aminokwas
Aminokwasy to organiczne związki chemiczne stanowiące podstawowe elementy budulcowe białek. Każdy aminokwas składa się z centralnego atomu węgla (C), do którego przyłączone są: grupa aminowa (-NH₂), grupa karboksylowa (-COOH), atom wodoru (H) oraz zmienna grupa boczna (łańcuch boczny), która nadaje specyficzne właściwości każdemu aminokwasowi.
W medycynie wyróżnia się 20 podstawowych aminokwasów, które dzielimy na egzogenne (niezbędne) i endogenne (nieniezbędne). Aminokwasy egzogenne, takie jak lizyna, metionina czy tryptofan, organizm musi pozyskiwać z pożywienia, gdyż nie potrafi ich syntetyzować. Aminokwasy endogenne mogą być wytwarzane przez organizm człowieka.
Zaburzenia metabolizmu aminokwasów mogą prowadzić do poważnych chorób genetycznych, takich jak fenyloketonuria (nieprawidłowy metabolizm fenyloalaniny), choroba syropu klonowego (zaburzenia metabolizmu leucyny, izoleucyny i waliny) czy homocystynuria (nieprawidłowy metabolizm metioniny). Diagnostyka tych schorzeń obejmuje badania biochemiczne krwi i moczu oraz analizy genetyczne.
W praktyce klinicznej aminokwasy są wykorzystywane w żywieniu pozajelitowym pacjentów, którzy nie mogą przyjmować pokarmów drogą doustną. Stosuje się je również jako suplementy diety w określonych stanach klinicznych, na przykład u pacjentów z chorobami wątroby, w stanach katabolicznych czy u sportowców.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas octowy – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Aminomix 1 Novum zawiera 4,50 g kwasu octowego lodowatego na 1000 ml i jest stosowany dożylnie w żywieniu pozajelitowym, głównie u dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat z zalecaną dawką 20 ml/kg m.c./dobę (np. 1400 ml/dobę dla pacjenta 70 kg) oraz maksymalną dawką 30 ml/kg m.c./dobę (2100 ml/dobę). Maksymalna szybkość infuzji wynosi 1,25 ml/kg m.c./godz. U dzieci w wieku 2-5 lat dawka wynosi 25 ml/kg m.c./dobę, a u dzieci 5-14 lat 20 ml/kg m.c./dobę, jednak brak jest badań potwierdzających bezpieczeństwo u tej grupy. Preparat przeznaczony jest do krótkiego i średnio długiego żywienia pozajelitowego, z koniecznością uzupełnienia podaży tłuszczów, witamin i pierwiastków śladowych. Podczas infuzji zaleca się monitorowanie stężenia glukozy i stosowanie pompy infuzyjnej w celu uniknięcia przedawkowania.
aminokwas, błona śluzowa, elektrolit, glukoza w surowicy, infuzja dożylna, katabolizm, kwas octowy, kwas octowy lodowaty, pacjent w podeszłym wieku, pierwiastek śladowy, podaż tłuszczu, pompa infuzyjna, preparat dermatologiczny, preparat ginekologiczny, preparat pozajelitowy, przedawkowanie, stan odżywienia, szyjka macicy, węglowodan, wszawica, wywiad medyczny, zmiana ektopowa, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-glutaminowy kwas – Przedawkowanie
Kwas L-glutaminowy, obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Vamin 18 Electrolyte-Free (5,6 g/l) oraz Vaminolact (7,1 g/l), może ulec przedawkowaniu przy podawaniu z prędkością przekraczającą zalecenia producenta. Przedawkowanie manifestuje się głównie objawami ze strony układu pokarmowego i autonomicznego, w tym nudnościami, wymiotami, poceniem się oraz uderzeniami gorąca. Szczególnie w przypadku Vamin 18 Electrolyte-Free, podawanie do żył obwodowych z nadmierną szybkością może prowadzić do zakrzepowego zapalenia żył. Warto podkreślić, że ryzyko wystąpienia tych działań niepożądanych jest ściśle związane z przekroczeniem zalecanej szybkości infuzji.
aminokwas, infuzja, infuzja roztworu, kwas glutaminowy, kwas L-glutaminowy, leczenie objawowe, nudność, parametry życiowe, pocenie, potliwość, przedawkowanie, reakcja autonomiczna, roztwór do infuzji, toksyczność, uderzenie gorąca, wymioty, zaczerwienienie skóry, zakrzepowe zapalenie żył, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aminomel Nephro
Preparat Aminomel Nephro to roztwór do infuzji zawierający kompleks 15 aminokwasów, dedykowany do żywienia pozajelitowego pacjentów z niewydolnością nerek. Charakteryzuje się teoretyczną osmolarnością 510 mOsm/l, pH 5,9-6,3 oraz wartością energetyczną 930 kJ/l (222 kcal/l). Preparat nie zawiera węglowodanów ani elektrolitów, co umożliwia elastyczne komponowanie mieszanin żywieniowych. W trakcie terapii należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko reakcji nadwrażliwości, powstawania osadów fosforanu wapnia w krążeniu płucnym, zakażeń oraz sepsy. Szczególne środki ostrożności dotyczą pacjentów poddawanych hemodializie, ciężko niedożywionych (ryzyko zespołu ponownego odżywienia) oraz z chorobami wątroby. Zalecane jest systematyczne monitorowanie równowagi wodno-elektrolitowej, osmolarności surowicy, gazometrii, glikemii, funkcji wątroby i nerek oraz, przy długotrwałym leczeniu, morfologii krwi i czynników krzepnięcia.
