polekowe uszkodzenie wątroby
Polekowe uszkodzenie wątroby (ang. Drug-Induced Liver Injury, DILI) stanowi potencjalnie poważne powikłanie farmakoterapii, charakteryzujące się nieprawidłowościami w badaniach laboratoryjnych lub klinicznymi objawami dysfunkcji wątroby wywołanymi przez leki, suplementy diety lub produkty ziołowe. Stanowi ono jedną z najczęstszych przyczyn ostrej niewydolności wątroby w krajach rozwiniętych.
DILI może przebiegać jako reakcja idiosynkratyczna (nieprzewidywalna, niezależna od dawki) lub jako reakcja zależna od dawki (przewidywalna). Klasycznie wyróżnia się trzy typy uszkodzenia: hepatocellularne (wzrost aktywności aminotransferaz), cholestatyczne (wzrost aktywności fosfatazy alkalicznej) oraz mieszane. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn uszkodzenia wątroby oraz na czasowym związku między ekspozycją na lek a wystąpieniem objawów.
Do leków najczęściej powodujących DILI należą: antybiotyki (zwłaszcza amoksycylina z kwasem klawulanowym), leki przeciwgruźlicze, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwpadaczkowe oraz preparaty ziołowe i suplementy diety. Czynniki ryzyka obejmują: wiek, płeć żeńską, choroby współistniejące (zwłaszcza istniejące wcześniej choroby wątroby), predyspozycje genetyczne oraz interakcje lekowe.
Leczenie polekowego uszkodzenia wątroby polega przede wszystkim na natychmiastowym odstawieniu leku wywołującego oraz leczeniu wspomagającym. W ciężkich przypadkach może być konieczne przeszczepienie wątroby. Monitorowanie pacjentów przyjmujących leki hepatotoksyczne, zwłaszcza z grupy wysokiego ryzyka, stanowi istotny element profilaktyki DILI.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esseliv Max 450 mg
Esseliv Max to preparat zawierający 450 mg fosfolipidów z nasion soi, stosowany w leczeniu ostrych i przewlekłych chorób wątroby oraz zaburzeń dróg żółciowych. Fosfolipidy te są kluczowymi składnikami błon komórkowych hepatocytów, wspierającymi regenerację i prawidłowe funkcjonowanie wątroby. Lek znajduje zastosowanie w terapii poalkoholowych uszkodzeń wątroby (stłuszczenie, zapalenie, marskość), toksycznych i polekowych uszkodzeń, przewlekłego zapalenia wątroby oraz zaburzeń czynnościowych wątroby. Dodatkowo Esseliv Max wspomaga funkcje wydzielnicze wątroby i przepływ żółci, co jest istotne w leczeniu kamicy żółciowej i dysfunkcji dróg żółciowych. Preparat dostępny jest w kapsułkach twardych zawierających 450 mg fosfolipidów, 54 mg oleju sojowego oraz 9,6 mg etanolu, co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na soję lub problemami alkoholowymi.
alkoholowa choroba wątroby, choroba autoimmunologiczna, choroba wątroby, detoksykacja organizmu, działanie hepatotoksyczne, fosfolipidy z nasion soi, funkcja wydzielnicza wątroby, hepatocyt, kamica żółciowa, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby, przewód żółciowy, stłuszczenie wątroby, włóknienie wątroby, wydzielanie żółci, zaburzenie czynnościowe wątroby, zaburzenie dróg żółciowych, zaburzenie przepływu żółci, zapalenie tkanki wątrobowej, złogi żółciowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ampicillin/Sulbactam Bausch Health
Stosowanie ampicyliny w połączeniu z sulbaktamem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii na penicyliny lub cefalosporyny. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia, w tym podanie epinefryny, tlenoterapii oraz dożylne steroidy. Ponadto, obserwowano ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczna nekroliza naskórka (TEN), zespół Stevensa-Johnsona (SJS), złuszczające zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy oraz ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Należy także monitorować ryzyko nadkażeń opornymi mikroorganizmami oraz wystąpienia biegunki związanej z zakażeniem Clostridioides difficile (CDAD), która może pojawić się nawet do 2 miesięcy po zakończeniu terapii i przebiegać od łagodnej do zagrażającej życiu postaci zapalenia jelita grubego.
biegunka związana z Clostridioides difficile, cholestatyczne zapalenie wątroby, ciężka reakcja nadwrażliwości, Clostridioides difficile, epinefryna, intubacja, kolektomia, mononukleoza zakaźna, nadkażenie opornymi mikroorganizmami, nadwrażliwość na penicyliny, nefrotoksyczność, ostra uogólniona osutka krostkowa, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, sulbaktam z ampicyliną, tlenoterapia, toksyczna nekroliza naskórka, zapalenie jelita grubego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clefirem
Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem (Clefirem 14 mg) konieczne jest wykonanie oceny ciśnienia tętniczego, aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz morfologii krwi z rozmazem i liczbą płytek. Monitorowanie tych parametrów powinno być kontynuowane podczas leczenia, z aktywnością AlAT kontrolowaną co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie. Ze względu na długi okres półtrwania teriflunomidu (średnio 8 miesięcy do osiągnięcia stężenia <0,02 mg/L, z możliwością wydłużenia do 2 lat), w przypadku działań niepożądanych lub konieczności przerwania terapii zaleca się zastosowanie procedury przyspieszonej eliminacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hepatotoksyczności, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby, stosujących inne leki hepatotoksyczne lub spożywających alkohol. W przypadku wzrostu enzymów wątrobowych powyżej 3-krotnej górnej granicy normy, leczenie należy przerwać i kontynuować monitorowanie do normalizacji wyników.
aminotransferaza alaninowa, duszność, fingolimod, hipoproteinemia, interferon beta, jony wapniowe, leflunomid, leukopenia, łuszczyca krostkowa, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, nietolerancja galaktozy, octan glatirameru, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, płytki krwi, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, rozmaz krwinek białych, śródmiąższowa choroba płuc, szpik kostny, teriflunomid, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dimethyl fumarate Reddy
Leczenie fumaranem dimetylu wymaga regularnego monitorowania parametrów nerkowych (stężenie kreatyniny, azotu mocznikowego, badanie ogólne moczu) przed rozpoczęciem terapii, po 3 i 6 miesiącach oraz następnie co 6-12 miesięcy. Konieczne jest także systematyczne oznaczanie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz bilirubiny całkowitej, ze względu na ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby (wzrost enzymów ≥3-krotnie i bilirubiny ≥2-krotnie powyżej GGN). Monitorowanie liczby limfocytów jest kluczowe, gdyż limfopenia (<0,5 × 10⁹/l) stanowi przeciwwskazanie do rozpoczęcia leczenia, a utrzymująca się przez ponad 6 miesięcy ciężka limfopenia wymaga przerwania terapii z powodu ryzyka postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). W przypadku umiarkowanej limfopenii (≥0,5 do <0,8 × 10⁹/l) należy ponownie ocenić stosunek korzyści do ryzyka.
aminotransferazy, białkomocz, bilirubina całkowita, ciężka limfopenia, cukromocz, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, fosfaturia, fumaran dimetylu, hiperaminoacyduria, hipofosfatemia, kwas acetylosalicylowy, leczenie immunomodulacyjne, leczenie immunosupresyjne, limfocytopenia, limfopenia, morfologia krwi, nagłe zaczerwienienie skóry, natalizumab, obrzęk naczynioruchowy, osteomalacja hipofosfatemiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, półpasiec oczny, półpasiec rozsiany, półpasiec uszny, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktyczna, reakcja łańcuchowa polimerazy, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, stwardnienie rozsiane, wirus Johna Cunninghama, współczynnik filtracji kłębuszkowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zespół Fanconiego, złamania przeciążeniowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Remurel 40 mg/ml
Profil bezpieczeństwa glatirameru octanu (Remurel) opiera się na danych z pięciu badań klinicznych kontrolowanych placebo, obejmujących dawki 20 mg/ml podawane raz dziennie oraz 40 mg/ml podawane trzy razy w tygodniu u pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ISRs), występujące u 70% pacjentów przy dawce 20 mg/ml i 36% przy dawce 40 mg/ml, obejmujące rumień, ból, stwardnienie tkanki podskórnej, świąd i obrzęk. Natychmiastowe reakcje po wstrzyknięciu (IPIRs), takie jak uderzenia gorąca, ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca i tachykardia, występowały u 31% pacjentów przy dawce 20 mg/ml i 8% przy dawce 40 mg/ml. Rzadkie przypadki reakcji anafilaktoidalnych odnotowano u pacjentów stosujących dawkę 20 mg/ml (≥1/10 000 do <1/1 000), natomiast dawka 40 mg/ml wiązała się z 0,3% częstością reakcji anafilaktycznych. Dodatkowo, dla dawki 40 mg/ml opisano specyficzne działania niepożądane, takie jak rumień skóry i ból kończyn (2,1%). Pojedyncze przypadki toksycznego zapalenia wątroby i niewydolności wątroby, w tym wymagające przeszczepu, zgłaszano u pacjentów stosujących dawkę 40 mg/ml (0,1%).
bradykardia zatokowa, dysgrafia, dysleksja, dystonia, glatirameru octan, hiperlipidemia, kamica nerkowa, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, kołatanie serca, krwiomocz, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, mioklonia, napadowa tachykardia, natychmiastowa reakcja po wstrzyknięciu, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, odmiedniczkowe zapalenie nerek, polekowe uszkodzenie wątroby, priapizm, reakcja anafilaktoidalna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, ropień okołozębowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rumień, rumień guzowaty, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, skurcz krtani, stwardnienie tkanki podskórnej, tachykardia, toksyczne zapalenie wątroby, zanik nerwu wzrokowego, zanik tkanki tłuszczowej, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, zapalenie kaletek maziowych, zapalenie kości i stawów, zapalenie okrężnicy, zapalenie tkanki podskórnej, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Leczenie
Toksyczne zapalenie wątroby to stan zapalny wywołany ekspozycją na substancje hepatotoksyczne, takie jak leki (np. paracetamol, leki przeciwgruźlicze, niwolumab), alkohol, suplementy diety czy chemikalia. Podstawą terapii jest natychmiastowa eliminacja czynnika toksycznego oraz monitorowanie enzymów wątrobowych (ALT, AST, ALP, GGTP) i bilirubiny. W przypadku przedawkowania paracetamolu stosuje się N-acetylocysteinę (NAC) najlepiej w ciągu 8-16 godzin od ekspozycji, natomiast zatrucie kwasem walproinowym leczy się L-karnityną. Leczenie wspomagające obejmuje dożylne nawodnienie, leki przeciwwymiotne i przeciwbólowe, unikanie leków hepatotoksycznych oraz odpoczynek. W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja, a w razie ostrej niewydolności wątroby rozważa się przeszczep, szczególnie przy wysokich wartościach enzymów przekraczających 10-krotność ULN i bilirubiny powyżej 2-krotności ULN.
autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bilirubina, czas protrombinowy, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hiperbilirubinemia, kortykosteroidy, kryteria Kings College, kwas ursodeoksycholowy, L-karnityna, lek hepatoprotekcyjny, lek hepatotoksyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgruźliczy, marskość wątroby, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, ostra niewydolność wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przeszczep wątroby, skala MELD, toksyczne uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie wątroby toksyczne, zatrucie paracetamolem - Leksykon substancji czynnych
Sultamycylina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sultamycylina, będąca prolekiem sulbaktamu (147 mg) i ampicyliny (220 mg), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii na penicyliny i cefalosporyny. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie leczenia przeciwhistaminowego, glikokortykosteroidami oraz adrenaliny, a także zapewnienie drożności dróg oddechowych. Ponadto, zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (Lyella) oraz rumień wielopostaciowy, które wymagają pilnego odstawienia leku i odpowiedniego leczenia. Monitorowanie pacjentów powinno obejmować ocenę ryzyka nadkażeń drobnoustrojami opornymi oraz rozwój biegunki związanej z Clostridium difficile (CDAD), która może ujawnić się nawet do dwóch miesięcy po zakończeniu terapii i prowadzić do ciężkiego zapalenia okrężnicy, zwłaszcza w przypadku szczepów wytwarzających hipertoksynę.
Podczas terapii sultamycyliną obserwowano także przypadki polekowego uszkodzenia wątroby, w tym cholestatycznego zapalenia z żółtaczką, co wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej przy pojawieniu się objawów takich jak żółtaczka, świąd skóry, ciemne zabarwienie moczu czy bóle brzucha. Leku nie należy stosować w mononukleozie zakaźnej ze względu na charakterystyczną, niealergiczną wysypkę po ampicylinie. Zaleca się regularne monitorowanie funkcji nerek (kreatynina, eGFR, mocz), parametrów wątrobowych (AspAT, AlAT, bilirubina, GGTP) oraz morfologii krwi podczas przewlekłej terapii. Ze względu na nerkową eliminację substancji czynnych, dawkowanie musi być dostosowane u pacjentów z niewydolnością nerek oraz u noworodków, u których funkcja nerek jest niedojrzała. Przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z alergią na beta-laktamy konieczna jest dokładna ocena ryzyka reakcji krzyżowych między penicylinami a cefalosporynami.
adrenalina, ampicylina, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotykoterapia, biegunka poantybiotykowa, biegunka związana z Clostridium difficile, cefalosporyny, cholestatyczne zapalenie wątroby, Clostridium difficile, intubacja, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi z rozmazem, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na penicyliny, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sulbaktam, sultamycylina, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Pirfenidon – Działania niepożądane
Pirfenidon, stosowany w leczeniu idiopatycznego włóknienia płuc (IPF) w dawce 2403 mg/dobę, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 1650 pacjentów, w tym długoterminowe obserwacje do 10 lat. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to nudności (32,4%), wysypka (26,2%), biegunka (18,8%), zmęczenie (18,5%), niestrawność (16,1%), zmniejszenie apetytu (20,7%), ból głowy (10,1%) oraz reakcje nadwrażliwości na światło (9,3%). Działania niepożądane o częstości ≥1/10 obejmują m.in. zakażenia górnych dróg oddechowych, bezsenność, bóle głowy, duszność, kaszel, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, wysypkę, bóle stawów i zmęczenie. Rzadziej obserwuje się agranulocytozę, obrzęk naczynioruchowy, hiponatremię oraz polekowe uszkodzenie wątroby manifestujące się wzrostem bilirubiny całkowitej oraz aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, gamma-GT).
