rozstępy

Rozstępy (striae distensae) to linijne zmiany skórne o charakterze bliznowacenia, które powstają w wyniku nadmiernego rozciągania skóry i uszkodzenia włókien kolagenowych oraz elastynowych w skórze właściwej. Początkowo mają zabarwienie czerwono-fioletowe (striae rubrae), z czasem bledną do koloru perłowo-białego (striae albae).

Najczęstszymi czynnikami sprzyjającymi powstawaniu rozstępów są: szybki przyrost masy ciała, ciąża, okres dojrzewania, stosowanie steroidów, zaburzenia hormonalne (np. zespół Cushinga) oraz predyspozycje genetyczne. Obszary szczególnie narażone na ich występowanie to brzuch, biodra, uda, pośladki, piersi oraz okolice pachowe.

W diagnostyce różnicowej rozstępów należy uwzględnić blizny pourazowe, atrofodermię, twardzinę ograniczoną pasmowatą oraz zmiany w przebiegu zespołów genetycznych. Leczenie obejmuje metody miejscowe (retinoidy, kwas glikolowy, witamina C) oraz procedury zabiegowe (mikrodermabrazja, peelingi chemiczne, laseroterapia, radiofrekwencja mikroigłowa), które są najbardziej skuteczne we wczesnej fazie zmian.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Otyłość – Objawy

Otyłość jest przewlekłą chorobą charakteryzującą się nadmierną ilością tkanki tłuszczowej, definiowaną głównie przez BMI ≥30 kg/m² oraz zwiększony obwód talii (>94 cm u mężczyzn, >88 cm u kobiet). Wyróżnia się typ brzuszny i pośladkowo-udowy, z różnicami w dystrybucji tkanki tłuszczowej między płciami. Otyłość prowadzi do licznych objawów somatycznych, takich jak duszność, chrapanie, bóle stawów, a także do poważnych powikłań metabolicznych (cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny, NAFLD/NASH), sercowo-naczyniowych (nadciśnienie, choroba wieńcowa, udar) oraz oddechowych (obturacyjny bezdech senny, zespół hipowentylacji otyłościowej). Warto podkreślić, że ryzyko cukrzycy typu 2 wzrasta o 20% na każdy dodatkowy punkt BMI, a otyłość olbrzymia (BMI ≥40 kg/m²) znacząco pogarsza jakość życia i zwiększa śmiertelność, skracając oczekiwaną długość życia nawet o 10 lat.
acanthosis nigricans, astma, bezdech senny, choroba Alzheimera, choroba wieńcowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, ciężka otyłość, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 2, dna moczanowa, hiperfagia, hiperurykemia, insulinooporność, kamica żółciowa, nadciśnienie tętnicze, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewydolność serca, niska samoocena, obturacyjny bezdech senny, obwód talii, operacja bariatryczna, otyłość, otyłość dziecięca, profil lipidowy, rak endometrium, rak jelita grubego, rak piersi, rak trzustki, rak wątroby, refluks żołądkowo-przełykowy, rozstępy, stan przedrzucawkowy, stwardnienie rozsiane, tkanka tłuszczowa, wskaźnik masy ciała, zaburzenia odżywiania, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Rozstępy (striae distensae) to bliznowate zmiany skórne powstające w wyniku szybkiego rozciągnięcia skóry, manifestujące się początkowo jako czerwone, różowe, purpurowe lub brązowe pasma (striae rubrae), które z czasem bledną do białawych lub srebrzystoszarych (striae albae). Patofizjologia obejmuje mikrouszkodzenia skóry właściwej, zapalenie oraz zastąpienie elastyny i prawidłowych włókien kolagenowych tkanką bliznowatą. Czynniki ryzyka to szybki przyrost masy ciała, zmiany hormonalne (ciąża, dojrzewanie), predyspozycje genetyczne, intensywne ćwiczenia oraz stosowanie steroidów. W ciąży rozstępy dotyczą 43-88% kobiet, pojawiają się najczęściej w II i III trymestrze na brzuchu, udach, biodrach, piersiach i ramionach. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem różnicowania z zespołem Cushinga w przypadku rozległych zmian i innych objawów. Rozstępy nie są groźne dla zdrowia fizycznego, ale mogą powodować świąd i wpływać negatywnie na zdrowie psychiczne pacjentów.
centella asiatica, chirurg plastyczny, dermatolog, kwas glikolowy, kwas hialuronowy, laser CO2, masło shea, mikrodermabrazja, mikronakłuwanie, nagietek lekarski, peeling chemiczny, położna, prednizon, predyspozycje genetyczne, radiofrekwencja, retinol, rozstępy, skóra właściwa, steroidy, striae albae, striae rubrae, tkanka bliznowata, tretynoina, witamina A, włókna kolagenowe, żel silikonowy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Clobetaxon 0,5 mg/g

Preparat Clobetaxon zawierający klobetazol propionian (0,5 mg/g maści) jest silnym kortykosteroidem miejscowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych o różnej częstości występowania, sklasyfikowanych zgodnie z konwencją MedDRA. Do najczęstszych objawów miejscowych należą świąd, pieczenie, zmiany zanikowe skóry, rozstępy, teleangiektazje, ścieńczenie skóry, zmarszczki, przesuszenie oraz przebarwienia. Wśród działań ogólnoustrojowych, choć bardzo rzadkich (<1/10 000), obserwuje się zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, objawy zespołu Cushinga (m.in. twarz księżycowata, otyłość centralna) oraz obniżenie stężenia endogennego kortyzolu. Długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do hiperkortyzolizmu, wymagającego stopniowego odstawiania preparatu lub zamiany na kortykosteroid o mniejszej sile działania, a w ciężkich przypadkach hospitalizacji.
działanie immunosupresyjne, glikozuria, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, jaskra, klobetazol propionian, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, łysienie, nadciśnienie tętnicze, niedobór glikokortykosteroidów, opóźnienie wzrostu kostnego, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, pokrzywka, przebarwienie, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Momecutan 1 mg/g

Momecutan to roztwór na skórę zawierający 1 mg/g mometazonu furoinianu, należącego do grupy miejscowych kortykosteroidów. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Do najczęstszych objawów należą miejscowe dolegliwości skórne, takie jak mrowienie i kłucie (często), grudki i krosty (niezbyt często), a także świąd (bardzo rzadko). Rzadziej obserwuje się kontaktowe zapalenie skóry, odbarwienia, nadmierne owłosienie, rozstępy, trądzikopodobne zapalenie skóry oraz zanik skóry, co jest szczególnie istotne klinicznie ze względu na możliwość nieodwracalnych zmian przy długotrwałym stosowaniu. Ponadto, miejscowe stosowanie może prowadzić do wtórnych zakażeń bakteryjnych i grzybiczych oraz zapalenia mieszków włosowych (bardzo rzadko). W obrębie układu nerwowego zgłaszano uczucie pieczenia (bardzo rzadko) oraz parestezje (częstość nieznana). Wśród działań niepożądanych dotyczących narządu wzroku odnotowano jaskrę (bardzo rzadko) i nieostre widzenie (częstość nieznana), zwłaszcza przy stosowaniu w okolicy oczu.
czyrak, działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroid, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, infekcja bakteryjna i grzybicza, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, maceracja skóry, mometazon furoinian, nadmierne owłosienie, niedobór barwnika, nieostre widzenie, parestezja, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, potówka, rozstępy, teleangiektazja, trądzikopodobne zapalenie skóry, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Cutivate 0,5 mg/g

Cutivate krem zawiera mikronizowany flutykazon propionian w stężeniu 0,5 mg/g i jest silnym kortykosteroidem stosowanym miejscowo w dermatologii. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. Najczęstsze objawy skórne to świąd (często) i miejscowe pieczenie (niezbyt często), z częstością porównywalną do placebo. Bardzo rzadko obserwuje się ścieńczenie i atrofia skóry, rozstępy, teleangiektazje, hipopigmentację, hipertrichozę, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, łuszczycę krostkową oraz reakcje zapalne jak rumień, wysypka i pokrzywka. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza na rozległe powierzchnie i pod opatrunkiem okluzyjnym, zwiększa ryzyko ogólnoustrojowego wchłaniania i powikłań endokrynologicznych, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i zespół Cushinga, objawiające się m.in. otyłością centralną, twarzą księżycowatą, opóźnieniem wzrostu u dzieci, hiperglikemią, nadciśnieniem tętniczym, osteoporozą, jaskrą i zaćmą.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia skóry, bariera skórna, Cutivate, flutykazon propionian, glikozuria, hiperglikemia, hipertrichoza, hipopigmentacja, jaskra, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, pieczenie skóry, pokrzywka, rozstępy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaćma, zakażenie wtórne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Psotriol (50 mcg + 0,5 mg)/g