acetylo-tyrozyna, acetylocysteina, alanina, aminokwas, Aminomel Nephro, arginina, cholestaza, czynnik krzepnięcia, enzym wątrobowy, fenyloalanina, fosforan wapnia, gazometria krwi, glicyna, hemodializa, hipofosfatemia, histydyna, izoleucyna, kreatynina, kwas glutaminowy, leucyna, marskość wątroby, metionina, morfologia krwi, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, octan lizyny, osad w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, powikłanie wątrobowe, prolina, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, sepsa, seryna, śródbłonek naczyń, stężenie glukozy we krwi, stłuszczenie wątroby, treonina, tryptofan, walina, zaburzenie hematologiczne, zakrzepica, zapalenie żył, zespół ponownego odżywienia, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pediaven NN2 –
Produkt leczniczy Pediaven NN2, stosowany do żywienia pozajelitowego, nie był poddany dedykowanym badaniom toksykologicznym in vitro ani in vivo przed wprowadzeniem do praktyki klinicznej. Analiza literatury dotyczącej aminokwasów i roztworów glukozy w różnych stężeniach nie wykazała istotnych zagrożeń toksycznych dla pacjentów przy standardowym stosowaniu. Składniki preparatu, w tym aminokwasy (np. alanina, arginina, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, tryptofan), glukoza, elektrolity (Na, K, Ca, Mg, Cl, fosforany) oraz pierwiastki śladowe (chrom, miedź, fluor, jod, mangan, selen, cynk), są naturalnymi substancjami fizjologicznymi, co przekłada się na niski profil toksyczności. Produkt dostępny jest w dwukomorowym worku, zapewniającym stabilność składników do momentu zmieszania, a roztwór po przygotowaniu charakteryzuje się osmolarnością około 790 mOsm/l i pH 4,8-5,5, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z infuzją.
alanina, aminokwas, arginina, cysteina, działanie toksyczne, elektrolit, fenyloalanina, glicyna, histydyna, infuzja, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, osmolarność, pierwiastek śladowy, prolina, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, seryna, tauryna, terapia zastępcza, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Remurel 40 mg/ml
Remurel, zawierający glatirameru octan w stężeniu 40 mg/ml (odpowiadający 36 mg glatirameru w 1 ml roztworu), jest lekiem immunomodulującym przeznaczonym wyłącznie do leczenia rzutowych postaci stwardnienia rozsianego (MS). Substancja czynna to syntetyczny polipeptyd złożony z kwasu L-glutaminowego, L-alaniny, L-tyrozyny oraz L-lizyny, o średniej masie cząsteczkowej 5 000-9 000 daltonów. Preparat dostępny jest w formie przejrzystego roztworu do wstrzykiwań o pH 5,5-7,0 i osmolarności około 300 mOsmol/l, co zapewnia odpowiednią stabilność i tolerancję po podaniu.
aminokwas, ampułko-strzykawka, badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, dalton, diagnostyka neurologiczna, kwas L-glutaminowy, L-alanina, L-lizyna, L-tyrozyna, lek immunomodulujący, masa cząsteczkowa, objaw neurologiczny, octan glatirameru, ograniczenie terapeutyczne, osmolarność, pierwotnie postępująca postać stwardnienia rozsianego, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, schorzenie neurologiczne, sekwencja aminokwasów, stwardnienie rozsiane, substancja czynna, syntetyczny polipeptyd, ułamek molowy, wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Finomel –
Finomel to trójkomorowa emulsja do żywienia pozajelitowego, klasyfikowana w grupie B05 BA10, zawierająca aminokwasy, glukozę, tłuszcze i elektrolity. Frakcja lipidowa składa się z 30% oleju sojowego (bogatego w kwasy omega-6 i omega-3), 25% triglicerydów średniołańcuchowych (MCT) o szybkim metabolizmie, 25% oleju z oliwek (źródło jednonienasyconych kwasów tłuszczowych o wysokiej stabilności oksydacyjnej) oraz 20% oleju rybiego (dostarczającego EPA i DHA, kluczowe dla funkcji strukturalnych i regulacji procesów zapalnych). Aminokwasy obecne w Finomelu obejmują pełne spektrum egzogennych i endogennych, dostosowane do potrzeb metabolicznych, a elektrolity (Na, K, Mg, Ca, fosforany, octany, chlorki, siarczany, cynk) wspierają homeostazę i równowagę kwasowo-zasadową. Glukoza stanowi podstawowe źródło energii i substrat do syntezy glikogenu i innych związków biologicznych.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, bilans azotowy, ciśnienie osmotyczne, długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy, działanie termogeniczne, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, homeostaza organizmu, jednonienasycony kwas tłuszczowy, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwas tłuszczowy omega-3, kwas tłuszczowy omega-6, leukotrien, nadtlenek lipidowy, nasycony kwas tłuszczowy, osmolarność, peroksydacja, prostaglandyna, równowaga kwasowo-zasadowa, synteza glikogenu, trigliceryd średniołańcuchowy, trójkomorowy worek, tromboksan, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Kabiven –
Kabiven to emulsja do infuzji dostępna w czterech pojemnościach: 2566 ml, 2053 ml, 1540 ml oraz 1026 ml, zawierająca trzy oddzielne roztwory: glukozę 19%, roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz emulsję tłuszczową (Intralipid 20%). Skład produktu obejmuje olej sojowy (40-100 g), glukozę jednowodną (110-275 g), komplet aminokwasów (34-85 g) oraz elektrolity, m.in. sód (32-80 mmol), potas (24-60 mmol), magnez (4-10 mmol) i wapń (2-5 mmol). Całkowita wartość energetyczna wynosi od 900 do 2300 kcal, z wartością pozabiałkową 800-2000 kcal. Osmolalność produktu to około 1230 mOsm/kg wody, a pH około 5,6. Produkt jest przeznaczony do jednorazowego użytku, a przed podaniem wymaga zmieszania zawartości trzech komór, co skutkuje jednorodną emulsją gotową do infuzji.
