aminokwas

Aminokwasy to organiczne związki chemiczne stanowiące podstawowe elementy budulcowe białek. Każdy aminokwas składa się z centralnego atomu węgla (C), do którego przyłączone są: grupa aminowa (-NH₂), grupa karboksylowa (-COOH), atom wodoru (H) oraz zmienna grupa boczna (łańcuch boczny), która nadaje specyficzne właściwości każdemu aminokwasowi.

W medycynie wyróżnia się 20 podstawowych aminokwasów, które dzielimy na egzogenne (niezbędne) i endogenne (nieniezbędne). Aminokwasy egzogenne, takie jak lizyna, metionina czy tryptofan, organizm musi pozyskiwać z pożywienia, gdyż nie potrafi ich syntetyzować. Aminokwasy endogenne mogą być wytwarzane przez organizm człowieka.

Zaburzenia metabolizmu aminokwasów mogą prowadzić do poważnych chorób genetycznych, takich jak fenyloketonuria (nieprawidłowy metabolizm fenyloalaniny), choroba syropu klonowego (zaburzenia metabolizmu leucyny, izoleucyny i waliny) czy homocystynuria (nieprawidłowy metabolizm metioniny). Diagnostyka tych schorzeń obejmuje badania biochemiczne krwi i moczu oraz analizy genetyczne.

W praktyce klinicznej aminokwasy są wykorzystywane w żywieniu pozajelitowym pacjentów, którzy nie mogą przyjmować pokarmów drogą doustną. Stosuje się je również jako suplementy diety w określonych stanach klinicznych, na przykład u pacjentów z chorobami wątroby, w stanach katabolicznych czy u sportowców.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl