incydent naczyniowo-mózgowy

Incydent naczyniowo-mózgowy (INN) to nagłe zaburzenie neurologiczne spowodowane przerwaniem dopływu krwi do mózgu lub wylewem krwi do tkanki mózgowej. Jest to szerokie pojęcie obejmujące zarówno udar mózgu, jak i przemijający atak niedokrwienny (TIA).

Najczęstsze przyczyny INN to zator lub zakrzep tętnicy mózgowej (udar niedokrwienny, stanowiący około 85% przypadków) oraz pęknięcie naczynia krwionośnego (udar krwotoczny). Czynniki ryzyka obejmują nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, hipercholesterolemię, migotanie przedsionków, palenie tytoniu i otyłość.

Objawy incydentu naczyniowo-mózgowego rozwijają się nagle i mogą obejmować jednostronne osłabienie lub paraliż, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, silny ból głowy oraz zaburzenia świadomości. W przypadku TIA objawy ustępują całkowicie w ciągu 24 godzin (najczęściej w ciągu kilku minut do godziny).

Diagnostyka INN obejmuje badanie neurologiczne, badania obrazowe (TK, MRI), badania naczyniowe (angio-TK, angio-MR, USG dopplerowskie) oraz badania laboratoryjne. Leczenie zależy od typu incydentu i może obejmować trombolizę, trombektomię mechaniczną, leczenie przeciwzakrzepowe lub interwencje neurochirurgiczne.

Wczesne rozpoznanie i leczenie INN jest kluczowe dla zmniejszenia śmiertelności i niepełnosprawności. Stosuje się zasadę „czas to mózg” – każda minuta opóźnienia w leczeniu oznacza utratę około 1,9 miliona neuronów. Rehabilitacja neurologiczna stanowi istotny element kompleksowego postępowania po przebytym incydencie naczyniowo-mózgowym.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Baxiren 2,5 mg

Baxiren, zawierający 2,5 mg apiksabanu w postaci tabletek powlekanych, jest wskazany w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych po planowych operacjach protezoplastyki stawu biodrowego lub kolanowego. Ponadto, lek stosuje się w zapobieganiu udarom mózgu i zatorowości systemowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF) posiadających co najmniej jeden czynnik ryzyka, jak przebyty udar lub TIA, wiek ≥ 75 lat, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy objawowa niewydolność serca (NYHA ≥ II). Baxiren jest również zalecany w leczeniu oraz profilaktyce nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z uwzględnieniem modyfikacji terapii u pacjentów hemodynamicznie niestabilnych z ZP. Każda tabletka zawiera 52,2 mg laktozy, co jest istotne przy nietolerancji cukrów u pacjentów.
Czas terapii Baxirenem jest zróżnicowany i zależy od wskazania klinicznego: w profilaktyce ŻChZZ po operacjach ortopedycznych stosowanie trwa do pełnej mobilizacji pacjenta, w NVAF leczenie jest długoterminowe i kontynuowane tak długo, jak utrzymują się czynniki ryzyka udaru, natomiast w leczeniu i profilaktyce ZŻG i ZP czas terapii dostosowuje się indywidualnie, biorąc pod uwagę ryzyko nawrotu i krwawienia. Postać leku w formie żółtych, okrągłych tabletek o średnicy około 6 mm ułatwia podawanie doustne, co sprzyja przestrzeganiu zaleceń terapeutycznych. Stosowanie Baxirenu powinno być zawsze zgodne z aktualnymi wytycznymi klinicznymi oraz indywidualną oceną pacjenta.
apiksaban, cukrzyca, incydent naczyniowo-mózgowy, nadciśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność serca, niezastawkowe migotanie przedsionków, powikłania zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, profilaktyka udaru, protezoplastyka stawu biodrowego, protezoplastyka stawu kolanowego, przemijający napad niedokrwienny, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lercaprel

Produkt leczniczy Lercaprel, zawierający enalaprylu maleinian 20 mg oraz lerkanidypiny chlorowodorek 10 mg, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentów z różnymi schorzeniami. Ryzyko objawowego niedociśnienia wzrasta u osób z niedoborem objętości płynów, zaawansowaną niewydolnością serca, hiponatremią oraz zaburzeniami czynności nerek. U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub zaburzeniami krążenia mózgowego nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego może prowadzić do zawału mięśnia sercowego lub incydentu naczyniowo-mózgowego. Zaleca się monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny, zwłaszcza u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek, a także ostrożne dawkowanie u osób z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych. W przypadku wystąpienia niedociśnienia wskazane jest ułożenie pacjenta na plecach i ewentualne podanie dożylnego wlewu roztworu soli fizjologicznej. Ponadto, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby może dojść do nasilonego działania przeciwnadciśnieniowego lerkanidypiny, a inhibitory ACE mogą wywołać poważne reakcje wątrobowe, w tym żółtaczkę cholestatyczną i martwicę wątroby.
afereza LDL, agranulocytoza, antagonista wapnia, bakteryjne zapalenie otrzewnej, choroba niedokrwienna serca, dializa otrzewnowa, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, induktor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, kolagenoza naczyniowa, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwhistaminowy, małopłytkowość, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedobór objętości płynów, niedociśnienie objawowe, niedokrwistość, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obustronne zwężenie tętnic nerkowych, ostra niewydolność nerek, piorunująca martwica wątroby, pochodna dihydropirydyny, reakcja hipotensyjna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krążenia mózgowego, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Toralis

Produkt leczniczy Toralis, zawierający lizynopryl (inhibitor ACE) oraz torasemid (diuretyk pętlowy), wymaga szczególnej ostrożności w terapii pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca oraz zaburzeniami czynności nerek. Lizynopryl może powodować objawowe niedociśnienie tętnicze, zwłaszcza u pacjentów z hipowolemią, stosujących diuretyki, czy z chorobą niedokrwienną serca. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta w pozycji leżącej i dożylną suplementację 0,9% roztworem NaCl. U pacjentów z niewydolnością nerek i serca obserwuje się ryzyko zaostrzenia funkcji nerek, z możliwym wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika, które zwykle ustępują po odstawieniu leku. Należy monitorować morfologię krwi ze względu na ryzyko neutropenii/agranulocytozy oraz obserwować objawy obrzęku naczynioruchowego, który wymaga natychmiastowego przerwania terapii i hospitalizacji. Hiperkaliemia stanowi istotne zagrożenie, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, stosujących leki oszczędzające potas lub suplementy potasu, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu w surowicy. Kaszel suchy, uporczywy i nasilający się nocą jest charakterystycznym działaniem niepożądanym inhibitorów ACE i ustępuje po odstawieniu leku.
blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, dna moczanowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hipoglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kardiomiopatia przerostowa, małopłytkowość, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Levomine midi

Levomine midi, zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 125 µg lewonorgestrelu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to wynosi około 6-7 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 na 10 000 u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej. Szczególnie istotne jest pierwsze rok stosowania oraz wznowienie terapii po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, choroby współistniejące (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty układowy), oraz wiek >35 lat. Objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Ponadto, stosowanie Levomine midi jest przeciwwskazane przy obecności wielu czynników ryzyka zakrzepicy żylnej, gdyż ryzyko jest synergistyczne i może przekraczać sumę pojedynczych czynników.
aminotransferaza alaninowa, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, dyslipoproteinemia, hemolityczny zespół mocznicowy, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, krwotok wewnątrzbrzuszny, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, oporność na insulinę, ostuda, otoskleroza, pemfigoid ciężarnych, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ugramel 5 mg

Prasugrel, substancja czynna leku Ugramel dostępnego w dawkach 5 mg i 10 mg, jest silnym lekiem przeciwpłytkowym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na prasugrel lub substancje pomocnicze (w tym laktozę jednowodną w ilości 1,8 mg w tabletce 5 mg i 3,6 mg w tabletce 10 mg), czynne patologiczne krwawienia (np. z przewodu pokarmowego, wewnątrzczaszkowe), przebyty udar mózgu lub przemijający napad niedokrwienny (TIA) oraz ciężką niewydolność wątroby (stopień C wg Child-Pugh). Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena kliniczna, obejmująca wywiad naczyniowo-mózgowy, ocenę funkcji wątroby, diagnostykę aktywnych krwawień oraz analizę potencjalnych interakcji lekowych zwiększających ryzyko krwawień.
dysfunkcja wątroby, farmakoterapia, funkcja wątroby, incydent naczyniowo-mózgowy, klasyfikacja Child-Pugh, klopidogrel, krwawienie patologiczne, krwawienie śródmózgowe, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwpłytkowy, nadwrażliwość na lek, nietolerancja laktozy, niewydolność wątroby, prasugrel, przemijający napad niedokrwienny, tabletka powlekana, tikagrelor, udar mózgu
Leksykon leków
Przeciwwskazania – ApoMigra 50 mg

Lek ApoMigra zawierający sumatryptan w dawkach 50 mg lub 100 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na sumatryptan lub substancje pomocnicze oraz u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak przebyty zawał mięśnia sercowego, niedokrwienna choroba serca, dławica Prinzmetala, choroba naczyń obwodowych oraz u pacjentów z objawami sugerującymi chorobę niedokrwienną serca. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów po przebytym udarze mózgu (CVA) lub przemijającym niedokrwieniu mózgu (TIA), a także u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdzie metabolizm sumatryptanu jest upośledzony, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Sumatryptan nie powinien być stosowany u pacjentów z umiarkowanym, ciężkim oraz łagodnym, niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia i powikłań naczyniowych.
W terapii ApoMigra należy unikać jednoczesnego stosowania z ergotaminą i jej pochodnymi (w tym metysergidem), innymi agonistami receptorów 5-HT1 (tryptanami) oraz inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), ze względu na ryzyko długotrwałego skurczu naczyń, zespołu serotoninowego oraz nasilenia działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego. Szczególną ostrożność należy zachować przy włączaniu sumatryptanu po zakończeniu terapii IMAO – lek nie może być stosowany w ciągu 2 tygodni od zaprzestania leczenia inhibitorami MAO, aby uniknąć potencjalnie zagrażających życiu interakcji, takich jak zespół serotoninowy objawiający się m.in. niepokojem, drżeniem, hipertermią i zaburzeniami świadomości.
agonista receptora 5-HT1, bursztynian sumatryptanu, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, ciężkie nadciśnienie tętnicze, dławica Prinzmetala, ergotamina, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitory monoaminooksydazy, metysergid, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwienie obwodowe, niedokrwienna choroba serca, niekontrolowane nadciśnienie, przemijające niedokrwienie mózgu, skurcz naczyń wieńcowych, tryptany, udar mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Symkinet MR 10 mg

Symkinet MR, zawierający chlorowodorek metylofenidatu w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, zidentyfikowanych zarówno w badaniach klinicznych, jak i w raportach po wprowadzeniu leku do obrotu. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z uwzględnieniem różnic między grupami wiekowymi. Najczęstsze działania obejmują zmniejszenie łaknienia (bardzo często), bezsenność i nerwowość (bardzo często), ból głowy (bardzo często), a także zaburzenia rytmu serca i nadciśnienie tętnicze (często). U dzieci długotrwałe stosowanie może prowadzić do opóźnienia wzrostu i umiarkowanego zmniejszenia masy ciała, natomiast u dorosłych częściej obserwuje się zaburzenia snu i objawy wegetatywne. Rzadkie, ale poważne działania obejmują incydenty naczyniowo-mózgowe, nagłą śmierć sercową oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję.
akatyzja, bezsenność, bradykardia, chlorowodorek metylofenidatu, drgawki, ginekomastia, incydent naczyniowo-mózgowy, jadłowstręt, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwotok mózgowy, leukopenia, małopłytkowość, mania, migrena, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, nastrój depresyjny, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pancytopenia, plamica małopłytkowa, podwójne widzenie, pokrzywka, priapizm, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, ruchy choreoatetotyczne, rumień, skurcz dodatkowy komór, śpiączka wątrobowa, szczękościsk, sztywność mięśni, tachykardia, urojenie, wysypka polekowa, zaburzenie erekcji, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie jamy nosowej i gardła, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic mózgowych, zapalenie żołądka i jelit, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Enalapril Vitabalans 20 mg

Enalapril Vitabalans w dawce 20 mg, stosowany jako inhibitor ACE, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najczęściej obserwowanych należą: nieostre widzenie (≥ 1/10), suchy kaszel (≥ 1/10), zawroty głowy (≥ 1/10), osłabienie (≥ 1/10), nudności (≥ 1/10), bóle głowy (≥ 1/100), duszność (≥ 1/100), bóle w klatce piersiowej i zaburzenia rytmu serca (≥ 1/100), a także hiperkaliemia i podwyższenie stężenia kreatyniny w surowicy (≥ 1/100). Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, pancytopenia, oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna martwica naskórka. Wśród działań niepożądanych wymagających szczególnej uwagi znajdują się obrzęk naczynioruchowy z ryzykiem obturacji dróg oddechowych, hipotensja, zwłaszcza ortostatyczna, oraz zaburzenia funkcji nerek, które mogą wymagać modyfikacji terapii lub odstawienia leku.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, białkomocz, choroba autoimmunologiczna, depresja szpiku kostnego, dusznica bolesna, enalaprylu maleinian, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hemoglobina, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, incydent naczyniowo-mózgowy, kołatanie serca, leukocytoza, limfadenopatia, martwica wątroby, naciek w płucach, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedrożność jelit, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, pancytopenia, parestezja, pęcherzyca, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, tachykardia, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, wrzód trawienny, zapalenie błon surowiczych, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zawał mięśnia sercowego, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – NiQuitin Fruit

Stosowanie nikotynowej terapii zastępczej (NTZ) w postaci gumy do żucia NiQuitin Fruit 4 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z poważnymi schorzeniami kardiologicznymi (np. po niedawnym zawale mięśnia sercowego, niestabilnej dławicy piersiowej, ciężkich zaburzeniach rytmu serca, niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym czy po incydentach naczyniowo-mózgowych), gdzie preferowane jest najpierw zaprzestanie palenia bez farmakoterapii. W przypadku cukrzycy konieczne jest częstsze monitorowanie glikemii ze względu na jej zwiększoną zmienność podczas terapii. Ponadto, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, guzem chromochłonnym nadnerczy, niekontrolowaną nadczynnością tarczycy, chorobami układu pokarmowego, padaczką lub stosujących leki przeciwdrgawkowe, stosowanie gumy wymaga ścisłego nadzoru ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, drgawki czy nasilenie objawów zapalnych. Użytkownicy protez dentystycznych powinni być świadomi ryzyka poluzowania wypełnień lub implantów.
aminy katecholowe, cukrzyca, dławica piersiowa, dławica Prinzmetala, dostępność biologiczna, enzym CYP 1A2, glikemia, guz chromochłonny nadnerczy, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens nikotyny, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwdrgawkowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nietolerancja fruktozy, nikotynowa terapia zastępcza, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie żołądka, padaczka, pokrzywka, staw żuchwowo-skroniowy, węglowodory aromatyczne, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jamy ustnej, zapalenie przełyku, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Coxitex 60 mg

Etorykoksyb, aktywny składnik leku Coxitex, jest selektywnym inhibitorem COX-2 stosowanym w terapii chorób zapalnych układu ruchu, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS), reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Bezpieczeństwo leku oceniono na podstawie badań klinicznych obejmujących ponad 9000 pacjentów, w tym 600 leczonych przez rok lub dłużej, oraz w programie MEDAL, który objął 17 412 pacjentów stosujących dawki 60 mg lub 90 mg przez średnio 18 miesięcy. Profil działań niepożądanych jest spójny w różnych wskazaniach i obejmuje m.in. często występujące zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, obrzęki, zatrzymanie płynów, bóle głowy, zawroty głowy, kołatanie serca oraz nadciśnienie tętnicze. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000). W dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg obserwowano także rzadkie reakcje anafilaktyczne, niewydolność wątroby, zespół Stevensa-Johnsona oraz incydenty naczyniowo-mózgowe.
ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, ból pooperacyjny, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dysfagia, etorykoksyb, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor COX-2, leukopenia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, układ sercowo-naczyniowy, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Przemijająca globalna amnezja – Zapobieganie i profilaktyka

Przemijająca globalna amnezja (TGA) to przejściowe zaburzenie pamięci obejmujące amnezję anterogradową i retrogradową, o nie do końca poznanej etiologii. Czynniki wyzwalające TGA obejmują stres psychologiczny, intensywny wysiłek fizyczny, stosunek płciowy, manewr Valsalvy, nagłe zmiany temperatury (zanurzenie w zimnej lub gorącej wodzie), ekspozycję na dużą wysokość oraz łagodne urazy głowy. Profilaktyka nawrotów opiera się na identyfikacji i unikaniu tych czynników, a także na wdrożeniu zdrowego stylu życia: zbilansowanej diety, regularnej aktywności fizycznej, ograniczeniu alkoholu i tytoniu, utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz stosowaniu technik redukcji stresu (mindfulness, ćwiczenia oddechowe, joga). Deprywacja snu i nieprawidłowa higiena snu (zalecane 7-8 godzin snu, ograniczenie kofeiny, odpowiednie warunki snu) również mogą wpływać na ryzyko TGA. Ryzyko nawrotu jest niskie, ale wyższe u pacjentów z historią migreny oraz u osób młodszych podczas pierwszego epizodu.
amnezja anterogradowa, amnezja retrogradowa, choroba naczyniowa, cukrzyca, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowy, czynnik wyzwalający, deprywacja snu, dysfagia, hipercholesterolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, manewr Valsalvy, migotanie przedsionków, migrena, mindfulness, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie hipokampa, niedokrwienie mózgu, obrazowanie dyfuzyjne, przemijająca globalna amnezja, rezonans magnetyczny mózgu, stres psychologiczny, terapia przeciwpłytkowa, udar mózgu, udar niedokrwienny, układ sercowo-naczyniowy, uraz głowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – NiQuitin Extra Fresh

