rak gruczołu krokowego
Rak gruczołu krokowego (rak prostaty) jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Rozwija się z komórek nabłonkowych gruczołu krokowego i charakteryzuje się zwykle powolnym wzrostem. W początkowych stadiach choroba może przebiegać bezobjawowo, co podkreśla znaczenie badań przesiewowych.
Czynniki ryzyka rozwoju raka prostaty obejmują wiek (większość przypadków diagnozowana jest u mężczyzn powyżej 65 roku życia), predyspozycje genetyczne, rasę (częstsze występowanie u mężczyzn rasy czarnej) oraz czynniki środowiskowe. Diagnostyka opiera się na badaniu per rectum, oznaczeniu stężenia PSA (swoisty antygen sterczowy) w surowicy oraz biopsji prostaty pod kontrolą ultrasonografii przezodbytniczej.
Współczesne metody leczenia raka gruczołu krokowego obejmują prostatektomię radykalną, radioterapię (zewnętrzną lub brachyterapię), leczenie hormonalne, chemioterapię oraz aktywną obserwację w przypadkach niskiego ryzyka. Wybór metody terapeutycznej zależy od stopnia zaawansowania nowotworu, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz preferencji chorego. Wczesne wykrycie i leczenie znacząco poprawiają rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Testavan 20 mg/g
Testavan, zawierający testosteron w stężeniu 20 mg/g w formie żelu przezskórnego, jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na testosteron, glikol propylenowy (0,2 g/g żelu) lub inne składniki preparatu. Ponadto, stosowanie tego leku jest przeciwwskazane u osób z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem piersi oraz rakiem gruczołu krokowego, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu nowotworów hormonozależnych. Jedno uruchomienie pompki dozującej uwalnia 1,15 g żelu, co odpowiada 23 mg testosteronu, a nawet minimalne dawki mogą być niebezpieczne u pacjentów z wymienionymi przeciwwskazaniami.
diagnostyka, działanie niepożądane, glikol propylenowy, komórki nowotworowe, nadwrażliwość na składniki leku, nadwrażliwość na testosteron, nowotwór hormonozależny, objawy alergiczne, pompka dozująca, progresja nowotworu, rak gruczołu krokowego, rak piersi, rak prostaty, reakcja alergiczna, suplementacja testosteronu, terapia testosteronem, żel przezskórny, żel przezskórny z testosteronem - Leksykon substancji czynnych
Testosteron fenylopropionian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Testosteron fenylopropionian, będący jednym z estrów testosteronu w preparacie Omnadren 250, występuje w stężeniu 60 mg/ml, wchodząc w skład mieszaniny o łącznej zawartości 250 mg/ml estrów testosteronu (w tym testosteron propionian 30 mg, izokapronian 60 mg oraz dekanonian 100 mg). Preparat przeznaczony jest wyłącznie do iniekcji domięśniowej i stosowany u pacjentów z potwierdzonym klinicznie i laboratoryjnie hipogonadyzmem (hiper- lub hipogonadotropowym), po wykluczeniu innych przyczyn objawów. Diagnostyka powinna obejmować dwa niezależne pomiary stężenia testosteronu w tym samym laboratorium oraz szczegółowe badanie lekarskie, w tym wykluczenie raka gruczołu krokowego, który stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do terapii. W trakcie leczenia konieczne jest regularne monitorowanie stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem badania per rectum i oznaczania PSA, wykonywanych co najmniej raz w roku u pacjentów standardowego ryzyka, a co najmniej dwa razy w roku u osób starszych oraz z podwyższonym ryzykiem nowotworu prostaty.
alkohol benzylowy, astenia, badanie per rectum, drugorzędowe cechy płciowe, ester testosteronu, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipogonadotropowy, iniekcja domięśniowa, libido, olej arachidowy, Omnadren, priapizm, PSA, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, stężenie testosteronu, testosteron dekanonian, testosteron fenylopropionian, testosteron izokapronian, testosteron propionian, zaburzenia erekcji - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lutrate Depot 22,5 mg
Lutrate Depot w dawce 22,5 mg, zawierający 21,42 mg leuproreliny (octan leuproreliny), jest wskazany do leczenia paliatywnego zaawansowanego raka gruczołu krokowego u pacjentów z hormonowrażliwym nowotworem. Preparat dostępny jest w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, gdzie po rekonstytucji 1 ml zawiesiny zawiera 11,25 mg octanu leuproreliny. Lek stosowany jest u pacjentów, u których nie można zastosować terapii radykalnej, a celem jest kontrola progresji choroby oraz poprawa jakości życia poprzez farmakologiczną kastrację i obniżenie poziomu testosteronu.
- Leksykon substancji czynnych
Leuprorelina – Przeciwwskazania stosowania
Leuprorelina, jako agonista GnRH, jest stosowana głównie w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, jednak jej użycie jest przeciwwskazane w określonych sytuacjach klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na octan leuproreliny lub inne analogi GnRH, stan po orchidektomii, monoterapię u pacjentów z rakiem prostaty z uciskiem na rdzeń kręgowy lub przerzutami do kręgosłupa oraz potwierdzony brak hormonozależności nowotworu. Ponadto, preparaty takie jak Eligard (22,5 mg i 45 mg), Leuprostin, Librexa i Lutrate Depot są przeciwwskazane u kobiet (w tym w ciąży i podczas karmienia piersią) oraz u dzieci i młodzieży. Warto podkreślić, że u pacjentów po orchidektomii leuprorelina nie obniża poziomu testosteronu, co czyni terapię nieuzasadnioną.
agonista LHRH, analog GnRH, analog LHRH, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, hormonozależność nowotworu, hormony płciowe, interakcja lekowa, kastracja chirurgiczna, leuprorelina, orchidektomia, poziom testosteronu, przerzuty nowotworowe, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, reakcja anafilaktyczna, terapia hormonalna, terapia skojarzona, ucisk na rdzeń kręgowy - Leksykon substancji czynnych
Testosteron undecylan – Działania niepożądane
Testosteron undecylan, substancja czynna preparatu Nebido (1000 mg/4 ml, roztwór do wstrzykiwań), wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych związanych zarówno z właściwościami androgenowymi, jak i formą podania w roztworze olejowym. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są trądzik oraz ból w miejscu iniekcji, występujące bardzo często. Istotnym, choć rzadkim powikłaniem (częstość ≥1/10 000 i <1/1000 wstrzyknięć) są mikrozatory płucne, manifestujące się objawami takimi jak kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy czy omdlenia, które mogą pojawić się podczas lub bezpośrednio po iniekcji i mają charakter odwracalny. Ponadto, istnieje ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznych o nieznanej częstości, wymagających natychmiastowej interwencji medycznej.
ból w klatce piersiowej, ból w miejscu wstrzyknięcia, BPH, duszność, działanie androgenne, iniekcja, łagodny rozrost gruczołu krokowego, mikrozator płucny, Nebido, omdlenie, parestezja, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, roztwór olejowy, testosteron undecylan, trądzik, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Landulosin 0,5 mg + 0,4 mg
Landulosin, zawierający 0,5 mg dutasterydu oraz 0,4 mg chlorowodorku tamsulosyny, wykazuje profil działań niepożądanych łączący efekty obu składników. Analiza 4-letnia badania CombAT wskazuje, że częstość działań niepożądanych związanych z terapią skojarzoną wynosiła 22% w pierwszym roku, spadając do 2% w czwartym roku, co sugeruje adaptację pacjentów do leczenia. Najczęściej obserwowanymi działaniami były zaburzenia układu rozrodczego, zwłaszcza zaburzenia ejakulacji. Inne często występujące działania to zawroty głowy, ból głowy, impotencja, zmniejszone libido oraz zmiany w obrębie piersi. Rzadziej notowano omdlenia, niewydolność serca, palpitacje, niedociśnienie ortostatyczne, zaparcia, biegunki, nudności, wymioty, obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona, pokrzywkę, wysypkę, świąd, priapizm oraz astenia. W badaniu REDUCE zaobserwowano zwiększoną częstość raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości (Gleason 8-10) u pacjentów leczonych dutasterydem, a także przypadki raka gruczołu piersiowego u mężczyzn.
antagonista receptora adrenergicznego, astenia, badanie CombAT, dutasteryd-tamsulosyna, działanie niepożądane, ginekomastia, IFIS, impotencja, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, palpitacje, pokrzywka, priapizm, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu piersiowego, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, skala Gleasona, terapia skojarzona, wytrysk wsteczny, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia układu rozrodczego, zaburzenia wytrysku, zapalenie błony śluzowej nosa, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wiotkiej tęczówki, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Diphereline SR 22,5 mg 22,5 mg
Lek Diphereline SR 22,5 mg zawierający tryptorelinę, agonistę GnRH, stosowany głównie u mężczyzn z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem gruczołu krokowego, wywołuje działania niepożądane wynikające głównie z farmakologicznego obniżenia poziomu testosteronu, co prowadzi do objawów hipogonadyzmu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to uderzenia gorąca (≥1/10), nadmierna potliwość, obniżenie libido oraz zaburzenia erekcji, a także zmiany nastroju, depresja i bezsenność. Odczyny w miejscu wstrzyknięcia występują u mniej niż 5% pacjentów i są niezwiązane z poziomem testosteronu. Rzadkie, ale istotne reakcje immuno-alergiczne obejmują wysypkę, pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
agonista GnRH, bezsenność, ból głowy, depresja, Diphereline, ginekomastia, hipogonadyzm, incydent zakrzepowo-zatorowy, nadciśnienie, nadmierna potliwość, obrzęk naczynioruchowy, odczyn w miejscu podania, osteoporoza, pokrzywka, rak gruczołu krokowego, reakcja immuno-alergiczna, spadek libido, tryptorelina, uderzenia gorąca, zaburzenia erekcji, zaburzenia pamięci, zaburzenie nastroju, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin Accord
Stosowanie sylodosyny wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem oraz rozważenie przerwania leczenia α1-adrenolitykami na 1-2 tygodnie przed operacją, choć optymalny czas przerwy nie jest jednoznacznie ustalony. W trakcie oceny przedoperacyjnej należy dokładnie ustalić historię stosowania sylodosyny, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie zespołu chirurgicznego i okulistycznego do ewentualnego wystąpienia IFIS. Ponadto, sylodosyna może powodować obniżenie ciśnienia tętniczego, co w rzadkich przypadkach prowadzi do omdleń; pacjentów należy instruować o konieczności natychmiastowego przyjęcia pozycji siedzącej lub leżącej przy pierwszych objawach niedociśnienia ortostatycznego. Lek jest przeciwwskazany u osób z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym.
antygen PSA, badanie per rectum, działanie ortostatyczne, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, oligospermia, operacja zaćmy, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół małej źrenicy, α1-adrenolityk - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Eligard 45 mg 45 mg
Eligard 45 mg zawiera 45 mg octanu leuproreliny (odpowiadające 41,7 mg leuproreliny) i jest przeznaczony do podawania podskórnego co 6 miesięcy w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego. Lek w formie proszku i rozpuszczalnika po rekonstytucji tworzy stały rezerwuar zapewniający ciągłe uwalnianie substancji czynnej przez 180 dni. Terapia powinna być prowadzona pod nadzorem doświadczonego personelu medycznego, z regularnym monitorowaniem stanu klinicznego pacjenta, stężenia PSA oraz testosteronu w surowicy, aby ocenić skuteczność leczenia i potwierdzić osiągnięcie wartości kastracyjnych testosteronu w ciągu 3-4 tygodni od rozpoczęcia terapii. W przypadku niedostatecznej odpowiedzi należy zweryfikować poziomy testosteronu oraz poprawność przygotowania i podania leku.
agonista GnRH, antygen gruczołu krokowego, inhibitor biosyntezy androgenów, inhibitor receptora androgenowego, kastracja chirurgiczna, leczenie adjuwantowe, leczenie neoadjuwantowe, leuprorelina, octan leuproreliny, przełom testosteronowy, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, rak wysokiego ryzyka, rekonstytucja, remisja, roztwór do wstrzykiwań, testosteron, wartość kastracyjna, wstrzyknięcie dotętnicze, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zaawansowany rak gruczołu krokowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg
Abirateron octan w dawce 250 mg (Abiraterone G.L. Pharma) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby klasy C wg Child-Pugh. Lek zawiera 180 mg laktozy, co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z ciężką nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciąża oraz potencjalna możliwość zajścia w ciążę, ze względu na ryzyko teratogenności. Ponadto, jednoczesne stosowanie abirateronu z prednizonem lub prednizolonem w skojarzeniu z Ra-223 (dichlorkiem radu-223) jest przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka powikłań, w tym złamań i zgonów.
abirateron octan, ciąża, dichlorek radu-223, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, laktoza, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, przeciwwskazanie w ciąży, rak gruczołu krokowego, skala Child-Pugh, terapia skojarzona, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – LutaPol 0,925 – 37 GBq/fiolkę
Lutet (177Lu) zawarty w produkcie LutaPol jest prekursorem radiofarmaceutycznym wykorzystywanym do znakowania innych leków przed podaniem pacjentowi. Działania niepożądane zależą od konkretnego produktu leczniczego znakowanego 177Lu, jednak najczęściej obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenia i limfopenia, występujące bardzo często (≥1/10). Neutropenia występuje często (≥1/100 do <1/10), a pancytopenia ma nieznaną częstość. Terapia wiąże się z ryzykiem mielosupresji, zespołu mielodysplastycznego (często ≥1/100 do <1/10) oraz ostrej białaczki (≥1/1000 do <1/100). Wskazane jest regularne monitorowanie morfologii krwi, szczególnie przy terapii wielokrotnej. Dodatkowo, u pacjentów z dużą masą nowotworu istnieje ryzyko zespołu rozpadu guza, wymagającego odpowiedniego nawodnienia i kontroli parametrów biochemicznych.
antygen błony stercza, choroba nowotworowa, guz neuroendokrynny, leukopenia, limfopenia, lutet 177Lu, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, ostra białaczka, pancytopenia, parametry biochemiczne, promieniowanie jonizujące, przełom rakowiakowy, radiofarmaceutyk, radioligand, radionuklid, rak gruczołu krokowego, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abirateron Zentiva 500 mg
Abirateron Zentiva, zawierający abirateronu octan, jest inhibitorem enzymu CYP17, który pełni kluczową rolę w biosyntezie androgenów poprzez hamowanie aktywności 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Lek ten skutecznie obniża stężenie testosteronu i innych androgenów w surowicy do poziomów niewykrywalnych standardowymi testami, działając na wszystkie trzy główne źródła androgenów: jądra, nadnercza oraz tkankę nowotworową gruczołu krokowego. W terapii przerzutowego raka gruczołu krokowego (mHSPC i mCRPC) abirateron stosowany jest w dawce 1000 mg/dobę w skojarzeniu z prednizonem 5 mg/dobę, jako uzupełnienie standardowej terapii deprywacji androgenów (ADT), co pozwala na głębszą supresję hormonalną niż konwencjonalne metody, takie jak analogi LHRH czy orchidektomia.
17α-hydroksylaza, 20-liaza, abirateronu octan, agonista LHRH, analog LHRH, androstendion, biosynteza androgenów, C17, dehydroepiandrosteron, docetaksel, enzym CYP17, hormon uwalniający hormon luteinizujący, inhibitor biosyntezy androgenów, mineralokortykosteroid, nowotwór gruczołu krokowego, orchidektomia, prednizolon, prednizon, pregnenolon i progesteron, prekursor testosteronu, przerzut trzewny, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, scyntygrafia kości, skala Gleasona, spironolakton, swoisty antygen sterczowy, terapia deprywacji androgenów - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Finaran 5 mg
Finasteryd, będący syntetycznym inhibitorem 5-α-reduktazy typu II, skutecznie redukuje stężenie dihydrotestosteronu (DHT) w surowicy i tkance gruczołu krokowego, co przekłada się na kliniczną poprawę u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH). W badaniach klinicznych, w tym w wieloośrodkowym, 4-letnim badaniu PLESS, stosowanie finasterydu w dawce 5 mg/dobę prowadziło do istotnego zmniejszenia objętości stercza o 17,9% (z 55,9 cm³ do 45,8 cm³) w porównaniu do wzrostu o 14,1% w grupie placebo (p<0,001). Ponadto, finasteryd poprawiał parametry urodynamiczne, zwiększając maksymalny przepływ moczu (Qmax) o 1,9 ml/s po 4 latach terapii (w porównaniu do 0,2 ml/s w grupie placebo) oraz łagodził objawy BPH, redukując ich nasilenie o 3,3 punktu w skali 0-34 (vs 1,3 punktu placebo, p<0,001). Efekt terapeutyczny był widoczny już po kilku miesiącach i utrzymywał się przez cały okres leczenia.
4-azasteroid, badanie per rectum, biopsja gruczołu krokowego, cewnikowanie, ciśnienie opróżniania pęcherza, dihydrotestosteron, inhibitor 5-alfa reduktazy testosteronu, interwencja chirurgiczna, łagodny rozrost gruczołu krokowego, maksymalny przepływ moczu, objawy BPH, objętość gruczołu krokowego, objętość stercza, ostre zatrzymanie moczu, parametry urodynamiczne, patofizjologia BPH, placebo, pochodna 4-azasteroidowa, poziom PSA, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, rezonans magnetyczny, stężenie DHT, strefa okołocewkowa, zatrzymanie moczu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Adadut 0,5 mg
Adadut, zawierający dutasteryd w dawce 0,5 mg, jest stosowany w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. W badaniach klinicznych III fazy, obejmujących 2167 mężczyzn, działania niepożądane wystąpiły u około 19% pacjentów w pierwszym roku terapii, głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu i dotyczące układu rozrodczego. Najczęstsze działania niepożądane to impotencja (6,0%), zmniejszenie libido (3,7%), zaburzenia wytrysku nasienia (1,8%) oraz zaburzenia piersi (1,3%). W kolejnych latach częstość tych zdarzeń malała, np. impotencja spadła do 1,7% w drugim roku. Dane z badania CombAT wskazują, że terapia skojarzona dutasterydem i tamsulozyną wiąże się z wyższą częstością działań niepożądanych w pierwszym roku (22%) w porównaniu do monoterapii dutasterydem (15%) lub tamsulozyną (13%), głównie z powodu zaburzeń wytrysku nasienia.
ból jąder, dysfagia, działania niepożądane dutasterydu, impotencja, kardiomiopatia zastoinowa, łagodny rozrost gruczołu krokowego, łysienie, monoterapia dutasterydem, niewydolność lewokomorowa, niewydolność prawokomorowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, rak gruczołów sutkowych, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, skala Gleasona, zaburzenia piersi, zaburzenia wytrysku nasienia, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zmniejszenie libido - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Librexa 11,25 mg
Produkt leczniczy Librexa zawiera 10,72 mg leuproreleiny (odpowiadającej 11,25 mg octanu leuproreliny) w formie implantu i posiada ściśle określone przeciwwskazania. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na octan leuproreliny lub inne analogi GnRH oraz na substancje pomocnicze preparatu. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z nowotworami hormononiezależnymi, gdyż mechanizm działania opiera się na modulacji funkcji hormonalnych, co czyni terapię nieskuteczną w takich przypadkach. Librexa jest wskazana wyłącznie do leczenia chorób u mężczyzn, takich jak zaawansowany rak gruczołu krokowego, i nie jest zalecana u kobiet niezależnie od rozpoznania klinicznego.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone Olainfarm 250 mg
Abirateron octan, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, w tym często występujące obrzęki obwodowe (≥10%), hipokaliemię (18% vs. 8% placebo), nadciśnienie tętnicze (22% vs. 16% placebo) oraz zakażenia dróg moczowych. Działania te są związane z efektem mineralokortykosteroidowym leku i mogą być skutecznie kontrolowane przez jednoczesne stosowanie kortykosteroidów. Ciężkie działania niepożądane stopnia 3 i 4 wg CTCAE obejmują hipokaliemię (6%), nadciśnienie (7%) oraz obrzęk obwodowy (1%). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów wrażliwych na hormony, osób w wieku ≥75 lat oraz z wyjściowym statusem ECOG 2, u których częstość i nasilenie działań niepożądanych jest zwiększone.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, arytmia, biegunka, choroba serca, częstoskurcz, dławica piersiowa, dusznica bolesna, dysfunkcja lewej komory, działanie mineralokortykosteroidowe, frakcja wyrzutowa, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niestrawność, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, złamanie - Leksykon substancji czynnych
Flutamid – Dawkowanie i sposób podawania
Flutamid, niesteroidowy antyandrogen, jest stosowany w leczeniu raka gruczołu krokowego w różnych stadiach zaawansowania, ze standardową dawką 250 mg trzy razy na dobę (750 mg/dobę), podawaną co 8 godzin. W zaawansowanym stadium D2 oraz miejscowo zaawansowanym (B2/T2b, C/T3-T4) flutamid podaje się w skojarzeniu z agonistami LHRH lub po orchidektomii, a w przypadku radioterapii terapię należy rozpocząć 8 tygodni przed naświetlaniami i kontynuować przez około 16 tygodni. Terapia flutamidem powinna być rozpoczęta co najmniej 3 dni przed podaniem agonisty LHRH, aby zapobiec zaostrzeniu objawów (flare). Leczenie w stadium C/T3-T4 kontynuuje się do uzyskania poprawy klinicznej lub stabilizacji choroby, podkreślając konieczność ścisłego przestrzegania schematu dawkowania i regularnego monitorowania pacjenta.
agonista LHRH, aktywność aminotransferaz, amputacja jąder, flutamid, hepatotoksyczność, interakcja lekowa, leczenie skojarzone, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, niesteroidowy antyandrogen, niewydolność wątroby, radioterapia, rak gruczołu krokowego, regresja guza, stabilizacja choroby, terapia flutamidem, wywiad medyczny, zaawansowany rak gruczołu krokowego, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Exeltis
Abiraterone Exeltis, stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego z przerzutami, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, wynikających z hamowania enzymu CYP17 i wzrostu stężeń mineralokortykosteroidów. Jednoczesne podawanie kortykosteroidów (prednizon, prednizolon) jest niezbędne do ograniczenia tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, niewydolnością serca (klasy III/IV NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niestabilną dławicą piersiową oraz zaburzeniami rytmu serca. Monitorowanie parametrów obejmuje ciśnienie tętnicze, stężenie potasu, objawy zastoinowej niewydolności serca oraz aktywność aminotransferaz w surowicy – co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku wzrostu AlAT lub AspAT powyżej 5-krotnej górnej granicy normy (GGN) konieczne jest przerwanie leczenia, a przy wzroście 20-krotnym – definitywne odstawienie leku.
aminotransferazy, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie krwi, cukrzyca, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, gęstość kości, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęki obwodowe, pioglitazon, piorunujące zapalenie wątroby, prednizolon, prednizon, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, repaglinid, stężenie potasu, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia rytmu komorowego, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Menopur 150 IU FSH + 150 IU LH
Lek Menopur, zawierający 150 IU FSH i 150 IU LH, posiada liczne przeciwwskazania, które wykluczają jego stosowanie zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na menotropinę lub substancje pomocnicze oraz obecność nowotworów przysadki mózgowej lub podwzgórza. U kobiet dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie w ciąży i laktacji, przy obecności torbieli jajników lub powiększonych jajników niezwiązanych z PCOS, krwawieniach z dróg rodnych o nieznanej etiologii oraz nowotworach hormonozależnych macicy, jajników lub piersi. U mężczyzn przeciwwskazaniem są nowotwory gruczołu krokowego i jąder ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu guza przez gonadotropiny.
gonadotropina, krwawienie z dróg rodnych, Menopur, menotropina, nadwrażliwość, niepłodność, nowotwór jąder, nowotwór jajnika, nowotwór macicy, nowotwór piersi, nowotwór przysadki mózgowej, pierwotna niewydolność jajników, podwzgórze, powiększenie jajników, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządów płciowych, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Goserelina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Goserelina, jako analog hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. U pacjentów obserwuje się zwiększone ryzyko depresji oraz wydłużenia odstępu QT, co może prowadzić do torsades de pointes, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka lub przyjmujących leki wpływające na QT. Zgłaszano również odczyny w miejscu podania, w tym ból, krwiaki i uszkodzenia naczyń krwionośnych, które w rzadkich przypadkach mogą skutkować wstrząsem krwotocznym. U mężczyzn z ryzykiem niedrożności moczowodów lub ucisku rdzenia kręgowego konieczna jest ścisła kontrola w pierwszym miesiącu terapii. Zaleca się stosowanie antyandrogenu (np. octanu cyproteronu 300 mg/dobę) przed i po rozpoczęciu leczenia, aby zapobiec efektom przejściowego wzrostu testosteronu.
agonista LHRH, analog GnRH, analog LHRH, antykoncepcja, bisfosfonian, depresja, endometrioza, gęstość mineralna kości, goserelina, hormonalna terapia zastępcza, kortykosteroid, krwawienie z odstawienia, leczenie przeciwandrogenowe, lek przeciwpadaczkowy, ludzka gonadotropina łożyskowa, nadciśnienie tętnicze, niedrożność moczowodu, niewydolność serca, objaw naczynioruchowy, odstęp QT, osteoporoza, rak gruczołu krokowego, tolerancja glukozy, torsades de pointes, ucisk rdzenia kręgowego, wczesny rak piersi, wstrząs krwotoczny, zaburzenie czynności nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół nadmiernej stymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin Accord
Stosowanie sylodosyny, selektywnego α1-adrenolityku, wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną u tych pacjentów oraz przerwanie leczenia na 1-2 tygodnie przed zabiegiem, choć optymalny czas przerwy nie jest jednoznacznie ustalony. Przed operacją konieczna jest ścisła współpraca zespołu chirurgów i okulistów w celu identyfikacji pacjentów leczonych sylodosyną i przygotowania odpowiednich środków do kontroli IFIS. Ponadto, sylodosyna może powodować działania niepożądane związane z niedociśnieniem ortostatycznym, w tym zawroty głowy i omdlenia, dlatego pacjentów należy poinformować o konieczności przyjęcia pozycji siedzącej lub leżącej w przypadku wystąpienia objawów. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CLcr < 30 ml/min) oraz niezalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby ze względu na brak danych klinicznych.
alfa-1-adrenolityk, badanie per rectum, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, nasienie, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, okulista, omdlenie, operacja zaćmy, płodność męska, rak gruczołu krokowego, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy ortostatyczne, zespół małej źrenicy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluorocholine (18F) Synektik 1 GBq/mL
FLUOROCHOLINE (18F) SYNEKTIK 1 GBq/mL to radiofarmaceutyk stosowany w diagnostyce PET u dorosłych pacjentów, zawierający chlorek fluorocholiny znakowany izotopem 18F. Preparat umożliwia obrazowanie zwiększonego wychwytu choliny, co jest kluczowe w diagnostyce onkologicznej, zwłaszcza w raku gruczołu krokowego i raku wątrobowokomórkowym. W raku prostaty wysokiego ryzyka badanie pozwala na precyzyjną ocenę zaawansowania choroby przed terapią, a także lokalizację wznowy przy rosnącym PSA. W raku wątrobowokomórkowym fluorocholina (18F) jest użyteczna do lokalizacji i oceny rozległości zmian nowotworowych, szczególnie gdy FDG PET daje wyniki niejednoznaczne, oraz w kwalifikacji do zabiegów chirurgicznych lub przeszczepienia wątroby. Aktywność preparatu w fiolce wynosi od 0,5 do 15,0 GBq, a okres półtrwania izotopu 18F to 110 minut, co umożliwia efektywne obrazowanie pozytonowe z energią promieniowania gamma 511 keV.
anihilacja, antygen PSA, antygen swoisty dla gruczołu krokowego, badanie FDG PET, diagnostyka onkologiczna, fluorometylo-dimetylo-hydroksyetyloamoniowy chlorek, marker diagnostyczny, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie gamma, promieniowanie pozytonowe, przeszczepienie wątroby, radiofarmaceutyk, rak gruczołu krokowego, rak wątrobowokomórkowy, skaner PET, wznowa lokoregionalna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Finaster
Finasteryd w dawce 5 mg stosowany u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u osób z dużą objętością zalegającego moczu i utrudnionym odpływem moczu, gdzie konieczna jest dokładna obserwacja i rozważenie interwencji chirurgicznej w przypadku nasilonych objawów. Finasteryd obniża stężenie PSA w surowicy o około 50%, co wymaga podwojenia wartości PSA u pacjentów leczonych przez co najmniej 6 miesięcy, aby prawidłowo interpretować wyniki i nie przeoczyć współistniejącego raka prostaty. Wyjściowe stężenia PSA > 10 ng/ml wskazują na konieczność dalszej diagnostyki, podobnie jak wartości między 4 a 10 ng/ml. Należy wykonywać badanie per rectum oraz okresowe oznaczenia PSA w trakcie terapii, pamiętając, że wartości PSA u pacjentów z BPH mogą nakładać się z wartościami u chorych na raka prostaty.
badanie per rectum, biopsja, biopsja stercza, depresja, dziedziczna nietolerancja galaktozy, farmakokinetyka finasterydu, interwencja chirurgiczna, łagodny rozrost gruczołu krokowego, myśli samobójcze, nastrój depresyjny, niedobór laktazy, niedrożność dróg moczowych, niewydolność wątroby, oznaczenie PSA, rak gruczołu krokowego, rak piersi u mężczyzn, swoisty antygen sterczowy, utrudniony odpływ moczu, zaburzenie odpływu moczu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiana nastroju - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Binabic 150 mg
Bikalutamid w dawce 150 mg, dostępny w postaci tabletek powlekanych o średnicy 10,5 mm z linią podziału, jest stosowany w leczeniu miejscowo zaawansowanego raka gruczołu krokowego. Lek może być podawany jako monoterapia lub jako leczenie uzupełniające po radykalnej prostatektomii bądź radioterapii u pacjentów z wysokim ryzykiem progresji choroby. Bikalutamid jest również wskazany u pacjentów, u których kastracja chirurgiczna lub farmakologiczna jest niewskazana lub nieakceptowana, stanowiąc alternatywę w terapii hormonalnej raka prostaty bez przerzutów odległych.
analogi GnRH, bikalutamid, kastracja, kastracja farmakologiczna, laktoza jednowodna, leczenie adjuwantowe, leczenie hormonalne, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, monoterapia, orchidektomia, progresja choroby, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, tabletka powlekana, zaawansowany rak gruczołu krokowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Leuprostin 3,6 mg
Leuprostin 3,6 mg, zawierający leuprorelinę w postaci octanu, jest implantem stosowanym w onkologii urologicznej, głównie u pacjentów z hormonozależnym rakiem gruczołu krokowego. Lek podaje się w formie cylindrycznego pręcika o długości 10 mm, który umożliwia długotrwałą blokadę hormonalną. Wskazania obejmują leczenie paliatywne zaawansowanego raka prostaty, terapię skojarzoną z radioterapią w przypadku miejscowo zaawansowanego nowotworu oraz leczenie pacjentów z rakiem ograniczonym do gruczołu krokowego, kwalifikowanych do grup umiarkowanego i dużego ryzyka progresji. Terapia ma na celu złagodzenie objawów, poprawę jakości życia oraz wydłużenie przeżycia poprzez skuteczną supresję androgenów.
blokada hormonalna, działanie antyandrogenowe, hormonozależność nowotworu, hormonozależny rak gruczołu krokowego, implant, leczenie paliatywne, leuprorelina, Leuprostin, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, onkologia urologiczna, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak ograniczony do gruczołu krokowego, rak prostaty, terapia skojarzona z radioterapią - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Davoster 0,5 mg
Dutasteryd, inhibitor 5α-reduktazy typu 1 i 2 (kod ATC: G04CB02), skutecznie obniża stężenie dihydrotestosteronu (DHT) w surowicy o 85-90% już po 1-2 tygodniach terapii, a u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH) w dawce 0,5 mg/dobę redukcja DHT wynosiła 94% po roku i 93% po dwóch latach. Terapia powoduje istotne zmniejszenie objętości gruczołu krokowego (o 23,6% po 12 miesiącach z 54,9 ml do 42,1 ml) oraz strefy przejściowej (o 17,8% z 26,8 ml do 21,4 ml), co przekłada się na poprawę objawów BPH ocenianych kwestionariuszem AUA-SI (poprawa o 4,5 punktu po 2 latach vs 2,3 w grupie placebo) oraz wzrost maksymalnego przepływu cewkowego (Qmax) o 2 ml/s po 2 latach (vs 0,9 ml/s placebo). Dutasteryd zmniejsza ryzyko ostrego zatrzymania moczu o 57% (1,8% vs 4,2%) i konieczności leczenia zabiegowego o 48% (2,2% vs 4,1%) po 2 latach terapii. Terapia skojarzona dutasterydem i tamsulozyną wykazała przewagę nad monoterapią w zakresie poprawy IPSS, Qmax oraz redukcji ryzyka ostrego zatrzymania moczu i leczenia zabiegowego (65,8% zmniejszenie ryzyka vs tamsulozyna po 4 latach). W badaniach nie stwierdzono istotnego wpływu dutasterydu na funkcję tarczycy, jednak obserwowano umiarkowany wzrost TSH (o 0,4 mIU/ml) mieszczący się w normie.
antygen PSA, dihydrotestosteron, dolegliwości dolnych dróg moczowych, dysfunkcja seksualna, farmakodynamika dutasterydu, inhibitor 5α-reduktazy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, leczenie zabiegowe, łysienie androgenowe, maksymalny przepływ cewkowy, monoterapia dutasterydem, niewydolność serca, objętość gruczołu krokowego, ostre zatrzymanie moczu, progresja kliniczna, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu sutkowego, skala Gleasona, skala IPSS, stężenie TSH, strefa przejściowa gruczołu krokowego, tamsulozyna, terapia skojarzona, wolna tyroksyna - Leksykon substancji czynnych
Tryptorelina – Dawkowanie i sposób podawania
Tryptorelina, analog GnRH, jest dostępna w formach o natychmiastowym (0,1 mg) oraz przedłużonym uwalnianiu (3,75 mg, 11,25 mg, 22,5 mg), co umożliwia dostosowanie schematu dawkowania do wskazań klinicznych, masy ciała pacjenta oraz długości terapii. W leczeniu raka gruczołu krokowego stosuje się początkowo dawkę 0,1 mg podskórnie codziennie przez 7 dni, a następnie preparaty depot podawane domięśniowo co 1, 3 lub 6 miesięcy (odpowiednio 3,75 mg, 11,25 mg lub 22,5 mg). W terapii endometriozy i mięśniaków macicy Decapeptyl Depot lub Diphereline SR 3,75 mg podaje się co 4 tygodnie, rozpoczynając leczenie w pierwszych 5 dniach cyklu, z maksymalnym czasem terapii do 6 miesięcy ze względu na ryzyko obniżenia gęstości kości. W niepłodności u kobiet tryptorelina podawana jest od 2. dnia cyklu w dawce 0,1 mg podskórnie lub jednorazowo 3,75 mg domięśniowo, z rozpoczęciem stymulacji gonadotropinami po osiągnięciu stężenia estrogenów <50 pg/ml, zwykle około 15 dnia leczenia.
analog GnRH, cykl miesiączkowy, deprywacja androgenowa, endokrynolog dziecięcy, endometrioza, enzalutamid, forma depot, gęstość kości, gonadotropina, inhibitor biosyntezy androgenów, niepłodność, niewydolność nerek, pacjent w wieku podeszłym, pochodzenie ośrodkowe, podanie podskórne, preparat o natychmiastowym uwalnianiu, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, terapia addycyjna, tryptorelina, wiek kostny, włókniakomięśniak macicy, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie donaczyniowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lutrate Depot 22,5 mg
Leuproreliny octan, będący syntetycznym analogiem hormonu uwalniającego gonadotropinę (LHRH), wykazuje silne działanie agonistyczne na receptory LHRH w przysadce mózgowej. Po początkowym wzroście stężenia LH, FSH oraz testosteronu (Cmax 6,33 ± 3,40 ng/ml w 2. dniu), długotrwałe podawanie leuproreliny prowadzi do desensytyzacji receptorów i zahamowania wydzielania gonadotropin, co skutkuje obniżeniem stężenia testosteronu do wartości kastracyjnych (<0,5 ng/ml) w ciągu 2-4 tygodni. W badaniu klinicznym z udziałem 163 pacjentów z rakiem gruczołu krokowego, stosujących Lutrate Depot 22,5 mg domięśniowo co 3 miesiące, 98,8% pacjentów osiągnęło poziom testosteronu ≤0,5 ng/ml już 28. dnia, a 99,4% utrzymywało ten poziom na 168. dniu terapii. Ponadto, 77,0% i 90,7% pacjentów spełniało bardziej restrykcyjne kryterium kastracji ≤0,2 ng/ml odpowiednio w 28. i 168. dniu.
antygen PSA, deprywacja androgenów, dihydrotestosteron, folikulotropina, hormon uwalniający gonadotropinę, kastracja medyczna, komórka Leydiga, leuprorelina octan, luteotropina, przełom testosteronowy, przysadka mózgowa, rak gruczołu krokowego, receptor LHRH, terapia hormonalna, testosteron, ucisk na rdzeń kręgowy, wartość kastracyjna, wstrzyknięcie produktu, zatrzymanie moczu, zespół zaostrzenia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Diphereline SR 3,75 3,75 mg
Diphereline SR 3,75 zawiera 3,75 mg tryptoreliny octanu i jest preparatem o przedłużonym uwalnianiu, stosowanym w terapii różnych schorzeń wymagających supresji hormonów płciowych. W onkologii znajduje zastosowanie w leczeniu raka gruczołu krokowego, gdzie celem jest obniżenie stężenia testosteronu do poziomu kastracyjnego, szczególnie u pacjentów bez wcześniejszej terapii hormonalnej. Lek jest również wskazany w leczeniu raka sutka u kobiet przed i po menopauzie, gdzie poprzez hamowanie wydzielania estrogenów wpływa na nowotwory hormonozależne. Ponadto, tryptorelina jest stosowana w terapii przedwczesnego dojrzewania płciowego ośrodkowego, opóźniając rozwój cech płciowych u dzieci poniżej 8 lat (dziewczęta) i 10 lat (chłopcy). W ginekologii preparat jest wykorzystywany w leczeniu endometriozy (stadium I-IV) z ograniczeniem terapii do 6 miesięcy oraz w terapii włókniakomięśniaków macicy, zarówno jako przygotowanie do zabiegu chirurgicznego, jak i leczenie objawowe u pacjentek niekwalifikujących się do operacji.
analog GnRH, endometrioza, gonadotropina kosmówkowa, gonadotropina menopauzalna, gonadotropiny, hormon folikulotropowy, hormony płciowe, krwawienie miesiączkowe, leczenie hormonalne, lutropina, niepłodność, nowotwór hormonozależny, poziom kastracyjny, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rak gruczołu krokowego, rak sutka, stymulacja jajeczkowania, supresja estrogenów, terapia przedoperacyjna, testosteron, tryptorelina, włókniakomięśniak macicy, zapłodnienie pozaustrojowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dutrys 0,5 mg
Dutasteryd, inhibitor obu izoenzymów 5-alfa reduktazy (typ 1 i 2), skutecznie hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT), prowadząc do redukcji stężenia DHT w surowicy o 85-94% w ciągu pierwszego roku terapii dawką 0,5 mg/dobę. Leczenie powoduje istotne zmniejszenie objętości gruczołu krokowego (średnio o 23,6% po 12 miesiącach, z 54,9 ml do 42,1 ml) oraz strefy przejściowej (o 17,8% w tym samym okresie), co przekłada się na złagodzenie objawów BPH, poprawę wskaźnika AUA-SI (redukcja o 4,5 punktu po 2 latach vs 2,3 w placebo) oraz wzrost maksymalnego przepływu cewkowego (Qmax o 2,0 ml/s po 2 latach vs 0,9 ml/s w placebo). Dutasteryd zmniejsza ryzyko ostrego zatrzymania moczu o 57% (1,8% vs 4,2% w placebo) i konieczności leczenia zabiegowego o 48% po 2 latach terapii. Terapia skojarzona dutasterydem i tamsulozyną wykazuje przewagę nad monoterapiami w zakresie poprawy IPSS, Qmax oraz redukcji progresji klinicznej i ryzyka powikłań BPH, zmniejszając ryzyko ostrego zatrzymania moczu lub leczenia zabiegowego o 65,8% w porównaniu do tamsulozyny (4,2% vs 11,9%).
biopsja gruczołu krokowego, dihydrotestosteron, dolne drogi moczowe, dysfagia, gruczoł krokowy, inhibitor 5-alfa-reduktazy, kwestionariusz AUA-SI, kwestionariusz IPSS, łagodny rozrost gruczołu krokowego, leczenie skojarzone, leczenie zabiegowe, lek blokujący receptory alfa-adrenergiczne, łysienie androgenowe, maksymalny przepływ cewkowy, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, ostre zatrzymanie moczu, PSA, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu piersiowego, receptor alfa-adrenergiczny, skala Gleasona, strefa przejściowa gruczołu krokowego, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone Glenmark 500 mg
Produkt leczniczy Abiraterone Glenmark jest wskazany do leczenia przerzutowego raka gruczołu krokowego, zarówno hormonowrażliwego (mHSPC), jak i opornego na kastrację (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg (dwie tabletki po 500 mg) podawane doustnie raz na dobę na czczo, co najmniej 2 godziny po posiłku i 1 godzinę przed kolejnym. Terapia musi być skojarzona z glikokortykosteroidami: 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę w mHSPC oraz 10 mg w mCRPC. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie parametrów obejmuje aktywność aminotransferaz (co 2 tygodnie przez 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienie tętnicze, stężenie potasu oraz objawy zastoju płynów (co miesiąc), z częstszą kontrolą u pacjentów z ryzykiem niewydolności serca. W przypadku hipokaliemii należy utrzymywać stężenie potasu ≥ 4,0 mM.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, analog LHRH, ciśnienie tętnicze, dysfagia, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormon uwalniający hormon luteinizujący, kastracja chirurgiczna, kastracja farmakologiczna, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, octan abirateronu, poziom potasu, prednizolon, prednizon, przerzutowy hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, przerzutowy oporny na kastrację rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego, skala Child-Pugh, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Flutamid Egis 250 mg
Flutamid EGIS w dawce 250 mg, podawany trzy razy na dobę (750 mg/dobę), jest stosowany w leczeniu raka gruczołu krokowego, z dawkowaniem dostosowanym do stadium choroby. W przypadku ograniczonego raka (stadium B2 lub T2b) zaleca się rozpoczęcie terapii flutamidem co najmniej 3 dni przed podaniem agonisty LHRH, aby zminimalizować ryzyko zaostrzenia objawów. Przy planowanej radioterapii leczenie flutamidem i agonistą LHRH należy rozpocząć 8 tygodni przed napromienianiem i kontynuować przez około 16 tygodni. W zaawansowanym stadium (C lub T3-T4) flutamid podaje się łącznie z agonistą LHRH, kontynuując terapię do momentu uzyskania poprawy lub stabilizacji choroby.
agonista LHRH, flutamid, hepatotoksyczność flutamidu, leczenie skojarzone, napromienianie, niewydolność wątroby, podwyższona aktywność aminotransferaz, radioterapia, rak gruczołu krokowego, regresja guza, terapia flutamidem, terapia skojarzona, upośledzona czynność nerek, zaawansowany rak gruczołu krokowego, zaostrzenie objawów - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Uronezyr
Podczas terapii finasterydem w dawce 5 mg (Uronezyr) konieczne jest szczegółowe monitorowanie pacjentów, zwłaszcza tych z dużą objętością zalegającego moczu i obniżonym przepływem moczu, aby zapobiec powikłaniom i rozważyć alternatywne metody leczenia, takie jak zabieg chirurgiczny. Finasteryd znacząco obniża stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA) w surowicy o około 50%, co wymaga podwajania wartości PSA podczas interpretacji wyników diagnostycznych. Zaleca się wykonywanie badania per rectum oraz regularne oznaczanie PSA, z uwzględnieniem, że wartości PSA >10 ng/ml (Hybritech) przed leczeniem wskazują na konieczność dalszej diagnostyki, a wartości między 4 a 10 ng/ml wymagają uważnej obserwacji. Współczynnik wolnego PSA pozostaje niezmieniony pod wpływem finasterydu, co ułatwia jego interpretację w diagnostyce raka gruczołu krokowego.
badanie per rectum, biopsja, finasteryd, ginekomastia, guzek, łagodny rozrost gruczołu krokowego, mikcja, myśli samobójcze, nastrój depresyjny, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu sutkowego, rak stercza, stężenie PSA, swoisty antygen sterczowy, wolny PSA, wydzielina z sutków, zaburzenia psychiczne, zalegający mocz, zmniejszony przepływ moczu - Leksykon substancji czynnych
Flutamid – Przedawkowanie
Flutamid, stosowany w terapii raka gruczołu krokowego, wykazuje szeroki margines bezpieczeństwa, choć przedawkowanie może prowadzić do szeregu objawów niepożądanych, takich jak depresja oddechowa, ataksja, methemoglobinemia, senność, wymioty oraz potencjalnie zagrażająca życiu niewydolność wątroby. W badaniach klinicznych stosowano dawki do 1500 mg/dobę (standardowa dawka to 250 mg/dobę) przez okres do 36 miesięcy bez odnotowania ciężkich działań niepożądanych. Opisano również przypadek pacjenta, który przeżył jednorazowe przyjęcie ponad 5 g flutamidu bez objawów zatrucia, co potwierdza stosunkowo wysoką tolerancję leku. Działania niepożądane przy zwiększonych dawkach obejmują ginekomastię, nadwrażliwość sutków oraz wzrost aktywności AspAT, wskazujący na potencjalne uszkodzenie wątroby.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Olainfarm
Produkt leczniczy Abiraterone Olainfarm, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, może indukować nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię oraz zastój płynów, co jest efektem zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów w wyniku hamowania enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów, które hamują wydzielanie ACTH, redukując częstość i nasilenie tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niestabilną dusznicą bolesną, arytmiami komorowymi oraz u osób z niepoddającym się leczeniu nadciśnieniem tętniczym. Monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu oraz objawów zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc.
AlAT, aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, CYP17, cytotoksyczna chemioterapia, dławica piersiowa, dusznica bolesna, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności seksualnych, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości kości - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Decapeptyl Depot 3,75 mg
Decapeptyl Depot zawiera 3,75 mg tryptoreliny w postaci octanu tryptoreliny i jest dostępny jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań pozajelitowych. Lek jest wskazany u mężczyzn w leczeniu hormonozależnego raka gruczołu krokowego w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami oraz w diagnostyce hormonozależności tego nowotworu. Terapia polega na podawaniu tryptoreliny co 28 dni, co pozwala na utrzymanie stałego stężenia substancji czynnej. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się oznaczenie poziomu PSA oraz wykonanie badań obrazowych, takich jak USG przezodbytnicze, scyntygrafia kości czy MRI miednicy. Decapeptyl Depot może być stosowany jako monoterapia lub w połączeniu z antyandrogenami w ramach całkowitej blokady androgenowej.
analog gonadoliberyny, badanie laparoskopowe, blokada androgenowa, endometrioza, hormon androgenowy, hormonozależność raka gruczołu krokowego, leczenie hormonalne, mięśniak macicy, monoterapia, MRI miednicy, nowotwór prostaty, octan tryptoreliny, ognisko endometriozy, podanie pozajelitowe, PSA, rak gruczołu krokowego, scyntygrafia kości, stan menopauzalny, terapia hormonalna, tkanka endometrialna, tryptorelina - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Glenmark
Abiraterone Glenmark, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, wynikających z podwyższenia stężeń mineralokortykosteroidów przez hamowanie CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów, które hamują wydzielanie ACTH i zmniejszają częstość działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA), frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 50%, niestabilną dusznicą bolesną, czy niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. Monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu oraz objawów zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii obserwowano wydłużenie odstępu QT, co wymaga oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
arytmia komorowa, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dusznica bolesna, dziedziczna nietolerancja galaktozy, echokardiografia, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, frakcja wyrzutowa serca, gęstość kości, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadmiar mineralokortykosteroidów, nadostre zapalenie wątroby, niedobór laktazy, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Diphereline 0,1 mg 0,1 mg
Diphereline 0,1 mg, zawierający 0,1 mg tryptoreliny w postaci octanu, wykazuje szybkie wchłanianie po podskórnym podaniu u zdrowych dorosłych ochotników, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) wynoszącym 1,85 ± 0,23 ng/ml osiąganym po 0,63 ± 0,26 godziny (tmax). Eliminacja leku przebiega dwufazowo, z fazą dystrybucji trwającą 3-4 godziny oraz fazą eliminacji charakteryzującą się czasem biologicznego półtrwania 7,6 ± 1,6 godziny. Klirens osoczowy wynosi 161 ± 28 ml/min, a objętość dystrybucji 1562 ± 158 ml/kg. U pacjentów z rakiem gruczołu krokowego obserwuje się zmieniony profil farmakokinetyczny: Cmax jest niższe (1,28 ± 0,24 ng/ml), tmax wydłużone do około 1 godziny, a czas półtrwania biologicznego wzrasta do 11,7 ± 3,4 godziny, z istotną zmiennością międzyosobniczą. Klirens osoczowy u tej grupy pacjentów jest obniżony do 118 ± 32 ml/min, natomiast objętość dystrybucji wynosi 1130 ± 210 ml, co wskazuje na zmieniony metabolizm i eliminację leku w kontekście choroby nowotworowej.
Cmax, Cmin, czas biologicznego półtrwania, faza dystrybucji, faza eliminacji, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, octan tryptoreliny, parametry farmakokinetyczne, profil farmakokinetyczny, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, stężenie w osoczu, Tmax, tryptorelina, wstrzyknięcie podskórne, zmienność międzyosobnicza - Leksykon substancji czynnych
Dekanian nandrolonu – Przeciwwskazania stosowania
Dekanian nandrolonu, zawarty w preparacie Deca-Durabolin (50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym 104,9 mg/ml alkoholu benzylowego oraz olej arachidowy pochodzący z orzeszków ziemnych, co wyklucza stosowanie u pacjentów z alergią na orzeszki ziemne lub soję. Ciąża jest bezwzględnym przeciwwskazaniem ze względu na ryzyko maskulinizacji płodu żeńskiego. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanym lub podejrzewanym rakiem gruczołu krokowego oraz rakiem piersi u mężczyzn, ze względu na androgenowe właściwości mogące stymulować progresję nowotworów hormonozależnych.
alergia na orzeszki ziemne, alkohol benzylowy, alternatywna metoda terapeutyczna, antykoncepcja, badanie kontrolne, ciąża, Deca-Durabolin, dekanian nandrolonu, kobieta w wieku rozrodczym, maskulinizacja płodu, nadwrażliwość na lek, nowotwór hormonozależny, olej arachidowy, pacjent w podeszłym wieku, rak gruczołu krokowego, rak piersi u mężczyzn, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, steroid anaboliczno-androgenny, test alergiczny, wywiad alergiczny, wywiad rodzinny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abirateron Aristo
Abirateron, stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastojów płynów, wynikających z podwyższonego stężenia mineralokortykosteroidów spowodowanego inhibicją enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne podawanie kortykosteroidów (prednizon/prednizolon) w celu ograniczenia tych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z niewydolnością serca (klasy III/IV wg NYHA), arytmiami komorowymi, niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku istotnego pogorszenia funkcji serca rozważa się przerwanie terapii.
aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, gęstość kości, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroidy, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Davoster 0,5 mg
Dutasteryd, stosowany w dawce 0,5 mg/dobę, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 2167 mężczyzn w badaniach III fazy oraz badaniu CombAT trwającym 4 lata. W pierwszym roku monoterapii dutasterydem działania niepożądane występowały u około 19% pacjentów, głównie o charakterze łagodnym do umiarkowanego, dotyczące układu rozrodczego, w tym impotencji (6,0%), zmniejszenia libido (3,7%) oraz zaburzeń wytrysku nasienia (1,8%). W kolejnych latach częstość tych zdarzeń malała, a w badaniu CombAT terapia skojarzona dutasterydem i tamsulozyną wiązała się z wyższą częstością działań niepożądanych w pierwszym roku (22%) w porównaniu do monoterapii dutasterydem (15%) i tamsulozyną (13%). Działania niepożądane dotyczące aktywności seksualnej mogą utrzymywać się po zakończeniu leczenia, a mechanizm ich utrzymywania nie jest do końca poznany. Ponadto zgłaszano reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (depresja), łysienie oraz rzadkie przypadki bólu i obrzęku jąder.
badanie CombAT, depresja, dutasteryd, działanie niepożądane, hirsutyzm, impotencja, kardiomiopatia zastoinowa, łysienie, monoterapia dutasterydem, niewydolność lewokomorowa, niewydolność serca, obrzęk jąder, obrzęk Quinckego, pokrzywka, PSA, rak gruczołów sutkowych, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, skala Gleasona, terapia skojarzona, wstrząs kardiogenny, zaburzenia piersi, zaburzenia wytrysku, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zmniejszenie libido