Psotriol to preparat złożony w formie żelu, zawierający kalcypotriol (50 µg/g) oraz betametazon (0,5 mg/g), stosowany w terapii łuszczycy. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest świąd skóry, a także odnotowano przypadki łuszczycy krostkowej oraz hiperkalcemii. Działania niepożądane wynikają z farmakologicznych właściwości obu składników: kalcypotriol wywołuje głównie miejscowe reakcje zapalne i nadwrażliwości, w tym rzadkie przypadki obrzęku naczynioruchowego oraz hiperkalcemii i hiperkalciurii, natomiast betametazon może powodować zaniki skóry, teleangiektazje, rozstępy, zapalenie mieszków włosowych, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry oraz ryzyko uogólnionej łuszczycy krostkowej. Reakcje ogólnoustrojowe kortykosteroidów, takie jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, zaćma, zakażenia oportunistyczne, zaburzenia kontroli glikemii i wzrost ciśnienia śródgałkowego, występują rzadko, ale są istotne klinicznie, zwłaszcza przy stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym, na dużych powierzchniach skóry lub podczas długotrwałej terapii.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, betametazon, efekt z odbicia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, jaskra, kalcypotriol, łuszczyca krostkowa, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość na światło, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, odbarwienie skóry, opatrunek okluzyjny, podrażnienie skóry, podwyższone ciśnienie śródgałkowe, prosak koloidowy, rozstępy, rumień, suchość skóry, świąd, teleangiektazje, trądzik, uczucie pieczenia, uogólniona łuszczyca krostkowa, wyprysk, zaburzenie kontroli glikemii, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie oportunistyczne, zakażenie skóry, zanik skóry, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry, złuszczanie skóry, zmiana koloru włosów
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Diagnostyka i diagnoza

Rozstępy (striae distensae) to liniowe zmiany skórne powstałe na skutek nadmiernego rozciągnięcia skóry, często lokalizujące się na brzuchu, udach, biodrach, pośladkach, piersiach, ramionach i plecach. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu fizykalnym i wywiadzie medycznym, uwzględniającym czynniki ryzyka takie jak ciąża, szybki przyrost masy ciała, stosowanie kortykosteroidów oraz choroby współistniejące. Rozstępy klasyfikuje się według stadium rozwoju: striae rubrae (czerwone/fioletowe, faza zapalna), striae albae (białe/srebrzyste, faza bliznowacenia), striae nigrae (czarne), striae caerulea (ciemnoniebieskie) oraz striae atrophicans (z wyraźnym ścieńczeniem skóry). W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. zespół Cushinga, gdzie rozstępy są szersze i intensywnie zabarwione, oraz linear focal elastosis. W przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych wskazane jest oznaczenie poziomu kortyzolu w surowicy i dobowej zbiórce moczu na ketosteroidy lub hydroksysteroidy, a także badania obrazowe (CT, MRI) i biopsja skóry w sytuacjach diagnostycznie niejasnych.
badanie fizykalne skóry, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, funkcja nadnerczy, karboksyterapia, kortykosteroid, kwas glikolowy, mikronakłuwanie, osocze bogatopłytkowe, peeling chemiczny, poziom kortyzolu, radiofrekwencja, rezonans magnetyczny, rozstępy, striae albae, striae gravidarum, striae rubrae, tomografia komputerowa, tretynoina, włókno kolagenowe, zabieg laserowy, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fusicutan plus

Fusicutan plus to krem zawierający kwas fusydynowy (20 mg/g) oraz betametazon (1 mg/g), którego stosowanie wymaga ograniczenia do maksymalnie 14 dni, aby zminimalizować ryzyko rozwoju oporności bakterii na antybiotyk oraz działań niepożądanych związanych z miejscowym kortykosteroidem. Należy unikać długotrwałego stosowania, dużych dawek, aplikacji pod opatrunkami okluzyjnymi oraz stosowania na duże powierzchnie ciała, twarz i fałdy skórne ze względu na ryzyko ogólnoustrojowego wchłaniania betametazonu i zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Szczególną ostrożność zaleca się u dzieci, które są bardziej podatne na zahamowanie osi HPA i rozwój zespołu Cushinga. W przypadku wystąpienia zaburzeń widzenia, takich jak nieostre widzenie, należy rozważyć konsultację okulistyczną z uwagi na ryzyko zaćmy, jaskry lub centralnej chorioretinopatii surowiczej (CSCR).
atrofia skóry, betametazon, betametazon walerianian, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie śródgałkowe, działanie immunosupresyjne, efekt z odbicia, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy miejscowe, kwas fusydynowy, nieostre widzenie, okulista, opatrunek okluzyjny, oporność bakterii, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reakcja alergiczna, rozstępy, wchłanianie ogólnoustrojowe, zaćma, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Betnovate N (1,22 mg + 5 mg)/g

Betnovate N (1,22 mg betametazonu walerianianu zmikronizowanego + 5 mg neomycyny siarczanu na gram maści) to preparat łączący silny kortykosteroid z antybiotykiem aminoglikozydowym, stosowany miejscowo. W trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane o różnej częstości, sklasyfikowane według systemu MeDRA. Najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje skórne, takie jak pieczenie, ból i świąd (≥1/100 do <1/10). Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą pojawić się poważne zmiany skórne, w tym ścieńczenie, atrofia, rozstępy, teleangiektazje, przebarwienia, a także objawy zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, takie jak zespół Cushinga, opóźnienie wzrostu kostnego u dzieci, osteoporoza, jaskra, hiperglikemia, zaćma, nadciśnienie tętnicze oraz zmniejszenie stężenia endogennego kortyzolu. Istnieje również ryzyko zakażeń oportunistycznych i reakcji alergicznych wymagających przerwania leczenia.
antybiotyk aminoglikozydowy, atrofia skóry, betametazonu walerianian zmikronizowany, dysfagia, endogenny kortyzol, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, kortykosteroid, łuszczyca krostkowa, łysienie, marszczenie skóry, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, neomycyny siarczan, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, opóźnienie wzrostu kostnego, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, pokrzywka, rozstępy, rozszczep węzłowaty włosa, rumień, teleangiektazja, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół cushinga – Diagnostyka i diagnoza

Zespół Cushinga to złożone zaburzenie endokrynologiczne wynikające z przewlekłej hiperkortyzolemii, której diagnostyka wymaga wieloetapowego podejścia. Wstępne badania przesiewowe obejmują oznaczenie wolnego kortyzolu w dobowej zbiórce moczu (UFC) z wartościami diagnostycznymi >300 μg/24h (830 nmol/dobę), nocne stężenie kortyzolu w ślinie >145 ng/dl (4 nmol/l) oraz test hamowania deksametazonem w małej dawce, gdzie brak supresji kortyzolu powyżej 1,8 μg/dl (50 nmol/l) sugeruje zespół Cushinga. Diagnoza wymaga potwierdzenia co najmniej dwóch nieprawidłowych wyników z różnych testów. Kluczowe jest wykluczenie jatrogennego zespołu Cushinga poprzez szczegółowy wywiad lekowy, uwzględniający wszystkie formy podawania glikokortykosteroidów. Po potwierdzeniu hiperkortyzolizmu oznacza się stężenie ACTH, które pozwala różnicować postać ACTH-zależną (≥20 pg/ml) od ACTH-niezależnej (<10 pg/ml). W diagnostyce różnicowej ACTH-zależnego zespołu Cushinga stosuje się test z CRH, test hamowania deksametazonem w dużej dawce (8 mg) oraz cewnikowanie zatok skalistych dolnych (IPSS), które jest złotym standardem z dokładnością >95%.
ACTH, adrenokortykotropina, bezdech senny, cewnikowanie zatok skalistych, choroba Cushinga, cykliczny zespół Cushinga, deksametazon, ektopowe wydzielanie ACTH, endokrynolog, glikokortykosteroid, gruczolak przysadki, hiperkortyzolizm, incydentaloma, jatrogenny zespół Cushinga, kortykoliberyna, kortyzol, miopatia proksymalna, nadciśnienie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, pseudo-zespół Cushinga, rak płuca, rezonans magnetyczny przysadki, rozstępy, test hamowania deksametazonem, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermovate 0,5 mg/g

Dermovate w kremie zawiera klobetazolu propionian w stężeniu 0,5 mg/g, będący silnym kortykosteroidem do stosowania miejscowego. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które klasyfikowane są według częstości występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznanej. Do najczęstszych działań należą świąd oraz miejscowe pieczenie lub ból skóry. Niezbyt często obserwuje się miejscowe zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje. Bardzo rzadko mogą wystąpić zakażenia oportunistyczne, miejscowa nadwrażliwość, a także ogólnoustrojowe zaburzenia endokrynologiczne, takie jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, osteoporoza, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, łysienie oraz zaćma i jaskra. Centralna chorioretinopatia surowicza i nieostre widzenie mają częstość nieznaną.
alergiczne zapalenie skóry, centralna chorioretinopatia surowicza, glikozuria, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, opóźnienie przyrostu masy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, pokrzywka, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazje, trądzik, twarz księżycowata, wzrost kostny, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Solu-Medrol 500 mg