Stosowanie nikotynowej terapii zastępczej (NTZ) w postaci gumy do żucia NiQuitin Extra Fresh 2 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak niedawny zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, ciężkie zaburzenia rytmu serca czy niekontrolowane nadciśnienie. W tych przypadkach preferowane jest najpierw zaprzestanie palenia bez farmakoterapii, a jeśli to nieskuteczne, leczenie NTZ powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarską. U pacjentów z cukrzycą zaleca się częstsze monitorowanie glikemii. Ponadto, NTZ może powodować obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę oraz zaostrzać objawy chorób przewodu pokarmowego, takich jak zapalenie przełyku czy wrzody. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, guzem chromochłonnym nadnerczy lub niekontrolowaną nadczynnością tarczycy stosowanie gumy wymaga ostrożności ze względu na zmieniony metabolizm nikotyny i jej wpływ na układ katecholaminowy.
aminy katecholowe, cukrzyca, dławica piersiowa, dławica Prinzmetala, enzym CYP 1A2, farmakokinetyka, guz chromochłonny nadnerczy, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens nikotyny, nadciśnienie, nadczynność tarczycy, nietolerancja fruktozy, nikotynowa terapia zastępcza, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie trawienne, owrzodzenie żołądka, pokrzywka, staw żuchwowo-skroniowy, stężenie glukozy, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jamy ustnej, zapalenie przełyku, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Losartan Krka 50 mg

Losartan Krka, zawierający losartan potasowy w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały zidentyfikowane w badaniach klinicznych u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, przerostem lewej komory, przewlekłą niewydolnością serca oraz cukrzycą typu 2 z nefropatią. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zawroty głowy (często), niedokrwistość (często), hiperkaliemia (często), niedociśnienie ortostatyczne (niezbyt często) oraz zaburzenia czynności nerek i niewydolność nerek (często). Hiperkaliemia >5,5 mmol/l występowała u 9,9% pacjentów z cukrzycową nefropatią leczonych losartanem, co podkreśla konieczność monitorowania stężenia potasu, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy z ryzykiem niedrożności dróg oddechowych oraz zapalenie wątroby i rabdomiolizę.
aminotransferaza alaninowa, choroba nerek, cukrzyca typu 2, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, plamica Schoenleina-Henocha, przerost lewej komory serca, przewlekła niewydolność serca, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – NiQuitin MINI

Stosowanie Nikotynowej Terapii Zastępczej (NTZ) w formie tabletek do ssania NiQuitin MINI wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak niedawny zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, ciężkie zaburzenia rytmu serca czy niekontrolowane nadciśnienie. W tych przypadkach leczenie powinno być prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarską, a w razie nasilenia działań niepożądanych związanych z nikotyną dawkę należy ograniczyć lub odstawić lek. U pacjentów ze stabilnymi chorobami układu krążenia, cukrzycą, niekontrolowaną nadczynnością tarczycy, guzem chromochłonnym nadnerczy, zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, a także z chorobami przewodu pokarmowego (np. zapaleniem przełyku, owrzodzeniem żołądka) konieczna jest ocena bilansu korzyści i ryzyka oraz zachowanie ostrożności ze względu na potencjalne interakcje i ryzyko nasilenia działań niepożądanych. Zaleca się także częstsze monitorowanie stężenia glukozy u pacjentów z cukrzycą, ze względu na wpływ nikotyny na metabolizm węglowodanów.
aminy katecholowe, choroba naczyń mózgowych, cukrzyca, dławica piersiowa, dławica piersiowa Prinzmetala, enzym CYP 1A2, glikemia, guz chromochłonny nadnerczy, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens nikotyny, lek przeciwdrgawkowy, metabolizm leków, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, nikotynowa terapia zastępcza, obrzęk naczynioruchowy, okluzyjna choroba tętnic obwodowych, owrzodzenie trawienne, owrzodzenie żołądka, padaczka, pokrzywka, policykliczny węglowodór aromatyczny, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zapalenie przełyku, zawał mięśnia sercowego
Leksykon substancji czynnych
Almotryptan – Przeciwwskazania stosowania

Almotryptan, selektywny agonista receptorów serotoninowych 5-HT1B/1D, jest stosowany w leczeniu napadów migreny, jednak jego podanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, chorobami układu sercowo-naczyniowego (w tym chorobą niedokrwienną serca, zawałem mięśnia sercowego, dusznicą bolesną, niemych niedokrwieniem, dusznicą Prinzmetala), ciężkim lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, przebytym udarem mózgu (CVA) lub przemijającym napadem niedokrwiennym mózgu (TIA), chorobą naczyń obwodowych oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Ponadto, stosowanie almotryptanu jest przeciwwskazane w kojarzeniu z ergotaminą, jej pochodnymi oraz innymi agonistami receptorów 5-HT1B/1D ze względu na ryzyko kumulacji działania wazokonstrykcyjnego i poważnych powikłań naczyniowych.
agonista receptorów serotoninowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego, dusznica bolesna, dusznica Prinzmetala, działanie niepożądane, działanie wazokonstrykcyjne, ergotamina, hipercholesterolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, leczenie profilaktyczne, metabolizm leku, metysergid, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na leki, napad migreny, nieme niedokrwienie, pochodna ergotaminy, polekowy ból głowy, profilaktyka migreny, przemijający napad niedokrwienny, reakcja krzyżowa, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Solian

Amisulpryd, stosowany jako lek przeciwpsychotyczny, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby, złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS) oraz wydłużenia odstępu QT, co może prowadzić do groźnych arytmii, w tym torsade de pointes. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów dysfunkcji wątroby (astenia, jadłowstręt, nudności, żółtaczka) oraz symptomów NMS (hipertermia, sztywność mięśni, rabdomioliza, podwyższona kinaza kreatynowa). Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobą Parkinsona, zaburzeniami rytmu serca, bradykardią (<55 uderzeń/min), hipokaliemią, wrodzonym wydłużeniem QT oraz u pacjentów stosujących inne leki wpływające na przewodnictwo serca. Amisulpryd nie powinien być łączony z innymi neuroleptykami. U osób starszych z demencją istnieje zwiększone ryzyko incydentów naczyniowo-mózgowych oraz śmiertelności (wzrost ryzyka zgonu 1,6-1,7-krotny, wskaźnik zgonów około 4,5% vs 2,6% w grupie placebo).
agranulocytoza, bradykardia, brak laktazy, choroba Parkinsona, ciężkie uszkodzenie wątroby, działanie antydopaminergiczne, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, łagodny guz przysadki, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obniżenie progu drgawkowego, ostry objaw odstawienia, otępienie, padaczka, prolaktyna, prolaktynoma, rabdomioliza, rak piersi, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aclotin 250 mg

Aclotin, zawierający 250 mg tyklopidyny chlorowodorku w formie tabletek powlekanych, jest lekiem przeciwpłytkowym stosowanym w profilaktyce wtórnej udaru niedokrwiennego mózgu u pacjentów z przebytymi epizodami niedokrwienia naczyń mózgowych, w tym po udarze niedokrwiennym oraz przejściowych atakach niedokrwiennych (TIA). Ponadto, lek znajduje zastosowanie w zapobieganiu ciężkim incydentom niedokrwiennym u pacjentów z zarostową miażdżycą tętnic kończyn dolnych w fazie chromania przestankowego, szczególnie w kontekście ryzyka powikłań wieńcowych. Kolejnym wskazaniem jest profilaktyka wykrzepiania w przetokach tętniczo-żylnych u pacjentów poddawanych regularnym zabiegom hemodializy, co jest kluczowe dla utrzymania drożności dostępu naczyniowego i skuteczności dializ.
chromanie przestankowe, działanie antyagregacyjne, hemodializa, incydent naczyniowo-mózgowy, lek przeciwpłytkowy, miażdżyca tętnic kończyn dolnych, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, profilaktyka wtórna, przejściowy atak niedokrwienny, przetoka tętniczo-żylna, tyklopidyna chlorowodorek, udar niedokrwienny mózgu, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Captopril Jelfa 25 mg

