Wskazania do stosowania
Chlorek sodu

Chlorek sodu (NaCl) w stężeniu izotonicznym 0,9% (osmolarność około 308 mOsmol/l) jest podstawowym elektrolitem stosowanym w praktyce klinicznej jako nośnik do parenteralnego podawania leków, rekonstytucji leków w postaci suchej oraz jako podstawowy płyn infuzyjny. Preparaty łączące NaCl z chlorkiem potasu (KCl) w stężeniach 0,15% (20 mmol/l K+) i 0,3% (40 mmol/l K+) są wykorzystywane w leczeniu i zapobieganiu hipokaliemii, odwodnieniu hipo- i izotonicznym oraz zasadowicy hipochloremicznej, z osmolarnościami odpowiednio około 340 i 380 mOsm/l. W terapii nerkozastępczej stosuje się roztwory do hemodializy i hemofiltracji zawierające NaCl w stężeniu około 6 g/l (140 mmol/l Na+), z lub bez dodatku potasu (2-4 mmol/l K+), dostosowane do stanu pacjenta z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek oraz zaburzeniami kalemii.

  1. Wskazania do stosowania chlorku sodu – wprowadzenie
  2. Chlorek sodu 0,9% (roztwór izotoniczny) – podstawowe wskazania
  3. Chlorek sodu z dodatkiem potasu – wskazania kliniczne
    1. Roztwory z niskim stężeniem potasu (0,15%, 20 mmol/l)
    2. Roztwory z wyższym stężeniem potasu (0,3%, 40 mmol/l)
  4. Chlorek sodu w terapii nerkozastępczej
    1. Roztwory do hemodializy bez potasu
    2. Roztwory do hemodializy z potasem
  5. Chlorek sodu jako składnik preparatów złożonych
    1. Dekstran z chlorkiem sodu
    2. Chlorek sodu jako nośnik do leków przeciwgrzybiczych
    3. Chlorek sodu w preparatach do żywienia pozajelitowego
    4. Chlorek sodu do rekonstytucji leków w suchej postaci
  6. Chlorek sodu w preparatach krwiopochodnych
  7. Chlorek sodu w innych preparatach specjalistycznych
  8. Tabela zbiorcza wskazań do stosowania chlorku sodu
    1. Kolejne rozdziały

Wskazania do stosowania chlorku sodu – wprowadzenie

Chlorek sodu (NaCl) jest podstawowym elektrolitem stosowanym w praktyce klinicznej, pełniącym kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu, równowagi wodno-elektrolitowej oraz właściwego funkcjonowania komórek. Ta substancja czynna jest szeroko wykorzystywana w różnych postaciach produktów leczniczych, w zależności od wskazań klinicznych i stanu pacjenta.1

Chlorek sodu 0,9% (roztwór izotoniczny) – podstawowe wskazania

Izotoniczna postać chlorku sodu (0,9%, znana również jako roztwór fizjologiczny) jest najczęściej stosowanym preparatem w warunkach klinicznych. Wartość osmolarna tego roztworu wynosi około 308 mOsmol/l, co odpowiada fizjologicznej osmolarności osocza.2

Roztwór 0,9% NaCl służy przede wszystkim jako nośnik lub rozpuszczalnik do parenteralnego podawania innych produktów leczniczych stosowanych dożylnie, domięśniowo lub podskórnie.3

Chlorek sodu z dodatkiem potasu – wskazania kliniczne

Preparaty zawierające połączenie chlorku sodu z chlorkiem potasu są stosowane w określonych sytuacjach klinicznych, w zależności od stężenia potasu. Wskazania obejmują korygowanie i utrzymywanie równowagi w zakresie stężenia potasu, sodu i chlorku oraz płynów, dostosowane do stanu klinicznego pacjenta.4

Roztwory z niskim stężeniem potasu (0,15%, 20 mmol/l)

Preparaty takie jak Kalii chloridum 0,15% + Natrii chloridum 0,9% Kabi są wskazane do stosowania w zapobieganiu i leczeniu niedoboru potasu i/lub hipokaliemii, w stanach utraty chlorku sodu lub w odwodnieniu.5 Teoretyczna osmolarność tych roztworów wynosi około 340 mOsm/l.6

