Działania niepożądane
Arginina

Działania niepożądane substancji. Szczegółowo opisz niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi.

Arginina jest aminokwasem endogennym, który pełni istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych organizmu, w tym w cyklu mocznikowym, produkcji tlenku azotu oraz w układzie immunologicznym. Jest często stosowana jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego oraz w innych zastosowaniach medycznych. Mimo że arginina jest substancją naturalnie występującą w organizmie, jej podawanie w formie farmaceutycznej może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych o różnym nasileniu.^{1 2}

Reakcje nadwrażliwości

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych z arginą są reakcje nadwrażliwości, które mogą manifestować się w różny sposób. W przypadku produktów zawierających argininę odnotowano występowanie reakcji alergicznych, w tym reakcji anafilaktycznych, które stanowią stan zagrożenia życia.^{3 4}

Objawy nadwrażliwości obejmują:

• Wysypkę skórną (rumieniową, grudkową, krostkową, plamkową)⁵
• Pokrzywkę⁶
• Świąd⁷
• Nadmierne pocenie się⁸
• Rumień⁹

W cięższych przypadkach mogą wystąpić:

• Skurcz oskrzeli¹⁰
• Duszność¹¹
• Obrzęk krtani, jamy ustnej i twarzy¹²
• Hipoksja¹³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Preparaty zawierające argininę mogą powodować różnorodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Do najczęściej zgłaszanych należą:^{14 15}

• Nudności – występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), chociaż w niektórych produktach raportowane są jako występujące bardzo często^{16 17}
• Wymioty – niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)¹⁸
• Ból brzucha – często¹⁹
• Zapalenie żołądka – bardzo często w niektórych preparatach²⁰
• Biegunka – zgłaszana w niektórych przypadkach²¹
• Utrata apetytu – niezbyt często²²

Zaburzenia układu krążenia

Stosowanie preparatów z argininą może wywoływać następujące zaburzenia układu krążenia:²³

• Nadciśnienie tętnicze – rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)²⁴
• Niedociśnienie tętnicze – rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)²⁵
• Tachykardia – często²⁶
• Sinica – rzadko²⁷

W ekstremalnych przypadkach może dojść do wstrząsu, który jest stanem zagrożenia życia.²⁸

Zaburzenia neurologiczne i mięśniowo-szkieletowe

Wśród działań niepożądanych ze strony układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego zgłaszano:^{29 30}

• Ból głowy – występuje niezbyt często, rzadko lub często w zależności od preparatu^{31 32}
• Drżenie – częstotliwość nieznana³³
• Ból mięśni – rzadko³⁴
• Ból stawów – rzadko³⁵
• Ból kończyn – nieznana częstość³⁶
• Kurcze mięśni – nieznana częstość³⁷

Zaburzenia metaboliczne

Podawanie argininy może powodować zaburzenia metaboliczne, szczególnie u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami:³⁸

• Kwasica metaboliczna – bardzo rzadko (<1/10 000) lub bardzo często (≥1/10) w zależności od preparatu^{39 40}
• Hiperglikemia – bardzo rzadko⁴¹
• Hiperlipidemia – bardzo rzadko⁴²
• Hipertriglicerydemia – nieznana częstość⁴³
• Hipokalemia – często⁴⁴
• Hiperwolemia – bardzo często⁴⁵
• Hipowolemia – często⁴⁶

Zespół przeciążenia tłuszczami

W przypadku preparatów zawierających argininę w połączeniu z emulsją tłuszczową, może wystąpić tzw. zespół przeciążenia tłuszczami. Jest on związany z zaburzoną zdolnością metabolizowania lipidów i może prowadzić do poważnych powikłań.⁴⁷

Objawy zespołu przeciążenia tłuszczami obejmują:

• Hiperlipidemię⁴⁸
• Gorączkę⁴⁹
• Nacieki tłuszczowe⁵⁰
• Hepatomegalię (powiększenie wątroby) z żółtaczką lub bez żółtaczki⁵¹
• Splenomegalię (powiększenie śledziony)⁵²
• Zaburzenia hematologiczne: anemia, leukopenia, małopłytkowość⁵³
• Zaburzenia krzepnięcia krwi⁵⁴
• Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby⁵⁵
• W ciężkich przypadkach może wystąpić śpiączka⁵⁶

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie preparatów zawierających argininę może mieć wpływ na funkcję wątroby, powodując:⁵⁷

• Hiperamonemię⁵⁸
• Niewydolność wątroby⁵⁹
• Marskość wątroby⁶⁰
• Zwłóknienie wątroby⁶¹
• Cholestazę⁶²
• Stłuszczenie wątroby⁶³
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych⁶⁴
• Zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi⁶⁵

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Podawanie preparatów z argininą może wpływać na funkcję nerek, powodując:^{66 67}

• Azotemię – podwyższone stężenie związków azotowych we krwi⁶⁸
• Wielomocz – rzadko⁶⁹

Reakcje w miejscu podania

Podczas podawania preparatów z argininą mogą wystąpić działania niepożądane związane z miejscem infuzji:^{70 71}

• Zapalenie żyły w miejscu podania⁷²
• Ból w miejscu podania⁷³
• Rumień w miejscu podania⁷⁴
• Zwiększona ciepłota w miejscu podania⁷⁵
• Obrzęk w miejscu podania⁷⁶
• Stwardnienie w miejscu podania⁷⁷
• Zakrzepowe zapalenie żył – często⁷⁸
• Martwica/owrzodzenie w miejscu infuzji – nieznana częstość⁷⁹

Inne ogólnoustrojowe działania niepożądane

• Gorączka – niezbyt często⁸⁰
• Dreszcze – niezbyt często⁸¹
• Uogólniony obrzęk⁸²
• Nagłe zaczerwienienie twarzy⁸³
• Zblednięcie⁸⁴
• Złe samopoczucie – nieznana częstość⁸⁵

Zapobieganie i minimalizowanie ryzyka działań niepożądanych

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z podawaniem argininy, zaleca się:^{86 87}

1. Dokładny wywiad medyczny przed rozpoczęciem terapii w celu identyfikacji pacjentów z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych.
2. Rozpoczynanie terapii od niższych dawek i stopniowe ich zwiększanie, zwłaszcza u pacjentów leczonych po raz pierwszy.
3. Dokładne monitorowanie parametrów życiowych pacjenta (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura) podczas infuzji.
4. Regularne kontrolowanie parametrów laboratoryjnych: funkcji wątroby, nerek, stężenia elektrolitów oraz parametrów gospodarki lipidowej.
5. W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych – przerwanie infuzji lub zmniejszenie dawki.
6. Zmiana miejsca podania infuzji w przypadku wystąpienia objawów podrażnienia żyły, zapalenia żyły lub zakrzepowego zapalenia żyły.
7. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby, nerek lub zaburzeniami metabolicznymi.

W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać infuzję i wdrożyć odpowiednie postępowanie przeciwwstrząsowe.⁸⁸

Większość działań niepożądanych jest odwracalna i ustępuje po przerwaniu leczenia lub zmniejszeniu dawki.^{89 90}