolyte. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wieku, masy ciała, stanu klinicznego i parametrów biochemicznych, w tym równowagi kwasowo-zasadowej. Maksymalna prędkość wlewu dla Aminomel 10E wynosi do 1 ml/kg mc./godz. (0,1 g/kg mc./godz.), a dla Aminomel 12,5E do 0,8 ml/kg mc./godz. (0,1 g/kg mc./godz.). Zalecana dawka dobowa to 8-10 ml/kg mc. dla Aminomel 10E i 6,4-8 ml/kg mc. dla Aminomel 12,5E, z maksymalną dawką dobową do 20 ml/kg mc. i 16 ml/kg mc. odpowiednio w stanach katabolicznych. Maksymalna dobowa objętość płynów nie powinna przekraczać 40 ml/kg mc. u dorosłych odżywianych pozajelitowo.
aminokwasy i elektrolity, cewnik w żyle głównej, domieszka, dożylna infuzja kroplowa, emulsja tłuszczowa, infuzja dożylna, niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych, osmolarność roztworu, podanie obwodowe, podaż płynów, preparat do infuzji, przemiana materii, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, skład elektrolitowy, sodu octan trójwodny, stan kataboliczny, stężenie elektrolitów, uzupełnienie płynów i elektrolitów, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorek wapnia – Właściwości farmakokinetyczne
Chlorek wapnia, stosowany w roztworach do hemofiltracji, hemodializy i żywienia pozajelitowego, występuje w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych (1,5–2,0 mmol/l jonów Ca²⁺), co zapewnia utrzymanie prawidłowego bilansu wapniowego podczas terapii. Produkty takie jak Accusol 35 zawierają 1,75 mmol/l jonów wapnia, multiBic 1,5 mmol/l, a Aminomix 1 Novum 2,0 mmol/l. Jony wapnia nie wykazują typowych cech farmakokinetycznych, gdyż nie ulegają metabolizmowi i są dystrybuowane zgodnie z naturalnymi mechanizmami homeostatycznymi, zależnymi od zapotrzebowania organizmu, stanu metabolicznego oraz resztkowej czynności nerek. Wydalanie jonów wapnia jest silnie uzależnione od funkcji nerek oraz innych dróg utraty płynów, co ma szczególne znaczenie u pacjentów dializowanych.
biotransformacja, chlorek wapnia, chlorek wapnia dwuwodny, dializoterapia, droga dożylna, gospodarka wapniowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, jon wapnia, krzepnięcie krwi, mechanizm homeostatyczny, mineralizacja kości, oczyszczanie krwi, osmolarność, pH roztworu, przestrzeń wewnątrznaczyniowa, przewodnictwo nerwowe, resztkowa czynność nerek, stężenie fizjologiczne, wydolność nerek, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Właściwości farmakodynamiczne
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) są kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, ze względu na ich unikalne właściwości metaboliczne. MCT charakteryzują się szybszą hydrolizą, szybszą eliminacją z krążenia oraz wyższym stopniem utleniania w porównaniu do triglicerydów długołańcuchowych, co czyni je preferowanym źródłem energii w stanach wymagających szybkiego dostarczenia substratu energetycznego. Są szczególnie wskazane u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu długołańcuchowych triglicerydów, takimi jak niedobór lipazy lipoproteinowej, kofaktorów tej lipazy, karnityny lub upośledzenie transportu zależnego od karnityny. W preparatach takich jak SmofKabiven czy Lipidem, MCT są łączone z olejem sojowym (źródło kwasów omega-6 i omega-3), olejem z oliwek (jednonienasycone kwasy tłuszczowe) oraz olejem rybim (EPA i DHA), co pozwala na kompleksowe wsparcie metaboliczne i przeciwzapalne.
chylomikrony, cytokiny prozapalne, cytokiny przeciwzapalne, eikozanoidy przeciwzapalne, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, karnityna, kwas alfa-linolenowy, kwas arachidonowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy tłuszczowe omega-3, kwasy tłuszczowe omega-6, lipaza lipoproteinowa, MCT, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej rybi, olej sojowy, olej z oliwek, posocznica, reakcja hiperzapalna, triglicerydy długołańcuchowe, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% 1:1 Fresenius (25 mg + 4,5 mg)/ml
Produkt leczniczy Glucosum 5% et Natrium chloratum 0,9% 1:1 Fresenius to roztwór do infuzji, klasyfikowany jako płyn infuzyjny do żywienia pozajelitowego z grupy węglowodanów (kod ATC: B05BA03). Roztwór jest hipotoniczny i izoosmotyczny, o osmolarności 293 mOsmol/l oraz pH w zakresie 3,5-6,5. W 1000 ml zawiera 25 g glukozy (w postaci glukozy jednowodnej 27,5 g), 4,5 g chlorku sodu, co odpowiada 76,9 mmol jonów Na+ i Cl-. Skład ten jest dostosowany do uzupełniania wody i elektrolitów w stanach odwodnienia izoosmotycznego, zapewniając jednocześnie minimalne dostarczenie kalorii niezbędnych do podstawowych procesów metabolicznych. Glukoza w roztworze pełni funkcję oszczędzającą białko i zapobiega nadmiernej utracie glikogenu w wątrobie, co jest istotne w stanach zwiększonego zapotrzebowania energetycznego.
glikemia, glikogen wątrobowy, glukoza jednowodna, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipoglikemia, homeostaza wodna, katabolizm, odwodnienie izoosmotyczne, osmolarność, oszczędzanie białka, podaż pozajelitowa, równowaga elektrolitowa, roztwór glukozy, roztwór hipotoniczny, węglowodany, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Cynku siarczan – Dawkowanie i sposób podawania
Cynku siarczan siedmiowodny jest integralnym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego z rodziny SmofKabiven, które zawierają kompleksowe emulsje aminokwasów, glukozy i tłuszczów. Zawartość cynku siarczanu oraz odpowiadające jej ilości jonów cynku różnią się w zależności od wielkości opakowania i rodzaju preparatu, np. SmofKabiven 493 ml zawiera 0,0033 g cynku siarczanu (0,02 mmol jonów cynku), a SmofKabiven Nutribase 2565 ml – 0,0112 g (0,07 mmol jonów cynku). Dawkowanie u dorosłych jest indywidualizowane, zależne od masy ciała, stanu klinicznego i zapotrzebowania na składniki odżywcze, z zalecanym zakresem od 13 do 31 ml/kg mc./dobę dla SmofKabiven, co odpowiada 0,018–0,043 mmol cynku/dobę dla pacjenta 70 kg. Maksymalne dawki dobowe sięgają do 35 ml/kg mc./dobę (0,14 mmol cynku/dobę) dla SmofKabiven, a szybkość infuzji powinna być dostosowana do preparatu i możliwości metabolicznych pacjenta (np. do 2,0 ml/kg mc./h dla SmofKabiven). Czas infuzji wynosi zwykle 12–24 godziny, z wyjątkiem SmofKabiven Nutribase, gdzie może być krótszy (6,5–24 h).
anabolizm, cynk siarczan siedmiowodny, emulsja do infuzji, infuzja do żyły centralnej, infuzja do żyły obwodowej, infuzja dożylna, jon cynku, mikroelement, niedożywienie, roztwór aminokwasów, SmofKabiven extra Nitrogen, SmofKabiven Low Osmo Peripheral, SmofKabiven Nutribase, stres kataboliczny, zapotrzebowanie na składniki odżywcze, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Omegaflex special –
Omegaflex special to złożony preparat do żywienia pozajelitowego, klasyfikowany w grupie B05BA10, który dostarcza kompleksowo zbilansowane makro- i mikroelementy niezbędne do prawidłowego rozwoju, regeneracji tkanek oraz podtrzymania funkcji życiowych. Kluczowymi składnikami są aminokwasy egzogenne, które stanowią substraty do syntezy białek strukturalnych i funkcjonalnych, glukoza jako podstawowy substrat energetyczny dla komórek, zwłaszcza ośrodkowego układu nerwowego, szpiku kostnego, erytrocytów i nabłonka cewek nerkowych, oraz emulsja tłuszczowa zawierająca triglicerydy o długim (LCT) i średnim łańcuchu (MCT). Preparat zapewnia optymalny stosunek kwasów omega-6 do omega-3 na poziomie około 2,5:1, co sprzyja działaniu przeciwzapalnemu i immunomodulującemu. MCT charakteryzują się szybszą hydrolizą i efektywniejszym utlenianiem, co jest korzystne w zaburzeniach metabolizmu tłuszczów, zwłaszcza przy niedoborze lipazy lipoproteinowej.