aminokwas, aminokwasy z elektrolitami, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy jaja, glukoza, infuzja, Intralipid, kwasy omega-3, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, pierwiastki śladowe, pochłaniacz tlenu, port infuzyjny, wartość energetyczna, wartość energetyczna pozabiałkowa, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, witaminy rozpuszczalne w wodzie, worek trójkomorowy, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Fosfolipidy jaja – Dawkowanie i sposób podawania
Fosfolipidy jaja, obecne w produkcie leczniczym Omegaven w stężeniu 1,2 g/100 ml emulsji do infuzji, stanowią kluczowy składnik wpływający na stabilność i właściwości fizykochemiczne emulsji tłuszczowej stosowanej w żywieniu pozajelitowym. Dawkowanie fosfolipidów jaja jest bezpośrednio powiązane z dawkowaniem Omegaven, wynoszącym od 0,012 g/kg mc./dobę (minimalna dawka) do 0,024 g/kg mc./dobę (maksymalna dawka), co dla pacjenta o masie 70 kg odpowiada 0,84 g do 1,68 g fosfolipidów jaja na dobę. Maksymalna szybkość infuzji fosfolipidów jaja nie powinna przekraczać 0,006 g/kg mc./godzinę, co odpowiada 0,5 ml Omegaven/kg mc./godzinę, aby uniknąć ryzyka znacznego wzrostu stężenia triglicerydów w surowicy. Zalecany okres podawania emulsji nie powinien przekraczać 4 tygodni.
alergia na jaja, aminokwas, dysfagia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fosfolipid jaja, funkcja wątroby, hipertriglicerydemia, kwas omega-3, linia infuzyjna, olej rybny, roztwór węglowodanowy, triglicerydy w surowicy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zawiesina jednorodna, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pollinex Tree -dawki do leczenia podstawowego: 600 SU/ml, 1600 SU/ml, 4000 SU/ml; – dawki do leczenia podtrzymującego: 4000 SU/ml
Preparat POLLINEX Tree to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca alergoidy pyłku olchy, brzozy i leszczyny, modyfikowane aldehydem glutarowym w celu zachowania immunogenności przy zmienionej strukturze. Kluczowym elementem farmakokinetyki jest adsorpcja alergoidów na L-tyrozynie, naturalnym aminokwasie, co powoduje powolne uwalnianie substancji czynnych z miejsca podania. L-tyrozyna ulega całkowitemu metabolizmowi, minimalizując ryzyko kumulacji. Standaryzacja preparatu wyrażona w jednostkach standaryzowanych (SU) zapewnia stałą zawartość alergenów i powtarzalność efektu terapeutycznego.
adsorpcja na L-tyrozynie, aldehyd glutarowy, alergoid, aminokwas, działanie odczulające, immunoterapia, immunoterapia swoista, jednostka standaryzowana, L-tyrozyna, Pollinex Tree, profil farmakokinetyczny, pyłek drzew, reakcja niepożądana, standaryzacja preparatu, układ immunologiczny, wolne uwalnianie, wyciąg alergenowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Glatiramer acetate Teva 40 mg/ml
Glatiramer acetate Teva w stężeniu 40 mg/ml, dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań, jest wskazany do leczenia pacjentów z rzutowymi postaciami stwardnienia rozsianego (MS). Substancją czynną jest octan glatirameru, syntetyczny polipeptyd złożony z czterech aminokwasów: kwasu L-glutaminowego (0,129-0,153 mol), L-alaniny (0,392-0,462 mol), L-tyrozyny (0,086-0,100 mol) oraz L-lizyny (0,300-0,374 mol), o średniej masie cząsteczkowej 5000-9000 Da. Preparat charakteryzuje się pH 5,5-7,0 i osmolarnością około 300 mOsmol/L, a dawka 1 ml roztworu zawiera 40 mg octanu glatirameru (36 mg glatirameru zasady). Lek wykazuje udokumentowaną skuteczność w terapii rzutowych form MS, co podkreśla konieczność precyzyjnej diagnozy przed rozpoczęciem leczenia.