agranulocytoza, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból głowy, bóle mięśni, bóle stawów, choroba refluksowa przełyku, duszność, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hiponatremia, idiopatyczne włóknienie płuc, kaszel, kaszel z odkrztuszaniem, letarg, nadwrażliwość na światło, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wymioty, wysypka, zaburzenia smaku, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie żołądka, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zwiększenie aktywności AlAT, zwiększenie aktywności AspAT - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pirfenidon Medical Valley 534 mg
Profil bezpieczeństwa pirfenidonu został szczegółowo oceniony w badaniach klinicznych obejmujących 1650 uczestników, z długoterminową obserwacją ponad 170 pacjentów przez okres do 10 lat. W dawce 2403 mg/dobę najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były nudności (32,4% vs 12,2% placebo), wysypka (26,2% vs 7,7%), biegunka (18,8% vs 14,4%), zmęczenie (18,5% vs 10,4%), niestrawność (16,1% vs 5,0%), zmniejszenie apetytu (20,7% vs 8,0%), ból głowy (10,1% vs 7,7%) oraz reakcje nadwrażliwości na światło (9,3% vs 1,1%). Działania niepożądane o częstości ≥1/10 obejmują m.in. zakażenia górnych dróg oddechowych, bezsenność, bóle głowy, duszność, kaszel, nudności, wysypkę, bóle stawów i zmęczenie. Rzadziej obserwowano agranulocytozę, obrzęk naczynioruchowy, hiponatremię oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i zespół DRESS.
agranulocytoza, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, choroba refluksowa przełyku, ciężka reakcja skórna, duszność, gamma-glutamylotransferaza, hiperbilirubinemia, hiponatremia, kaszel, kaszel produktywny, nadwrażliwość na światło, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, oparzenie słoneczne, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uderzenia gorąca, wymioty, wysypka, zaburzenia smaku, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zmniejszenie apetytu, zwiększenie aktywności AlAT, zwiększenie aktywności AspAT - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pirfenidone Aurovitas 267 mg
Pirfenidone Aurovitas w dawce 2403 mg/dobę wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z najczęstszymi objawami obejmującymi nudności (32,4%), wysypkę (26,2%), biegunkę (18,8%), zmęczenie (18,5%), niestrawność (16,1%), zmniejszenie apetytu (20,7%), ból głowy (10,1%) oraz reakcje nadwrażliwości na światło (9,3%). Wśród działań niepożądanych o częstości ≥2% dominują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, skóry, układu nerwowego oraz ogólne osłabienie. Szczególnie istotne są poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz zespół DRESS, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Ponadto, obserwuje się ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, w tym przypadki zakończone zgonem, co wymaga regularnego monitorowania enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, gamma-GT) oraz bilirubiny.
agranulocytoza, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśni, ból stawów, choroba refluksowa przełyku, duszność, gamma-glutamylotransferaza, hiperbilirubinemia, hiponatremia, kaszel, kaszel z odkrztuszaniem, nadwrażliwość na światło, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, podwyższone AlAT, podwyższone AspAT, polekowe uszkodzenie wątroby, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wysypka, zaburzenia smaku, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie apetytu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide Glenmark
Teriflunomid, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i biochemicznych ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza hepatotoksyczności i hematotoksyczności. Przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić ciśnienie tętnicze, aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz wykonać pełną morfologię krwi. W trakcie terapii zaleca się kontrolę AlAT co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie, a morfologię krwi w zależności od objawów klinicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, stosujących leki hepatotoksyczne lub spożywających alkohol. W przypadku wzrostu AlAT powyżej 2-3-krotnej górnej granicy normy, badania enzymów wątrobowych powinny być wykonywane co tydzień, a przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby leczenie należy przerwać i rozważyć procedurę przyspieszonej eliminacji leku. Ze względu na długi okres półtrwania teriflunomidu (średnio 8 miesięcy do stężenia <0,02 mg/L), eliminacja może trwać nawet do 2 lat bez interwencji.
aminotransferaza alaninowa, ciśnienie tętnicze krwi, dysfunkcja wątroby, działanie immunomodulacyjne, fingolimod, hipoproteinemia, interferon beta, krwinki białe, leflunomid, lek hepatotoksyczny, lek immunomodulujący, leukopenia, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, octan glatirameru, okres półtrwania leku, pancytopenia, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, transaminaza pirogronianowo-glutaminowa, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zakażenie prątkami gruźlicy, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, żywa szczepionka atenuowana - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amylan 875 mg + 125 mg
Amylan, zawierający amoksycylinę trójwodną 875 mg oraz potasu klawulanian 125 mg w formie tabletek powlekanych, posiada istotne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na amoksycylinę, kwas klawulanowy lub substancje pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko reakcji alergicznych krzyżowych w obrębie antybiotyków beta-laktamowych, zwłaszcza u pacjentów z historią ciężkiej anafilaksji na cefalosporyny, karbapenemy lub monobaktamy. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u osób z wcześniejszymi epizodami żółtaczki lub zaburzeń czynności wątroby indukowanych przez amoksycylinę lub kwas klawulanowy, ze względu na ryzyko nawrotu hepatotoksyczności.
alergia krzyżowa, amoksycylina, amoksycylina trójwodna, anafilaksja, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, hepatotoksyczność, karbapenem, kwas klawulanowy, monobaktam, nadwrażliwość na substancje czynne, polekowe uszkodzenie wątroby, potasu klawulanian, powikłanie hepatologiczne, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, zaburzenie czynności wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clefirem 14 mg
Clefirem (teriflunomid 14 mg) stosowany w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań kontrolowanych placebo obejmujących 2267 pacjentów przez medianę 672 dni. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (15,7%), biegunka (13,6%), nudności (10,7%), łysienie (13,5%) oraz podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (15%). Łysienie, najczęściej rozlane, występowało u 13,9% pacjentów (vs 5,1% placebo) i ustępowało u 87,1% po 6 miesiącach terapii. Zaburzenia czynności wątroby manifestowały się głównie łagodnym wzrostem AlAT ≤3× GGN, natomiast wartości >3× GGN i wyższe były porównywalne z placebo. Wzrost ciśnienia tętniczego skurczowego >140 mmHg obserwowano u 19,9% pacjentów (vs 15,5% placebo), a rozkurczowego >90 mmHg u 21,4% (vs 13,6% placebo). Nie odnotowano istotnego wzrostu ciężkich zakażeń (2,7% vs 2,2% placebo), choć w populacji pediatrycznej (10-17 lat) zakażenia występowały częściej (66,1% vs 45,6% placebo).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amylaza, biegunka, ból głowy, ciśnienie tętnicze, dyslipidemia, gamma-glutamylotransferaza, grzybica stóp, kinaza kreatynowa, lipaza, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie, martwicze zapalenie trzustki, mononeuropatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nudności, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, parestezje, polekowe uszkodzenie wątroby, polineuropatia, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane rzutowe, stwardnienie rozsiane rzutowo-remisyjne, torbiel trzustki, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby – Epidemiologia
Choroby wątroby stanowią istotne globalne wyzwanie zdrowotne, odpowiadając za około 2 miliony zgonów rocznie (4% wszystkich zgonów), z przewagą mężczyzn (około 2/3 zgonów). Najczęstszymi przyczynami marskości wątroby są wirusowe zapalenia wątroby (HBV, HCV), alkoholowa choroba wątroby (ALD) oraz niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD/MASLD). W 2019 roku odnotowano 1,26 miliona zgonów z powodu marskości i przewlekłych chorób wątroby, a w 2020 roku rak wątrobowokomórkowy (HCC) spowodował około 830 000 zgonów. Częstość występowania marskości wzrosła z 20,7 do 23,4 na 100 000 osób w latach 2000-2015, a liczba przypadków wyrównanej i niewyrównanej marskości w 2017 roku wyniosła odpowiednio 112 milionów i 10,6 miliona. NAFLD dotyka około 25,24% populacji globalnej, z rosnącą zachorowalnością i znacznym obciążeniem ekonomicznym (koszty w USA szacowane na 292 mld USD rocznie). ALD odpowiada za 5,9% globalnych zgonów, z rosnącą częstością wśród młodszych dorosłych i wysoką 5-letnią śmiertelnością (>50%).
