rak gruczołu krokowego
Rak gruczołu krokowego (rak prostaty) jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u mężczyzn. Rozwija się z komórek nabłonkowych gruczołu krokowego i charakteryzuje się zwykle powolnym wzrostem. W początkowych stadiach choroba może przebiegać bezobjawowo, co podkreśla znaczenie badań przesiewowych.
Czynniki ryzyka rozwoju raka prostaty obejmują wiek (większość przypadków diagnozowana jest u mężczyzn powyżej 65 roku życia), predyspozycje genetyczne, rasę (częstsze występowanie u mężczyzn rasy czarnej) oraz czynniki środowiskowe. Diagnostyka opiera się na badaniu per rectum, oznaczeniu stężenia PSA (swoisty antygen sterczowy) w surowicy oraz biopsji prostaty pod kontrolą ultrasonografii przezodbytniczej.
Współczesne metody leczenia raka gruczołu krokowego obejmują prostatektomię radykalną, radioterapię (zewnętrzną lub brachyterapię), leczenie hormonalne, chemioterapię oraz aktywną obserwację w przypadkach niskiego ryzyka. Wybór metody terapeutycznej zależy od stopnia zaawansowania nowotworu, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz preferencji chorego. Wczesne wykrycie i leczenie znacząco poprawiają rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Leuprostin 5 mg
Octan leuproreliny, będący syntetycznym analogiem LHRH, stosowany w formie implantu 5 mg, działa poprzez ciągłe blokowanie receptorów LHRH w przysadce, co prowadzi do down-regulation i obniżenia stężenia gonadotropin (LH, FSH) oraz androgenów, w tym testosteronu i dihydrotestosteronu (DHT), do poziomu kastracyjnego w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia terapii. Mechanizm ten skutkuje zahamowaniem wzrostu raka gruczołu krokowego, który jest androgenozależny. W początkowej fazie leczenia obserwuje się przejściowy wzrost LH, FSH i testosteronu, co może nasilać objawy choroby, dlatego zaleca się rozważenie jednoczesnego podania antyandrogenów. Terapia octanem leuproreliny może zastąpić kastrację chirurgiczną, a jej skuteczność potwierdzono w badaniach klinicznych, gdzie utrzymanie stężenia testosteronu na poziomie kastracyjnym możliwe jest nawet do 5 lat.
analog hormonu uwalniającego gonadotropinę, antyandrogen, antygen PSA, desensytyzacja receptorów, dihydrotestosteron, docetaksel, działanie przeciwandrogenowe, enzalutamid, gonadotropiny, hormony LH i FSH, inhibitor syntezy androgenów, kastracja chirurgiczna, leczenie skojarzone, leczenie wspomagające, LHRH, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, octan abirateronu, octan leuproreliny, pęcherzyk nasienny, poziom kastracyjny, progresja lokoregionalna, przedni płat przysadki, przerzut odległy, przeżycie wolne od progresji, przeżycie wolne od przerzutów, radioterapia, rak gruczołu krokowego, rak prostaty oporny na kastrację, receptor LHRH, regulacja w dół, skala Gleasona, supresja androgenowa, taksan, testosteron, wznowa biochemiczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin MSN
Stosowanie sylodosyny w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem okulistycznym oraz przerwanie leczenia α1-adrenolitykiem na 1-2 tygodnie przed operacją, choć optymalny czas przerwy nie jest jednoznacznie ustalony. W trakcie leczenia należy monitorować objawy niedociśnienia ortostatycznego, które mogą prowadzić do omdleń, a sylodosyna jest przeciwwskazana u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym. Ponadto, ze względu na farmakokinetykę sylodosyny, nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CLCR <30 ml/min) oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, natomiast u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami nerek i łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami wątroby konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki i monitorowanie.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, działanie ortostatyczne, ejakulacja wsteczna, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptory α1-adrenergiczne, niedociśnienie ortostatyczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, operacja zaćmy, rak gruczołu krokowego, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zespół małej źrenicy, zmniejszona objętość ejakulatu, α1-adrenolityk - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Twinpros
Produkt Twinpros, zawierający 0,5 mg dutasterydu i 0,4 mg tamsulosyny chlorowodorku, wymaga starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii, ze względu na potencjalne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych, w tym niewydolności serca. Badanie REDUCE wykazało wzrost częstości raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości (Gleason 8-10) u pacjentów stosujących dutasteryd (0,9% vs 0,6% placebo), co wymaga regularnego monitorowania pacjentów. Stężenie PSA ulega redukcji o około 50% po 6 miesiącach leczenia, dlatego konieczne jest ustalenie nowej wartości wyjściowej PSA i regularne monitorowanie, z uwzględnieniem wzrostu PSA jako potencjalnego wskaźnika raka prostaty lub nieprzestrzegania terapii. Stosunek wolnego PSA do całkowitego pozostaje niezmieniony, a całkowite PSA wraca do wartości wyjściowych w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.
antagonista receptora α1-adrenergicznego, badanie per rectum, BPH, dutasteryd, IFIS, inhibitor 5-alfa-reduktazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor PDE5, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nowotwór gruczołu sutkowego, rak gruczołu krokowego, skala Gleasona, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, tamsulosyna, usunięcie zaćmy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół małej źrenicy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone Sandoz 250 mg
Octan abirateronu, będący inhibitorem enzymu CYP17, hamuje biosyntezę androgenów poprzez blokadę 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy, co prowadzi do istotnej redukcji stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy poniżej poziomów osiąganych przy standardowej supresji androgenowej (ADT). W terapii raka gruczołu krokowego, szczególnie w postaciach hormonowrażliwych z przerzutami (mHSPC) oraz opornych na kastrację (mCRPC), octan abirateronu stosowany w dawce 1000 mg/dobę w skojarzeniu z prednizonem 5 mg/dobę wykazuje znaczną skuteczność kliniczną. W badaniu 3011 u pacjentów z mHSPC wysokiego ryzyka mediana przeżycia bez progresji radiograficznej (rPFS) wyniosła 33,02 miesiąca w grupie leczonej abirateronem w porównaniu do 14,78 miesiąca w grupie placebo (HR=0,466; p<0,0001), a mediana przeżycia całkowitego (OS) wyniosła odpowiednio 53,3 vs 36,5 miesiąca (HR=0,66; p<0,0001). Wyniki te potwierdzają istotne zmniejszenie ryzyka progresji i zgonu o 54% i 34% odpowiednio.
abirateron, biomarker, chemioterapia cytotoksyczna, enzym CYP17, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego z przerzutami, inhibitor biosyntezy androgenów, mediana przeżycia całkowitego, mineralokortykosteroid, octan abirateronu, oporny na kastrację rak gruczołu krokowego z przerzutami, progresja radiograficzna, prostatyczny antygen swoisty, przerzuty do mózgu, przeżycie bez progresji radiograficznej, przeżycie całkowite, rak gruczołu krokowego, skala BPI-SF, skala Gleasona, stężenie testosteronu, zdarzenie związane z kośćcem - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cabazitaxel MSN 60 mg
Cabazitaxel MSN, dostępny jako koncentrat zawierający 60 mg kabazytakselu w 1,5 ml roztworu (40 mg/ml), jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z zaawansowanym, opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego z przerzutami, u których nastąpiła progresja choroby po wcześniejszym leczeniu schematem zawierającym docetaksel. Lek należy stosować wyłącznie w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem, co poprawia tolerancję terapii i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych. Preparat jest przeznaczony do stosowania w drugiej linii leczenia, po niepowodzeniu taksanów pierwszej generacji, i wymaga potwierdzenia oporności na kastrację (utrzymanie stężenia testosteronu na poziomie kastracyjnym) oraz obecności przerzutów odległych, potwierdzonych badaniami obrazowymi.
badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, chemioterapia, choroba przerzutowa, docetaksel, kabazytaksel, kastracja farmakologiczna, kastracyjny poziom testosteronu, onkologia urologiczna, poziom testosteronu, prednizon, progresja choroby, przerzut odległy, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, roztwór do infuzji, taksan - Leksykon substancji czynnych
Bikalutamid – Przeciwwskazania stosowania
Bikalutamid, niesteroidowy antyandrogen stosowany w terapii raka gruczołu krokowego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (zawartość w preparatach: Bicalutamide Accord 150 mg – 159,84 mg, 50 mg – 56 mg; Bicalutamide Polpharma 50 mg – 60,44 mg; Binabic 150 mg – 188 mg, 50 mg – 62,7 mg). Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet, dzieci i młodzieży ze względu na brak wskazań terapeutycznych i ryzyko poważnych zaburzeń hormonalnych. Ponadto, stosowanie bikalutamidu z terfenadyną, astemizolem lub cyzaprydem jest zabronione z powodu ryzyka zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca, głównie wydłużenia odstępu QT, co wynika z wpływu na kanały potasowe. Należy również zachować ostrożność u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ze względu na możliwość wystąpienia objawów nietolerancji laktozy.
antyandrogen, astemizol, bikalutamid, cytochrom P450, cyzapryd, izoenzym CYP3A4, kanał potasowy, laktoza jednowodna, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość, niedobór laktazy, niesteroidowy antyandrogen, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, nowotwór prostaty, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, receptor androgenowy, terfenadyna, układ sercowo-naczyniowy, wąski indeks terapeutyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie hormonalne, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie rytmu serca, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Unisol
Leczenie skojarzone dutasterydem i tamsulosyną (produkt Unisol) wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka, ze względu na potencjalne zwiększenie działań niepożądanych, w tym niewydolności serca. Badanie REDUCE wykazało wzrost częstości raka gruczołu krokowego o wysokim stopniu złośliwości (Gleason 8-10) u pacjentów stosujących dutasteryd (0,9% vs 0,6% w grupie placebo), choć związek ten nie jest jednoznaczny. Stężenie PSA ulega redukcji o około 50% po 6 miesiącach terapii, co wymaga ustalenia nowych wartości wyjściowych i regularnego monitorowania. Wzrost PSA względem najniższej wartości wymaga dokładnej diagnostyki, mimo że stosunek wolnego do całkowitego PSA pozostaje stabilny i może być używany bez korekty. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie raka prostaty oraz innych schorzeń imitujących BPH, a badania te należy powtarzać w trakcie terapii.
antagonista receptora α1-adrenergicznego, dutasteryd, fosfodiesteraza typu 5, guz o wysokim stopniu złośliwości, inhibitor 5-alfa-reduktazy, ketokonazol, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie objawowe, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, nowotwór gruczołu sutkowego, paroksetyna, rak gruczołu krokowego, skala Gleasona, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, tamsulosyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaćma - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abiraterone Fresenius Kabi
Terapia abirateronem octanem wiąże się z ryzykiem wystąpienia nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii oraz zastoju płynów, co jest efektem zwiększonego stężenia mineralokortykosteroidów wskutek hamowania enzymu CYP17. Wskazane jest jednoczesne stosowanie kortykosteroidów, które poprzez hamowanie wydzielania ACTH mogą ograniczyć te działania niepożądane. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zwłaszcza z niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA lub II-IV w badaniach 3011 i 302), frakcją wyrzutową lewej komory poniżej 50%, niestabilną dławicą piersiową, arytmiami komorowymi oraz niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego. Monitorowanie parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w osoczu oraz objawy zastoinowej niewydolności serca powinno odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii obserwowano wydłużenie odstępu QT, co wymaga regularnej oceny czynności serca i ewentualnej modyfikacji terapii.
abirateron, aminotransferazy, arytmia komorowa, brak laktazy, chemioterapia cytotoksyczna, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, dławica piersiowa, echokardiografia, enzym CYP17, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, gęstość kości, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hormon adrenokortykotropowy, induktor enzymu CYP3A4, migotanie przedsionków, mineralokortykosteroid, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, ostra niewydolność wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, stężenie potasu w osoczu, wirusowe zapalenie wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Menotropina – Przeciwwskazania stosowania
Menotropina (hMG), zawarta w preparacie Menopur, jest stosowana w leczeniu niepłodności, jednak jej zastosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki leku, nowotwory przysadki mózgowej i podwzgórza, a u kobiet także ciążę, laktację, torbiele jajników niezwiązane z PCOS, krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii oraz nowotwory narządów rozrodczych i piersi. U mężczyzn przeciwwskazaniem są nowotwory gruczołu krokowego i jąder. Dodatkowo, u kobiet niezalecane jest stosowanie menotropiny w przypadku pierwotnej niewydolności jajników, anatomicznych wad narządów płciowych uniemożliwiających rozwój ciąży oraz dużych włókniakomięśniaków macicy, które mogą zaburzać implantację lub rozwój ciąży.
badanie ultrasonograficzne, diagnostyka obrazowa, gonadotropina menopauzalna, krwawienie z dróg rodnych, Menopur, menotropina, nadwrażliwość na menotropinę, niepłodność, niewydolność jajników, nowotwór jądra, nowotwór piersi, nowotwór podwzgórza, nowotwór przysadki mózgowej, nowotwór układu rozrodczego, powiększenie jajników, rak gruczołu krokowego, stymulacja owulacji, technika wspomaganego rozrodu, torbiel jajnika, wada rozwojowa narządów płciowych, włókniakomięśniak macicy, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników - Leksykon substancji czynnych
Testosteron – Przeciwwskazania stosowania
Testosteron, stosowany w terapii zastępczej u mężczyzn z niedoborem androgenów, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia. Najważniejszymi są obecność lub podejrzenie nowotworów hormonozależnych, zwłaszcza raka gruczołu krokowego i raka sutka u mężczyzn, gdyż testosteron może stymulować ich progresję. Ponadto przeciwwskazane jest stosowanie preparatów u pacjentów z obecnymi lub przebyłymi nowotworami wątroby ze względu na metabolizm hormonu w tym narządzie. Nadwrażliwość na testosteron, jego estry (np. undecylan, enantan) lub substancje pomocnicze (np. glikol propylenowy, olej arachidowy, żółcień pomarańczowa E110) również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie. Szczególne uwagi wymagają preparaty takie jak Nebido (1000 mg/4 ml), Testosteronum Prolongatum Jelfa (100 mg/ml), Testavan (20 mg/g), Androtop (16,2 mg/g, 50 mg/5 g) oraz Undestor Testocaps (40 mg), które różnią się profilem przeciwwskazań i składem substancji pomocniczych.
androtop, białkomocz, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, glikol propylenowy, hormon steroidowy, Nebido, niedobór androgenów, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, olej arachidowy, rak gruczołu krokowego, rak sutka, roztwór do wstrzykiwań, rozwój płodu, terapia zastępcza, Testavan, testosteron, testosteronu enantan, testosteronu undecylan, Testosteronum Prolongatum, Undestor Testocaps, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepnięcia, żel przezskórny, zespół nerczycowy, żółcień pomarańczowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cardura XL
Cardura XL (doksazosyna) jest alfa-adrenolitykiem stosowanym w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, zwłaszcza na początku terapii. Zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego oraz edukację pacjentów w zakresie unikania sytuacji sprzyjających urazom w przypadku zawrotów głowy lub omdleń. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z ciężkimi schorzeniami kardiologicznymi, takimi jak obrzęk płuc z powodu zwężenia aorty lub zastawki dwudzielnej, niewydolność serca o wysokiej pojemności wyrzutowej, prawokomorową niewydolność serca z zatorowością płucną lub wysiękiem osierdziowym oraz lewokomorową niewydolność serca z niskim ciśnieniem napełniania. Ponadto, ze względu na metabolizm wątrobowy, lek nie jest zalecany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.
ciężka niewydolność wątroby, ciśnienie tętnicze, doksazosyna, inhibitor PDE-5, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lewokomorowa niewydolność serca, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk płuc, omdlenie, prawokomorowa niewydolność serca, priapizm, przedłużona erekcja, rak gruczołu krokowego, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, syldenafil, tadalafil, utrata przytomności, wardenafil, właściwości alfa-adrenolityczne, wysięk osierdziowy, zaburzenia czynności wątroby, zaćma, zator płucny, zawroty głowy, zespół małej źrenicy, zwężenie aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zoxon 2
Doksazosyna, lek alfa-adrenolityczny stosowany m.in. w łagodnym rozroście gruczołu krokowego, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko niedociśnienia ortostatycznego, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, manifestującego się zawrotami głowy, osłabieniem, a nawet omdleniami. Zaleca się regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego oraz edukację pacjentów w zakresie unikania sytuacji zwiększających ryzyko urazów. U pacjentów z ciężkimi chorobami serca (np. obrzęk płuc z powodu zwężenia aorty, niewydolność serca z wysoką pojemnością wyrzutową, prawokomorowa niewydolność serca z zatorowością płucną, lewokomorowa niewydolność z niskim ciśnieniem napełniania) stosowanie doksazosyny wymaga szczególnej ostrożności, gdyż szybkie obniżenie ciśnienia tętniczego może nasilać dolegliwości dławicowe. Metabolizm leku odbywa się w wątrobie, dlatego u pacjentów z niewydolnością wątroby, zwłaszcza ciężką, stosowanie jest przeciwwskazane lub wymaga ostrożności.
alfa-adrenolityk, choroba wieńcowa, doksazosyna, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, łagodny rozrost gruczołu krokowego, laktoza bezwodna, lek alfa-adrenolityczny, lewokomorowa niewydolność serca, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, omdlenie, prawokomorowa niewydolność serca, priapizm, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, wysięk osierdziowy, zaćma, zator płucny, zawroty głowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adalift
Tadalafil, substancja czynna produktu Adalift, wymaga szczegółowej oceny klinicznej przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami erekcji i łagodnym rozrostem gruczołu krokowego. Konieczne jest wykluczenie raka prostaty oraz ocena układu sercowo-naczyniowego, ze względu na ryzyko sercowo-naczyniowe związane z aktywnością seksualną i działaniem rozszerzającym naczynia krwionośne tadalafilu, który może powodować przemijające obniżenie ciśnienia tętniczego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących leki hipotensyjne, zwłaszcza blokery receptorów α1-adrenergicznych (np. doksazosynę), ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego. Tadalafil nie jest zalecany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz w niewydolności wątroby klasy C (Child-Pugh), a także u pacjentów po radykalnej prostatektomii bez oszczędzania nerwów, gdyż skuteczność w tych grupach nie została potwierdzona.
azotan, białaczka, centralna surowicza chorioretinopatia, choroba Peyroniego, ciężka niewydolność wątroby, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciśnienie krwi, doksazosyna, inhibitor PDE5, komorowe zaburzenie rytmu serca, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptor α1-adrenergiczny, nagły zgon sercowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja galaktozy, priapizm, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przemijający napad niedokrwienny, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, silny inhibitor CYP3A4, substancja czynna, szpiczak mnogi, tadalafil, udar, zaburzenie erekcji, zawał mięśnia sercowego, zwłóknienie ciał jamistych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diphereline SR 11,25 mg
Produkt leczniczy Diphereline SR 11,25 mg zawiera 11,25 mg tryptoreliny (tryptoreliny pamoinianu) i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza ze względu na ryzyko obniżenia gęstości mineralnej kości. U pacjentów z czynnikami ryzyka osteoporozy, takimi jak przewlekłe nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu, długotrwała terapia lekami zmniejszającymi gęstość kostną (np. kortykosteroidy, leki przeciwdrgawkowe), dodatni wywiad rodzinny czy niedożywienie, należy monitorować stan kości i rozważyć jednoczesne stosowanie bisfosfonianów. Deprywacja androgenowa, zarówno farmakologiczna, jak i po orchidektomii, zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań. Ponadto, u pacjentów z gruczolakiem gonadotropowym przysadki może dojść do udaru przysadki objawiającego się nagłym bólem głowy, wymiotami, zaburzeniami widzenia i porażeniem mięśni oka. W trakcie terapii tryptoreliną obserwuje się także ryzyko epizodów depresyjnych, w tym ciężkiej depresji, co wymaga ścisłej kontroli i odpowiedniego leczenia psychiatrycznego.