aminokwas, ampułko-strzykawka, Glatiramer acetate Teva, kwas L-glutaminowy, L-alanina, L-lizyna, L-tyrozyna, masa cząsteczkowa, octan glatirameru, osmolarność, pierwotnie postępująca postać stwardnienia rozsianego, roztwór do wstrzykiwań, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, rzutowe stwardnienie rozsiane, syntetyczny polipeptyd, wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kabiven –
Produkt Kabiven to kompleksowa emulsja do infuzji zawierająca aminokwasy, glukozę (19% roztwór), elektrolity oraz emulsję tłuszczową Intralipid 20%. Emulsja tłuszczowa charakteryzuje się eliminacją z krążenia podobną do endogennych chylomikronów, podlegając hydrolizie i wychwytowi przez receptory LDL oraz wątrobę. Maksymalna szybkość eliminacji Intralipidu u zdrowych ochotników wynosi 3,8 ± 1,5 g triglicerydów/kg mc/dobę, przy czym szybkość ta jest modulowana przez stan odżywienia, choroby współistniejące oraz szybkość infuzji. Aminokwasy podawane dożylnie omijają krążenie wrotne, trafiając bezpośrednio do krążenia ogólnego, co różni je od aminokwasów pochodzących z diety. Glukoza wykazuje farmakokinetykę analogiczną do glukozy pokarmowej, a produkt dostępny jest w czterech pojemnościach od 1026 ml do 2566 ml, dostarczając od 900 do 2300 kcal energii całkowitej.
aminokwas, apolipoproteina, dekstroza, elektrolit, emulsja tłuszczowa, endogenny chylomikron, ester cholesterolu, fosfolipid, glukoza, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipertriglicerydemia, infuzja dożylna, Intralipid, krążenie ogólne, niewydolność nerek, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, receptor lipoproteiny niskiej gęstości, trigliceryd, układ krążenia, wątroba, zabieg operacyjny, żyła wrotna, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Acetylotyrozyna – Działania niepożądane
Acetylotyrozyna, obecna m.in. w preparacie Aminoplasmal Hepa 10% w stężeniu 1,66 g/1000 ml (odpowiadająca 1,30 g tyrozyny), jest składnikiem roztworów do żywienia pozajelitowego. Działania niepożądane związane z jej stosowaniem należy rozpatrywać w kontekście całego preparatu, gdyż ich etiologia może wynikać z ogólnego procesu żywienia pozajelitowego, zwłaszcza na jego początkowych etapach. Wśród zgłaszanych działań niepożądanych dominują reakcje alergiczne o częstości nieznanej, które mogą manifestować się od łagodnych objawów skórnych po ciężkie reakcje systemowe, wymagające natychmiastowego przerwania infuzji i wdrożenia leczenia. Ponadto, dość rzadko (≥1/1000 do <1/100 pacjentów) obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i wymioty, które zwykle ustępują po modyfikacji szybkości infuzji lub zastosowaniu leków przeciwwymiotnych.
acetylotyrozyna, aminokwas, aminoplasmal hepa, charakterystyka produktu leczniczego, Departament Monitorowania Niepożądanych Działań, lek przeciwwymiotny, nudności i wymioty, objawy nadwrażliwości, objawy oddechowe, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór do infuzji, środki ostrożności, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia żołądka i jelit, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Multimel N6-900E
Multimel N6-900 E to złożona emulsja do infuzji stosowana w żywieniu pozajelitowym, zawierająca aminokwasy, glukozę (120 g/l), tłuszcze (40 g/l) oraz elektrolity (Na 32 mmol/l, K 24 mmol/l, Mg 2,2 mmol/l, Ca 2 mmol/l, fosforany 10 mmol/l, octany 53 mmol/l, chlorki 46 mmol/l). Produkt jest pakowany w trójkomorowe worki, co zapewnia stabilność składników do momentu zmieszania przed podaniem. Aminokwasy w emulsji, takie jak alanina (7,04 g/l) i leucyna (2,48 g/l), omijają metabolizm wątrobowy przez żyłę wrotną, trafiając bezpośrednio do krążenia ogólnego, co wpływa na ich farmakokinetykę. Emulsja tłuszczowa, oparta na oleju z oliwek (80%) i sojowym (20%), charakteryzuje się wielkością kropelek zbliżoną do fizjologicznych chylomikronów, co zapewnia optymalną lipolizę i fizjologiczne tempo eliminacji. Glukoza jest szybko dostępna jako źródło energii, a elektrolity podlegają fizjologicznym mechanizmom regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej.
aminokwas, chylomikron, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, farmakokinetyka, glikogen, glikoliza, gospodarka wodno-elektrolitowa, jednonienasycony kwas tłuszczowy, krążenie ogólnoustrojowe, lipaza lipoproteinowa, lipogeneza, lipoliza, osmolarność, reakcja immunologiczna, trójkomorowy worek, wielonienasycony kwas tłuszczowy, żyła wrotna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pediaven G20 –
Pediaven G20 to dwuskładnikowy roztwór do żywienia pozajelitowego, dedykowany dzieciom i młodzieży, sklasyfikowany w grupie B05BA10. Produkt dostarcza 20 g aminokwasów oraz 200 g glukozy na 1000 ml roztworu, co odpowiada 880 kcal energii całkowitej, w tym 800 kcal energii pozabiałkowej. Aminokwasy zawarte w preparacie obejmują zarówno niezbędne, jak i warunkowo niezbędne, z uwzględnieniem tyrozyny, histydyny oraz acetylocysteiny (0,42 g/1000 ml, odpowiadającej 0,31 g cysteiny), które są kluczowe dla metabolizmu rozwijającego się organizmu. Preparat zawiera również elektrolity (Na+ 30 mmol, K+ 25 mmol, Ca2+ 6 mmol, Mg2+ 4 mmol, Cl- 39 mmol, fosforany 8 mmol) oraz pierwiastki śladowe, takie jak żelazo (500 µg), cynk (2000 µg) i selen (35 µg), dostosowane do potrzeb populacji pediatrycznej.
acetylocysteina, alanina, aminokwas, arginina, azot całkowity, biodostępność, chlorek, elektrolit, energia pozabiałkowa, fenyloalanina, fosforan, glicyna, glukoza, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, osmolarność, pierwiastek śladowy, prekursor cysteiny, prolina, seryna, substrat energetyczny, tauryna, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aminoplasmal Paed 10% –
Aminoplasmal Paed 10% to roztwór do infuzji przeznaczony do żywienia pozajelitowego w populacji pediatrycznej, zawierający 10 g aminokwasów na 100 ml roztworu, co odpowiada 1,52 g azotu. Produkt charakteryzuje się wartością energetyczną 1700 kJ/l (406 kcal/l) oraz osmolarnością teoretyczną 790 mOsm/l. Aminokwasy zawarte w preparacie obejmują m.in. izoleucynę (0,51 g/100 ml), leucynę (0,76 g/100 ml), lizynę (0,99 g/100 ml), metioninę (0,20 g/100 ml) oraz inne niezbędne aminokwasy i ich pochodne. Preparat podaje się wyłącznie dożylnie, preferencyjnie do żyły centralnej, z koniecznością ochrony roztworu przed światłem u pacjentów do 2 lat, aby zapobiec degradacji składników.
acetylocysteina, alanina, aminokwas, arginina, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, droga dożylna, fenyloalanina, glicyna, histydyna, infuzja do żyły centralnej, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leczenie nerkozastępcze, leucyna, lizyna, metionina, mieszanina do żywienia pozajelitowego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, noworodek donoszony, osmolarność teoretyczna, prolina, roztwór do infuzji, seryna, tauryna, treonina, tryptofan, walina, wcześniak, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-arginina – Wskazania do stosowania
L-arginina jest kluczowym aminokwasem stosowanym w żywieniu pozajelitowym, pełniącym istotną rolę w syntezie białek ustrojowych oraz jako prekursor tlenku azotu, co wpływa na regulację przepływu krwi i funkcję śródbłonka. Wskazania do jej stosowania obejmują pacjentów po ciężkich urazach, w stanach katabolicznych, w ostrych i przewlekłych chorobach wymagających żywienia pozajelitowego, a także w przebiegu dużych zabiegów operacyjnych z niedoborem białka. Szczególne znaczenie ma w żywieniu pacjentów z niewydolnością wątroby, zwłaszcza z encefalopatią wątrobową, gdzie preparaty takie jak Aminosteril N-Hepa 8% (zawierający 10,72 g L-argininy/1000 ml) są dostosowane do zmienionego metabolizmu aminokwasów, redukując stężenie aminokwasów aromatycznych i metioniny. Preparaty o wysokim stężeniu L-argininy, np. Vamin 18 Electrolyte-Free (11,3 g/1000 ml), są wskazane u pacjentów z dużym zapotrzebowaniem białkowym i ograniczeniami płynowymi, natomiast preparaty pediatryczne, takie jak Vaminolact (4,1 g/1000 ml), uwzględniają specyficzne potrzeby metaboliczne dzieci.
aminokwas, aminokwas aromatyczny, bilans azotowy, bilans wodny, ciężki uraz, ciśnienie tętnicze, cykl mocznikowy, detoksykacja amoniaku, encefalopatia wątrobowa, gojenie ran, gospodarka kwasowo-zasadowa, hiperamonemia, infuzja, L-arginina, niedobór białka, niewydolność wątroby, odpowiedź immunologiczna, parametr biochemiczny, preparat aminokwasowy, przepływ krwi, równowaga elektrolitowa, śródbłonek naczyniowy, stan kataboliczny, synteza białek ustrojowych, tlenek azotu, uraz mnogi, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kłosówka wełnista – Właściwości farmakokinetyczne
Kłosówka wełnista (Holcus lanatus) jest składnikiem preparatów alergenowych stosowanych w immunoterapii swoistej, takich jak Catalet T, Perosall T13 oraz POLLINEX+Rye. Klasyczne badania farmakokinetyczne nie są wymagane dla tych preparatów, gdyż ich działanie opiera się na mechanizmach immunologicznych, a nie na tradycyjnych parametrach farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie). Preparaty te różnią się postacią farmaceutyczną i drogą podania (np. Catalet T i POLLINEX+Rye to zawiesiny do wstrzykiwań o stężeniach od 25 JS/ml do 10000 JS/ml oraz 600 SU/ml do 4000 SU/ml, natomiast Perosall T13 to roztwór podjęzykowy o stężeniach od 1 JS/ml do 5000 JS/ml), co wpływa na profil uwalniania alergenów i ich absorpcję.
absorpcja przez błonę śluzową, aldehyd glutarowy, alergeny pyłków traw, alergeny pyłku traw, alergoid, alergoidy pyłku traw, aminokwas, działanie immunologiczne, immunoterapia swoista, kłosówka wełnista, leczenie podtrzymujące, odczulanie, podanie podjęzykowe, podanie podskórne, preparat alergenowy, reakcja niepożądana, tyrozyna, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aminosteril N-Hepa 8% –
Aminosteril N-Hepa 8% to hipertoniczny roztwór do infuzji dożylnej zawierający 80 g/l aminokwasów oraz 12,90 g/l azotu, o teoretycznej osmolarności 770 mOsm/l i pH w zakresie 5,7-6,3. Preparat wymaga szczególnej ostrożności podczas podawania, zwłaszcza do żył obwodowych, ze względu na ryzyko wystąpienia zakrzepowego zapalenia żył, które objawia się zaczerwienieniem, bólem, obrzękiem i stwardnieniem wzdłuż przebiegu żyły. Zaleca się preferencyjne podawanie przez żyły centralne, a w przypadku konieczności infuzji obwodowej – odpowiednie rozcieńczenie roztworu oraz powolną infuzję, aby zminimalizować ryzyko powikłań związanych z hipertonicznością preparatu.
aminokwas, Aminosteril N-Hepa, działanie niepożądane, infuzja, kwasowość, monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych, osmolarność, pH, preparat hipertoniczny, produkt leczniczy, roztwór do infuzji, roztwór hipertoniczny, zakrzep, zakrzepowe zapalenie żył, żyła centralna, żyła obwodowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Omegaflex special bez elektrolitów
Preparat Omegaflex special bez elektrolitów, stosowany w żywieniu pozajelitowym, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na bardzo ograniczone dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa jego stosowania w tych grupach. Brak wystarczających badań toksyczności reprodukcyjnej na modelach zwierzęcych uniemożliwia pełną ocenę ryzyka, co podkreśla konieczność indywidualnej analizy bilansu korzyści i ryzyka przed podjęciem decyzji terapeutycznej. W przypadku kobiet ciężarnych, żywienie pozajelitowe może być niezbędne dla utrzymania prawidłowego stanu odżywienia matki i rozwoju płodu, jednak należy monitorować parametry biochemiczne, metaboliczne oraz dobrostan płodu. U kobiet karmiących piersią składniki preparatu mogą przenikać do mleka, co przy dawkach terapeutycznych nie wykazuje istotnego negatywnego wpływu na dziecko, jednak karmienie piersią podczas terapii żywienia pozajelitowego nie jest rekomendowane, a w razie konieczności stosowania preparatu zaleca się czasowe przerwanie karmienia i zastosowanie alternatywnych metod żywienia noworodka.
aminokwas, dawka terapeutyczna, dobrostan płodu, emulsja do żywienia pozajelitowego, glukoza, kwasy omega-3, kwasy tłuszczowe średniołańcuchowe, lipid, niedożywienie, olej sojowy, Omegaflex special, parametry biochemiczne, parametry rozwojowe, przenikanie do mleka, stan odżywienia, terapia żywieniowa, toksyczność reprodukcyjna, triglicerydy, wsparcie żywieniowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) są składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, obecnych m.in. w preparatach Lipidem, SmofKabiven, SmofKabiven EF, SmofKabiven Low Osmo Peripheral oraz SmofKabiven Nutribase. Podawane są wyłącznie dożylnie, w warunkach szpitalnych lub pod nadzorem specjalistów podczas leczenia domowego. Charakterystyki tych produktów jednoznacznie wskazują, że MCT nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – w dokumentacji Lipidem punkt 4.7 ChPL określa wpływ jako „Nie dotyczy”, a dla preparatów z linii SmofKabiven jako „Nieistotny”. Emulsje te są częścią kompleksowego żywienia pozajelitowego, zawierającego również aminokwasy, glukozę i elektrolity, a ograniczenia w zdolnościach psychomotorycznych pacjentów wynikają głównie z ich stanu klinicznego, a nie z podawania MCT.