Kaptopryl, inhibitor ACE, stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca oraz nefropatii cukrzycowej, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najpoważniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia i agranulocytoza, szczególnie u pacjentów z dysfunkcją nerek. Inne rzadkie, ale istotne działania obejmują hiperkaliemię (szczególnie u chorych z niewydolnością nerek), zaburzenia neurologiczne (np. zawroty głowy, incydenty naczyniowo-mózgowe), kardiologiczne (tachykardia, tachyarytmia, rzadko zatrzymanie serca), oraz charakterystyczny suchy kaszel. Często obserwuje się także objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha) oraz reakcje skórne (świąd, wysypka, łysienie), z rzadkimi przypadkami obrzęku naczynioruchowego i ciężkich reakcji skórnych (zespół Stevensa-Johnsona). Występują również rzadkie zaburzenia czynności wątroby i nerek, a także zmiany w wynikach badań laboratoryjnych, takie jak białkomocz, hiperkaliemia, podwyższone enzymy wątrobowe, leukopenia i trombocytopenia.
agranulocytoza, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, anoreksja, białkomocz, biegunka, ból brzucha, ból mięśni, ból stawu, dławica piersiowa, duszność, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kołatanie serca, łysienie, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudność, OB, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie aftowe, pancytopenia, pokrzywka, przeciwciało przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, splątanie, suchy kaszel, świąd, tachyarytmia, tachykardia, wielomocz, wrzód trawienny, wstrząs kardiogenny, wymioty, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie smaku, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zastój żółci, zawrót głowy, zespół nerczycowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Trandolapryl – Działania niepożądane

Trandolapryl, inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które zostały szczegółowo opisane na podstawie badań klinicznych u pacjentów z łagodnym i umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym (n=2520), długoterminowych badań nadciśnienia (n=1049) oraz badania TRACE u pacjentów z dysfunkcją lewej komory po zawale mięśnia sercowego (n=876). Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) to ból głowy, zawroty głowy, niedociśnienie tętnicze, kaszel oraz astenia. Rzadziej występują poważne powikłania hematologiczne (pancytopenia, agranulocytoza), neurologiczne (incydenty naczyniowo-mózgowe, przemijające napady niedokrwienne), kardiologiczne (zawał mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca), oddechowe (skurcz oskrzeli), dermatologiczne (obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona) oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperkaliemia. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania zgodnie z MedDRA, co ułatwia ocenę ryzyka klinicznego.
agranulocytoza, azotemia, blok przedsionkowo-komorowy, częstoskurcz komorowy, dławica piersiowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kołatanie serca, krwotok śródmózgowy, leukopenia, łuszczycopodobne zapalenie skóry, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedrożność jelit, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, pancytopenia, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stenoza tętnicy nerkowej, suchy kaszel, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, układ krwiotwórczy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności lewej komory, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Varilrix nie mniej niż 10^3,3 PFU wirusa ospy wietrznej, szczep Oka/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)

Szczepionka Varilrix, zawierająca żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej szczepu Oka w dawce ≥10³,³ PFU, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na ponad 7900 osobach. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są reakcje miejscowe, takie jak obrzęk (≥1/10), ból i rumień w miejscu wstrzyknięcia, szczególnie po drugiej dawce u dzieci poniżej 13 lat oraz u młodzieży i dorosłych. Profil reaktogenności nie różni się istotnie między osobami seropozytywnymi a seronegatywnymi. Działania niepożądane u pacjentów z grup wysokiego ryzyka mają zazwyczaj łagodny przebieg, a porównanie dróg podania (podskórna vs domięśniowa) nie wykazało różnic w bezpieczeństwie. Szczepionka zawiera śladowe ilości neomycyny, 6 mg sorbitolu oraz 331 µg fenyloalaniny na dawkę, co wymaga uwagi u pacjentów z nadwrażliwościami lub zaburzeniami metabolizmu tych substancji.
ataksja, atenuowany wirus ospy wietrznej, fenyloalanina, incydent naczyniowo-mózgowy, małopłytkowość, nadwrażliwość, napad drgawkowy, neomycyna, niepożądany odczyn poszczepienny, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, osoba seronegatywna, plamica Schönleina-Henocha, półpasiec, reakcja anafilaktyczna, reaktogenność, rumień wielopostaciowy, sorbitol, szczep Oka, szczepionka skojarzona, szczepionka Varilrix, trombocytopenia, wykwit grudkowo-pęcherzykowy, zaburzenie metabolizmu, zapalenie móżdżku, zapalenie mózgu, zapalenie naczyń, zespół Kawasaki
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Benalapril 20

Lek Benalapril, zawierający enalapryl maleinian, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby z niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 ml/min), chorobą niedokrwienną serca czy chorobą naczyniową mózgu. Ryzyko objawowego niedociśnienia tętniczego wzrasta w stanach zmniejszonej objętości wewnątrznaczyniowej (np. stosowanie diuretyków, dieta niskosodowa, dializy, biegunka, wymioty) oraz u pacjentów z nasilonymi objawami niewydolności serca, hiponatremią i zaburzeniami nerek. W takich przypadkach konieczne jest rozpoczęcie terapii pod ścisłą kontrolą lekarską oraz monitorowanie ciśnienia tętniczego i parametrów biochemicznych, w tym stężenia potasu i kreatyniny.
choroba naczyniowa mózgu, choroba niedokrwienna serca, dializa, diuretyk pętlowy, enalapryl maleinian, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niedociśnienie objawowe, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość wewnątrznaczyniowa, roztwór fizjologiczny soli, stężenie kreatyniny, stężenie potasu, wstrząs kardiogenny, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolmiles

Zolmitryptan (Zolmiles) jest wskazany wyłącznie w leczeniu jednoznacznie rozpoznanej migreny, z wykluczeniem postaci hemiplegicznej, podstawnej i oftalmoplegicznej. Przed zastosowaniem leku należy wykluczyć inne poważne schorzenia neurologiczne u pacjentów z nietypowymi objawami. Z uwagi na mechanizm działania jako agonista receptorów 5HT1B/1D, stosowanie zolmitryptanu wiąże się z ryzykiem incydentów mózgowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów z migreną oraz u osób z czynnikami ryzyka choroby niedokrwiennej serca (palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, obciążenie rodzinne). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a i innymi zaburzeniami rytmu serca związanymi z dodatkowymi drogami przewodzenia. Przed terapią u osób po 40. roku życia i kobiet po menopauzie zaleca się diagnostykę kardiologiczną, mimo że nie eliminuje to całkowicie ryzyka poważnych zdarzeń sercowych.
agonista receptora 5HT1B/1D, ból głowy z nadużycia leków, ból w klatce piersiowej, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dziurawiec zwyczajny, fenyloketonuria, hiperlipidemia, incydent naczyniowo-mózgowy, migrena, migrena hemiplegiczna, migrena oftalmoplegiczna, migrena podstawna, nadciśnienie tętnicze, skurcz naczyń wieńcowych, SNRI, SSRI, udar mózgu, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół serotoninowy, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zolmitryptan
Leksykon substancji czynnych
Ryzatryptan – Przeciwwskazania stosowania

Ryzatryptan, selektywny agonista receptorów 5-HT1B/1D, stosowany w leczeniu ostrych napadów migreny, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na ryzatryptanu benzoesan (14,530 mg odpowiadające 10 mg ryzatryptanu w preparacie Migrenofen), jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO lub przerwanie ich terapii krócej niż 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, ciężką niewydolność wątroby i nerek, choroby układu sercowo-naczyniowego (w tym chorobę wieńcową, przebyty zawał mięśnia sercowego, dławicę Prinzmetala), chorobę naczyń obwodowych oraz umiarkowane i ciężkie nadciśnienie tętnicze. Ryzatryptan może wywoływać skurcz naczyń, co u pacjentów z wymienionymi schorzeniami zwiększa ryzyko poważnych powikłań, takich jak niedokrwienie mięśnia sercowego czy niedokrwienie tkanek obwodowych. Ponadto, przeciwwskazane jest łączenie ryzatryptanu z innymi lekami przeciwmigrenowymi, w tym ergotaminą, pochodnymi sporyszu oraz innymi agonistami receptorów 5-HT1B/1D, ze względu na ryzyko nasilenia działania naczynioskurczowego i poważnych działań niepożądanych układu sercowo-naczyniowego.
agonista receptora 5-HT1B/1D, agonista receptorów 5-HT1B/1D, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, dławica Prinzmetala, dysfagia, działanie naczynioskurczowe, ergotamina, incydent naczyniowo-mózgowy, induktor CYP450, inhibitor CYP450, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, metabolizm leku, metysergid, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność wątroby, ostry napad migreny, pochodne sporyszu, próba wysiłkowa, przemijający napad niedokrwienny, ryzatryptan, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lercaprel