aminokwas egzogenny, anabolizm białkowy, działanie immunomodulujące, działanie przeciwzapalne, eikozanoid, emulsja do infuzji, erytrocyt, glikolipid, glikoproteina, kwas alfa-linolenowy, kwas arachidonowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwas omega-3, kwas omega-6, lipaza śródbłonkowa, lipaza trzustkowa, mukopolisacharyd, nabłonek cewek nerkowych, niedobór lipazy lipoproteinowej, niezbędny kwas tłuszczowy, osmolalność, osmolarność, ośrodkowy układ nerwowy, proces anaboliczny, synteza białka, szpik kostny, trigliceryd, trigliceryd o średniej długości łańcucha, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olimel N9E
Stosowanie emulsji do infuzji OLIMEL N9E wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym reakcji alergicznych na składniki takie jak olej sojowy, fosfolipidy z jaja kurzego oraz glukozę z kukurydzy. Należy monitorować objawy nadwrażliwości, takie jak gorączka, dreszcze, wysypka czy duszności, i w razie ich wystąpienia natychmiast przerwać infuzję. Szczególną uwagę zwraca się na interakcje z ceftriaksonem, który nie powinien być podawany jednocześnie z roztworami zawierającymi wapń ze względu na ryzyko wytrącania osadów, co może prowadzić do zatorów płucnych i niewydolności oddechowej. Zaleca się stosowanie oddzielnych linii infuzyjnych lub czasowe wstrzymanie żywienia pozajelitowego podczas podawania ceftriaksonu, a także systematyczną kontrolę zestawu infuzyjnego pod kątem obecności osadów.
amoniak w surowicy, bilans kwasowo-zasadowy, ceftriakson, dreszcze, duszność, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy jaja kurzego, fosforan wapnia, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, immunosupresja, kwas foliowy, leukocytoza, morfologia krwi, nadmierne pocenie, niedobór folanu, niewydolność oddechowa, olej sojowy, osmolarność surowicy, powikłanie infekcyjne, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, roztwór aminokwasów, sepsa, test krzepnięcia, triglicerydy w surowicy, wysypka skórna, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zakażenie dostępu żylnego, zator naczyń płucnych, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Primene 10% –
PRIMENE 10% to roztwór aminokwasów o stężeniu 100 g/l, przeznaczony do żywienia pozajelitowego dzieci, noworodków i niemowląt. Dawkowanie powinno być precyzyjnie dostosowane do masy ciała, wieku, stanu klinicznego, zapotrzebowania na azot (0,23-0,53 g/kg mc./24h) oraz zdolności metabolizowania składników. Zalecana dobowa dawka aminokwasów wynosi 1,5-3,5 g/kg mc., co odpowiada objętości 15-35 ml/kg mc./24h. Szybkość wlewu nie powinna przekraczać 0,05 ml/kg mc./min, a podawanie odbywa się głównie przez żyłę centralną (przy osmolarności roztworu >900 mOsm/l) lub obwodową (przy osmolarności ≤900 mOsm/l, przy czym osmolarność PRIMENE 10% wynosi 780 mOsm/l). U noworodków i niemowląt preferowany jest wlew ciągły przez 24 godziny, natomiast u dzieci możliwy jest także wlew cykliczny trwający 8-12 godzin.