Roztwory z wyższym stężeniem potasu (0,3%, 40 mmol/l)

Preparaty z wyższym stężeniem potasu, takie jak Kalii chloridum 0,3% + Natrii chloridum 0,9% Kabi, również znajdują zastosowanie w zapobieganiu i leczeniu niedoboru potasu i/lub hipokaliemii, w stanach utraty chlorku sodu lub w odwodnieniu.7 Osmolarność tych roztworów jest wyższa – około 380 mOsm/l.8

Roztwory zawierające potasu chlorek w połączeniu z sodu chlorkiem są szczególnie przeznaczone do stosowania w leczeniu:9

10

Chlorek sodu w terapii nerkozastępczej

Chlorek sodu stanowi istotny składnik roztworów do hemodializy, hemofiltracji i hemodiafiltracji. W tych zastosowaniach występuje w połączeniu z innymi elektrolitami, tworząc odpowiednio zbilansowane roztwory.11

Roztwory do hemodializy bez potasu

Preparaty takie jak Accusol 35 (zawierające chlorek sodu w stężeniu 6,12 g/1000 ml) są przeznaczone do leczenia ostrej i przewlekłej niewydolności nerek jako płyn substytucyjny w hemofiltracji i hemodiafiltracji oraz jako roztwór dializacyjny w hemodializie i hemodiafiltracji.12 Tego typu roztwory są głównie przeznaczone do stosowania u pacjentów z hiperkaliemią.13

Roztwory do hemodializy z potasem

Dostępne są również preparaty z dodatkiem potasu w różnych stężeniach:14

  • Roztwory z potasem 2 mmol/l – do stosowania u pacjentów z hiperkaliemią
  • Roztwory z potasem 4 mmol/l – głównie przeznaczone do stosowania u pacjentów z hipokaliemią i normokaliemią15

Wszystkie te preparaty są wskazane do stosowania dożylnego jako roztwór substytucyjny w hemofiltracji i hemodiafiltracji oraz jako roztwór dializacyjny w hemodializie i hemodiafiltracji u pacjentów:16

  • z ostrym uszkodzeniem nerek, wymagającym ciągłej terapii nerkozastępczej: zabiegów ciągłej hemodializy, hemofiltracji lub hemodiafiltracji
  • z przewlekłą chorobą nerek, u których wskazane jest leczenie przejściowe, np. podczas pobytu na oddziale intensywnej terapii
  • u których ciągła terapia nerkozastępcza jest wskazana jako część leczenia zatrucia toksynami rozpuszczalnymi w wodzie, podlegającymi filtracji/dializie

17

Chlorek sodu jako składnik preparatów złożonych

Chlorek sodu wchodzi w skład wielu preparatów złożonych, gdzie pełni różne funkcje farmaceutyczne i terapeutyczne.

Dekstran z chlorkiem sodu

W preparatach takich jak 10% Dekstran 40 000 Fresenius, chlorek sodu (9 g/1000 ml) stanowi istotny składnik roztworu do infuzji stosowanego w celu zwiększenia objętości krwi krążącej.18 Wskazania do takiego zastosowania obejmują:19

  • pomocniczo w leczeniu niektórych rodzajów wstrząsu, np. wstrząsu hipowolemicznego powstałego w wyniku oparzeń, zabiegu chirurgicznego, krwotoku lub urazu
  • poprawę właściwości reologicznych krwi w celu zapobiegania jej nadmiernemu zagęszczeniu
  • zapobieganie występowaniu zaburzeń mikrokrążenia
  • zapobieganie występowaniu zakrzepów żylnych i zatorów płucnych u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, które są związane z dużym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych
  • zapobiegawczo (przeciwwstrząsowo i przeciwzakrzepowo) w zabiegach chirurgicznych z użyciem krążenia pozaustrojowego jako płyn główny lub składnik płynu do wypełnienia aparatu płuco-serce

Chlorek sodu jako nośnik do leków przeciwgrzybiczych

W preparatach przeciwgrzybiczych, takich jak Diflucan (flukonazol), chlorek sodu występuje w stężeniu 9 mg/ml i pełni funkcję nośnika dla substancji czynnej.20 Tego typu roztwory są wskazane w leczeniu zakażeń grzybiczych, w tym:21

Chlorek sodu w preparatach do żywienia pozajelitowego

Chlorek sodu jest również składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomix 1 Novum.22 Tego typu preparaty są wskazane do stosowania w celu pokrycia dziennego zapotrzebowania na azot (aminokwasy), glukozę, elektrolity i płyny u pacjentów dorosłych i dzieci powyżej 2 lat, wymagających żywienia pozajelitowego (tj. wtedy, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane).23

Chlorek sodu do rekonstytucji leków w suchej postaci

Roztwór 0,9% chlorku sodu jest powszechnie stosowany do rekonstytucji leków w postaci suchej, na przykład antybiotyków. W przypadku preparatu Daptomycin Reddy, roztwór chlorku sodu 0,9% służy do rekonstytucji daptomycyny w proszku.24 Ten antybiotyk po rekonstytucji jest wskazany w leczeniu następujących zakażeń:25

Chlorek sodu w preparatach krwiopochodnych

Chlorek sodu występuje także w preparatach krwiopochodnych, takich jak Rhophylac 300, który zawiera immunoglobulinę ludzką anty-D.26 Ten preparat jest wskazany do:27

  • zapobiegania izoimmunizacji Rh(D) u kobiet Rh(D)-ujemnych (profilaktyka przedporodowa i poporodowa)
  • leczenia osób dorosłych, dzieci i młodzieży (0-18 lat) Rh(D)-ujemnych, po przetoczeniu niezgodnej grupowo (Rh(D)-dodatniej) krwi lub innych produktów zawierających krwinki czerwone

Chlorek sodu w innych preparatach specjalistycznych

Izotoniczna postać chlorku sodu jest również istotnym składnikiem specjalistycznych preparatów, takich jak Trasylol, zawierający aprotyninę.28 Preparat ten jest wskazany do stosowania profilaktycznego w celu zmniejszenia utraty krwi oraz zmniejszenia ilości krwi potrzebnej do przetoczenia u pacjentów dorosłych, którzy są w grupie wysokiego ryzyka dużej utraty krwi, poddawanych izolowanemu zabiegowi pomostowania aortalno-wieńcowego z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego.29

Tabela zbiorcza wskazań do stosowania chlorku sodu

Postać chlorku sodu Stężenie Główne wskazania
Roztwór izotoniczny 0,9% – Nośnik/rozpuszczalnik do parenteralnego podawania leków
– Rekonstytucja leków w postaci suchej
– Podstawowy płyn infuzyjny
NaCl z KCl (niskie stężenie K+) NaCl 0,9% + KCl 0,15%
(20 mmol/l K+)		 – Zapobieganie i leczenie łagodnej hipokaliemii
– Odwodnienie hipo- i izotoniczne
– Zasadowica hipochloremiczna
NaCl z KCl (wyższe stężenie K+) NaCl 0,9% + KCl 0,3%
(40 mmol/l K+)		 – Leczenie umiarkowanej do ciężkiej hipokaliemii
– Odwodnienie hipo- i izotoniczne
– Zasadowica hipochloremiczna
Roztwory do hemodializy bez potasu NaCl około 6 g/l
Na+ 140 mmol/l		 – Ostra i przewlekła niewydolność nerek
– Pacjenci z hiperkaliemią
Roztwory do hemodializy z potasem NaCl około 6 g/l + K+ 2-4 mmol/l – Ostra i przewlekła niewydolność nerek
– Pacjenci z hipokaliemią lub normokaliemią (przy wyższym stężeniu K+)
Preparaty złożone (np. z dekstranem) NaCl 9 g/l – Zwiększenie objętości krwi krążącej
– Wstrząs hipowolemiczny
– Zapobieganie zaburzeniom mikrokrążenia
– Profilaktyka powikłań zakrzepowo-zatorowych
Składnik żywienia pozajelitowego Różne stężenia – Pokrycie zapotrzebowania na elektrolity
– Żywienie pozajelitowe

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl