Przedawkowanie
Asparagina

Przedawkowanie asparaginy – zagrożenia i konsekwencje kliniczne

Asparagina jest aminokwasem wykorzystywanym w preparatach do żywienia pozajelitowego (jak Aminoplasmal Hepa 10%) oraz enzym L-asparaginaza (kryzantaspaza) jest stosowana jako lek przeciwnowotworowy (Crisantaspase Porton Biopharma). Przedawkowanie tych substancji może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych wymagających natychmiastowej interwencji medycznej.¹²

Przedawkowanie asparaginy w żywieniu pozajelitowym

W przypadku preparatów zawierających asparaginę jako składnik mieszaniny aminokwasów (np. Aminoplasmal Hepa 10%, który zawiera 2,50 g asparaginy jednowodnej w 1000 ml roztworu), przedawkowanie może nastąpić poprzez zbyt szybką infuzję lub podanie nadmiernej objętości roztworu. Preparaty do żywienia pozajelitowego zawierające asparaginę mają wysoką osmolarność (teoretyczna osmolarność Aminoplasmal Hepa 10% wynosi 875 mOsm/l), co zwiększa ryzyko powikłań w przypadku zbyt szybkiego podania.³

Przedawkowanie L-asparaginazy

L-asparaginaza (kryzantaspaza) pochodząca z Erwinia chrysanthemi, stosowana w leczeniu nowotworów, może w przypadku przedawkowania prowadzić do ciężkich powikłań metabolicznych i narządowych. Crisantaspase Porton Biopharma zawiera 10 000 IU kryzantaspazy w każdej fiolce, co stanowi znaczącą dawkę enzymu rozkładającego asparaginę.⁴

Należy zwrócić uwagę, że nie istnieje specyficzne antidotum na przedawkowanie L-asparaginazy. Dializoterapia (zarówno dializa otrzewnowa jak i hemodializa) nie ma potwierdzonych danych odnośnie skuteczności usuwania tego enzymu z organizmu.⁵

Objawy przedawkowania asparaginy

Objawy przedawkowania mogą się różnić w zależności od typu preparatu zawierającego asparaginę. Poniżej przedstawiono główne zespoły objawów występujące w przypadku przedawkowania preparatów z asparaginą.⁶⁷

Objawy przedawkowania preparatów żywieniowych zawierających asparaginę

Przy przedawkowaniu roztworów aminokwasów zawierających asparaginę mogą wystąpić zarówno objawy ogólne związane z nadmierną podażą płynów, jak i specyficzne objawy związane z nietolerancją wysokich stężeń aminokwasów:⁸

• Przewodnienie – manifestujące się obrzękami obwodowymi, dusznością, wzrostem ciśnienia żylnego⁹
• Zaburzenia równowagi elektrolitowej – mogące prowadzić do arytmii, osłabienia mięśniowego¹⁰
• Obrzęk płuc – duszność, hipoksemia, rzężenia przy osłuchiwaniu¹¹
• Nudności i wymioty – jako objaw nietolerancji¹²
• Dreszcze – mogące towarzyszyć reakcji nietolerancji¹³
• Ból głowy – o różnym nasileniu¹⁴
• Kwasica metaboliczna – mogąca manifestować się przyspieszonym oddychaniem, zmianami w badaniach gazometrycznych¹⁵
• Hiperamonemia – podwyższony poziom amoniaku we krwi, mogący prowadzić do encefalopatii¹⁶
• Utrata aminokwasów przez nerki – prowadząca do zaburzeń równowagi aminokwasowej¹⁷

Objawy przedawkowania L-asparaginazy

W przypadku przedawkowania L-asparaginazy (kryzantaspazy) mogą wystąpić objawy przewlekłego zatrucia, które charakteryzuje się przede wszystkim:¹⁸

• Zaburzeniami czynności wątroby – podwyższone enzymy wątrobowe, żółtaczka, zaburzenia syntezy czynników krzepnięcia¹⁹
• Zaburzeniami czynności nerek – oliguria, wzrost kreatyniny, zaburzenia elektrolitowe²⁰

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Postępowanie w przypadku przedawkowania preparatów żywieniowych z asparaginą

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania preparatów żywieniowych zawierających asparaginę należy zastosować następujące działania:²¹

1. Tymczasowe przerwanie infuzji aminokwasów
2. Monitorowanie parametrów życiowych pacjenta
3. Wznowienie infuzji po ustąpieniu objawów ze zmniejszoną szybkością podawania
4. W przypadku ciężkich objawów (obrzęk płuc, ciężka kwasica) – leczenie objawowe zgodnie z aktualną wiedzą medyczną

Postępowanie w przypadku przedawkowania L-asparaginazy

Ze względu na brak specyficznego antidotum, postępowanie w przypadku przedawkowania L-asparaginazy opiera się na następujących zasadach:²²

1. Natychmiastowe przerwanie leczenia L-asparaginazą
2. Ścisłe monitorowanie pacjenta, szczególnie w zakresie funkcji wątroby i nerek
3. Zapewnienie odpowiedniego leczenia objawowego i wspomagającego
4. Regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych (enzymów wątrobowych, parametrów nerkowych, układu krzepnięcia)

Tabela objawów przedawkowania

Ważne aspekty bezpieczeństwa związane z przedawkowaniem asparaginy

Należy podkreślić, że w przypadku preparatu Crisantaspase Porton Biopharma (zawierającego 10 000 IU kryzantaspazy) nie istnieje żadne specyficzne antidotum na przedawkowanie. Co więcej, brak jest dostępnych danych potwierdzających skuteczność dializoterapii (zarówno dializy otrzewnowej jak i hemodializy) w usuwaniu L-asparaginazy z organizmu.²³

W przypadku preparatów żywieniowych zawierających asparaginę (jak Aminoplasmal Hepa 10%) kluczowe znaczenie ma kontrola szybkości infuzji oraz całkowitej objętości podawanego preparatu. Należy pamiętać, że Aminoplasmal Hepa 10% zawiera 2,50 g asparaginy jednowodnej w 1000 ml roztworu oraz charakteryzuje się wysoką osmolarnością (875 mOsm/l), co zwiększa ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych przy zbyt szybkim podaniu.²⁴

W obu przypadkach najważniejszym elementem postępowania jest natychmiastowe przerwanie podawania preparatu w momencie wystąpienia objawów przedawkowania, a następnie ścisłe monitorowanie stanu pacjenta i wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego.²⁵²⁶