- Leksykon substancji czynnych
Chlorek sodu – Wskazania do stosowania
Chlorek sodu (NaCl) w stężeniu izotonicznym 0,9% (osmolarność około 308 mOsmol/l) jest podstawowym elektrolitem stosowanym w praktyce klinicznej jako nośnik do parenteralnego podawania leków, rekonstytucji leków w postaci suchej oraz jako podstawowy płyn infuzyjny. Preparaty łączące NaCl z chlorkiem potasu (KCl) w stężeniach 0,15% (20 mmol/l K+) i 0,3% (40 mmol/l K+) są wykorzystywane w leczeniu i zapobieganiu hipokaliemii, odwodnieniu hipo- i izotonicznym oraz zasadowicy hipochloremicznej, z osmolarnościami odpowiednio około 340 i 380 mOsm/l. W terapii nerkozastępczej stosuje się roztwory do hemodializy i hemofiltracji zawierające NaCl w stężeniu około 6 g/l (140 mmol/l Na+), z lub bez dodatku potasu (2-4 mmol/l K+), dostosowane do stanu pacjenta z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek oraz zaburzeniami kalemii.
bakteriemia, hemodiafiltracja, hemofiltracja, hipokaliemia, homeostaza organizmu, immunoglobulina ludzka, infekcyjne zapalenie wsierdzia, inwazyjna kandydoza, izoimmunizacja Rh(D), kokcydioidomikoza, krążenie pozaustrojowe, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwgrzybiczy, niewydolność nerek, normokaliemia, odwodnienie, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność osocza, ostre uszkodzenie nerek, płyn infuzyjny, podawanie leków, pomostowanie aortalno-wieńcowe, powikłane zakażenie skóry, przewlekła choroba nerek, przewlekła zanikowa kandydoza, rekonstytucja leków, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór do hemodializy, roztwór fizjologiczny, Staphylococcus aureus, terapia nerkozastępcza, tkanki miękkie, wstrząs hipowolemiczny, zakażenie drożdżakowe, zakażenie grzybicze, zakrzep żylny, zasadowica hipochloremiczna, zator płucny, zatrucie toksynami, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Intralipid 20% 200 mg/ml
Intralipid 20% to emulsja lipidowa do infuzji zawierająca 200 g oczyszczonego oleju sojowego w 1000 ml roztworu, stosowana w żywieniu pozajelitowym, o wartości energetycznej 8,4 MJ (2000 kcal) na litr. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są podwyższenie temperatury ciała, drżenia, dreszcze oraz nudności i wymioty, występujące z częstością poniżej 1%. Bardzo rzadkie działania niepożądane (<1/10 000) obejmują reakcje anafilaktyczne, zaburzenia krążenia (niedociśnienie lub nadciśnienie), przejściowe podwyższenie enzymów wątrobowych, małopłytkowość, hemolizę, retikulocytozę, priapizm u mężczyzn oraz zmiany skórne jak pokrzywka i wysypka. Długotrwałe stosowanie u niemowląt może wiązać się z małopłytkowością oraz przejściowym wzrostem aktywności enzymów wątrobowych, przy czym etiologia tych zaburzeń pozostaje nie do końca wyjaśniona.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pediaven G15 –
Produkt Pediaven G15 to roztwór do infuzji w dwukomorowych workach, zawierający 15 g aminokwasów i 150 g glukozy na 1000 ml, o osmolarności około 1091 mOsm/l i pH 4,8-5,5. Zawiera również elektrolity (Na 30 mmol, K 25 mmol, Ca 6 mmol, Mg 4 mmol, Cl 39 mmol, P 8 mmol) oraz pierwiastki śladowe, takie jak żelazo (500 µg), cynk (2000 µg) i selen (35 µg). Brak jest danych eksperymentalnych dotyczących wpływu na płodność oraz bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych i karmiących piersią. W praktyce klinicznej decyzja o zastosowaniu żywienia pozajelitowego z Pediaven G15 powinna uwzględniać indywidualną ocenę stanu odżywienia pacjentki, gdyż niedożywienie samo w sobie może negatywnie wpływać na reprodukcję.
azot całkowity, elektrolity i pierwiastki śladowe, energia całkowita, energia pozabiałkowa, fosforany, laktacja, niedożywienie, okres rozrodczy, osmolarność, Pediaven G15, pierwiastki śladowe, roztwór aminokwasów, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, stan odżywienia, worek dwukomorowy, wpływ toksyczny, wsparcie żywieniowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Aminoplasmal B. Braun 10% –
Produkt leczniczy Aminoplasmal B. Braun 10% to roztwór do infuzji zawierający 18 aminokwasów o łącznej zawartości 100 g/l oraz 15,8 g/l azotu, o wartości energetycznej 1675 kJ/l (400 kcal/l), osmolarności teoretycznej 864 mosm/l i pH 5,7-6,3. Ze względu na formę podania (dożylna infuzja) oraz zastosowanie kliniczne, preparat jest stosowany w warunkach szpitalnych lub pod ścisłą kontrolą medyczną, co wyklucza możliwość prowadzenia pojazdów mechanicznych lub obsługi maszyn przez pacjenta. Charakterystyka produktu leczniczego w punkcie 4.7 jednoznacznie określa wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów jako „Nie dotyczy”, co oznacza brak bezpośredniego wpływu na zdolności psychomotoryczne istotne dla tych czynności.
aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, fenyloalanina, hipoglikemia, infuzja dożylna, izoleucyna, kwasowość miareczkowa, lek przeciwbólowy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpsychotyczny, leucyna, lizyna, metionina, narząd wzroku, osmolarność, ośrodkowy układ nerwowy, rozszerzenie źrenicy, roztwór aminokwasów do infuzji, treonina, tryptofan, walina, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-asparaginowy kwas – Przedawkowanie
Kwas L-asparaginowy jest składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Vamin 18 Electrolyte-Free (3,4 g/1000 ml) oraz Vaminolact (4,1 g/1000 ml). Przedawkowanie tej substancji może wystąpić przy podawaniu z szybkością przekraczającą zalecenia producenta, prowadząc do objawów takich jak nudności, wymioty, pocenie, a w przypadku Vamin 18 Electrolyte-Free także zakrzepowe zapalenie żył przy podawaniu do żył obwodowych. W przypadku Vaminolact charakterystyczne są uderzenia gorąca. Objawy te mają istotne znaczenie kliniczne i mogą negatywnie wpływać na przebieg terapii.
- Leksykon substancji czynnych
L-tryptofan – Działania niepożądane
L-tryptofan, aminokwas egzogenny stosowany w żywieniu pozajelitowym i suplementacji aminokwasowej, występuje w stężeniach od 0,7 g do 2,5 g na 1000 ml roztworu. Pomimo jego niezbędnej roli, podawanie L-tryptofanu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktycznych i rzekomoanafilaktycznych, które mogą zagrażać życiu. Objawy tych reakcji obejmują m.in. świst krtaniowy, duszność, tachykardię, niedociśnienie, pokrzywkę, obrzęk uogólniony oraz zaburzenia neurologiczne i żołądkowo-jelitowe. Ponadto, stosowanie L-tryptofanu może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hiperkaliemii, oraz rzadkich przypadków hiperkalcemii (np. w preparacie Ketosteril). Istotne są również powikłania hepatologiczne, takie jak hiperamonemia, niewydolność, marskość, zwłóknienie, cholestaza, stłuszczenie wątroby, zapalenie i kamica pęcherzyka żółciowego, a także przejściowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i stężenia bilirubiny. W trakcie terapii obserwuje się także azotemię oraz miejscowe reakcje w miejscu podania infuzji, w tym zakrzepowe zapalenie żył, które można ograniczyć przez jednoczesne podawanie emulsji tłuszczowych (np. Intralipid).
aminokwas egzogenny, azotemia, cholestaza, emulsja tłuszczowa, encefalopatia mocznicowa, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, hemodializa, hiperamonemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, intubacja, kamica pęcherzyka żółciowego, L-tryptofan, marskość wątroby, migotanie komór, nadciśnienie wrotne, niedociśnienie, niewydolność wątroby, płynoterapia, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sinica, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, świst krtaniowy, tachykardia, tachykardia komorowa, wentylacja mechaniczna, wodobrzusze, wstrząs, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie oddychania, zakrzepowe zapalenie żyły, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zatorowość płucna, zwłóknienie wątroby, żylaki przełyku, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Lizyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lizyna, jako aminokwas niezbędny, jest składnikiem wielu preparatów stosowanych w żywieniu pozajelitowym, jednak dane kliniczne dotyczące jej bezpieczeństwa u kobiet w ciąży i karmiących piersią są ograniczone. Produkty takie jak Aminoplasmal 15% (7,95 g lizyny/1000 ml) czy Aminomix 1 Novum (4,125 g lizyny/1000 ml) nie mają specyficznych badań reprodukcyjnych na zwierzętach, a ich stosowanie w ciąży wymaga dokładnej oceny korzyści i ryzyka. Niektóre preparaty, np. Nutriflex Basal (2,27 g lizyny/1000 ml), są przeciwwskazane w ciąży, chyba że stan kliniczny wymaga żywienia pozajelitowego. W przypadku karmienia piersią, aminokwasy przenikają do mleka, jednak większość produktów stosowanych w dawkach terapeutycznych nie powinna negatywnie wpływać na noworodki, choć karmienie piersią podczas żywienia pozajelitowego jest zazwyczaj odradzane. Preparaty zawierające karbocysteinę z lizyną (np. Flegamax Forte) powinny być stosowane z ostrożnością lub unikać ich stosowania w ciąży i laktacji ze względu na brak danych i potencjalne ryzyko.
aminokwas, aminokwas niezbędny, Aminoplasmal, bezpieczeństwo farmakoterapii, chlorowodorek lizyny, ciąża, dawka lecznicza, dawka terapeutyczna, karbocysteina z lizyną, karmienie piersią, kobieta karmiąca piersią, lizyna, noworodek przedwcześnie urodzony, octan lizyny, płodność, preparat farmaceutyczny, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka ludzkiego, roztwór aminokwasów, stosunek korzyści do ryzyka, terapia, wpływ na reprodukcję, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – SmofKabiven extra Nitrogen –
SmofKabiven extra Nitrogen to trójkomorowy preparat dożylny w formie emulsji do infuzji, zawierający roztwór aminokwasów 10% z elektrolitami, glukozę 42% oraz emulsję tłuszczową 20%. Po zmieszaniu charakteryzuje się osmolalnością około 1600 mOsm/kg wody, osmolarnością około 1300 mOsm/l oraz pH około 5,6. Dostępny jest w pięciu objętościach: 506 ml, 1012 ml, 1518 ml, 2025 ml i 2531 ml, z odpowiednio proporcjonalną zawartością aminokwasów (np. 9,2 g alaniny na 1000 ml), glukozy (84,7 g na 1000 ml) i tłuszczów (28,9 g na 1000 ml). Preparat dostarcza także elektrolity w ilościach m.in. 40,8 mmol sodu, 30,5 mmol potasu, 5,1 mmol magnezu i 2,6 mmol wapnia na 1000 ml. Wartość energetyczna wynosi około 889 kcal (3,7 MJ) na 1000 ml, z czego pozabiałkowa energia to 627 kcal (2,6 MJ). Skład tłuszczowy obejmuje olej sojowy, olej z oliwek, olej rybi bogaty w kwasy omega-3 oraz triglicerydy średniołańcuchowe. Preparat zawiera także substancje pomocnicze stabilizujące emulsję i regulujące pH.
alanina, arginina, chlorek potasu, chlorek wapnia, emulsja do infuzji, fenyloalanina, fosfolipidy, glicerofosforan sodu, glicerol, glicyna, histydyna, infuzja, izoleucyna, kwas octowy, kwas solny, kwasy omega-3, leucyna, lizyna, metionina, octan sodu, oleinian sodu, osmolalność, osmolarność, pierwiastki śladowe, podanie dożylne, prolina, roztwór aminokwasów, seryna, siarczan cynku, siarczan magnezu, tauryna, tokoferol, treonina, triglicerydy, tryptofan, tyrozyna, walina, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Disodu fosforan dwuwodny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Disodu fosforan dwuwodny, będący składnikiem koncentratu ADDIPHOS do żywienia pozajelitowego, dostarcza istotne jony fosforanowe (2 mmol P, 62 mg), sodu (1,5 mmol Na, 34 mg) oraz potasu (1,5 mmol K, 59 mg) na każdy mililitr preparatu. Badania przedkliniczne wykazały dobrą tolerancję tego związku, co jest zgodne z jego naturalnym występowaniem w organizmie. Preparat charakteryzuje się wysoką osmolalnością (3200 mOsm/kg H2O) oraz pH w zakresie 6,2-6,5, co wymaga rozcieńczenia koncentratu przed podaniem dożylnym, aby zapewnić bezpieczeństwo i odpowiednią tolerancję podczas infuzji.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Inj. Magnesii Sulfurici 20% Polpharma 200 mg/ml
Inj. Magnesii Sulfurici 20% Polpharma to roztwór do wstrzykiwań zawierający siarczan magnezu w stężeniu 200 mg/ml, stosowany w leczeniu ostrych i przewlekłych niedoborów magnezu oraz w stanach klinicznych wymagających szybkiego uzupełnienia tego elektrolitu. Wskazania obejmują m.in. powikłania ciąży związane z nadciśnieniem (gestoza EPH), gdzie lek działa przeciwdrgawkowo i naczyniorozszerzająco, a także stany drgawkowe, zaburzenia rytmu serca takie jak torsade de pointes i napadowy częstoskurcz przedsionkowy, oraz napady dychawicy oskrzelowej o nasileniu łagodnym do średnio ciężkiego. Preparat jest również stosowany w profilaktyce hipomagnezemii u pacjentów żywionych pozajelitowo oraz w leczeniu niedoborów magnezu wynikających z zespołu upośledzonego wchłaniania, alkoholizmu, marskości wątroby, ostrego zapalenia trzustki i długotrwałego stosowania płynów infuzyjnych bez magnezu.
depresja oddechowa, dychawica oskrzelowa, działanie naczyniorozszerzające, działanie przeciwdrgawkowe, hipomagnezemia, kłębuszkowe zapalenie nerek, marskość wątroby, napadowy częstoskurcz przedsionkowy, niedoczynność tarczycy, ostre zapalenie trzustki, ostry niedobór magnezu, padaczka, polimorficzny częstoskurcz komorowy, rzucawka, siarczan magnezu, stan drgawkowy, stan przedrzucawkowy, torsade de pointes, zaburzenie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, zespół upośledzonego wchłaniania, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas dokozaheksaenowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwas dokozaheksaenowy (DHA), będący długołańcuchowym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym z rodziny omega-3, występuje w różnych produktach leczniczych, zarówno w postaci doustnej (Omacor, Tran Hasco), jak i dożylnej (Lipidem, Omegaven). Analiza charakterystyk tych preparatów wskazuje, że DHA nie wywiera negatywnego wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjentów, w tym na prowadzenie pojazdów mechanicznych oraz obsługę maszyn. Preparaty doustne zawierają odpowiednio 380 mg estru etylowego DHA w kapsułce (Omacor) oraz 30-90 mg DHA w kapsułce (Tran Hasco), natomiast emulsje do infuzji zawierają od 1,44 do 3,09 g DHA na 100 ml (Omegaven) oraz 8,6-17,2 g/l EPA i DHA łącznie (Lipidem). W przypadku emulsji dożylnych punkt dotyczący wpływu na prowadzenie pojazdów jest określony jako „nie dotyczy”, co wynika z ich stosowania u pacjentów hospitalizowanych, którzy z uwagi na stan kliniczny nie prowadzą pojazdów.
choroba układu sercowo-naczyniowego, doświadczenie kliniczne, emulsja do infuzji, ester etylowy kwasu dokozaheksaenowego, ester etylowy kwasu omega-3, funkcja psychomotoryczna, hipertriglicerydemia, kwas dokozaheksaenowy, kwas omega-3, olej rybny, olej sojowy, olej wątłuszowy, profil farmakologiczny, triglicerydy kwasów omega-3, triglicerydy kwasów tłuszczowych, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-histydyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Produkty lecznicze zawierające L-histydynę, takie jak Aminomel 10E (3,30 g/1000 ml), Aminomel 12,5E (4,13 g/1000 ml), Aminosteril N-Hepa 8% (2,80 g/1000 ml), Ketosteril (38 mg/tabletka) oraz Vamin 18 Electrolyte-Free (6,8 g/1000 ml), wymagają ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa są ograniczone, a charakterystyki produktów często wskazują na brak wystarczających informacji, co wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Badania na zwierzętach dla Ketosterilu nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży i rozwój płodu, jednak brak jest danych klinicznych u ludzi. W przypadku Aminosteril N-Hepa 8% oraz Vamin 18 Electrolyte-Free dostępne dane z porównywalnych roztworów aminokwasów sugerują brak ryzyka, choć konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego matki i dziecka podczas terapii.
aminokwas, Aminomel, Aminosteril, badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, histydyna, karmienie piersią, Ketosteril, laktacja, noworodek, okres rozrodczy, płodność, produkt leczniczy, roztwór aminokwasów, rozwój zarodka, tabletka powlekana, Vamin, Vaminolact, wpływ na reprodukcję, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aminomel Nephro –
Aminomel Nephro to roztwór do żywienia pozajelitowego z grupy mieszanin aminokwasów, o teoretycznej osmolarności 510 mOsm/l i pH 5,9-6,3, przeznaczony dla pacjentów z niewydolnością nerek. Preparat zawiera zbilansowany zestaw aminokwasów egzogennych i endogennych, dostosowany do specyficznych potrzeb metabolicznych tej grupy chorych, z zawartością azotu 8,6 g/l i wartością energetyczną 930 kJ/l (222 kcal/l). Skład aminokwasowy obejmuje m.in. L-izoleucynę (6,00 g/l), L-leucynę (6,40 g/l), L-lizynę (7,28 g/l), L-metioninę (4,59 g/l), L-fenyloalaninę (5,53 g/l) oraz L-argininę (3,02 g/l). Preparat charakteryzuje się kwasowością miareczkową 15-25 mmol/l do pH 7,4, co jest istotne dla utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej u pacjentów z zaburzeniami nerkowymi.
acetylocysteina, aminokwas, aminokwas aromatyczny, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwas w osoczu, arginina, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, niewydolność nerek, osmolarność, prolina, seryna, synteza białka, tryptofan, tyrozyna, walina, zaburzenie równowagi aminokwasów, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorki – Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające chlorki, takie jak Lipoflex peri (38-96 mmol/l), Lipoflex special (30-90 mmol/l) oraz Olimel N9E (45-90 mmol/l), są kluczowymi składnikami żywienia pozajelitowego, wymagającymi precyzyjnego dawkowania dostosowanego do wieku i masy ciała pacjenta. Maksymalne dawki dobowe dla dorosłych i młodzieży wahają się od 30 do 40 ml/kg masy ciała, z szybkościami infuzji od 1,7 do 2,5 ml/kg/godz., przy czym Lipoflex special podawany jest wyłącznie do żyły centralnej ze względu na wyższą osmolarność. U dzieci dawkowanie jest odpowiednio zmniejszone, a preparaty są przeciwwskazane u noworodków i niemowląt poniżej 2 lat. Czas trwania leczenia Lipoflex peri nie powinien przekraczać 7 dni, natomiast Lipoflex special może być stosowany bez ograniczeń czasowych. Olimel N9E stosuje się u dzieci powyżej 2 lat, z maksymalną szybkością infuzji 1,8 ml/kg/godz., a dawkowanie u dzieci i młodzieży jest indywidualizowane w zakresie 17,5-35 ml/kg/dobę.
ciągła hemodiafiltracja, ciągła hemodializa, emulsja do infuzji, hemofiltr, Lipoflex peri, Lipoflex special, niewydolność narządów, OLIMEL N9E, osmolarność, pacjent geriatryczny, postdylucja, predylucja, Prismasol, produkt leczniczy, równowaga elektrolitowa, roztwór do hemodializy, trójkomorowy worek, zaburzenie czynności nerek, żywienie pozajelitowe