aminokwas, charakterystyka produktu leczniczego, droga dożylna, działanie niepożądane, elektrolit, emulsja tłuszczowa, funkcja poznawcza, glukoza, infuzja dożylna, Lipidem, SmofKabiven, SmofKabiven EF, SmofKabiven Low Osmo Peripheral, SmofKabiven Nutribase, triglicerydy MCT, zdolność psychomotoryczna, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe domowe - Leksykon substancji czynnych
Cysteina – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających cysteinę, stosowanych głównie w terapii żywieniowej pozajelitowej, wskazuje, że substancja ta nie wywiera istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjentów, w tym na prowadzenie pojazdów mechanicznych i obsługę maszyn. Przykładowo, preparat Nephrotect zawierający 0,54 g N-acetylo-L-cysteiny (odpowiadającej 0,40 g L-cysteiny) nie wpływa lub wpływa nieistotnie na te zdolności. Podobnie preparaty pediatryczne Numeta G13%E Preterm (0,18 g cysteiny) oraz Numeta G16%E (0,24 g cysteiny) wykazują nieistotny wpływ. W przypadku niektórych produktów, takich jak AMINOMEL NEPHRO (0,40 g L-cysteiny) czy Primene 10% (0,189 g L-cysteiny), brak jest danych dotyczących wpływu na zdolności psychomotoryczne, natomiast inne preparaty (np. Aminoplasmal 15% z 0,370 g cysteiny, Aminoven Infant 10% z 0,52 g L-cysteiny) określają ten wpływ jako „nie dotyczy”.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kabiven Peripheral –
Kabiven Peripheral to trójkomorowa emulsja do żywienia pozajelitowego, wskazana u dorosłych oraz dzieci powyżej 2 roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat dostarcza aminokwasy (34-57 g), glukozę (97-162 g), tłuszcze w postaci oczyszczonego oleju sojowego (51-85 g) oraz elektrolity, co pozwala na kompleksowe pokrycie zapotrzebowania odżywczego. Dostępny jest w trzech pojemnościach: 1440 ml, 1920 ml i 2400 ml, o całkowitej wartości energetycznej odpowiednio 1000, 1400 i 1700 kcal, z osmolalnością około 830 mOsm/kg H2O i pH około 5,6. Preparat jest szczególnie zalecany u pacjentów z zaburzeniami przewodu pokarmowego, w okresie okołooperacyjnym, z niedożywieniem, chorobami zapalnymi jelit oraz zaburzeniami połykania.
aminokwas, choroba zapalna jelit, dostęp dożylny, dysfagia, elektrolit, emulsja do infuzji, Kabiven Peripheral, niedożywienie, okres okołooperacyjny, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, parametry biochemiczne, równowaga wodno-elektrolitowa, synteza białek, terapia żywieniowa, trójkomorowy worek, zaburzenia połykania, zaburzenia przewodu pokarmowego, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Lizyna – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Lizyna, aminokwas obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego oraz lekach stosowanych w terapii schorzeń dróg oddechowych, w większości przypadków nie wykazuje istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Charakterystyki produktów takich jak Aminoplasmal B. Braun 10% i 15%, Nutriflex Lipid plus, Kabiven, Lipoflex special czy preparaty z serii Nutriflex wskazują na brak lub nieistotny wpływ na funkcje psychomotoryczne. Wyjątkiem są preparaty stosowane u pacjentów z niewydolnością nerek, np. Nutrineal PD4, gdzie działania niepożądane takie jak hipowolemia czy złe samopoczucie mogą ograniczać zdolność prowadzenia pojazdów. Warto podkreślić, że dla części preparatów, np. Clinimix N9G15E, Clinimix N17G35E, Olimel N12E czy Flegamax Forte, brak jest badań oceniających wpływ na zdolności psychomotoryczne.
aminokwas, charakterystyka produktu leczniczego, dializa otrzewnowa, działanie niepożądane, hipowolemia, interakcja lekowa, karbocysteina z lizyną, lizyna, niewydolność nerek, pacjent dializowany, pacjent w stanie krytycznym, preparat dializacyjny, preparat do żywienia pozajelitowego, produkt leczniczy, roztwór do dializy otrzewnowej, schorzenie dróg oddechowych, schorzenie współistniejące, schyłkowa niewydolność nerek, stan kliniczny, terapia, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-asparaginowy kwas – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas L-asparaginowy, obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Vamin 18 Electrolyte-Free (3,4 g/1000 ml, osmolalność 1130 mOsm/kg wody) oraz Vaminolact (4,1 g/1000 ml, osmolalność 510 mOsm/kg wody), może być stosowany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u osób w wieku rozrodczym. Pomimo braku dedykowanych badań klinicznych dotyczących wpływu tych konkretnych produktów na reprodukcję i laktację, dostępne dane naukowe potwierdzają bezpieczeństwo podawania roztworów aminokwasów, w tym kwasu L-asparaginowego, w okresie ciąży. Dokumentacja wskazuje brak specyficznych przeciwwskazań, a decyzja o zastosowaniu żywienia pozajelitowego powinna opierać się na indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka, uwzględniając stan kliniczny pacjentki oraz profil aminokwasowy preparatu.
aminokwas, droga doustna, droga enteralna, kwas L-asparaginowy, laktacja, mleko kobiece, osmolalność, parametry biochemiczne, płodność, preparat do żywienia pozajelitowego, profil aminokwasowy, roztwór aminokwasów, stan kliniczny pacjenta, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas L-glutaminowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas L-glutaminowy, obecny w preparatach Aminomel 10E (5,00 g/l), Aminomel 12,5E (6,25 g/l) oraz w octanie glatirameru (Copaxone, stosunek molowy 0,129-0,153), wykazuje ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży. Brak jest wystarczających badań klinicznych oceniających wpływ kwasu L-glutaminowego z Aminomel na rozwój płodu i przebieg ciąży, co wymaga ostrożności i ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i biochemicznych pacjentek oraz rozwoju płodu podczas żywienia pozajelitowego. W przypadku Copaxone, dane z 300-1000 ciąż nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych ani działania teratogennego, a badania na modelach zwierzęcych potwierdzają brak szkodliwego wpływu na reprodukcję. Decyzja o terapii powinna uwzględniać analizę korzyści i ryzyka, a stosowanie Copaxone w ciąży jest możliwe, jeśli jest to klinicznie uzasadnione.
aminokwas, Aminomel, badanie biochemiczne, badanie nieinterwencyjne retrospektywne, badanie retrospektywne, Copaxone, działanie teratogenne, farmakokinetyka substancji, gospodarka elektrolitowa, karmienie piersią, kwas L-glutaminowy, mleko kobiece, model zwierzęcy, octan glatirameru, parametr wątrobowy, parametry kliniczne, roztwór do infuzji, szkodliwy wpływ na płód, terapia modyfikująca przebieg choroby, wada rozwojowa, wiek rozrodczy, właściwości fizykochemiczne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Aminoplasmal Paed 10% –
Aminoplasmal Paed 10% to roztwór do infuzji dożylnej, zawierający 10% aminokwasów (100 g/l) o łącznej zawartości azotu 15,2 g/l, przeznaczony do żywienia pozajelitowego dzieci od wcześniaków do 2 lat. Produkt charakteryzuje się wartością energetyczną 1700 kJ/l (406 kcal/l), osmolarnością teoretyczną 790 mOsm/l oraz pH około 6,1. Zawiera zbilansowany zestaw aminokwasów esencjalnych i nieesencjalnych, m.in. lizynę (0,88 g/100 ml), leucynę (0,76 g/100 ml), argininę (0,91 g/100 ml) oraz acetylocysteinę (0,052 g/100 ml). Roztwór jest bezbarwny lub lekko żółtawy, wolny od cząstek stałych, a opakowania są jednorazowego użytku. Produkt nie zawiera PVC, DEHP ani lateksu, a jego okres ważności wynosi 2 lata w zamkniętym opakowaniu, bez konieczności specjalnych warunków przechowywania, z wyjątkiem unikania zamrażania.
acetylocysteina, alanina, aminokwas, aminokwas esencjalny, aminokwas nieesencjalny, arginina, dysfagia, fenyloalanina, glicyna, histydyna, infuzja dożylna, izoleucyna, izopropanol, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna jednowodna, metionina, N-acetylotyrozyna, osmolarność teoretyczna, podanie dożylne, prolina, roztwór do infuzji, seryna, środek dezynfekcyjny, tauryna, treonina, tryptofan, walina, wartość energetyczna, warunek aseptyczny, wielowarstwowa folia, zawartość azotu, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aminoven Infant 10% –
Przedawkowanie roztworu Aminoven Infant 10%, zawierającego aminokwasy takie jak L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna i L-metionina, może nastąpić zarówno przez podanie nadmiernej dawki, jak i zbyt szybką infuzję. Objawy kliniczne obejmują dreszcze, nudności, wymioty oraz zwiększoną utratę aminokwasów przez nerki, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i monitorowania stanu pacjenta. W przypadku hiperkaliemii, potencjalnie zagrażającego życiu powikłania, zaleca się podanie 200-500 ml 10% roztworu glukozy z 1-3 jednostkami modyfikowanej insuliny na każde 3-5 g glukozy, celem przesunięcia potasu do komórek i normalizacji jego stężenia w surowicy.
aminokwas, aspiracja, bilans azotowy, dreszcze, drżenie mięśniowe, funkcja nerek, hiperkaliemia, infuzja roztworu glukozy, interwencja medyczna, L-izoleucyna, L-leucyna, L-lizyna, L-metionina, lek przeciwwymiotny, monitoring parametrów życiowych, nieprawidłowe dawkowanie, nudności, przerwanie infuzji, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór aminokwasów, stężenie elektrolitów, stężenie w surowicy, szybkość infuzji, utrata aminokwasów przez nerki, wymioty, żywienie pozajelitowe