Działania niepożądane leku Hydroxychloroquine TZF

Hydroksychlorochina w postaci siarczanu (Hydroxychloroquine TZF, 200 mg tabletki powlekane) jest substancją o szerokim spektrum działań terapeutycznych, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które mogą dotyczyć różnych układów i narządów. Działania te mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych dolegliwości do poważnych powikłań zagrażających życiu pacjenta ¹.

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane hydroksychlorochiny zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z następującą konwencją ²:

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż u 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1 000, ale mniej niż u 1 na 100 pacjentów (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż u 1 na 1 000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Hydroksychlorochina może powodować poważne zaburzenia hematologiczne o nieznanej częstości występowania. Należą do nich zahamowanie czynności szpiku kostnego, które może prowadzić do rozwoju różnych postaci niedokrwistości (w tym niedokrwistości aplastycznej), agranulocytozy, leukopenii oraz małopłytkowości. Zaburzenia te mogą stanowić istotne zagrożenie dla pacjenta i wymagają regularnego monitorowania parametrów morfologii krwi ³.

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje nadwrażliwości na hydroksychlorochinę mogą objawiać się jako pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy oraz skurcz oskrzeli. Te manifestacje immunologiczne mogą pojawić się z częstością nieznaną i często wymagają natychmiastowego przerwania leczenia ⁴.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Z nieznaną częstością mogą występować jadłowstręt oraz hipoglikemia. Szczególnie istotnym powikłaniem metabolicznym jest możliwość nasilenia porfirii przez hydroksychlorochinę, co może stanowić przeciwwskazanie do jej stosowania u pacjentów z tą chorobą ⁵.

Zaburzenia psychiczne

Hydroksychlorochina może wywoływać szereg zaburzeń psychiatrycznych, których częstość występowania jest nieznana. Obejmują one chwiejność emocjonalną, nerwowość, psychozę, zachowania samobójcze, depresję, omamy, niepokój, pobudzenie, dezorientację, urojenia, manię oraz zaburzenia snu. Te działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi problemami psychicznymi ⁶.

Zaburzenia układu nerwowego

Do najczęstszych objawów neurologicznych należą bóle głowy i zawroty głowy. Z nieznaną częstością raportowano występowanie napadów drgawkowych oraz zaburzeń pozapiramidowych, takich jak dystonia, dyskinezy i drżenia ⁷.

Zaburzenia oka

Retinotoksyczność jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych hydroksychlorochiny. Objawy okulistyczne o nieznanej częstości występowania obejmują nieostre widzenie związane z zaburzeniami akomodacji (działanie zależne od dawki i odwracalne), retinopatię ze zmianami barwnikowymi i zaburzeniami pola widzenia. Retinopatia we wczesnej postaci wydaje się być odwracalna po zaprzestaniu stosowania hydroksychlorochiny. Jednakże jeśli dojdzie do jej rozwoju, może istnieć ryzyko progresji nawet po zaprzestaniu leczenia. U pacjentów ze zmianami w obrębie siatkówki początkowo objawy mogą nie występować lub mogą występować mroczki z pierścieniami paracentralnymi i pericentralnymi, mroczki skroniowe i nieprawidłowe widzenie kolorów. Zgłaszano również występowanie zmian w obrębie rogówki obejmujących obrzęk i zmętnienia ⁸.

Należy podkreślić, że zmiany rogówkowe są zwykle bezobjawowe lub mogą wywołać takie zaburzenia, jak efekt halo, nieostre widzenie lub światłowstręt. Mogą one mieć charakter przejściowy lub ustępować po zakończeniu leczenia ⁹.

Zaburzenia ucha i błędnika

Hydroksychlorochina może powodować zawroty głowy, szum w uszach oraz utratę słuchu z częstością nieznaną. Niektóre z tych działań mogą być nieodwracalne ¹⁰.

Zaburzenia serca

Z nieznaną częstością mogą występować poważne zaburzenia kardiologiczne, takie jak wydłużenie odstępu QT u pacjentów z określonymi czynnikami ryzyka, które mogą prowadzić do wystąpienia zaburzeń rytmu serca (torsade de pointes, częstoskurcz komorowy). Ponadto może rozwinąć się kardiomiopatia, która może prowadzić do niewydolności serca i w niektórych przypadkach do zgonu. W razie stwierdzenia zaburzeń przewodzenia (blok odnogi pęczka Hisa/blok przedsionkowo-komorowy), jak również przerostu obu komór serca, należy wziąć pod uwagę występowanie przewlekłej toksyczności. Przerwanie stosowania hydroksychlorochiny może wiązać się z ustąpieniem zaburzeń ¹¹.