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, choroba wątroby, choroba wątroby związana z alkoholem, dysfunkcja wątroby, komórki gwiaździste wątroby, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, marskość wątroby, marskość wątroby klasy C, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewyrównana marskość wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, skala Child-Turcotte-Pugh, stłuszczeniowa choroba wątroby, terapia przeciwwirusowa, ultrasonografia wątroby, uszkodzenie hepatocytów, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wyrównana marskość wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bosutinib Stada
Terapia bosutynibem u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, manifestującej się wzrostem aktywności aminotransferaz (ALT, AspAT), szczególnie w pierwszych 3 miesiącach leczenia. Zaleca się wykonanie testów czynnościowych wątroby przed rozpoczęciem terapii oraz comiesięczne kontrole w trakcie pierwszego kwartału leczenia. W przypadku istotnego wzrostu enzymów wątrobowych lub towarzyszącego wzrostu bilirubiny, należy rozważyć czasowe wstrzymanie lub przerwanie terapii. Bosutynib może również indukować mielosupresję (niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość), dlatego wskazane jest cotygodniowe badanie morfologii krwi przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc. Ponadto, lek może powodować zatrzymanie płynów (wysięk osierdziowy, opłucnowy, obrzęki), wzrost aktywności lipazy, a także predysponować do zakażeń oportunistycznych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi, chorobami serca oraz u osób z ryzykiem wydłużenia odstępu QTc, monitorując EKG i elektrolity (potas, magnez).
aminotransferazy, antagonista receptora angiotensyny, biegunka i wymioty, domperidon, filtracja kłębuszkowa, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek przeciwbiegunkowy, lipaza w surowicy, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja zakażenia, toksyczna nekroliza naskórka, torsades de pointes, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie odstępu QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenia bakteryjne, zapalenie trzustki, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidone Sandoz
Pirfenidone Sandoz, dostępny w dawkach 267 mg i 801 mg w formie tabletek powlekanych, wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Zaleca się oznaczanie poziomów AlAT, AspAT oraz bilirubiny przed rozpoczęciem terapii, następnie co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy, a później co 3 miesiące. W przypadku wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN bez hiperbilirubinemii i objawów uszkodzenia wątroby, należy wykluczyć inne przyczyny, monitorować pacjenta, rozważyć odstawienie leków hepatotoksycznych oraz ewentualnie zmniejszyć dawkę pirfenidonu. Przy wzroście >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub objawami klinicznymi oraz przy aktywności aminotransferaz ≥5 × GGN, konieczne jest trwałe przerwanie terapii. U pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby (klasa B wg Child-Pugha) ekspozycja na lek wzrasta o 60%, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania, a stosowanie u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby jest przeciwwskazane.
aminotransferazy, bilirubina, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, tabletka powlekana, toksyczna martwica rozpływna naskórka, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tifay
Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem (Tifay) konieczne jest wykonanie oceny ciśnienia tętniczego, aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz pełnej morfologii krwi z rozmazem. Monitorowanie tych parametrów powinno być kontynuowane w trakcie leczenia, z oznaczaniem AlAT co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub stosujących inne hepatotoksyczne leki zaleca się częstsze badania enzymów wątrobowych (co 2 tygodnie przez 6 miesięcy, potem co 8 tygodni przez 2 lata). W przypadku wzrostu AlAT powyżej 2-3-krotnej górnej granicy normy, badania należy wykonywać co tydzień. Teriflunomid charakteryzuje się długim okresem półtrwania, a jego eliminacja bez procedury przyspieszonej trwa średnio 8 miesięcy, z możliwością wydłużenia do 2 lat. Procedura przyspieszonej eliminacji (cholestyramina lub węgiel aktywowany) jest wskazana przy ciężkich działaniach niepożądanych, planowaniu ciąży lub konieczności szybkiego usunięcia leku.
AlAT, aminotransferaza alaninowa, ciśnienie tętnicze, hipoproteinemia, leflunomid, leukopenia, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, okres półtrwania leku, pancytopenia, polekowe uszkodzenie wątroby, przyspieszona eliminacja leku, rozmaz krwi obwodowej, śródmiąższowa choroba płuc, szczepionka atenuowana, szpik kostny, teriflunomid, toksyczna martwica naskórka, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zakażenie czynne, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon
Produkt leczniczy Meprelon (metyloprednizolon) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z aktywnymi zakażeniami wirusowymi (np. półpasiec, opryszczka, ospa wietrzna), przewlekłym zapaleniem wątroby z obecnością HBsAg, gruźlicą (wymaga jednoczesnego leczenia przeciwgruźliczego) oraz u osób po szczepieniach żywymi szczepionkami. Przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza w leczeniu zaostrzeń stwardnienia rozsianego, konieczne jest wykluczenie zakażeń i ocena stosunku korzyści do ryzyka, a pierwsza dawka powinna być podana w warunkach szpitalnych. Wskazane jest monitorowanie metaboliczne u pacjentów z cukrzycą (może być konieczne zwiększenie dawek insuliny lub leków doustnych) oraz kontrola ciśnienia tętniczego u osób z nadciśnieniem. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko twardzinowego przełomu nerkowego przy dawkach ≥ 12 mg/dobę, wymagającego monitorowania ciśnienia i funkcji nerek (stężenie kreatyniny). Wysokie dawki (> 500 mg dożylnie) mogą powodować poważne zaburzenia rytmu serca, w tym zapaść krążeniową i zatrzymanie akcji serca, nawet u pacjentów bez chorób serca.
amebioza, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, cukrzyca, gruźlica, grzybica układowa, guz chromochłonny nadnerczy, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, martwicze zapalenie jelit, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, perforacja jelit, polekowe uszkodzenie wątroby, półpasiec, przełom guza chromochłonnego, przełom miasteniczny, przetoka jelitowa, przewlekłe zapalenie wątroby, rozedma pęcherzykowa jelit, stwardnienie rozsiane, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakrzepica, zapalenie uchyłków jelita, zapaść krążeniowa, zarażenie nicieniami, zarażenie pasożytnicze, zatrzymanie akcji serca, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żywa szczepionka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fumaran Dimetylu Adamed
Podczas terapii produktem Fumaran Dimetylu Adamed kluczowe jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, obejmujące ocenę funkcji nerek (kreatynina, azot mocznikowy, ogólne badanie moczu) przed rozpoczęciem leczenia, po 3 i 6 miesiącach, a następnie co 6-12 miesięcy. Należy także kontrolować funkcję wątroby poprzez oznaczanie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz stężenia bilirubiny całkowitej, zwracając uwagę na wzrost enzymów ≥3-krotnie powyżej GGN i bilirubiny ≥2-krotnie powyżej GGN. Monitorowanie hematologiczne powinno obejmować pełną morfologię krwi z liczbą limfocytów przed terapią oraz co 3 miesiące po jej rozpoczęciu, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka limfopenii, która stanowi istotne powikłanie i może predysponować do postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML).
aminotransferazy, badanie moczu, badanie MRI, bilirubina całkowita, ciężka limfopenia, enzymy wątrobowe, fumaran dimetylu, funkcja nerek, kreatynina, liczba limfocytów, limfopenia, morfologia krwi, parametry nerkowe, PML, polekowe uszkodzenie wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rezonans magnetyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Panrazol 40 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, wpływa na farmakokinetykę wielu leków poprzez podwyższenie pH żołądka, co zmniejsza biodostępność leków wymagających kwaśnego środowiska, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz erlotynib. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawir), gdzie jednoczesne stosowanie pantoprazolu 40 mg może prowadzić do znacznego obniżenia stężenia leku przeciwwirusowego, co wymaga ograniczenia dawki pantoprazolu do 20 mg/dobę, monitorowania miana wirusa oraz ewentualnej korekty dawki inhibitora proteazy. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i czas protrombinowy u pacjentów stosujących kumaryny (warfaryna, fenprokumon), co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. Wysokie dawki metotreksatu (≥300 mg) w połączeniu z pantoprazolem mogą prowadzić do wzrostu stężenia metotreksatu, co wskazuje na konieczność rozważenia czasowego odstawienia pantoprazolu u tych pacjentów.
amoksycylina, atazanawir, azol przeciwgrzybiczny, błona śluzowa żołądka, choroba wrzodowa, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, diazepam, digoksyna, diklofenak, dziurawiec zwyczajny, erlotynib, etynyloestradiol, fenprokumon, fluwoksamina, glibenklamid, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwzakrzepowy, lewonorgestrel, marskość wątroby, metoprolol, metotreksat, metronidazol, naproksen, nifedypina, P-glikoproteina, pantoprazol, piroksykam, polekowe uszkodzenie wątroby, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, teofilina, tetrahydrokannabinol, warfaryna, zapalenie przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nintedanib STADA 100 mg
Nintedanib STADA, dostępny w kapsułkach miękkich o dawkach 100 mg i 150 mg, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, w tym biegunka (bardzo często, ≥ 1/10), nudności (bardzo często), wymioty (często), ból brzucha (bardzo często), zmniejszone łaknienie (często) oraz zmniejszenie masy ciała (często). Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AspAT, GGT – często) występuje istotnie częściej u pacjentów leczonych nintedanibem w porównaniu do placebo (np. w badaniu INPULSIS 13,6% vs 2,6%). Zdarzenia te mają charakter odwracalny i nie są związane z klinicznymi objawami uszkodzenia wątroby. Krwawienia, najczęściej z nosa, występują często, jednak ciężkie krwotoki są rzadkie. Białkomocz i niewydolność nerek pojawiają się niezbyt często, z rzadkimi przypadkami mikroangiopatii kłębuszkowej, które ustępują po przerwaniu leczenia.
ALT, AspAT, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból głowy, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna, GGT, hiperbilirubinemia, krwawienie, krwawienie z nosa, łysienie, małopłytkowość, mikroangiopatia kłębuszkowa, nadciśnienie, niewydolność nerek, nintedanib, nudności, odwodnienie, polekowe uszkodzenie wątroby, rozwarstwienie tętnicy, świąd, testy czynnościowe wątroby, uszkodzenie wątroby, wymioty, wysypka, zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie krwotoczne, zmniejszenie masy ciała, zmniejszone łaknienie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidon Medical Valley
Produkt leczniczy Pirfenidon Medical Valley wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby ze względu na częste zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) u leczonych pacjentów. Zaleca się badania wyjściowe przed terapią, następnie comiesięczne przez pierwsze 6 miesięcy oraz co 3 miesiące w dalszym okresie leczenia. W przypadku wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN bez hiperbilirubinemii należy wykluczyć inne przyczyny, rozważyć odstawienie hepatotoksycznych leków oraz ewentualnie zmniejszyć dawkę lub przerwać terapię czasowo. Wzrost >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub ≥5 × GGN wymaga trwałego przerwania leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby klasy A i B (Child-Pugh), gdzie ekspozycja na lek jest zwiększona o 60%, a stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami jest przeciwwskazane.
AlAT, aminotransferaza, aminotransferazy wątrobowe, AspAT, bilirubina, ciężkie uszkodzenie wątroby, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, stężenie sodu w surowicy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidone Aurovitas
Stosowanie pirfenidonu wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz stężenia bilirubiny. Zaleca się ocenę przed rozpoczęciem terapii, następnie co miesiąc przez pierwsze 6 miesięcy oraz co 3 miesiące przez dalszy okres leczenia. Wzrost aktywności enzymów wątrobowych powyżej 3 do 5 × GGN bez hiperbilirubinemii wymaga wykluczenia innych przyczyn, monitorowania stanu pacjenta oraz ewentualnej modyfikacji dawki lub przerwania terapii. W przypadku wzrostu aminotransferaz powyżej 3 × GGN z hiperbilirubinemią lub powyżej 5 × GGN konieczne jest trwałe odstawienie leku. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa B wg Childa-Pugha) ekspozycja na pirfenidon wzrasta o 60%, co wymaga szczególnej ostrożności i ścisłej obserwacji. Lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
AlAT, aminotransferazy, AspAT, bilirubina, duszność, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitory CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na światło, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utrata masy ciała, zaburzenia czynności wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Rivaroxaban Bluefish 15 mg
Rywaroksaban, oceniany w badaniach klinicznych fazy II i III na 69 608 dorosłych oraz 488 pacjentach pediatrycznych, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się przede wszystkim ryzykiem krwawień, które są najczęstszym działaniem niepożądanym. Najczęściej obserwowane krwawienia to epistaksja (4,5%) oraz krwotok z przewodu pokarmowego (3,8%). U dzieci i młodzieży częstość epistaksji wynosiła 11,2%, a inne częste działania niepożądane to ból głowy (16,7%), gorączka (11,7%) i wymioty (10,7%). Ryzyko krwawień jest zwiększone u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami krzepnięcia, chorobami nerek lub wątroby oraz u osób stosujących leki wpływające na hemostazę. Powikłania krwotoczne mogą prowadzić do niedokrwistości, zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych, niewydolności nerek oraz nefropatii związanej z antykoagulantami, co wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego pacjentów.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, antagonista witaminy K, hemostaza, hiperbilirubinemia, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiomocz, krwioplucie, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nefropatia związana z antykoagulantami, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość pokrwotoczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, polekowe uszkodzenie wątroby, rumień wielopostaciowy, rywaroksaban, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytoza, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bosutinib Zentiva 500 mg
Profil bezpieczeństwa bosutynibu został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 1372 pacjentów z białaczką, którzy otrzymali co najmniej jedną dawkę leku w monoterapii, z medianą czasu leczenia wynoszącą 26,3 miesiąca (zakres 0,03–170,49 miesiąca). Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (≥20% pacjentów) były biegunka (80,4%), nudności (41,5%), ból brzucha (35,6%), małopłytkowość (34,4%), wymioty (33,7%), wysypka (32,8%), wzrost aktywności AlAT (28,0%), niedokrwistość (27,2%), gorączka (23,4%), wzrost aktywności AspAT (22,5%), zmęczenie (32,0%) oraz ból głowy (20,3%). Działania niepożądane stopnia 3. lub 4. wystąpiły u 68,7% pacjentów, z najczęstszymi zdarzeniami takimi jak małopłytkowość (19,7%), wzrost aktywności AlAT (14,6%), neutropenia (10,6%), biegunka (10,6%) i niedokrwistość (10,3%). Mediana czasu do wystąpienia niedokrwistości wynosiła 29 dni, neutropenii 56 dni, a małopłytkowości 28 dni, z medianą czasu trwania zdarzeń od 15 do 22 dni. Zgłoszono także rzadkie przypadki polekowego uszkodzenia wątroby (0,1%) oraz reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B, które mogły prowadzić do ciężkich powikłań.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aktywność lipazy, białaczka, biegunka, ból brzucha, bosutynib, chromosom Philadelphia, dysfagia, gorączka neutropeniczna, granulocytopenia, hepatotoksyczność, krwawienie z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, nudności, obrzęk płuc, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność wątroby, ostre uszkodzenie nerek, piorunujące zapalenie wątroby, płyn w jamie opłucnej, polekowe uszkodzenie wątroby, przeszczepienie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, trądzik, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie nosogardzieli, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Glatiramer octan – Działania niepożądane
Octan glatirameru, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego, dostępny jest w dawkach 20 mg/ml (podawanej podskórnie raz na dobę) oraz 40 mg/ml (podawanej trzy razy w tygodniu). Substancja ta jest syntetycznym polipeptydem o masie cząsteczkowej 5000-9000 Da, złożonym z czterech aminokwasów: L-glutaminowego, L-alaniny, L-tyrozyny i L-lizyny. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są reakcje w miejscu wstrzyknięcia (rumień, ból, stwardnienie, świąd, obrzęk), które występują u 70% pacjentów przy dawce 20 mg/ml i 36% przy dawce 40 mg/ml, oraz natychmiastowe reakcje po wstrzyknięciu (uderzenia gorąca, ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, tachykardia), zgłaszane odpowiednio u 31% i 8% pacjentów. Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu, występujące u 0,3% pacjentów przy dawce 40 mg/ml i rzadziej przy dawce 20 mg/ml.
blokada nerwowo-mięśniowa, bradykardia zatokowa, kamica nerkowa, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, krwiomocz, leukocytoza, leukopenia, małopłytkowość, natychmiastowa reakcja po wstrzyknięciu, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, octan glatirameru, oczopląs, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, rumień, rumień guzowaty, skurcz krtani, stwardnienie rozsiane, stwardnienie tkanek, tachykardia, toksyczne zapalenie wątroby, trudności z połykaniem, uszkodzenie rogówki, zaćma, zanik nerwu wzrokowego, zanik tkanki tłuszczowej, zapalenie kaletek maziowych, zapalenie kości i stawów, zapalenie nerwu, zapalenie okrężnicy, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide Medical Valley
Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem konieczne jest wykonanie oceny parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz pełna morfologia krwi z uwzględnieniem wzoru odsetkowego krwinek białych i liczby płytek. Monitorowanie AlAT/SGPT powinno odbywać się co 4 tygodnie w pierwszych 6 miesiącach, a następnie regularnie; u pacjentów z zaburzeniami wątroby lub stosujących leki hepatotoksyczne częściej, tj. co 2 tygodnie w pierwszym półroczu, a potem co 8 tygodni przez minimum 2 lata. Wartości enzymów przekraczające 2-3-krotnie górną granicę normy wymagają cotygodniowego monitoringu. Teriflunomid charakteryzuje się długim okresem półtrwania (mediana około 19 dni), a eliminacja do stężenia <0,02 mg/L może trwać od 8 miesięcy do 2 lat, co uzasadnia możliwość zastosowania procedury przyspieszonej eliminacji w dowolnym momencie po zakończeniu terapii. Należy zwrócić uwagę na ryzyko hepatotoksyczności, w tym polekowego uszkodzenia wątroby (DILI), szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby, stosujących inne hepatotoksyczne leki lub spożywających alkohol. Przerwanie terapii jest obligatoryjne przy wzroście AlAT powyżej 3-krotnej GGN oraz w przypadku podejrzenia DILI, z kontynuacją monitoringu do normalizacji enzymów.
aminotransferaza alaninowa, amylaza, białe krwinki, brak laktazy, ciężkie czynne zakażenie, ciśnienie tętnicze, fingolimod, hipoproteinemia, interferon beta, leflunomid, leukopenia, lipaza, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, octan glatirameru, pancytopenia, płytki krwi, polekowe uszkodzenie wątroby, procedura przyspieszonej eliminacji, reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi, śródmiąższowa choroba płuc, teriflunomid, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wzór odsetkowy krwinek białych, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na leki – Etiologia i przyczyny
Alergia na leki to immunologicznie zapośredniczona reakcja nadwrażliwości, występująca u 5-10% wszystkich niepożądanych reakcji polekowych, różniąca się od działań niepożądanych farmakologicznych. Reakcje te klasyfikuje się według mechanizmów Gella i Coombsa na typ I (IgE-zależny, natychmiastowy), typ II (cytotoksyczny), typ III (kompleksy immunologiczne) oraz typ IV (opóźniony, komórkowy). Mechanizmy immunogenności leków obejmują hipotezę haptenową (kowalencyjne wiązanie leku z białkiem gospodarza) oraz hipotezę interakcji farmakologicznej (p-i), gdzie lek wiąże się niekowalencyjnie z receptorami komórek T lub MHC. Czynniki wpływające na immunogenność to m.in. masa cząsteczkowa, droga podania (miejscowa, domięśniowa, dożylna zwiększają ryzyko), dawka i częstotliwość ekspozycji. Najczęstsze alergeny lekowe to penicyliny (ok. 10% populacji deklaruje alergię), sulfonamidy, NLPZ, leki przeciwdrgawkowe, chemioterapeutyki, przeciwciała monoklonalne, insulina oraz środki kontrastowe zawierające jod.
alergia na leki, amoksycylina, anafilaksja, antybiotyk, antygen leukocytarny, aspiryna, chemioterapia, choroba posurowicza, desensytyzacja lekowa, eozynofilia, fenytoina, haptenizacja, hemoliza, ibuprofen, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulina, karbamazepina, klasyfikacja Gella i Coombsa, komórka tuczna, kontaktowe zapalenie skóry, lamotrygina, lek biologiczny, lek przeciwdrgawkowy, limfocyt T, mechanizm immunologiczny, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, penicylina, plamica, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, polimorfizm genetyczny, przeciwciało IgE, przeciwciało monoklonalne, pseudoalergia, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu I, reakcja typu II, reakcja typu III, reakcja typu IV, środek kontrastowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, sulfametoksazol, sulfonamid, toksyczna nekroliza naskórka, układ immunologiczny, zapalenie naczyń, zespół nadwrażliwości na leki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Teriflunomide +pharma 14 mg
Teriflunomid, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego o przebiegu rzutowym (RMS), wykazuje dobrze poznany profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych obejmujących 2267 pacjentów, z medianą czasu obserwacji wynoszącą 672 dni. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to ból głowy (17,8%), biegunka (13,1%), wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (13%), nudności (8%) oraz łysienie (9,8%), które w większości przypadków miały przebieg łagodny lub umiarkowany i były przemijające. Zwiększenie aktywności AlAT było najczęściej łagodne (do 3-krotnej wartości górnej granicy normy) i ustępowało po przerwaniu leczenia. W badaniach kontrolowanych placebo zaobserwowano także istotne podwyższenie ciśnienia tętniczego (skurczowe >140 mmHg u 19,9% pacjentów na dawce 14 mg vs. 15,5% placebo). Neuropatia obwodowa występowała częściej u leczonych teriflunomidem (1,9% vs. 0,4% placebo), a łysienie dotyczyło 13,9% pacjentów na dawce 14 mg, najczęściej w ciągu pierwszych 6 miesięcy terapii, z ustępowaniem u 87,1% chorych. Nie stwierdzono zwiększonego ryzyka nowotworów złośliwych, jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano rzadkie ciężkie reakcje skórne i zakażenia, w tym posocznicę.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astenia, białe krwinki, ciężka reakcja skórna, ciężkie zakażenie, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, dyslipidemia, gamma-glutamylotransferaza, grzybica stóp, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie, martwicze zapalenie trzustki, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór złośliwy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka wargowa, ostre zapalenie wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane rzutowe, wirusowe zapalenie żołądka, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelita grubego, zapalenie nosogardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie trzustki, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide Zentiva
Teriflunomide Zentiva, zawierający 14 mg teriflunomidu w formie tabletek powlekanych, jest stosowany w terapii stwardnienia rozsianego. Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena ciśnienia tętniczego, aktywności enzymów wątrobowych (AlAT/SGPT) oraz pełnej morfologii krwi z rozmazem. Monitorowanie tych parametrów powinno być kontynuowane w trakcie terapii, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności enzymów wątrobowych co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie. W przypadku podwyższenia AlAT do 2-3-krotności górnej granicy normy, badania należy wykonywać co tydzień. Terapia powinna być przerwana, jeśli aktywność enzymów przekroczy 3-krotną wartość GGN. Ze względu na długi okres półtrwania teriflunomidu (mediana około 19 dni, eliminacja do stężenia <0,02 mg/l trwa średnio 8 miesięcy, nawet do 2 lat), w razie potrzeby można zastosować procedurę przyspieszonej eliminacji leku.
aminotransferaza alaninowa, ciężkie czynne zakażenie, ciśnienie tętnicze, DILI, enzymy wątrobowe, hipoproteinemia, ILD, leflunomid, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, transaminaza pirogronianowo-glutaminowa, utajone zakażenie gruźlicy, zapalenie trzustki, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żywa szczepionka atenuowana - Leksykon substancji czynnych
Iberis amara – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Iberis amara jest głównym składnikiem leku Iberogast, stanowiąc 15,0 ml ekstraktu na 100 ml płynu, w połączeniu z innymi ekstraktami roślinnymi. Preparat zawiera etanol w stężeniu około 31% (v/v), co odpowiada 240 mg etanolu na dawkę 20 kropli, równoważne spożyciu 6,2 ml piwa lub 2,6 ml wina. Zgłaszano przypadki polekowego uszkodzenia wątroby podczas stosowania Iberogastu, dlatego pacjentów należy instruować o konieczności natychmiastowego przerwania terapii i konsultacji lekarskiej w przypadku objawów hepatotoksyczności, takich jak żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, odbarwiony stolec czy ból w nadbrzuszu. Preparat nie jest zalecany u dzieci poniżej 6. roku życia, a każdy ból brzucha w tej grupie wiekowej wymaga konsultacji lekarskiej. Brak poprawy po 7 dniach leczenia powinien skłonić do ponownej oceny diagnostycznej i rozważenia innych przyczyn dolegliwości.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Framasnoa
Teriflunomid w dawce 14 mg, stosowany w preparacie Framasnoa, wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym ciśnienia tętniczego, aktywności enzymów wątrobowych (AlAT/SGPT) oraz pełnej morfologii krwi. Aktywność enzymów wątrobowych powinna być kontrolowana co dwa tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie co 8 tygodni przez minimum 2 lata. W przypadku wzrostu AlAT powyżej 2-3-krotnej górnej granicy normy, badania należy wykonywać co tydzień. Ze względu na długi okres półtrwania teriflunomidu (mediana około 19 dni, eliminacja do stężenia <0,02 mg/L trwa średnio 8 miesięcy, a nawet do 2 lat), w razie konieczności przerwania terapii zaleca się zastosowanie procedury przyspieszonej eliminacji. Ryzyko hepatotoksyczności, w tym polekowego uszkodzenia wątroby (DILI), jest zwiększone u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby, stosujących inne hepatotoksyczne leki lub spożywających alkohol. Należy przerwać terapię przy potwierdzonym wzroście enzymów wątrobowych przekraczającym trzykrotnie górną granicę normy lub podejrzeniu uszkodzenia wątroby.
aminotransferaza alaninowa, amylaza, brak laktazy, ciśnienie tętnicze, DILI, enzymy wątrobowe, fingolimod, hipoproteinemia, ILD, interferon beta, leflunomid, lipaza, łuszczyca krostkowa, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, natalizumab, neuropatia obwodowa, nietolerancja galaktozy, octan glatirameru, ostre zapalenie trzustki, pancytopenia, płytki krwi, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja polekowa z eozynofilią, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, toksyczna nekroliza naskórka, transaminaza pirogronianowo-glutaminowa, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żywa szczepionka atenuowana - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Auglavin PPH 500 mg + 125 mg
Podstawowymi przeciwwskazaniami do stosowania leku Auglavin PPH (amoksycylina 500 mg + kwas klawulanowy 125 mg) są nadwrażliwość na składniki preparatu oraz ciężkie reakcje anafilaktyczne na inne antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy). Ponadto, przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z wcześniejszymi epizodami żółtaczki lub zaburzeń czynności wątroby wywołanych tymi substancjami, ze względu na ryzyko nawrotu hepatotoksyczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby, podwyższonymi enzymami wątrobowymi, a także u osób z alergiami, atopią, astmą lub pokrzywką w wywiadzie, ze względu na zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości.
allopurynol, amoksycylina trójwodna, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyny, ciężka niewydolność nerek, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, idiosynkrazja, interakcja lekowa, lek hepatotoksyczny, marskość wątroby, nadwrażliwość, nadwrażliwość na penicyliny, niewydolność nerek, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła choroba wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja skórna, uszkodzenie wątroby, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie czynności nerek, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide Teva
Teriflunomid w dawce 14 mg wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym ciśnienia tętniczego, aktywności enzymów wątrobowych (AlAT/SGPT) oraz morfologii krwi, szczególnie w pierwszych 6 miesiącach terapii. Aktywność AlAT powinna być kontrolowana co 2 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie co 8 tygodni przez minimum 2 lata. W przypadku wzrostu AlAT powyżej 2-3-krotnej górnej granicy normy, badania należy wykonywać co tydzień. Teriflunomid charakteryzuje się długim okresem półtrwania (średnio 8 miesięcy do osiągnięcia stężenia <0,02 mg/L), co wymaga rozważenia procedury przyspieszonej eliminacji w przypadku działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie wątroby, ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS), neuropatia obwodowa czy zapalenie trzustki. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, stosujących leki hepatotoksyczne lub spożywających alkohol, ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone, a w przypadku potwierdzonego uszkodzenia wątroby leczenie należy przerwać i kontynuować monitorowanie do normalizacji transaminaz.
aminotransferaza alaninowa, ciśnienie tętnicze, enzymy wątrobowe, hipoproteinemia, leczenie teriflunomidem, leukopenia, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, pancytopenia, polekowe uszkodzenie wątroby, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, zaburzenia czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Autokila 200 mg
Hydroksychlorochina (Hydroxychloroquine TZF, 200 mg) wykazuje szerokie spektrum działań terapeutycznych, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Do najpoważniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak zahamowanie czynności szpiku kostnego prowadzące do niedokrwistości aplastycznej, agranulocytozy, leukopenii i małopłytkowości, wymagające regularnego monitorowania morfologii krwi. Reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli) oraz zaburzenia metaboliczne (jadłowstręt, hipoglikemia, nasilenie porfirii) występują z nieznaną częstością. Hydroksychlorochina może indukować poważne zaburzenia psychiatryczne (psychoza, depresja, zachowania samobójcze), neurologiczne (napady drgawkowe, zaburzenia pozapiramidowe) oraz okulistyczne, w tym retinopatię z zaburzeniami pola widzenia i zmianami barwnikowymi, które mogą być nieodwracalne i postępować mimo odstawienia leku. Często obserwuje się bóle i zawroty głowy, a także objawy ze strony przewodu pokarmowego (bóle brzucha, nudności, biegunka, wymioty), które ustępują po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu terapii.
agranulocytoza, badanie przewodnictwa nerwowego, blok przedsionkowo-komorowy, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, częstoskurcz komorowy, dyskineza, efekt halo, hipoglikemia, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, leukopenia, łuszczyca, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, neuromiopatia, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, piorunująca niewydolność wątroby, pokrzywka, polekowe uszkodzenie wątroby, porfiria, retinopatia, retinotoksyczność, rumień wielopostaciowy, siarczan hydroksychlorochiny, skurcz oskrzeli, światłowstręt, testy czynności wątroby, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia pozapiramidowe, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pirfenidone Aurovitas 801 mg
Pirfenidone Aurovitas, stosowany w dawce 2403 mg/dobę, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 1650 pacjentów, z obserwacją sięgającą nawet 10 lat. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to nudności (32,4% vs 12,2% placebo), wysypka (26,2% vs 7,7%), biegunka (18,8% vs 14,4%), zmęczenie (18,5% vs 10,4%), niestrawność (16,1% vs 5,0%), zmniejszenie apetytu (20,7% vs 8,0%), ból głowy (10,1% vs 7,7%) oraz reakcje nadwrażliwości na światło (9,3% vs 1,1%). Działania niepożądane obejmują również zaburzenia wątroby, takie jak podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, gamma-GT) oraz rzadkie, ale poważne przypadki polekowego uszkodzenia wątroby, w tym zgony. Profil bezpieczeństwa jest spójny u pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc (IPF) niezależnie od stopnia zaawansowania choroby.
agranulocytoza, anafilaksja, bezsenność, biegunka, ból głowy, choroba refluksowa przełyku, duszność, hiponatremia, idiopatyczne włóknienie płuc, kaszel, kaszel z odkrztuszaniem, letarg, nadwrażliwość na światło, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uderzenia gorąca, wymioty, wysypka, zaburzenia smaku, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie żołądka, zaparcie, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, zmniejszenie apetytu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bosutinib Zentiva 400 mg
Bosutinib Zentiva jest stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (ALL Ph+). Analiza bezpieczeństwa obejmująca 1372 pacjentów wykazała, że 98,3% zgłosiło co najmniej jedno działanie niepożądane, z czego 68,7% doświadczyło działań stopnia 3. lub 4. Najczęstsze działania niepożądane (≥20%) to biegunka (80,4%), nudności (41,5%), ból brzucha (35,6%), małopłytkowość (34,4%), wymioty (33,7%), wysypka (32,8%), zmęczenie (32,0%), podwyższenie aktywności AlAT (28,0%) i AspAT (22,5%), niedokrwistość (27,2%) oraz gorączka (23,4%). Działania niepożądane stopnia 3. lub 4. występowały najczęściej w postaci małopłytkowości (19,7%), wzrostu AlAT (14,6%), neutropenii (10,6%), biegunki (10,6%) i niedokrwistości (10,3%). Mediana czasu leczenia wynosiła 26,3 miesiąca, a działania niepożądane pojawiały się w różnym czasie, np. mediana czasu do pierwszej niedokrwistości to 29 dni, neutropenii 56 dni, a małopłytkowości 28 dni.
aktywność AlAT, aktywność AspAT, aktywność lipazy, bosutynib, dysfagia, gorączka neutropeniczna, granulocytopenia, hiperkaliemia, hipofosfatemia, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, małopłytkowość, nadciśnienie płucne, nadciśnienie płucne tętnicze, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna Philadelphia, ostre uszkodzenie nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunujące zapalenie wątroby, płyn w osierdziu, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywacja wzw B, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie QTcF, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dimethyl fumarate Reddy
Fumaran dimetylu, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, wymaga ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych, w tym funkcji nerek (kreatynina, azot mocznikowy, ogólne badanie moczu) przed rozpoczęciem leczenia, po 3 i 6 miesiącach oraz następnie co 6-12 miesięcy. Należy także kontrolować czynność wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina całkowita) ze względu na ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby, które może objawiać się wzrostem enzymów wątrobowych powyżej 3-krotnej normy i bilirubiny powyżej 2-krotnej normy. Kluczowe jest monitorowanie morfologii krwi z oceną liczby limfocytów co 3 miesiące, gdyż limfopenia (<0,5 × 10⁹/l) stanowi przeciwwskazanie do rozpoczęcia terapii i zwiększa ryzyko rozwoju postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). W przypadku ciężkiej i długotrwałej limfopenii (>6 miesięcy) zaleca się przerwanie leczenia, a umiarkowane zmniejszenie liczby limfocytów wymaga ponownej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
ataksja, białkomocz, cukromocz, dysfagia, fosfaturia, fumaran dimetylu, hiperaminoacyduria, hipofosfatemia, leczenie immunosupresyjne, limfocyty T CD4+ i CD8+, limfopenia, morfologia krwi, natalizumab, niedowład połowiczy, obrzęk naczynioruchowy, osteomalacja hipofosfatemiczna, polekowe uszkodzenie wątroby, półpasiec oczny, półpasiec rozsiany, półpasiec uszny, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja anafilaktyczna, stwardnienie rozsiane, wirus Johna Cunninghama, zaburzenie czynności nerek, zakażenie oportunistyczne, zapalenie opon mózgowych i mózgu, zespół Fanconiego