analog GnRH, antygen specyficzny dla prostaty, bisfosfonian, deprywacja androgenu, epizod depresyjny, fosfataza kwaśna, gęstość mineralna kości, gruczolak przysadki, kortykosteroid, lek przeciwdrgawkowy, niedrożność cewki moczowej, nietolerancja glukozy, obustronna orchidektomia, odstęp QT, oś przysadkowo-gonadalna, osteoporoza, rak gruczołu krokowego, stłuszczenie wątroby, testosteron, torsade de pointes, tryptorelina, tryptorelina pamoinian, ucisk rdzenia kręgowego, udar przysadki - Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Przedawkowanie
Abirateron, dostępny jako octan abirateronu w dawkach 250 mg, 500 mg oraz 1000 mg, jest stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego. W przypadku przedawkowania nie istnieje swoiste antidotum, co wymaga natychmiastowego przerwania podawania leku oraz wdrożenia leczenia podtrzymującego. Kluczowe jest monitorowanie czynności serca (w tym EKG pod kątem zaburzeń rytmu i niemiarowości), stężenia elektrolitów ze szczególnym uwzględnieniem hipokaliemii, objawów zastoju płynów oraz funkcji wątroby, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zaburzenia rytmu serca, hipokaliemia nasilająca arytmie, zatrzymanie płynów z obrzękami i przeciążeniem układu krążenia oraz uszkodzenie hepatocytów.
abirateron, antidotum, czynność wątroby, EKG, elektrolity, enzymy wątrobowe, gospodarka elektrolitowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hepatotoksyczność, hipokaliemia, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, octan abirateronu, parametry biochemiczne, parametry życiowe, rak gruczołu krokowego, tabletki powlekane, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, zaburzenia rytmu serca, zastój płynów, zatrzymanie płynów - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zasterid 5 mg
Finasteryd, będący inhibitorem 5-α reduktazy typu II, skutecznie hamuje konwersję testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT), co jest kluczowe w patogenezie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH). W dawce 5 mg wykazuje on znaczną redukcję stężenia DHT w surowicy i tkance stercza, co przekłada się na kliniczne korzyści potwierdzone w badaniach fazy III oraz w wieloośrodkowym badaniu PLESS obejmującym 3040 pacjentów. Finasteryd zmniejsza ryzyko poważnych powikłań BPH, takich jak ostre zatrzymanie moczu i konieczność interwencji chirurgicznej, o 51% w ciągu 4 lat (6,6% vs 13,2% w grupie placebo). Ponadto, terapia powoduje istotną poprawę objawów (redukcja o 3,3 pkt w skali IPSS vs 1,3 pkt placebo, p<0,001) oraz zwiększenie maksymalnego przepływu moczu o 1,9 ml/s (vs 0,2 ml/s placebo) przy średniej wyjściowej około 11 ml/s.
badanie per rectum, biopsja gruczołu krokowego, ciśnienie opróżniania pęcherza, dihydrotestosteron, inhibitor 5-α reduktazy testosteronu, interwencja chirurgiczna, konwersja testosteronu, łagodny rozrost gruczołu krokowego, maksymalny przepływ moczu, objętość gruczołu krokowego, ostre zatrzymanie moczu, parametry uroflowmetryczne, rak gruczołu krokowego, receptor androgenowy, redukcja ryzyka, rezonans magnetyczny, wskaźnik nasilenia objawów - Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Wskazania do stosowania
Abirateron, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 250 mg i 500 mg, jest stosowany w leczeniu raka gruczołu krokowego, zawsze w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem. Wskazania obejmują: nowo rozpoznany hormonowrażliwy rak prostaty wysokiego ryzyka z przerzutami (mHSPC) w połączeniu z terapią supresji androgenowej (ADT), oporny na kastrację rak prostaty z przerzutami (mCRPC) u pacjentów bezobjawowych lub z objawami o niewielkim nasileniu po niepowodzeniu ADT, a także mCRPC u pacjentów z progresją choroby podczas lub po chemioterapii z docetakselem. Wczesne włączenie abirateronu w terapię mHSPC wysokiego ryzyka może znacząco poprawić rokowanie.
charakterystyka produktu leczniczego, docetaksel, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego z przerzutami, prednizon, progresja choroby, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację z przerzutami, rak gruczołu krokowego z przerzutami, substancja czynna, supresja androgenowa, tabletka powlekana, terapia supresji androgenowej - Leksykon substancji czynnych
Bikalutamid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bikalutamid, silny antyandrogen blokujący receptory androgenowe, wykazuje w badaniach przedklinicznych indukcję enzymów o mieszanej funkcji oksydazy, co wpływa na jego profil farmakologiczny i bezpieczeństwa. U zwierząt doświadczalnych obserwowano atrofie kanalików nasiennych jąder, będące spodziewanym efektem działania antyandrogenów. W 6-miesięcznym badaniu na szczurach, przy ekspozycji odpowiadającej dawkom terapeutycznym u ludzi, atrofia jąder ustępowała po 4 miesiącach od zakończenia terapii, natomiast w 12-miesięcznym badaniu na szczurach nie zaobserwowano pełnej regeneracji w ciągu 24 tygodni. U psów, przy ekspozycji 3-7-krotnie wyższej niż u ludzi, atrofia ustępowała po 6 miesiącach od odstawienia leku. Ponadto, u samców szczurów poddanych terapii odpowiadającej dawkom ludzkim, zaobserwowano wydłużenie czasu do skutecznego krycia, które było odwracalne po 7 tygodniach od zaprzestania podawania bikalutamidu.
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołu krokowego z przerzutami – Epidemiologia
Rak gruczołu krokowego jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u mężczyzn w USA, z prognozowanymi 313 780 nowymi przypadkami i 35 770 zgonami w 2025 roku. Wzrost częstości występowania przerzutowego raka prostaty (m.in. o 18% w latach 2008-2016 oraz 72% wzrost roczny przerzutów w latach 2004-2013) jest niepokojącym trendem, szczególnie u mężczyzn w wieku 55-69 lat oraz u nie-latynoskich białych mężczyzn. Wskaźnik przerzutowego raka prostaty wzrósł z 4% w 2003 do 8% w 2017 roku, a częstość występowania u mężczyzn 45-74 lat wzrosła o 41% w latach 2010-2018 (z 12 do 17/100 000). Różnice rasowe są znaczące – wskaźnik zachorowalności u czarnych mężczyzn jest ponad dwukrotnie wyższy (137,1 vs 62,2/100 000). Pięcioletnia przeżywalność względna dla przerzutowego raka prostaty wynosi około 34%, z poprawą z 28,7% (2001-2005) do 32,3% (2011-2016). Wzrost przerzutów zbiegł się ze zmianami w zaleceniach USPSTF dotyczącymi badań przesiewowych PSA, które ograniczyły rutynowe testy, co mogło wpłynąć na późniejsze wykrywanie choroby.
aktywny nadzór, badanie PSA, deficyt naprawy DNA, denosumab, enzalutamid, hormonowrażliwy rak prostaty, immunoterapia, inhibitory szlaku receptora androgenowego, kwas zoledronowy, mutacje germinalne, octan abirateronu, PET PSMA, przerzutowy rak prostaty, przerzuty do kości, przerzuty do węzłów chłonnych, rad-223, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego z przerzutami, rak prostaty niskiego ryzyka, rak prostaty oporny na kastrację, sipuleucel-T, terapia deprywacji androgenowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kamiren
Doksazosyna, zawarta w produkcie Kamiren, jest alfa1-adrenolitykiem stosowanym w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego oraz nadciśnienia tętniczego. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów alfa1, co może prowadzić do niedociśnienia ortostatycznego, szczególnie na początku terapii, manifestującego się zawrotami głowy, osłabieniem, a w rzadkich przypadkach omdleniami. Zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego w początkowej fazie leczenia oraz edukację pacjenta w zakresie unikania sytuacji sprzyjających urazom. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkimi chorobami serca, takimi jak obrzęk płuc związany ze zwężeniem zastawek, niewydolność serca o różnej etiologii oraz choroba wieńcowa, ze względu na ryzyko destabilizacji hemodynamicznej i zaostrzenia objawów. Doksazosyna jest metabolizowana w wątrobie, co wymaga ostrożności i ewentualnej modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności tego narządu, a stosowanie u osób z ciężką niewydolnością wątroby jest przeciwwskazane.
alfa-adrenolityk, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, doksazosyna, inhibitory fosfodiesterazy typu 5, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek przeciwnadciśnieniowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność lewokomorowa, niewydolność prawokomorowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, omdlenie, priapizm, rak gruczołu krokowego, receptory alfa-adrenergiczne, wazodilatacja, wysięk osierdziowy, zaburzenia czynności wątroby, zaćma, zastawka dwudzielna, zator płucny, zespół wiotkiej tęczówki, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie zastawki aorty