Przedawkowanie metyloprednizolonu, substancji czynnej SOLU-MEDROL, nie wywołuje charakterystycznego zespołu objawów w ostrej fazie, jednak odnotowano rzadkie przypadki ostrej toksyczności, które mogą prowadzić do zgonu. Brak jest swoistego antidotum, dlatego leczenie opiera się na terapii wspomagającej i objawowej, dostosowanej do stanu klinicznego pacjenta. W ciężkich przypadkach, zwłaszcza przy niestabilnym stanie pacjenta, wskazana jest hemodializa jako metoda eliminacji metyloprednizolonu. Preparat dostępny jest w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg, przy czym formy 500 mg i 1000 mg zawierają alkohol benzylowy w stężeniu 9 mg/ml, co jest istotne w ocenie ryzyka u pacjentów wrażliwych.
alkohol benzylowy, antidotum, bawoli kark, dializa, hemodializa, hiperglikemia, hipokaliemia, insulinooporność, metyloprednizolon, miopatia posterydowa, nadciśnienie tętnicze, nadmiar kortykosteroidów, osteoporoza, ostre przedawkowanie, otyłość centralna, postępowanie terapeutyczne, proszek i rozpuszczalnik, przedawkowanie kortykosteroidów, przewlekłe przedawkowanie, rozstępy, sól sodowa bursztynianu, SOLU-MEDROL, terapia wspomagająca, toksyczność, trądzik sterydowy, twarz księżycowata, zaburzenia gospodarki lipidowej, zasadowica metaboliczna, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Bedicort salic (0,5 mg + 20 mg)/g

Bedicort salic to roztwór na skórę zawierający betametazon dipropionian (0,5 mg/g) oraz kwas salicylowy (20 mg/g). Preparat może wywoływać liczne działania niepożądane, głównie miejscowe, o częstości nieznanej, takie jak pieczenie, świąd, podrażnienie, wysuszenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, hirsutyzm, zmiany trądzikopodobne, zanik barwnika, zapalenie skóry wokół ust, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, maceracja, wtórne zakażenia, atrofia skóry, rozstępy oraz potówki. Wchłanianie substancji czynnych do krwiobiegu, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu, na dużych powierzchniach skóry, u dzieci lub pod opatrunkami okluzyjnymi, może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych charakterystycznych dla kortykosteroidów (np. supresja osi HPA, zespół Cushinga, hiperglikemia) oraz kwasu salicylowego (np. salicylizm). Ponadto, odnotowano przypadki nieostrego widzenia o nieznanej częstości.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atrofia skóry, bariera naskórkowa, betametazon, betametazonu dipropionian, hiperglikemia, hirsutyzm, kortykosteroid, kwas salicylowy, maceracja skóry, nadmierne owłosienie, nieostre widzenie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pieczenie skóry, potówki, rozstępy, rozstępy skórne, salicylizm, świąd, wtórne zakażenie, zaburzenia pigmentacji, zanik barwnika skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 250 mg

Metyloprednizolon (Meprelon), jako silny kortykosteroid, wywołuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zależą od dawki i czasu terapii. Wśród hematologicznych efektów obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, polyglobulię, trombocytopenię oraz trombocytozę. Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca i skurczem oskrzeli, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową. Lek osłabia odporność, zwiększając ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych (np. ospa wietrzna, opryszczka, półpasiec) oraz maskuje objawy infekcji. Metyloprednizolon może indukować przełom guza chromochłonnego, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zaburzenia hormonalne (brak miesiączki, hirsutyzm, zaburzenia wzwodu) oraz u dzieci zahamowanie wzrostu. Wśród działań metabolicznych dominują retencja sodu z obrzękami, hipokaliemia, obniżona tolerancja glukozy, cukrzyca, hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia.
astma oskrzelowa, centralna retinopatia surowicza, depresja, eozynopenia, guz chromochłonny, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid, leukocytoza, limfopenia, metyloprednizolon, miastenia, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, opryszczka, osłabienie odporności, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, półpasiec, polyglobulia, przełom miasteniczny, reakcja anafilaktyczna, rozedma pęcherzykowa jelit, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, trądzik steroidowy, trombocytopenia, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzód żołądka i jelit, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapaść naczyniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza
Leksykon leków
Przedawkowanie – Infilea 0,5 mg/g

Przedawkowanie klobetazolu propionianu, substancji czynnej kremu Infilea 0,5 mg/g, może prowadzić do rozwoju hiperkortyzolizmu (zespołu Cushinga) oraz innych poważnych zaburzeń endokrynologicznych, takich jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wtórna niewydolność nadnerczy. Objawy te wynikają z nadmiernej ogólnoustrojowej absorpcji leku, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu w nadmiernych dawkach. Dodatkowo mogą wystąpić zmiany skórne (ścieńczenie skóry, rozstępy, teleangiektazje), zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, glikozuria, wzrost masy ciała), immunosupresja z ryzykiem zakażeń oraz nadciśnienie tętnicze spowodowane zatrzymaniem wody i sodu.
absorpcja ogólnoustrojowa, ciśnienie tętnicze, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, glikozuria, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, klobetazol propionian, kortyzol, krem Infilea, nadciśnienie tętnicze, niedobór glikokortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, objawy niepożądane, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostre przedawkowanie, parametry endokrynologiczne, przełom nadnerczowy, przerwanie terapii, rozstępy, ścieńczenie skóry, teleangiektazje, terapia przedawkowania, wybroczyny, zaburzenia metaboliczne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Kalceks 4 mg/ml

Deksametazon, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań 4 mg/ml (Dexamethasone Kalceks), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość występowania jest nieznana i zależy od dawki oraz czasu terapii. Krótkotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem wrzodów żołądka i dwunastnicy, zmniejszoną tolerancją glukozy oraz obniżoną odpornością, natomiast leczenie długotrwałe (>2 tygodni) może prowadzić do zespołu Cushinga, inaktywacji kory nadnerczy, retencji sodu z obrzękami, hipokaliemii, zaburzeń lipidowych, a także licznych zaburzeń psychicznych (psychozy, depresja, lęki, myśli samobójcze). Deksametazon może maskować objawy infekcji, sprzyjać ich reaktywacji i proliferacji, a także indukować zmiany hematologiczne, takie jak leukocytoza, limfopenia, eozynopenia i policytemia. Wśród powikłań okulistycznych wymienia się jaskrę, zaćmę, nasilenie zapaleń rogówki oraz rzadkie przypadki perforacji twardówki i wytrzeszczu.
aseptyczna martwica kości, atrofia kory nadnerczy, deksametazon, eozynopenia, guz rzekomy mózgu, hirsutyzm, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczowa, odporność na zakażenia, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka utajona, policytemia, psychoza, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rozstępy, skurcz oskrzeli, stan lękowy, teleangiektazja, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, tolerancja glukozy, trądzik steroidowy, wrzód żołądka, wrzód żołądka i dwunastnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydalanie potasu, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lorinden A

Lek Lorinden A w postaci maści (0,2 mg flumetazonu piwalanu + 30 mg kwasu salicylowego na gram) wykazuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z wchłaniania kortykosteroidu i kwasu salicylowego przez skórę. Stosowanie preparatu nie powinno przekraczać 2 tygodni, a długotrwała terapia zwiększa ryzyko zahamowania czynności kory nadnerczy, obniżenia stężenia kortyzolu we krwi oraz rozwoju zespołu Cushinga. Zaleca się okresową kontrolę funkcji nadnerczy poprzez oznaczanie kortyzolu w surowicy i moczu po stymulacji ACTH. Preparat nie powinien być aplikowany na duże powierzchnie skóry, rany, uszkodzoną skórę, okolice powiek, ani stosowany pod opatrunkiem okluzyjnym bez ścisłej kontroli lekarskiej ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak teleangiektazje, dermatitis perioralis, zanik skóry, jaskra czy zaćma.
ACTH, centralna chorioretinopatia surowicza, dermatitis perioralis, działanie niepożądane, flumetazonu piwalan, glikol propylenowy, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kora nadnerczy, kortykosteroid, kortyzol, kwas salicylowy, lanolina bezwodna, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, nadkażenie skórne, nadwrażliwość, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, rozstępy, teleangiektazje, uczulenie, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie skóry, zanik naskórka, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Betnovate 1,22 mg/g

Lek Betnovate w postaci maści zawiera 1,22 mg/g zmikronizowanego betametazonu walerianianu i może powodować zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane. Do często obserwanych reakcji miejscowych należą świąd, pieczenie i ból skóry, natomiast bardzo rzadkie, ale istotne klinicznie reakcje to kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, rumień, osutka, pokrzywka oraz łuszczyca krostkowa. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do objawów atroficznych skóry, takich jak ścieńczenie, zanik, rozstępy, zmarszczki, przesuszenie, odbarwienia, teleangiektazje, przebarwienia oraz nadmierne owłosienie. W przypadku stosowania na dużych powierzchniach, pod okluzją lub u dzieci istnieje ryzyko wchłaniania systemowego i rozwoju poważnych działań ogólnoustrojowych.
alergiczne zapalenie skóry, betametazonu walerianian, działanie immunosupresyjne, glikozuria, hiperglikemia, jaskra, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, osutka, otyłość centralna, pieczenie skóry, pokrzywka, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, świąd, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaćma, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusowe, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bedicort salic

Preparat Bedicort salic w postaci maści zawiera 0,5 mg/g betametazonu dipropionianu oraz 30 mg/g kwasu salicylowego i wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych miejscowych (podrażnienie, reakcje uczuleniowe, nadmierne wysuszenie skóry) oraz ogólnoustrojowych, takich jak supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i salicylizm. Należy unikać aplikacji na duże powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę, stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym oraz długotrwałej terapii, aby ograniczyć wchłanianie systemowe. W przypadku zakażenia bakteryjnego konieczne jest wdrożenie leczenia przeciwbakteryjnego, gdyż betametazon może maskować objawy infekcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z łuszczycą, u których istnieje ryzyko rozwoju tolerancji na kortykosteroid, uogólnionej łuszczycy krostkowej oraz zwiększonego wchłaniania składników aktywnych.
ACTH, betametazon, betametazon dipropionian, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CSCR, hiperglikemia, jaskra, kortykosteroid, kortyzol, kwas salicylowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nieostre widzenie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, reakcja uczuleniowa, rozstępy, salicylizm, supresja kortyzolu, tachyfilaksja, wysuszenie skóry, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie bakteryjne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermovate 0,5 mg/g

Klobetazol propionian w postaci maści Dermovate, ze względu na swoje silne działanie kortykosteroidowe, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane są miejscowe reakcje skórne, takie jak świąd i pieczenie (często ≥ 1/100), a także zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje (niezbyt często ≥ 1/1000, < 1/100). Bardzo rzadko (< 1/10 000) mogą wystąpić poważniejsze zmiany, w tym ścieńczenie skóry, zmarszczki, przebarwienia, nadmierne owłosienie, kontaktowe alergiczne zapalenie skóry, a także zaostrzenie choroby pierwotnej. Stosowanie klobetazolu może prowadzić do obniżenia lokalnej odporności skóry, co zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, a także miejscowej nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze.
centralna chorioretinopatia surowicza, glikozuria, hiperglikemia, hipertrichoza, jaskra, klobetazol propionian, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, maść kortykosteroidowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, pokrzywka, przebarwienie skóry, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, świąd, teleangiektazja, trądzik, twarz księżycowata, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zespół Cushinga, zmiany zanikowe skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Afloderm 0,5 mg/g

Alklometazonu dipropionian, substancja czynna preparatu Afloderm (0,5 mg/g), stosowany miejscowo w dawkach terapeutycznych, rzadko wywołuje działania niepożądane, które mogą mieć charakter miejscowy lub ogólnoustrojowy. Miejscowe działania niepożądane, występujące u 1-2% pacjentów, obejmują świąd, pieczenie, rumień, suchość i podrażnienie skóry oraz grudkową wysypkę. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się zapalenie mieszków włosowych, zmiany trądzikopodobne, odbarwienia skóry, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wtórne zakażenia, zanikowe zmiany skóry, potówki, rozstępy, rozszerzenie powierzchniowych naczyń krwionośnych oraz nadmierne owłosienie. Częstość występowania nieostrego widzenia pozostaje nieznana, jednak jest to potencjalne powikłanie związane ze stosowaniem kortykosteroidów.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alklometazon dipropionian, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, kortykosteroid, monitorowanie działań niepożądanych, nadmierne owłosienie, nieostre widzenie, odbarwienie skóry, opatrunek okluzyjny, personel medyczny, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, rozstępy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień, stan zapalny, substancja czynna, suchość skóry, świąd, wysypka grudkowa, zahamowanie kory nadnerczy, zakażenie bakteryjne, zakażenie wtórne, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Demezon 4 mg/ml

Demezon zawiera deksametazon sodu fosforan w dawce 4,37 mg/ml (4 mg deksametazonu fosforanu) i wykazuje silne działanie przeciwzapalne oraz immunosupresyjne. Ryzyko działań niepożądanych jest niskie podczas krótkotrwałego leczenia, jednak pozajelitowe podawanie dużych dawek wymaga monitorowania pacjenta pod kątem zaburzeń elektrolitowych, obrzęków, nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, arytmii oraz drgawek. Należy także obserwować objawy infekcji, zmniejszoną tolerancję glukozy oraz wrzody żołądka i dwunastnicy, które mogą mieć mniej wyraźne objawy. Działania niepożądane są zależne od dawki i czasu terapii, obejmując m.in. maskowanie zakażeń, leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, policytemię, reakcje nadwrażliwości, zespół Cushinga, zaburzenia metaboliczne (np. zatrzymanie sodu, hipokaliemia, cukrzyca steroidowa, hipercholesterolemia), zaburzenia psychiczne (depresja, psychoza, myśli samobójcze), oraz powikłania okulistyczne (zaćma tylna podtorebkowa, jaskra, retinopatia surowicza). U niemowląt przedwcześnie urodzonych możliwa jest kardiomiopatia przerostowa.
arytmia, centralna retinopatia surowicza, czkawka, deksametazon fosforan, deksametazon sodu fosforan, depresja, działanie immunosupresyjne, eozynopenia, hipercholesterolemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, maskowanie zakażeń, miopatia, morfologia krwi, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, obniżenie tolerancji glukozy, opóźnienie gojenia ran, osteoporoza, patogeny oportunistyczne, policytemia, psychoza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazja, tolerancja glukozy, trądzik steroidowy, wrzód żołądka i dwunastnicy, wrzód żołądka i jelit, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zahamowanie czynności nadnerczy, zahamowanie wzrostu, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Oksytetracyklina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Preparaty zawierające oksytetracyklinę, takie jak Atecortin i Oxycort, wymagają ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących czasu terapii, zwykle nie dłużej niż 7 dni, aby uniknąć ryzyka nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych oraz rozwoju szczepów opornych. W przypadku braku poprawy po 7 dniach leczenia preparatem Oxycort, należy przerwać terapię ze względu na możliwość maskowania objawów zakażenia przez hydrokortyzon. Preparaty te stosowane miejscowo, zwłaszcza oczne, powinny być pod kontrolą specjalisty (okulisty lub otolaryngologa), z uwzględnieniem monitorowania ciśnienia wewnątrzgałkowego i przezierności soczewki po około 10 dniach stosowania, aby zapobiec powikłaniom takim jak jaskra, zaćma podtorebkowa czy uszkodzenie nerwu wzrokowego. Stosowanie kropli do uszu jest przeciwwskazane przy perforacji błony bębenkowej.
centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, fotodermatoza, glikozuria, hiperglikemia, jaskra, kortykosteroid, leczenie przeciwgrzybicze, nadkażenie bakteryjne i grzybicze, nieostre widzenie, oksytetracyklina, oporny szczep bakterii, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, perforacja błony bębenkowej, podrażnienie skóry, przezierność soczewki, rozstępy, stan zapalny, stężenie kortyzolu, zaburzenie widzenia, zaćma, zaćma podtorebkowa, zanik naskórka, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fusicutan plus (20 mg + 1 mg)/g

Lek Fusicutan plus w postaci kremu zawiera kwas fusydynowy (20 mg/g) oraz betametazon (1 mg/g) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetostearylowy (55 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (0,8 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (0,16 mg/g) oraz potasu sorbinian (2,5 mg/g). Ze względu na obecność kortykosteroidu, lek nie powinien być stosowany w przypadku ogólnoustrojowych infekcji grzybiczych, pierwotnych infekcji skórnych wywołanych przez grzyby, wirusy i bakterie, a także w zmianach skórnych związanych z gruźlicą, kiłą oraz odczynach poszczepiennych. Ponadto, Fusicutan plus jest przeciwwskazany w schorzeniach dermatologicznych takich jak okołoustne zapalenie skóry, trądzik różowaty i trądzik młodzieńczy, a także u dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na ryzyko działań niepożądanych i wpływ kortykosteroidów na rozwój organizmu.
acne vulgaris, alkohol cetostearylowy, atrofia skóry, bariera skórna, betametazon, dermatitis perioralis, działanie immunosupresyjne, gruźlica skóry, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja skórna, infekcja wirusowa, kiła skóry, kortykosteroid, kwas fusydynowy, metylu parahydroksybenzoesan, MRSA, nadwrażliwość, odczyn poszczepienny, odpowiedź immunologiczna, opatrunek okluzyjny, oporność bakteryjna, potasu sorbinian, propylu parahydroksybenzoesan, rosacea, rozstępy, Staphylococcus aureus, superinfekcja, teleangiektazja, trądzik posteroidowy
Leksykon substancji czynnych
Fluocinolon acetonid – Przedawkowanie

Fluocinolon acetonid, będący glikokortykosteroidem stosowanym miejscowo w dermatologii, w preparacie Flucinar 0,25 mg/g w postaci żelu, może prowadzić do przedawkowania głównie w wyniku długotrwałego stosowania na rozległych powierzchniach skóry. W takich warunkach dochodzi do zwiększonego wchłaniania substancji do krążenia ogólnego, co skutkuje objawami ogólnoustrojowymi typowymi dla glikokortykosteroidów, takimi jak obrzęki (retencja sodu i wody), nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia (z antagonistycznym działaniem względem insuliny) oraz zmniejszenie odporności. W ciężkich przypadkach może rozwinąć się zespół choroby Cushinga, charakteryzujący się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością centralną i osteoporozą. Diagnostyka i postępowanie obejmują monitorowanie parametrów życiowych, stopniowe odstawianie leku oraz konsultację endokrynologiczną w razie potrzeby.
bariera skórna, choroba Cushinga, ciśnienie tętnicze, cytokiny, fluocinolon acetonid, glikemia, glikokortykosteroid, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hirsutyzm, konsultacja endokrynologiczna, leczenie hipoglikemizujące, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, opatrunek okluzyjny, osteoporoza, otyłość centralna, polidypsja, retencja sodu, rozstępy, supresja immunologiczna, twarz księżycowata, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenie metaboliczne, zespół odstawienny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lotriderm (0,64 mg + 10 mg)/g

Przedawkowanie leku Lotriderm, zawierającego betametazonu dipropionian (0,64 mg/g) oraz klotrymazol (10 mg/g), niesie ze sobą ryzyko poważnych zaburzeń, głównie związanych z komponentem kortykosteroidowym. Ostre przedawkowanie klotrymazolu miejscowo jest mało prawdopodobne i nie stanowi zagrożenia życia. Natomiast długotrwałe, rozległe stosowanie betametazonu dipropionianu może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co skutkuje zaburzeniami wydzielania hormonów kory nadnerczy oraz objawami niewydolności nadnerczy. Objawy przedawkowania betametazonu obejmują także zespół Cushinga, hiperglikemię, glikozurię oraz miejscowe reakcje skórne, takie jak atrofia skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzik posteroidowy i zahamowanie gojenia ran. Miejscowe podrażnienia (pieczenie, świąd, zaczerwienienie) mogą być wywołane zarówno przez klotrymazol, jak i podłoże kremu.
atrofia skóry, betametazonu dipropionian, dysfagia, funkcja nadnerczy, glikozuria, hiperglikemia, klotrymazol, kortykosteroid, niewydolność kory nadnerczy, objawy odstawienne, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie miejscowe, przedawkowanie ostre, rozstępy, supresja osi HPA, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Elidel 10 mg/g

Elidel (krem 10 mg/g zawierający pimekrolimus) jest wskazany do leczenia łagodnego i umiarkowanego atopowego zapalenia skóry u pacjentów od 3 miesiąca życia, szczególnie gdy stosowanie miejscowych glikokortykosteroidów jest przeciwwskazane, nieskuteczne lub nietolerowane. Preparat jest rekomendowany jako lek drugiego wyboru, zwłaszcza w obszarach wrażliwych takich jak twarz, szyja czy okolice wyprzeniowe, gdzie długotrwała steroidoterapia niesie ryzyko powikłań miejscowych (atrofia skóry, teleangiektazje, rozstępy). Krem zawiera 10 mg pimekrolimusa na gram oraz substancje pomocnicze: 10 mg alkoholu benzylowego, 40 mg alkoholu cetylowego, 40 mg alkoholu stearylowego i 50 mg glikolu propylenowego (E 1520), co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości.
atopowe zapalenie skóry, atrofia skóry, działanie niepożądane, inhibitor kalcyneuryny, kortykosteroidoterapia miejscowa, miejscowe glikokortykosteroidy, nadwrażliwość, pimekrolimus, rozstępy, steroidoterapia miejscowa, teleangiektazje, zmiany skórne
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dermisil (20 mg + 1 mg)/g

Lek Dermisil w postaci kremu o stężeniu 20 mg kwasu fusydynowego i 1 mg betametazonu (1,214 mg betametazonu walerianianu) na gram preparatu posiada liczne przeciwwskazania wynikające z obecności zarówno substancji czynnych, jak i pomocniczych (alkohol cetostearylowy 72 mg/g, chlorokrezol 1 mg/g). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki oraz stosowanie u niemowląt poniżej 1 roku życia ze względu na ryzyko zwiększonej absorpcji kortykosteroidu i powikłań endokrynologicznych. Preparat nie powinien być stosowany w pierwotnych zakażeniach wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych skóry, a także w chorobach takich jak gruźlica skóry, kiła, trądzik pospolity i różowaty oraz okołoustne zapalenie skóry, ze względu na ryzyko nasilenia infekcji, maskowania objawów i powikłań steroidowych.
alkohol cetostearylowy, atrofia skóry, bariera skórna, betametazon, chlorokrezol, gruźlica skóry, grzybica skóry, infekcja bakteryjna skóry, kiła skórna, kortykosteroid, kwas fusydynowy, nadkażenie grzybicze, nadwrażliwość, okluzja, okołoustne zapalenie skóry, opatrunek okluzyjny, oporność bakterii, opryszczka pospolita, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, reakcja alergiczna, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty
Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 25 mg

Predasol (prednizolon) stosowany parenteralnie wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem terapii. Do najważniejszych powikłań należą immunosupresja prowadząca do zwiększonego ryzyka infekcji, w tym reaktywacji zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych oraz oportunistycznych, a także pobudzenie strongyloidozy u pacjentów z utajonym zakażeniem. Długotrwałe stosowanie prednizolonu powoduje zahamowanie czynności kory nadnerczy i rozwój zespołu Cushinga jatrogennnego, objawiającego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością centralną oraz retencją płynów. Zaburzenia gospodarki elektrolitowej manifestują się zatrzymaniem sodu i hipokaliemią, co zwiększa ryzyko arytmii serca. Ponadto obserwuje się zaburzenia metaboliczne, takie jak nietolerancja glukozy, cukrzyca posteroidowa oraz dyslipidemia (hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia).
arytmia, bradykardia, brak miesiączki, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca posteroidowa, eozynopenia, halucynacje, hipercholesterolemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, impotencja, infekcje oportunistyczne, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, maskowanie zakażeń, miopatia posteroidowa, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niewydolność kory nadnerczy, obniżenie odporności, opóźnione gojenie ran, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, otyłość centralna, owrzodzenie rogówki, policytemia, powikłania zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, uogólniona twardzina układowa, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zanik mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgien, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elocom 1 mg/g

Produkt leczniczy Elocom (1 mg/g, płyn na skórę) zawierający mometazonu furoinian wykazuje szereg działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Działania te obejmują zakażenia (np. czyrak), zapalenie mieszków włosowych, parestezje, uczucie pieczenia, nieostre widzenie, kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika, nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany trądzikopodobne, zanik skóry, świąd oraz reakcje w miejscu stosowania. Częstość występowania tych działań jest różna, od bardzo rzadkich (<1/10 000) do często nieznanych. Dodatkowo, miejscowe stosowanie kortykosteroidów może powodować suchość skóry, podrażnienie, zapalenie skóry, zapalenie wokół ust, macerację, potówki oraz teleangiektazje.
hirsutyzm, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid o działaniu ogólnym, maceracja skóry, mometazon furoinian, niedobór barwnika, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parestezje, potówki, rozstępy, teleangiektazje, tkanka podskórna, twarz księżycowata, uczucie pieczenia, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Lorinden A (30 mg + 0,2 mg)/g

Przedawkowanie maści Lorinden A, zawierającej 0,2 mg flumetazonu piwalanu oraz 30 mg kwasu salicylowego na gram preparatu, wynika głównie z długotrwałego lub nieprawidłowego stosowania na rozległe powierzchnie skóry. Nadmierna absorpcja flumetazonu, kortykosteroidu o działaniu przeciwzapalnym, prowadzi do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkując zaburzeniami hormonalnymi i endokrynologicznymi. Szczególnie narażone są dzieci, u których może dojść do zahamowania wzrostu i rozwoju. Objawy przedawkowania obejmują obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemię, cukromocz, zmniejszenie odporności, a w ciężkich przypadkach zespół Cushinga oraz objawy zatrucia salicylanami, takie jak szum w uszach i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej.
cukromocz, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, flumetazonu piwalan, hiperglikemia, insulinooporność, kortykosteroid, kwas salicylowy, Lorinden A, nadciśnienie tętnicze, niedobór kortyzolu, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, rozstępy, supresja nadnerczy, terapia wspomagająca, twarz księżycowata, zaburzenia kwasowo-zasadowe, zahamowanie wzrostu, zatrucie salicylanami, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Seretide 50 (50 mcg + 25 mcg)/dawkę inh.

Przedawkowanie leku Seretide, zawierającego salmeterol (długo działający β2-agonista) oraz flutykazon propionian (kortykosteroid wziewny), może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych. Objawy przedawkowania salmeterolu obejmują zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego (tachykardia >100 uderzeń/min, wzrost ciśnienia skurczowego) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, drżenia, ból głowy). Szczególnie istotna jest hipokaliemia, wymagająca monitorowania stężenia potasu w surowicy i jego suplementacji, ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca. Przedawkowanie flutykazonu propionianu może skutkować przemijającym zahamowaniem czynności kory nadnerczy w ostrym okresie oraz długotrwałym zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza przy przewlekłym stosowaniu, co wymaga monitorowania rezerwy nadnerczowej i ewentualnej terapii systemowymi kortykosteroidami.
beta2-agonista, ból głowy, ciśnienie skurczowe krwi, drżenie, flutykazon propionian, hiperglikemia, hipokaliemia, jony potasowe, nadciśnienie, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, otyłość centralna, rezerwa nadnerczowa, rozstępy, salmeterol, stężenie kortyzolu, tachykardia, twarz księżycowata, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia czynności kory nadnerczy, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zawroty głowy, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elocom 1 mg/g

Elocom, zawierający mometazonu furoinian w stężeniu 1 mg/g w postaci maści, może wywoływać liczne działania niepożądane, które wymagają ścisłego monitorowania, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu i aplikacji na dużą powierzchnię skóry. Do najczęstszych miejscowych reakcji należą suchość skóry, podrażnienie, zapalenie skóry, maceracja, potówki oraz teleangiektazje. Występują również rzadkie i nieznane częstościowo działania, takie jak ból w miejscu aplikacji, parestezje, kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika, hirsutyzm lokalny, rozstępy, zmiany trądzikopodobne oraz zanik skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych charakterystycznych dla kortykosteroidów, takich jak zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zwłaszcza u dzieci, gdzie istnieje podwyższone ryzyko zespołu Cushinga oraz zaburzeń wzrostu i rozwoju.
hirsutyzm, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, maceracja skóry, mometazon furoinian, nadmierne owłosienie, niedobór barwnika, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parestezja, potówki, rozstępy, sucha skóra, teleangiektazja, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Psotriol (50 mcg + 0,5 mg)/g

Przedawkowanie maści Psotriol (50 µg kalcypotriolu + 0,5 mg betametazonu dipropionianu/g) może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych wynikających z działania obu substancji czynnych. Nadmierne dawki kalcypotriolu skutkują hiperkalcemią, objawiającą się poliurią, zaparciami, osłabieniem mięśni, splątaniem, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Po odstawieniu leku stężenie wapnia zwykle wraca do normy, co wskazuje na odwracalność tego stanu. Długotrwałe stosowanie betametazonu może wywołać wtórną niewydolność nadnerczy poprzez zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, a także zespół Cushinga, szczególnie przy dawkach przekraczających maksymalną zalecaną dobową dawkę 15 g (w opisywanym przypadku 34 g/dobę przez 5 miesięcy). Nagłe odstawienie kortykosteroidów może prowadzić do zaostrzenia choroby podstawowej, np. łuszczycy krostkowej.
betametazon, erytrodermia łuszczycowa, gospodarka wapniowa, hiperkalcemia, kalcypotriol, kortykosteroidy, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, oś przysadka-nadnercza, otyłość centralna, poliuria, rozstępy, śpiączka, wapń w surowicy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości, zatrucie przewlekłe, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lorinden N

Lorinden N to krem zawierający 0,2 mg flumetazonu piwalanu (kortykosteroid) oraz 5 mg neomycyny siarczanu (antybiotyk aminoglikozydowy) w 1 g preparatu. Ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy, obniżenie stężenia kortyzolu we krwi oraz zespół Cushinga, terapia powinna być ograniczona do maksymalnie 2 tygodni. Zaleca się unikanie stosowania na duże powierzchnie skóry, uszkodzoną skórę, rany oraz w okolicach oczu i błon śluzowych. W trakcie leczenia wskazana jest kontrola funkcji nadnerczy poprzez oznaczanie poziomu kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH. Preparat nie powinien być stosowany pod opatrunkiem okluzyjnym ze względu na zwiększone wchłanianie i ryzyko powikłań skórnych, takich jak zanik naskórka czy rozstępy.
alergia krzyżowa, antybiotyk aminoglikozydowy, dermatitis perioralis, działanie nefrotoksyczne, działanie ogólnoustrojowe, działanie ototoksyczne, flumetezon piwalan, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kortyzol, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, neomycyna siarczan, opatrunek okluzyjny, reakcja alergiczna, rozstępy, teleangiektazja, uszkodzenie słuchu, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Epidemiologia

Rozstępy (striae distensae) stanowią powszechny problem dermatologiczny, dotykający od 50% do 90% populacji dorosłych, z wyraźną przewagą u kobiet (2,5-krotnie częściej niż u mężczyzn). Szczególnie narażone są kobiety w ciąży (43-90%), nastolatki (6-86%) oraz osoby z otyłością (około 43%). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne, zaburzenia hormonalne (np. zwiększona aktywność kory nadnerczy, wahania estrogenu), długotrwałe stosowanie kortykosteroidów oraz choroby takie jak zespół Cushinga, Marfana czy przewlekłe choroby wątroby. Rozstępy klasyfikuje się na podstawie stadium (ostre, podostre, przewlekłe) oraz typów (m.in. striae gravidarum, striae rubrae, striae albae), a lokalizują się głównie na brzuchu, piersiach, udach, pośladkach, ramionach i dolnej części pleców. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, z możliwością wykorzystania polaryzacyjnej tomografii koherentnej (PS-OCT) do oceny nasilenia zmian.
dermoskopia, elastyna, fototerapia, kolagen, kortykosteroid, kwas hialuronowy, kwas mlekowy, laser frakcyjny, lipoliza laserowa, masło shea, mikrodermabrazja, retinol, rozstępy, rozstępy białe, rozstępy ciążowe, rozstępy czerwone, terapia laserowa, tretynoina, wąkrota azjatycka, zespół Cushinga, zespół Marfana
Leksykon leków
Działania niepożądane – Medoxa 25 mg

Prednizon, substancja czynna leku Medoxa, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki (1 mg do 50 mg) oraz czasu terapii. W terapii substytucyjnej ryzyko działań niepożądanych jest relatywnie niskie, natomiast w leczeniu długotrwałym i wysokodawkowym obserwuje się liczne powikłania. Prednizon wykazuje silne działanie immunosupresyjne, co zwiększa podatność na infekcje (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze), maskuje objawy zakażeń oraz może prowadzić do reaktywacji utajonych infekcji, w tym węgorczycy. Ponadto, może indukować reakcje alergiczne i ciężkie anafilaksje z objawami kardiologicznymi i oddechowymi. Endokrynologicznie prednizon może wywołać niedoczynność kory nadnerczy oraz zespół Cushinga, a metabolicznie – zatrzymanie sodu, hipokaliemię, cukrzycę, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię. Zaburzenia psychiczne obejmują depresję, psychozy, manię i myśli samobójcze, a neurologiczne – rzekomy guz mózgu i nasilenie padaczki. W zakresie okulistyki obserwuje się zaćmę podtorebkową tylną, jaskrę i nasilenie infekcji oczu.
atrofia mięśni, bóle mięśniowo-stawowe, bradykardia, depresja, eozynopenia, farmakoterapia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, immunosupresja, impotencja, jaskra, leukocytoza, limfopenia, martwica kości, maskowanie zakażeń, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, nietolerancja glukozy, opóźnione gojenie ran, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka, policytemia, prednizon, psychoza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, terapia substytucyjna, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, węgorczyca, wrzód żołądka, zaburzenia endokrynologiczne, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia neurologiczne, zaćma, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zmętnienie podtorebkowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrocortison VUAB 100 mg

Hydrokortyzon w postaci sodu bursztynianu, stosowany pozajelitowo, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza w kontekście potencjalnie poważnych powikłań neurologicznych po niezalecanym podaniu dokanałowym lub zewnątrzoponowym. Do najważniejszych powikłań należą zapalenie pajęczynówki, zapalenie opon mózgowych, porażenie kończyn dolnych, drgawki oraz zaburzenia czucia. Częstość występowania działań niepożądanych jest w większości przypadków nieznana, co podkreśla konieczność ostrożności i monitorowania pacjentów. Szczególną grupą ryzyka są dzieci i młodzież, u których obserwuje się zwiększone ryzyko ciężkich zakażeń (np. ospa wietrzna, odra), zahamowanie wzrostu oraz kardiomiopatię przerostową u wcześniaków.
anafilaksja, artropatia neuropatyczna, atrofia mięśni, atrofia skóry, chorioretinopatia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, drgawki, dyslipidemia, guz chromochłonny, hipokaliemia, hydrokortyzon, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid, kwasica metaboliczna, leukocytoza, martwica kości, mięsak Kaposiego, miopatia, miopatia posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niedociśnienie tętnicze, niedowład, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, opony mózgowe, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza posteroidowa, otyłość centralna, podanie dokanałowe, podanie zewnątrzoponowe, pokrzywka, porażenie kończyn dolnych, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, reaktywacja gruźlicy, rozstępy, sodu bursztynian, tłuszczakowatość zewnątrzoponowa, twarz księżycowata, wrzód trawienny, wybroczyny, wytrzeszcz, zaburzenia czucia, zaburzenia gojenia ran, zaćma, zaćma posteroidowa, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica, zapalenie opon mózgowych, zapalenie pajęczynówki, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, złamanie patologiczne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Krka 4 mg/ml

Deksametazon Krka, dostępny w stężeniach 4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml jako roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, zawiera deksametazon sodu fosforan i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których ryzyko i nasilenie są ściśle zależne od dawki oraz czasu terapii. Krótkotrwałe stosowanie wiąże się z niskim ryzykiem, jednak pozajelitowe podawanie dużych dawek może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zaburzenia elektrolitowe (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), obrzęki, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca oraz drgawki. Deksametazon może maskować objawy zakażeń, a także indukować lub zaostrzać infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze, w tym aktywację węgorczycy. Ponadto, leczenie może prowadzić do zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, cukrzyca, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), a także do poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak psychozy, mania, depresja i myśli samobójcze.
aseptyczna martwica kości, atrofia skóry, bakteryjne zapalenie rogówki, chorioretinopatia, deksametazonu fosforan, eozynopenia, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hipertrichoza, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, impotencja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kora nadnerczy, leukocytoza, limfopenia, lipomatoza nadtwardówkowa, miopatia, nieregularna miesiączka, opryszczkowe zapalenie rogówki, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, padaczka utajona, policytemia, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, tolerancja glukozy, trądzik steroidowy, węgorczyca, wrzód żołądka, wytrzeszcz oczu, zaburzenie elektrolitowe, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie wirusowe, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Diprolene 0,64 mg/g

Stosowanie maści Diprolene zawierającej betametazon dipropionian w stężeniu 0,64 mg/g wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych typowych dla miejscowo stosowanych kortykosteroidów. Objawy te obejmują miejscowe reakcje skórne takie jak zaczerwienienie, pieczenie, podrażnienie, świąd, tworzenie pęcherzyków, zapalenie mieszków włosowych, suchość skóry, nadmierne owłosienie, zmiany trądzikopodobne, odbarwienia, zapalenie skóry wokół ust, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, macerację, wtórne zakażenia, zanik skóry, rozstępy oraz potówki. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana. Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów stosujących lek na dużych powierzchniach skóry, przez długi czas, u dzieci oraz na obszarach o cienkiej skórze, gdzie wchłanianie substancji czynnej jest zwiększone, zwłaszcza przy stosowaniu opatrunków okluzyjnych.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atrofia skóry, betametazon dipropionian, hirsutyzm, kortykosteroid, maceracja skóry, maść Diprolene, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, potówki, rozstępy, rozstępy skórne, teleangiektazja, wchłanianie betametazonu, wtórne zakażenie, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zmiany trądzikopodobne
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oxycort

Produkt leczniczy Oxycort, zawierający oksytetracyklinę i hydrokortyzon, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania miejscowego. Leczenie należy przerwać w przypadku podrażnienia skóry, braku poprawy po 7 dniach (ze względu na ryzyko maskowania objawów zakażenia przez hydrokortyzon) oraz nasilenia lub utrzymania się objawów zakażenia, co wymaga wdrożenia odpowiedniej terapii przeciwbakteryjnej lub przeciwgrzybiczej. Maksymalny czas ciągłego stosowania nie powinien przekraczać 2 tygodni, aby zapobiec rozwojowi oporności mikroorganizmów na oksytetracyklinę. Produkt nie powinien mieć kontaktu z oczami i błonami śluzowymi, a stosowanie na skórę twarzy, pach i pachwin jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak teleangiektazje czy dermatitis perioralis.
błony śluzowe, działanie ogólnoustrojowe, glikozuria, hiperglikemia, hydrokortyzon, kortykosteroid, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, nadkażenie skórne, oksytetracyklina, opatrunek okluzyjny, oporność mikroorganizmów, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, podrażnienie skóry, rozstępy, teleangiektazja, zaćma, zakażenie, zanik naskórka, zanik tkanki podskórnej, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przedawkowanie – Laticort 0,1% 1 mg/g

Przedawkowanie hydrokortyzonu 17-maślanu zawartego w kremie Laticort 0,1% (1 mg/g) stanowi poważne zagrożenie medyczne, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry. Nadmierne wchłanianie glikokortykosteroidu może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), skutkując zahamowaniem endogennej produkcji kortyzolu i ryzykiem wtórnej niewydolności nadnerczy. U dzieci przedawkowanie może powodować zahamowanie wzrostu i opóźnienie dojrzewania płciowego, co wymaga natychmiastowej interwencji. Objawy kliniczne obejmują obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemię, cukromocz oraz obniżoną odporność, a w ciężkich przypadkach rozwój pełnoobjawowej choroby Cushinga.
aplikacja na rozległe powierzchnie skóry, bawoli kark, choroba Cushinga, cukromocz, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hydrokortyzon 17-maślan, nadciśnienie tętnicze, obniżenie odporności, obrzęk, odpowiedź immunologiczna komórkowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, parametry endokrynologiczne, próg nerkowy dla glukozy, retencja sodu, rozstępy, supresja produkcji kortyzolu, twarz księżycowata, wrażliwość na insulinę, wtórna niewydolność nadnerczy, zahamowanie wzrostu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Triderm (0,64 mg + 10 mg + 1 mg)/g

Produkt leczniczy Triderm w postaci kremu zawiera betametazon dipropionian (0,64 mg/g), klotrymazol (10 mg/g) oraz gentamycynę (1 mg/g), co determinuje jego złożony profil działań niepożądanych. Działania niepożądane występują bardzo rzadko (<1/10 000) i obejmują zarówno miejscowe reakcje skórne, jak i potencjalne ogólnoustrojowe efekty kortykosteroidów przy systemowym wchłanianiu betametazonu. Miejscowe objawy związane z betametazonem to m.in. uczucie pieczenia, świąd, suchość skóry, zanik skóry, rozstępy, potówki, zapalenie mieszków włosowych, nadmierne owłosienie, trądzik posteroidowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry oraz wtórne zakażenia. Klotrymazol może wywoływać rumień, pieczenie, pęcherzyki, złuszczanie naskórka, obrzęk, pokrzywkę i ogólne podrażnienie skóry, natomiast gentamycyna może powodować rumień i świąd, które zwykle nie wymagają przerwania terapii.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, betametazonu dipropionian, gentamycyna, klotrymazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, maceracja skóry, nadmierne owłosienie, niedokrwistość niedobarwliwa, nieostre widzenie, obrzęk, odbarwienie skóry, pokrzywka, potówki, reakcja nadwrażliwości, rozstępy, rumień, suchość skóry, świąd, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, zaburzenia krwi, zaburzenia skóry, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, złuszczanie naskórka
Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Leczenie

Rozstępy (striae) to łagodne zmiany skórne, które nie wymagają leczenia medycznego, jednak stanowią istotny problem estetyczny wpływający na samopoczucie pacjentów. Skuteczność terapii zależy od wieku, koloru (striae rubrae – czerwone, striae albae – białe), głębokości i lokalizacji zmian oraz typu skóry. W leczeniu farmakologicznym stosuje się miejscowo tretynoinę (retinoid stymulujący produkcję kolagenu, skuteczniejszą w świeżych rozstępach), kwas hialuronowy (poprawiający elastyczność i nawilżenie skóry) oraz ekstrakty z Centella asiatica (stymulujące kolagen i elastyczność skóry). W przypadku niesatysfakcjonujących efektów farmakoterapii, dostępne są metody dermatologiczne i estetyczne, takie jak laseroterapia (PDL, Nd:YAG 1064 nm, lasery frakcyjne, CO2 frakcyjny), mikronakłuwanie, radiofrekwencja, mikrodermabrazja, peelingi chemiczne (TCA 15-20%) oraz terapia osoczem bogatopłytkowym (PRP). Wypełniacze biostymulujące (Radiesse, Sculptra) mogą być stosowane w głębszych rozstępach. Najlepsze efekty uzyskuje się często poprzez kombinację metod, np. radiofrekwencja z tretynoiną (skuteczność 84,5%, satysfakcja 95,7%), mikronakłuwanie z PRP czy laser frakcyjny z miejscowym podawaniem substancji aktywnych.
centella asiatica, czynnik wzrostu, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, hydroksyapatyt wapnia, kwas hialuronowy, kwas trichlorooctowy, laser frakcyjny, laser Nd:YAG, laser pulsacyjny barwnikowy, laseroterapia, mikrodermabrazja, mikronakłuwanie, osocze bogatopłytkowe, peeling chemiczny, radiofrekwencja, retinoidy, rozstępy, striae albae, striae rubrae, terapia komórkami macierzystymi, tretynoina, wąkrota azjatycka
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół marfana – Objawy

Zespół Marfana jest dziedzicznym zaburzeniem tkanki łącznej spowodowanym mutacją w genie FBN1, prowadzącym do defektów fibryliny-1. Choroba manifestuje się wielosystemowo, obejmując układ sercowo-naczyniowy, szkieletowy, oddechowy oraz narząd wzroku. Charakterystyczne cechy szkieletowe to wysoki, szczupły wzrost z długimi kończynami, arachnodaktylia, skolioza oraz deformacje klatki piersiowej (pectus excavatum/carinatum). Najpoważniejsze powikłania dotyczą układu sercowo-naczyniowego, w tym poszerzenia aorty (występujące u 50% dzieci i 60-80% dorosłych), tętniaka aorty, rozwarstwienia aorty oraz wypadania i niedomykalności zastawek mitralnej i aortalnej. Problemy okulistyczne, takie jak przemieszczenie soczewki (ectopia lentis, ~60% pacjentów), silna krótkowzroczność, jaskra i odwarstwienie siatkówki, często stanowią pierwsze objawy choroby. Zespół Marfana może również powodować odma opłucnową, torbiele płucne oraz zwiększone ryzyko POChP i astmy.
antagonista receptora angiotensyny II, arachnodaktylia, astygmatyzm, beta-adrenolityk, ectopia lentis, fibrylina-1, gen FBN1, hipermobilność stawów, jaskra, niedomykalność zastawki mitralnej, odma opłucnowa, odwarstwienie siatkówki, operacja korzenia aorty, pectus carinatum, pectus excavatum, płaskostopie, POChP, poszerzenie aorty, przepuklina, rozedma płuc, rozstępy, rozwarstwienie aorty, skolioza, tętniak aorty, tkanka łączna, wypadanie zastawki mitralnej, zaćma, zespół Marfana
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lotriderm (0,64 mg + 10 mg)/g

Lotriderm to krem zawierający betametazonu dipropionian (0,64 mg/g) oraz klotrymazol (10 mg/g), łączący działanie kortykosteroidu i leku przeciwgrzybiczego. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które obejmują zarówno objawy typowe dla kortykosteroidów, jak i dla klotrymazolu. Do działań niepożądanych o częstości rzadkiej (≥1/10 000 do <1/1000) należą zaburzenia czucia, pieczenie, wysypka grudkowo-plamkowa, obrzęk, pokrzywka oraz wtórne zakażenia. Działania niepożądane związane z klotrymazolem obejmują rumień, uczucie pieczenia, pęcherze, obrzęk, świąd, pokrzywkę oraz ogólne podrażnienie skóry. Betametazon może powodować szereg reakcji miejscowych, takich jak świąd, podrażnienie, suchość skóry, zapalenie mieszków włosowych, hirsutyzm, trądzik posteroidowy, odbarwienia skóry, perioral dermatitis, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, macerację, wtórne zakażenia, zanik skóry, rozstępy, potówki, kruchość naczyń oraz uczulenie. Częstość występowania większości z tych działań jest nieznana.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atrofia skóry, betametazonu dipropionian, hirsutyzm, klotrymazol, kortykosteroid, kruchość naczyń, lek przeciwgrzybiczy, maceracja skóry, nieostre widzenie, obrzęk, odbarwienie skóry, pęcherz skórny, perioral dermatitis, podrażnienie skóry, pokrzywka, potówki, rozstępy, rumień, suchość skóry, świąd, trądzik posteroidowy, wtórne zakażenie, wybroczyna, wysypka grudkowo-plamkowa, zaburzenie czucia, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust
Leksykon leków
Działania niepożądane – Flucinar N (0,25 mg + 5 mg)/g

Flucinar N w postaci maści zawiera 0,25 mg fluocynolonu acetonidu (kortykosteroid) oraz 5 mg neomycyny siarczanu (antybiotyk aminoglikozydowy) w 1 g preparatu i może wywoływać liczne działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje skórne, takie jak zmiany trądzikopodobne, pieczenie, świąd, podrażnienie, suchość skóry, a także atrofia skóry, rozstępy i teleangiektazje, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu na wrażliwe obszary. Neomycyna może indukować reakcje alergiczne, w tym opóźnione, a immunosupresyjne działanie fluocynolonu sprzyja rozwojowi zakażeń wtórnych, w tym zapaleniu mieszków włosowych. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu w okolicy oczu ze względu na ryzyko jaskry, zaćmy oraz nieostrego widzenia, a także w okolicy ucha z uwagi na potencjalną ototoksyczność neomycyny.
antybiotyk aminoglikozydowy, atrofia skóry, cukromocz, działanie immunosupresyjne, fluocynolon acetonid, hiperglikemia, hiperkortyzolemia, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, nefropatia toksyczna, neomycyny siarczan, nieostre widzenie, obrzęk, okołoustne zapalenie skóry, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, ototoksyczność, plamica, reakcja alergiczna, retencja płynów, rozstępy, teleangiektazja, zaburzenie wzrostu, zaćma, zakażenie wtórne, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga, zmiana trądzikopodobna, zmniejszenie odporności
Leksykon leków
Przedawkowanie – Mycosolon (20 mg + 2,5 mg)/g

Mycosolon to maść zawierająca mikonazol (20 mg/g) oraz mazipredon chlorowodorek (2,5 mg/g), wykazująca działanie przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Pomimo braku danych o ostrym przedawkowaniu, długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie, zwłaszcza na rozległe powierzchnie skóry, niesie ryzyko supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, manifestującej się objawami wtórnej niewydolności nadnerczy (osłabienie, hipotonia, hipoglikemia). U dzieci dodatkowo obserwuje się zahamowanie wzrostu i rozwoju, co jest poważnym powikłaniem. Miejscowe działania niepożądane obejmują ścieńczenie skóry, rozstępy i teleangiektazje, wynikające z atrofogennego działania glikokortykosteroidów.
diagnostyka endokrynologiczna, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, endogenna produkcja kortyzolu, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hipotonia, mazipredon, mikonazol, Mycosolon, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rozstępy, ścieńczenie skóry, substancja czynna, teleangiektazja, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenie endokrynologiczne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elocom 1 mg/g

Elocom w kremie zawiera 1 mg/g mometazonu furoinianu, miejscowego kortykosteroidu, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane skórne, takie jak suchość, podrażnienie, zapalenie skóry (w tym wokół ust), maceracja, potówki, teleangiektazje, a także zanik skóry przy długotrwałym stosowaniu, szczególnie na obszarach wrażliwych. Inne możliwe reakcje to zmiany trądzikopodobne, rozstępy i nadmierne owłosienie. Stosowanie na dużych powierzchniach lub pod opatrunkami okluzyjnymi zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego, co może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy i objawów zespołu Cushinga, zwłaszcza u dzieci, u których istnieje podwyższone ryzyko zaburzeń osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zahamowania wzrostu i rozwoju.
hipopigmentacja, hirsutyzm, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, maceracja skóry, mometazonu furoinian, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parestezja, pieczenie skóry, potówki, rozstępy, suchość skóry, supresja immunologiczna, teleangiektazje, zaburzenia wzrostu, zahamowanie kory nadnerczy, zakażenie bakteryjne skóry, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne
Leksykon substancji czynnych
Oksytetracyklina – Działania niepożądane

Oksytetracyklina, stosowana w preparatach takich jak Atecortin, Oxycort oraz Oxycort A, wykazuje różnorodne działania niepożądane zależne od drogi podania i postaci farmaceutycznej. W przypadku preparatów okulistycznych obserwuje się reakcje uczuleniowe (rzadko, ≥ 1/10 000 do < 1/1 000), podrażnienie spojówek, pieczenie, świąd, nieostre widzenie, łzawienie oraz zaczerwienienie spojówki o częstości nieznanej. Długotrwałe stosowanie (powyżej 3-6 tygodni) może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak wtórne zakażenia grzybicze, zwiększenie ciśnienia śródgałkowego, zaćma podtorebkowa, jaskra oraz uszkodzenie nerwu wzrokowego. Preparaty dermatologiczne zawierające oksytetracyklinę i hydrokortyzon mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, takie jak pieczenie, świąd, podrażnienie, nadmierne wysuszenie, zmiany zanikowe skóry, zapalenie kontaktowe, zmiany trądzikopodobne, rozstępy, potówki, nadmierne owłosienie, odbarwienia oraz wtórne zakażenia skórne, jednak częstość tych działań jest nieznana.
atrofia tkanki podskórnej, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, flora bakteryjna, hirsutyzm, jaskra, łzawienie, maceracja skóry, nieostre widzenie, odbarwienie skóry, oksytetracyklina, pieczenie, pieczenie i świąd, podrażnienie spojówki, potówki, preparat dermatologiczny, preparat okulistyczny, reakcja skórna, reakcja uczuleniowa, rozstępy, stan kliniczny, uszkodzenie nerwu wzrokowego, wysuszenie skóry, wysypka, zaburzenie widzenia, zaćma podtorebkowa, zaćma steroidowa, zaczerwienienie spojówki, zakażenie grzybicze, zakażenie skórne, zanik skóry, zapalenie kontaktowe skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zmiany trądzikopodobne