Lercaprel, zawierający 10 mg enalaprylu maleinianu i 10 mg lerkanidypiny chlorowodorku, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z hipowolemią, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca oraz zaburzeniami czynności nerek i wątroby. Objawowe niedociśnienie, choć rzadkie, może wystąpić zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca i hiponatremią, a leczenie powinno być monitorowane pod kątem dostosowania dawki enalaprylu i diuretyków. U pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego bez rozrusznika oraz z zaburzeniami czynności lewej komory serca zaleca się ostrożność, podobnie jak u osób z chorobą niedokrwienną serca, ze względu na ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny jest niezbędne u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego stopnia zaburzeniem czynności nerek, a leczenie u osób z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem, z małymi dawkami początkowymi i regularną kontrolą funkcji nerek.
afereza LDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dializa otrzewnowa, diuretyk pętlowy, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, hipowolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kolagenoza naczyniowa, leczenie odczulające, małopłytkowość, martwica wątroby, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, reakcja rzekomoanafilaktyczna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie otrzewnej, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Artilla 0,075 mg + 0,02 mg

Lek Artilla, zawierający 0,075 mg gestodenu i 0,020 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentek z nadwrażliwością na składniki leku, w tym laktozę jednowodną (35,02 mg) i sacharozę (19,63 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność lub ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), w tym zakrzepicy żył głębokich (DVT) i zatorowości płucnej (PE), a także dziedziczne lub nabyte predyspozycje takie jak oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C i białka S. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z tętniczymi zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi (ATE), w tym zawałem mięśnia sercowego, udarem mózgu, migreną z aurą oraz u osób z wysokim ryzykiem zakrzepicy tętniczej, np. z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym i dyslipoproteinemią.
choroba wątroby, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, gestoden i etynyloestradiol, glekaprewir z pibrentaswirem, guz wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent naczyniowo-mózgowy, krwawienie z dróg rodnych, migrena z aurą, migrena z ogniskowymi objawami, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwór złośliwy, ombitaswir z parytaprewirem, oporność na aktywowane białko C, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir z welpataswirem, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Prestarium 2,5 mg

Prestarium 2,5 mg (peryndopryl z argininą) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 60 ml/min) oraz zwężeniem zastawki mitralnej lub aortalnej. Leczenie należy rozpoczynać pod ścisłą kontrolą lekarską, dostosowując dawkę do stanu klinicznego i monitorując parametry biochemiczne, w tym stężenie potasu i kreatyniny. Istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z sakubitrylem/walsartanem oraz lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas ze względu na ryzyko obrzęku naczynioruchowego i hiperkaliemii. W przypadku wystąpienia objawowego niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta na plecach i podanie dożylne roztworu chlorku sodu 0,9%. Przejściowe niedociśnienie nie wyklucza kontynuacji terapii po stabilizacji ciśnienia i wyrównaniu objętości wewnątrznaczyniowej.
afereza LDL, agranulocytoza, antagonista aldosteronu, choroba niedokrwienna serca, hemodializa, hiperaldosteronizm, hiperkaliemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, inhibitor obojętnej endopeptydazy, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, kwasica metaboliczna, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie reninozależne, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, objawowa niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, peryndopryl z argininą, pierwotny aldosteronizm, piorunująca martwica wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl walsartan, stabilna choroba wieńcowa, terapia immunosupresyjna, transplantacja nerki, trombocytopenia, zastoinowa niewydolność serca, zespół złego wchłaniania glukozy, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranofren

Olanzapina (Ranofren, 5 mg) wykazuje opóźnioną skuteczność terapeutyczną, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów w początkowym okresie leczenia. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania wywołanymi otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie większą częstość incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, zaburzenia połykania, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Olanzapina nie jest rekomendowana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona ze względu na nasilenie parkinsonizmu i omamów oraz brak przewagi nad placebo. Istotnym powikłaniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny, objawiający się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, choroba zakrzepowo-zatorowa, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, objawy odstawienne, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pulsaren 20

Przed zastosowaniem Pulsaren 20 (chinaprylu) należy bezwzględnie wykluczyć zwężenie aorty lub drogi odpływu z serca, które stanowią przeciwwskazanie do terapii. U pacjentów z obniżoną objętością wewnątrznaczyniową, spowodowaną m.in. stosowaniem leków moczopędnych, dietą niskosodową, dializoterapią, biegunką lub wymiotami, istnieje zwiększone ryzyko objawowego niedociśnienia. W takich przypadkach zaleca się ułożenie pacjenta na plecach oraz ewentualne podanie soli fizjologicznej dożylnie. Szczególną ostrożność należy zachować u chorych z zastoinową niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca lub chorobą naczyń mózgowych, rozpoczynając terapię od zalecanej dawki i monitorując pacjentów zwłaszcza w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. U pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza z klirensem kreatyniny <60 ml/min, konieczne jest dostosowanie dawki i regularne monitorowanie czynności nerek, gdyż chinaprylat wykazuje wydłużony okres półtrwania w tej grupie. Stosowanie Pulsaren 20 u pacjentów z klirensem kreatyniny <10 ml/min jest niewskazane ze względu na brak wystarczających danych klinicznych.
agranulocytoza, azotemia, badanie ultrasonograficzne, błona poliakrylonitrylowa, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, hemodializoterapia, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens kreatyniny, kolagenoza, lek moczopędny, niedociśnienie objawowe, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, okres półtrwania, ostra niewydolność nerek, skąpomocz, świst krtaniowy, tomografia komputerowa jamy brzusznej, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wlew dożylny soli fizjologicznej, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zwężenie aorty, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fraxiparine 3800 j.m. a.Xa/0,4 ml

Nadroparyna wapniowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową stosowaną w profilaktyce i leczeniu zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, ma szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy dokładnie ocenić przed rozpoczęciem terapii. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na nadroparynę, heparynę lub substancje pomocnicze, a także historię małopłytkowości indukowanej nadroparyną. Nie należy stosować leku u pacjentów z aktywnym krwawieniem lub zwiększonym ryzykiem krwawienia, z wyjątkiem DIC niezwiązanego z heparyną. Fraxiparine jest przeciwwskazany w przypadku czynnej choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, krwotocznego incydentu naczyniowo-mózgowego, ostrego zakaźnego zapalenia wsierdzia oraz ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min), ze względu na ryzyko kumulacji leku i powikłań krwotocznych.
choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, hemostaza, heparyna drobnocząsteczkowa, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens kreatyniny, krwawienie śródczaszkowe, krwiak, małopłytkowość, nadroparyna wapniowa, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność nerek, porażenie, powikłania neurologiczne, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, roztwór do wstrzykiwań, ucisk rdzenia kręgowego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakaźne zapalenie wsierdzia, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie regionalne
Leksykon leków
Działania niepożądane – Lisinoratio 10 10 mg

Produkt leczniczy Lisinoratio (lizynopryl), będący inhibitorem ACE, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Do najczęstszych należą zawroty i bóle głowy (≥1/10), kaszel oraz objawy ortostatyczne, w tym niedociśnienie. Rzadziej obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak zmniejszenie hemoglobiny i hematokrytu (≥1/10000 do <1/1000), a bardzo rzadko poważne powikłania, w tym zahamowanie czynności szpiku, niedokrwistości hemolityczne, małopłytkowość, leukopenię, neutropenię i agranulocytozę (<1/10000). W zakresie układu sercowo-naczyniowego zgłaszano incydenty zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu (≥1/1000 do <1/100), prawdopodobnie wtórne do nadmiernego obniżenia ciśnienia u pacjentów wysokiego ryzyka. Częstość występowania innych działań, takich jak hipoglikemia, dna, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, czy ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona), jest nieznana lub bardzo rzadka. W badaniach laboratoryjnych obserwowano m.in. hiperkaliemię, podwyższenie enzymów wątrobowych oraz zaburzenia elektrolitowe.
agranulocytoza, bezmocz, dezorientacja, dławica piersiowa, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kołatanie serca, leukopenia, lizynopryl, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar, układ krwiotwórczy, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie smaku, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zespół autoimmunologiczny, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sidretella 20

Sidretella 20, zawierająca 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wymaga szczegółowej oceny ryzyka przed przepisaniem, ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest szczególnie istotne w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym wprowadzeniu po przerwie ≥4 tygodni. Drospirenon wiąże się z dwukrotnie wyższym ryzykiem ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet/rok) w porównaniu do preparatów z lewonorgestrelem (około 6 przypadków). Należy uwzględnić czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty). W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy stosowanie Sidretella 20 należy natychmiast przerwać, a pacjentkę poinformować o konieczności stosowania alternatywnej antykoncepcji ze względu na teratogenność leków przeciwzakrzepowych.
antagonista aldosteronu, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, depresja, drospirenon, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, lek przeciwzakrzepowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lisinopril Grindeks

Lisinopril Grindeks, zawierający lizynopryl dwuwodny, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem niedociśnienia, zwłaszcza przy zmniejszonej objętości wewnątrznaczyniowej (np. po leczeniu moczopędnym, diecie niskosodowej, dializie, biegunce), ciężkim nadciśnieniu reninozależnym oraz niewydolności serca, szczególnie z towarzyszącą niewydolnością nerek. U tych pacjentów konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego i dostosowanie dawki. Niedociśnienie objawowe wymaga ułożenia pacjenta w pozycji leżącej i ewentualnego dożylnego podania soli fizjologicznej. W przypadku niewydolności serca, nawet przy prawidłowym lub niskim ciśnieniu, możliwe jest dalsze obniżenie ciśnienia po podaniu leku, co zwykle nie wymaga przerwania terapii, chyba że niedociśnienie stanie się objawowe. Leczenie nie powinno być rozpoczynane u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego i ciśnieniem skurczowym ≤ 100 mmHg lub we wstrząsie kardiogennym, a dawki należy odpowiednio modyfikować w pierwszych 3 dniach po zawale (np. dawka podtrzymująca do 5 mg lub 2,5 mg, odstawić przy ciśnieniu < 90 mmHg utrzymującym się ponad godzinę).
białkomocz, choroba naczyniowo-mózgowa, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, diuretyk pętlowy, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, leczenie moczopędne, lek moczopędny, lizynopryl, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie reninozależne, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość wewnątrznaczyniowa, ostra niewydolność nerek, sól fizjologiczna, stężenie kreatyniny, stężenie potasu, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zawał mięśnia sercowego, zwężenie drogi odpływu lewej komory, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Perindopril/Amlodipine Krka

Perindopril/Amlodipine Krka, będący połączeniem inhibitora ACE (perindoprilu) i antagonisty kanału wapniowego (amlodypiny), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia obrzęku naczynioruchowego, który może dotyczyć twarzy, kończyn, błon śluzowych, a w ciężkich przypadkach krtani i języka, prowadząc do zagrożenia życia. Obrzęk ten może pojawić się w trakcie całej terapii i wymaga natychmiastowego odstawienia leku oraz monitorowania pacjenta. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie perindoprilu z sakubitrylem/walsartanem, inhibitorami NEP, mTOR lub wildagliptyną, które zwiększają ryzyko obrzęku. Ponadto, u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki istnieje podwyższone ryzyko niedociśnienia i niewydolności nerek, zwłaszcza przy współistniejącym leczeniu diuretykami. Zaleca się unikanie podwójnej blokady układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) ze względu na ryzyko hiperkaliemii, niedociśnienia i zaburzeń czynności nerek, a także regularne monitorowanie parametrów nerkowych i elektrolitów.
afereza LDL, allopurynol, antagonista receptora angiotensyny II, choroba naczyniowa mózgu, choroba niedokrwienna serca, enzym wątrobowy, ewerolimus, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor obojętnej endopeptydazy, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza, kwasica metaboliczna, lek immunosupresyjny, lek przeciwhistaminowy, małopłytkowość, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie reninozależne, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, obrzęk naczynioruchowy krtani, obrzęk naczynioruchowy twarzy, pierwotny hiperaldosteronizm, piorunująca martwica wątroby, prokainamid, racekadotryl, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl walsartan, syrolimus, temsyrolimus, tomografia komputerowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Captopril Jelfa 12,5 mg

Produkt leczniczy Captopril Jelfa (12,5 mg, 25 mg, 50 mg), jako inhibitor konwertazy angiotensyny, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą zaburzenia snu, dysgeuzja, zawroty głowy, suchy kaszel oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka i suchość błony śluzowej jamy ustnej. Rzadziej obserwuje się tachykardię, dławicę piersiową, niedociśnienie tętnicze, a także zaburzenia hematologiczne, w tym bardzo rzadkie, ale poważne neutropenię i agranulocytozę, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Monitorowanie parametrów hematologicznych, elektrolitów (zwłaszcza potasu) oraz glikemii jest kluczowe, zwłaszcza u osób z niewydolnością nerek lub cukrzycą. Bardzo rzadkie, ale istotne klinicznie działania obejmują incydenty naczyniowo-mózgowe, skurcz oskrzeli, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona oraz obrzęk naczynioruchowy.
agranulocytoza, białkomocz, dławica piersiowa, dysgeuzja, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, ginekomastia, hiperkaliemia, hipoglikemia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kaptopryl, małopłytkowość, martwica wątroby, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie aftowe, pancytopenia, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, tachyarytmia, tachykardia, wielomocz, wrzód trawienny, wstrząs kardiogenny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zespół nerczycowy, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Urokinase medac 100 000 j.m.

Urokinase medac, zawierający ludzką urokinazę, jest lekiem trombolitycznym wymagającym ścisłej selekcji pacjentów ze względu na liczne bezwzględne przeciwwskazania. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, aktywne klinicznie krwawienia, obecność tętniaków i malformacji tętniczo-żylnych, nowotwory wewnątrzczaszkowe oraz inne guzy o wysokim ryzyku krwotoku. Ponadto, przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, takimi jak wrodzone lub nabyte skłonności do krwotoków, leczenie przeciwzakrzepowe, samoistna fibrynoliza oraz ciężka trombocytopenia. U pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym (ciśnienie skurczowe >200 mmHg, rozkurczowe >100 mmHg) oraz retinopatią nadciśnieniową III/IV stopnia ryzyko krwawienia, zwłaszcza śródczaszkowego, jest znacząco podwyższone.
aortografia przezlędźwiowa, bakteryjne zapalenie wsierdzia, biopsja narządu, działanie fibrynolityczne, epizod mózgowo-naczyniowy, incydent naczyniowo-mózgowy, krwawienie klinicznie istotne, krwawienie śródczaszkowe, leczenie fibrynolityczne, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, malformacja tętniczo-żylna, nadwrażliwość na substancję czynną, nakłucie lędźwiowe, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, nowotwór wewnątrzczaszkowy, obniżona krzepliwość krwi, operacja neurochirurgiczna, powikłanie krwotoczne, reakcja alergiczna, resuscytacja sercowo-płucna, retinopatia nadciśnieniowa, ryzyko krwotoku, samoistna fibrynoliza, sepsa, tętniak, trombocytopenia, Urokinase medac, urokinaza ludzka, zaburzenie hemostazy, zaburzenie układu krzepnięcia, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lisinopril Grindeks

Stosowanie lizynoprilu (Lisinopril Grindeks) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem niedociśnienia tętniczego, zwłaszcza u osób z zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową (np. intensywne leczenie moczopędne, dieta niskosodowa, dializoterapia, utrata płynów) oraz u pacjentów z niewydolnością serca, szczególnie przy dużych dawkach diuretyków pętlowych, hiponatremii lub zaburzeniach czynności nerek. Niedociśnienie objawowe wymaga ułożenia pacjenta w pozycji leżącej i ewentualnego dożylnego uzupełnienia soli fizjologicznej. Przemijające niedociśnienie nie jest przeciwwskazaniem do kontynuacji terapii, jednak w przypadku objawowego niedociśnienia konieczne może być zmniejszenie dawki lub czasowe odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza przy ciśnieniu skurczowym ≤100 mmHg, wstrząsie kardiogennym oraz w pierwszych 3 dobach po zawale, gdzie dawkę należy odpowiednio redukować lub odstawić lek przy utrzymującym się niedociśnieniu (ciśnienie skurczowe <90 mmHg przez ponad godzinę).
białkomocz, choroba naczyniowo-mózgowa, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, diuretyk pętlowy, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, leczenie moczopędne, lizynopryl, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze reninozależne, niepowikłane nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objawowe niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność nerek, ostry zawał mięśnia sercowego, sól fizjologiczna, stężenie potasu, wstrząs kardiogenny, zawał mięśnia sercowego, zmniejszona objętość wewnątrznaczyniowa, zwężenie drogi odpływu z lewej komory, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Benalapril 5

Lek Benalapril zawierający enalapryl maleinian w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem niedociśnienia tętniczego, zwłaszcza u osób z ograniczoną objętością wewnątrznaczyniową spowodowaną stosowaniem diuretyków, dietą niskosodową, dializą, biegunką lub wymiotami. Objawowe niedociśnienie jest częstsze u pacjentów z niewydolnością serca, zwłaszcza przy nasileniu choroby, stosowaniu dużych dawek diuretyków pętlowych, hiponatremii oraz współistniejących zaburzeniach czynności nerek. Leczenie należy rozpoczynać pod ścisłą kontrolą lekarską, monitorując ciśnienie tętnicze i dostosowując dawki Benalaprilu oraz diuretyków. W przypadku objawowego niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta w pozycji leżącej, dożylne uzupełnienie objętości fizjologicznym roztworem soli oraz monitorowanie ciśnienia do stabilizacji. Przejściowe niedociśnienie nie jest przeciwwskazaniem do kontynuacji terapii, choć w razie potrzeby może być konieczna modyfikacja dawkowania.
biegunka i wymioty, choroba naczyniowa mózgu, choroba niedokrwienna serca, dializa, dieta z ograniczeniem soli, diuretyk, diuretyk pętlowy, dysfagia, enalapryl maleinian, fizjologiczny roztwór soli, hiponatremia, hipowolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, leki moczopędne, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objawowe niedociśnienie, odwodnienie organizmu, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika w surowicy, stężenie potasu, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zawał mięśnia sercowego, zmniejszona objętość wewnątrznaczyniowa, zwężenie drogi odpływu z lewej komory, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej, zwiększenie stężenia kreatyniny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Accupro 5

ACCUPRO, zawierający chinapryl, jest przeciwwskazany u pacjentów ze zwężeniem aorty oraz w skojarzeniu z sakubitrylem i walsartanem ze względu na ryzyko obrzęku naczynioruchowego. Przerwa między terapiami powinna wynosić co najmniej 36 godzin. Należy monitorować reakcje nadwrażliwości, w tym plamicę, pokrzywkę, martwicze zapalenie naczyń, niewydolność oddechową i reakcje anafilaktyczne, zwłaszcza u pacjentów poddawanych odczulaniu jadem owadów, hemodializie z błonami typu AN69 lub aferezie lipoprotein. Obrzęk naczynioruchowy, szczególnie dotyczący krtani, wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i podania adrenaliny (0,3-0,5 ml roztworu 1:1000). Ryzyko jest wyższe u pacjentów z historią obrzęku naczynioruchowego oraz u osób rasy czarnej. Obrzęk jelit może manifestować się bólem brzucha z nudnościami lub bez i powinien być uwzględniany w diagnostyce różnicowej.
afereza lipoprotein, agranulocytoza, azotemia, brak laktazy, chinapryl, chinaprylat, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, dziedziczna nietolerancja galaktozy, hemodializa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor DPP-IV, inhibitor mTOR, inhibitor obojętnej endopeptydazy, klirens kreatyniny, kolagenoza, marskość alkoholowa wątroby, martwicze zapalenie naczyń, nadwrażliwość na światło, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie objawowe, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl i walsartan, SIADH, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, supresja szpiku kostnego, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, zwężenie aorty, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cytisinicline APC Pharmlog 1,5 mg

Lek Cytisinicline APC Pharmlog w dawce 1,5 mg cytyzynikliny w tabletkach powlekanych jest wskazany do terapii uzależnienia od nikotyny, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym aspartam (0,12 mg/tabletkę). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują niestabilną dławicę piersiową, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego, klinicznie istotne zaburzenia rytmu serca oraz niedawno przebyty udar mózgu, ze względu na ryzyko nasilenia objawów sercowo-naczyniowych i powikłań neurologicznych. Ponadto lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i potencjalnego ryzyka dla płodu oraz niemowlęcia.
arytmia serca, aspartam, choroba wrzodowa żołądka, cytyzyniklina, fenyloketonuria, incydent naczyniowo-mózgowy, nadwrażliwość, niedokrwienie mięśnia sercowego, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, reakcja alergiczna, udar mózgu, układ naczyniowy mózgu, układ sercowo-naczyniowy, uzależnienie od nikotyny, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lucetam

Lucetam, zawierający piracetam w dawkach 400 mg, 800 mg oraz 1200 mg, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem krwawienia, niewydolnością nerek, osób w podeszłym wieku, pacjentów z miokloniami oraz przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi. Piracetam wpływa na agregację płytek krwi, co może nasilać krwawienia u osób z wrzodami żołądka, zaburzeniami hemostazy, czy przyjmujących leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna, acenokumarol) lub hamujące agregację płytek, w tym aspirynę. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawki na podstawie klirensu kreatyniny, a u osób starszych zaleca się regularną kontrolę funkcji nerek ze względu na ryzyko kumulacji leku i wydłużenia jego półtrwania.
acenokumarol, agregacja płytek krwi, antykoagulant, aspiryna, drgawki z odstawienia, dysfagia, farmakokinetyka piracetamu, filtracja kłębuszkowa, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens kreatyniny, krwawienie śródczaszkowe, kwas acetylosalicylowy, lek hamujący agregację płytek krwi, lek przeciwkrzepliwy, mioklonia, niewydolność nerek, piracetam, powikłanie krwotoczne, silne krwawienie, warfaryna, wrzód żołądka i dwunastnicy, zaburzenia hemostazy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Perindopril Krka

Peryndopryl, inhibitor ACE, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min) oraz u osób z ryzykiem niedociśnienia tętniczego, zwłaszcza przy współistniejącej hiponatremii, stosowaniu diuretyków pętlowych lub dializoterapii. Niedociśnienie tętnicze, choć rzadkie u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem, może wymagać interwencji, w tym ułożenia pacjenta i podania dożylnego roztworu chlorku sodu 9 mg/ml (0,9%). Konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego, elektrolitów (zwłaszcza potasu) oraz czynności nerek, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu, co jest przeciwwskazane u pacjentów z nefropatią cukrzycową. U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy nerkowej jedynej czynnej nerki obserwuje się ryzyko przejściowego wzrostu stężenia mocznika i kreatyniny.
afereza lipoprotein, agranulocytoza, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, diuretyk pętlowy, hiperaldosteronizm, hiperkaliemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, kwasica metaboliczna, małopłytkowość, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie reninozależne, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, peryndopryl, piorunująca martwica wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, stabilna choroba wieńcowa, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności nerek, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Coxydyna 60 mg

Profil bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Coxydyna, został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 9 295 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów (ChZS), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. W badaniach tych, w tym w programie MEDAL z udziałem 17 412 pacjentów stosujących dawki 60 mg lub 90 mg przez średnio 18 miesięcy, potwierdzono profil działań niepożądanych, który jest spójny w różnych wskazaniach. Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥1/10) należał ból brzucha, a często (≥1/100 do <1/10) obserwowano m.in. zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zgagę, nudności, wymioty, zawroty głowy, ból głowy, nadciśnienie tętnicze oraz obrzęki. Szczególną uwagę zwraca ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, incydenty naczyniowo-mózgowe, przełom nadciśnieniowy i zastoinowa niewydolność serca, a także powikłań ze strony przewodu pokarmowego (owrzodzenia, perforacje, krwawienia), wątroby (zapalenie, niewydolność, żółtaczka) oraz nerek (niewydolność, zaburzenia czynności).
białkomocz, ból brzucha, ból pooperacyjny, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, etorykoksyb, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, incydent zakrzepowy, inhibitor COX-2, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie dwunastnicy, przełom nadciśnieniowy, przewlekły ból lędźwiowo-krzyżowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, trombocytopenia, udar mózgu, układ sercowo-naczyniowy, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka, zwiększenie aktywności AlAT, zwiększenie aktywności AspAT, zwiększenie stężenia kreatyniny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aramlessa

Produkt leczniczy Aramlessa, zawierający peryndopryl i amlodypinę, wiąże się z ryzykiem wystąpienia obrzęku naczynioruchowego, który może dotyczyć twarzy, kończyn, błon śluzowych, języka, głośni i krtani, wymagając natychmiastowego przerwania terapii i monitorowania pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią obrzęku naczynioruchowego niezwiązanego z inhibitorami ACE oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków takich jak sakubitryl z walsartanem, inhibitory obojętnej endopeptydazy, inhibitory mTOR czy gliptyny, ze względu na zwiększone ryzyko obrzęku. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 mL/min) dawka peryndoprylu powinna być indywidualnie dostosowana, a monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny jest obligatoryjne. Ponadto, inhibitor ACE może powodować neutropenię, agranulocytozę, małopłytkowość i niedokrwistość, zwłaszcza u pacjentów z kolagenozą naczyń i stosujących leki immunosupresyjne, allopurynol lub prokainamid.
adrenalina, afereza lipoprotein, antagonista wapnia, blokada układu RAA, hiperaldosteronizm, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, inhibitor obojętnej endopeptydazy, kardiomiopatia przerostowa, kolagenoza naczyń, kwasica metaboliczna, leczenie odczulające, lek przeciwcukrzycowy, linagliptyna, martwica wątroby, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie reninozależne, neutropenia, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk jelit, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl, syrolimus, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Nomigren 12,5 mg

