Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Goserelina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania gosereliny

Goserelina jest analogiem hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH), stosowanym w leczeniu różnych schorzeń u mężczyzn i kobiet. Podczas stosowania tego leku należy zwrócić szczególną uwagę na szereg specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które opisano poniżej.¹

Ogólne ostrzeżenia dotyczące stosowania gosereliny

Ryzyko wystąpienia depresji

U pacjentów stosujących analogi GnRH, takie jak goserelina, występuje zwiększone ryzyko incydentów depresji, które mogą mieć znaczne nasilenie. Pacjentów należy poinformować o takim zagrożeniu i podjąć odpowiednie leczenie w przypadku wystąpienia objawów depresyjnych.^{2 3}

Wydłużenie odstępu QT

Leczenie przeciwandrogenowe, w tym stosowanie gosereliny, może powodować wydłużenie odstępu QT. U pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT w wywiadzie lub u osób jednocześnie przyjmujących leki mogące wydłużać odstęp QT, przed rozpoczęciem stosowania gosereliny lekarz powinien ocenić stosunek korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem możliwości wystąpienia torsades de pointes.^{4 5 6}

Powikłania w miejscu podania

Zgłaszano przypadki odczynów w miejscu podania gosereliny, takie jak ból, krwiak, krwotok oraz uszkodzenie naczynia krwionośnego. Pacjentów, u których wystąpiły takie zdarzenia, należy obserwować pod kątem objawów krwawienia do jamy brzusznej. W bardzo rzadkich przypadkach nieprawidłowe podanie leku prowadziło do uszkodzenia naczyń krwionośnych i wstrząsu krwotocznego, wymagającego przetoczenia krwi oraz interwencji chirurgicznej.^{7 8 9}

Szczególną ostrożność podczas podawania gosereliny należy zachować u pacjentów z niskim wskaźnikiem masy ciała (BMI) i/lub otrzymujących leki przeciwzakrzepowe.^{10 11 12}

Szczególne ostrzeżenia dotyczące stosowania u mężczyzn

Ryzyko niedrożności moczowodów i ucisku na rdzeń kręgowy

U mężczyzn, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia niedrożności moczowodów lub ucisku rdzenia kręgowego, decyzję o zastosowaniu gosereliny należy rozważyć ze szczególną ostrożnością. Podczas pierwszego miesiąca leczenia tacy pacjenci powinni być poddani ścisłej kontroli. Jeśli wystąpi ucisk rdzenia kręgowego lub zaburzenia czynności nerek spowodowane niedrożnością moczowodów, należy zastosować odpowiednie standardowe leczenie tych powikłań.^{13 14 15}

Początkowe zastosowanie antyandrogenu

Należy rozważyć zastosowanie antyandrogenu (np. octanu cyproteronu w dawce 300 mg na dobę) przez trzy dni przed rozpoczęciem i trzy tygodnie po rozpoczęciu leczenia gosereliną. Takie postępowanie zapobiega możliwym skutkom zwiększonego stężenia testosteronu w surowicy, które występuje na początku leczenia analogami LHRH.^{16 17 18}

Zmniejszenie gęstości mineralnej kości u mężczyzn

Stosowanie analogów LHRH może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Z wstępnych danych wynika, że u mężczyzn stosowanie bisfosfonianu podczas leczenia analogiem LHRH może zmniejszać utratę gęstości mineralnej kości. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka osteoporozy, takie jak:^{19 20 21}

• Przewlekłe nadużywanie alkoholu
• Palenie tytoniu
• Długotrwałe stosowanie leków przeciwpadaczkowych lub kortykosteroidów
• Występowanie osteoporozy w rodzinie

^{22 23 24}

Zaburzenia tolerancji glukozy

U mężczyzn przyjmujących analogi LHRH obserwowano zmniejszoną tolerancję glukozy. Może to świadczyć o cukrzycy lub o zmniejszeniu kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą. Dlatego należy rozważyć konieczność kontrolowania stężenia glukozy we krwi u pacjentów leczonych gosereliną.^{25 26 27}

Ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych

W badaniu farmakoepidemiologicznym dotyczącym stosowania agonistów LHRH w leczeniu raka gruczołu krokowego obserwowano zawał mięśnia sercowego i niewydolność serca. Ryzyko tych powikłań jest większe w przypadku jednoczesnego stosowania antyandrogenów.^{28 29}

Szczególne ostrzeżenia dotyczące stosowania u kobiet

Stosowanie w leczeniu raka piersi

Zmniejszenie gęstości mineralnej kości – stosowanie agonistów LHRH może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Po dwóch latach leczenia z powodu wczesnego raka piersi, średnia utrata gęstości mineralnej kości w obrębie szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego wynosiła odpowiednio 6,2% i 11,5%. Obserwacja kontrolna po roku od zakończenia leczenia wykazała, że zmiany te były częściowo odwracalne, a gęstość mineralna kości w obrębie szyjki kości udowej i kręgosłupa lędźwiowego powracała do wartości odpowiednio 3,4% i 6,4% w stosunku do punktu początkowego.^{30 31 32}

Dane dotyczące odwracalności zmian są bardzo ograniczone. Z dostępnych informacji wynika, że u większości kobiet po zakończeniu leczenia następuje wyrównywanie utraty masy kostnej.^{33 34 35}

Z wstępnych danych wynika, że stosowanie gosereliny w połączeniu z tamoksyfenem u pacjentek z rakiem piersi może zmniejszać utratę wysycenia mineralnego kości.^{36 37 38}

Stosowanie w leczeniu łagodnych schorzeń ginekologicznych

Zmniejszenie gęstości mineralnej kości – stosowanie agonistów LHRH może powodować utratę gęstości mineralnej kości średnio o 1% na miesiąc podczas sześciomiesięcznego okresu leczenia. Zmniejszanie gęstości mineralnej kości o każde 10% oznacza około dwu- lub trzykrotne zwiększenie ryzyka złamań.^{39 40 41}

Z aktualnych danych wynika, że u większości kobiet po zakończeniu leczenia następuje wyrównywanie utraty masy kostnej.^{42 43 44}

Stwierdzono, że u pacjentek otrzymujących goserelinę w leczeniu endometriozy, dołączenie hormonalnej terapii zastępczej zmniejsza utratę gęstości mineralnej kości i objawy naczynioruchowe.^{45 46 47}

Szczególne środki ostrożności u pacjentek z czynnikami ryzyka osteoporozy

Brak jest dostępnych danych dotyczących pacjentek z rozpoznaną osteoporozą lub czynnikami ryzyka dla osteoporozy, takimi jak:^{48 49 50}

• Przewlekłe nadużywanie alkoholu
• Palenie tytoniu
• Długotrwałe stosowanie leków zmniejszających gęstość mineralną kości, np. leków przeciwpadaczkowych lub kortykosteroidów
• Występowanie osteoporozy w rodzinie
• Niedożywienie, np. w przebiegu anoreksji

^{51 52 53}

Ponieważ zmniejszenie gęstości mineralnej kości może powodować większe szkody u tych pacjentek, decyzję o leczeniu gosereliną należy rozważyć indywidualnie i rozpocząć tylko wtedy, gdy po bardzo wnikliwej ocenie lekarz uzna, że korzyści wynikające z leczenia przewyższają możliwe zagrożenia. Należy rozważyć zastosowanie dodatkowych metod w celu przeciwdziałania utracie gęstości mineralnej kości.^{54 55 56}

Krwawienie z odstawienia

Na wczesnym etapie leczenia gosereliną u niektórych kobiet występuje krwawienie z pochwy o różnym czasie trwania i nasileniu. Krwawienie z pochwy, jeśli występuje, pojawia się zwykle w pierwszym miesiącu po rozpoczęciu leczenia. Krwawienie to prawdopodobnie jest krwawieniem z odstawienia, wynikającym z niedoboru estrogenu i powinno ustępować samoistnie. Jeśli krwawienie utrzymuje się, należy zbadać jego przyczynę.^{57 58 59}

Ograniczenia stosowania w łagodnych schorzeniach ginekologicznych

Brak jest danych klinicznych dotyczących wyników leczenia łagodnych schorzeń ginekologicznych gosereliną dłużej niż sześć miesięcy.^{60 61 62}

Stosowanie gosereliny może spowodować zwiększenie oporu szyjki macicy, dlatego należy zachować ostrożność podczas rozwierania szyjki macicy.^{63 64 65}

Stosowanie w rozrodzie wspomaganym

Goserelina może być stosowana w rozrodzie wspomaganym tylko pod nadzorem lekarza specjalisty, mającego doświadczenie w tej dziedzinie.^{66 67 68}

Podobnie jak w przypadku innych agonistów LHRH, istnieją doniesienia o występowaniu zespołu nadmiernej stymulacji jajników (OHSS) po zastosowaniu gosereliny w dawce 3,6 mg w połączeniu z gonadotropiną. Przebieg stymulacji należy starannie monitorować w celu rozpoznania ryzyka wystąpienia OHSS. Jeśli istnieje ryzyko wystąpienia OHSS, należy w miarę możliwości wstrzymać podawanie ludzkiej gonadotropiny łożyskowej (hCG).^{69 70 71}

Zaleca się ostrożność w przypadku stosowania gosereliny w rozrodzie wspomaganym u pacjentek z zespołem policystycznych jajników, z uwagi na ryzyko stymulacji większej liczby pęcherzyków jajnikowych.^{72 73 74}

Antykoncepcja podczas leczenia gosereliną

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować niehormonalne metody antykoncepcji podczas leczenia gosereliną oraz aż do czasu powrotu miesiączkowania po zaprzestaniu leczenia gosereliną.^{75 76 77}

Inne ważne ostrzeżenia

Pacjenci z depresją i nadciśnieniem

Należy starannie kontrolować pacjentów z rozpoznaną depresją i pacjentów z nadciśnieniem tętniczym podczas terapii gosereliną.^{78 79 80}

Wyniki testów antydopingowych

Leczenie gosereliną może powodować dodatnie wyniki w testach antydopingowych.^{81 82 83}

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Goserelina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania w tej grupie pacjentów.^{84 85 86}