Zaburzenia żołądka i jelit

Częstymi objawami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego są bóle brzucha, nudności, biegunka i wymioty. Objawy te zwykle ustępują niezwłocznie po zmniejszeniu dawki lub po przerwaniu leczenia ¹².

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Z nieznaną częstością mogą występować nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby (DILI), w tym uszkodzenie komórek wątrobowych, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, ostre zapalenie wątroby, mieszane wątrobowokomórkowe/cholestatyczne uszkodzenie wątroby i piorunująca niewydolność wątroby. Te powikłania mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia pacjenta ¹³.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występującymi działaniami niepożądanymi są świąd i wysypka skórna. Z nieznaną częstością mogą pojawić się zaburzenia pigmentacji skóry i błon śluzowych, rozjaśnienie włosów, rumień wielopostaciowy, nadwrażliwość na światło, złuszczające zapalenie skóry, zespół Sweeta i ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). Należy odróżnić AGEP od łuszczycy, choć hydroksychlorochina może wywołać napady łuszczycy. Stosowanie produktu leczniczego może wiązać się z występowaniem gorączki i hiperleukocytozy ¹⁴.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Z nieznaną częstością mogą wystąpić zaburzenia czuciowe i ruchowe, miopatia mięśni szkieletowych lub neuromiopatia prowadzące do postępującego osłabienia i zaniku proksymalnych grup mięśniowych. Obserwuje się także osłabienie odruchów ścięgnistych i nieprawidłowe wyniki badań przewodnictwa nerwowego. Miopatia może być odwracalna po zakończeniu stosowania hydroksychlorochiny, ale poprawa może trwać wiele miesięcy ¹⁵.

Tabela działań niepożądanych leku Hydroxychloroquine TZF

Uwagi do tabeli:

1. Działanie zależne od dawki i odwracalne.
2. Zmiany rogówkowe są bezobjawowe lub mogą wywołać efekt halo, nieostre widzenie lub światłowstręt. Mogą mieć charakter przejściowy lub ustępować po zakończeniu leczenia.
3. Działania te mogą być nieodwracalne.
4. Objawy te zwykle ustępują niezwłocznie po zmniejszeniu dawki lub po przerwaniu leczenia.
5. Zwykle ustępują łatwo po zakończeniu leczenia.
6. Pozytywny skutek przynosi zazwyczaj przerwanie stosowania hydroksychlorochiny.
7. Miopatia może być odwracalna po zakończeniu stosowania hydroksychlorochiny, ale poprawa może trwać wiele miesięcy.

Szczególne zaburzenia wymagające uwagi

Retinotoksyczność

Retinopatia związana z hydroksychlorochiną stanowi jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych, które może prowadzić do nieodwracalnego upośledzenia widzenia. Wczesne wykrycie zmian w siatkówce jest kluczowe, ponieważ na wczesnym etapie są one potencjalnie odwracalne. Jednak w przypadku progresji retinopatii, zmiany mogą postępować nawet po odstawieniu leku ¹⁶.

Kardiotoksyczność

Zaburzenia kardiologiczne związane z hydroksychlorochiną mogą mieć poważne konsekwencje, włącznie ze zgonami. Wydłużenie odstępu QT może prowadzić do zagrażających życiu arytmii, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka. Kardiomiopatia może przejść w niewydolność serca. Należy monitorować przewodnictwo i funkcję mięśnia sercowego, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu leku ¹⁷.

Ciężkie reakcje skórne (SCAR)

Hydroksychlorochina może wywoływać potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). W przypadku pojawienia się pierwszych objawów takich reakcji, należy natychmiast przerwać leczenie ¹⁸.

Neuromiopatia

Zaburzenia mięśniowo-nerwowe związane z hydroksychlorochiną mogą prowadzić do istotnego upośledzenia funkcji ruchowych. Choć miopatia jest potencjalnie odwracalna po zakończeniu leczenia, to proces regeneracji może być długotrwały. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie objawów i odpowiednia modyfikacja terapii ¹⁹.