Nomigren, zawierający 12,5 mg almotryptanu jabłczanu, jest selektywnym agonistą receptorów 5-HT1B/1D stosowanym w terapii migreny. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na almotryptan lub substancje pomocnicze, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Lek jest również przeciwwskazany u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca (w tym po zawale mięśnia sercowego, dusznicy bolesnej, niemej niedokrwienności czy dusznicy Prinzmetala), ciężkim lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, chorobą naczyń obwodowych oraz u osób z przebytym udarem mózgu (CVA) lub przemijającym napadem niedokrwiennym mózgu (TIA), ze względu na ryzyko nasilenia niedokrwienia i ponownego incydentu naczyniowo-mózgowego. Ponadto, almotryptan nie powinien być stosowany jednocześnie z ergotaminą, jej pochodnymi lub innymi agonistami receptorów 5-HT1B/1D, aby uniknąć przedłużonego skurczu naczyń i powikłań naczyniowych.
Nomigren jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdyż metabolizm almotryptanu odbywa się głównie w wątrobie, a upośledzenie jej funkcji może prowadzić do kumulacji leku i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. W praktyce klinicznej należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, takimi jak hipercholesterolemia, palenie tytoniu, otyłość, cukrzyca oraz obciążenie rodzinne chorobami sercowo-naczyniowymi. W tych przypadkach konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka przed wdrożeniem terapii almotryptanem, zwłaszcza gdy występuje kilka czynników ryzyka jednocześnie.
agonista receptorów 5-HT1B/1D, almotryptan, almotryptan jabłczan, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dusznica bolesna, dusznica Prinzmetala, dysfagia, ergotamina, hipercholesterolemia, incydent naczyniowo-mózgowy, metysergid, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwienie obwodowe, nieme niedokrwienie, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, reakcja anafilaktyczna, skurcz naczyń wieńcowych, udar mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie naczyniowo-mózgowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa Rapid

Olanzapina wykazuje poprawę stanu klinicznego pacjentów po kilku dniach do tygodni stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs. 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższą częstość zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs. 0,4% placebo) w badaniach kontrolowanych placebo u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu psychozy indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) z objawami takimi jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, w 4., 8., 12. tygodniu i kwartalnie dalej). Występują także zmiany lipidowe wymagające kontroli zgodnie z wytycznymi (przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat).
aminotransferazy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, otępienie, otyłość polekowa, parkinsonizm, przerost mięśnia sercowego, psychoza, psychoza polekowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żylna, zapalenie płuc aspiracyjne, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Captopril Jelfa

Kaptopril, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, niewydolnością serca, chorobą nerek (klirens kreatyniny <40 ml/min) oraz u osób z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki. Ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz pogorszenia czynności nerek jest zwiększone, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków pętlowych lub oszczędzających potas. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu i kreatyniny w surowicy oraz ocena białkomoczu, zwłaszcza przy dawkach powyżej 150 mg/dobę. W przypadku wystąpienia objawowego niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta w pozycji leżącej i ewentualne podanie 0,9% roztworu NaCl dożylnie; przejściowe niedociśnienie nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji leczenia.
afereza lipoprotein, agranulocytoza, aliskiren, allopurynol, antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny II, białkomocz, błona filtracyjna, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, ciężkie nadciśnienie tętnicze, diuretyk pętlowy, ewerolimus, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, kotrimoksazol, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, małopłytkowość, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, piorunująca martwica wątroby, prokainamid, racekadotryl, reakcja rzekomoanafilaktyczna, sakubitryl i walsartan, siarczan dekstranu, syrolimus, temsyrolimus, trimetoprym, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie krążenia mózgowego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vines

Stosowanie złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego Vines, zawierającego 60 µg gestodenu i 15 µg etynyloestradiolu, wiąże się z istotnym zwiększeniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest około dwukrotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel, wynosząc 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 6 przypadków na 10 000 u użytkowniczek lewonorgestrelu oraz 2 przypadków na 10 000 u kobiet nie stosujących hormonalnej antykoncepcji. Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentek w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie dłuższej niż 4 tygodnie. Występowanie dodatkowych czynników ryzyka, takich jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek powyżej 35 lat czy współistniejące choroby (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), znacząco zwiększa ryzyko ŻChZZ i może stanowić przeciwwskazanie do stosowania preparatu.
choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, gestoden, hiperhomocysteinemia, incydent naczyniowo-mózgowy, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, migrena, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, otyłość, przemijający napad niedokrwienny, przewlekła zapalna choroba jelit, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wada zastawkowa serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica naczyń, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żyła wątrobowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – NiQuitin MINI

Stosowanie nikotynowej terapii zastępczej w postaci tabletek do ssania NiQuitin MINI 4 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. po zawale mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, ciężkie zaburzenia rytmu serca, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, incydenty naczyniowo-mózgowe), cukrzycą, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, nadczynnością tarczycy, guzem chromochłonnym nadnerczy, chorobami układu pokarmowego oraz u osób z padaczką lub przyjmujących leki przeciwdrgawkowe. U tych grup pacjentów leczenie powinno być prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarską, z uwzględnieniem częstszej kontroli glikemii u cukrzyków oraz monitorowania potencjalnych działań niepożądanych, takich jak obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka czy drgawki. NiQuitin MINI 4 mg zawiera mniej niż 23 mg sodu na tabletkę, co klasyfikuje produkt jako „wolny od sodu”.
aminy katecholowe, angina Prinzmetala, dławica piersiowa, enzym CYP 1A2, guz chromochłonny nadnerczy, incydent naczyniowo-mózgowy, lek przeciwdrgawkowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nikotynowa terapia zastępcza, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie trawienne, owrzodzenie żołądka, padaczka, pokrzywka, policykliczne węglowodory aromatyczne, przeniesienie uzależnienia, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zaburzenia czynności nerek i wątroby, zaburzenia rytmu serca, zapalenie przełyku, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Memotropil 20% 200 mg/ml (3 g/15 ml)

Memotropil 20% (piracetam 200 mg/ml) jest roztworem do wstrzykiwań, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na piracetam lub inne pochodne pirolidonu, schyłkową niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <20 ml/min), krwawieniem śródmózgowym, znacznym pobudzeniem psychoruchowym oraz pląsawicą Huntingtona. Ze względu na głównie nerkową eliminację piracetamu, u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. Przeciwwskazania te są kluczowe dla uniknięcia powikłań i zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii.
choroba neurodegeneracyjna, choroba psychiczna, incydent naczyniowo-mózgowy, klirens kreatyniny, krwawienie śródmózgowe, lek antyagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, Memotropil, nadwrażliwość na składniki, niewydolność nerek, piracetam, pląsawica Huntingtona, pobudzenie psychoruchowe, pochodne pirolidonu, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, schyłkowa niewydolność nerek, zaburzenia hemostazy, zaburzenia poznawcze
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Coripren

Produkt leczniczy Coripren, zawierający enalapryl maleinian 20 mg oraz lerkanidypinę chlorowodorek 20 mg, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem niedociśnienia objawowego. Ryzyko to jest zwiększone u osób z niedoborem objętości płynów (np. w wyniku leczenia moczopędnego, diety niskosodowej, dializoterapii, biegunek lub wymiotów), a także u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca, hiponatremią, współistniejącą niewydolnością nerek oraz u chorych z chorobą niedokrwienną serca lub zaburzeniami krążenia mózgowego. W przypadku wystąpienia niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta w pozycji leżącej i ewentualne podanie dożylne roztworu soli fizjologicznej. Przemijająca reakcja hipotensyjna nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji terapii po stabilizacji ciśnienia tętniczego. Ponadto, u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego bez stymulatora serca należy zachować ostrożność ze względu na wpływ lerkanidypiny na automatyzm węzła zatokowego.
agranulocytoza, antagonista wapnia, automatyzm węzła zatokowego, bakteryjne zapalenie otrzewnej, choroba niedokrwienna serca, dializa otrzewnowa, dializoterapia, diuretyk pętlowy, dławica piersiowa, enzym wątrobowy, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kolagenoza naczyniowa, leczenie moczopędne, lek immunosupresyjny, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie objawowe, niedokrwistość, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, piorunująca martwica wątroby, pochodna dihydropirydyny, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krążenia mózgowego, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej