Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bikalutamid

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania bikalutamidu

Bikalutamid, substancja czynna zawarta w preparatach takich jak Bicalutamide Accord, Bicalutamide Polpharma i Binabic, został poddany szeregowi badań przedklinicznych w celu określenia jego profilu bezpieczeństwa. Wyniki tych badań dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnych efektów działania substancji przed zastosowaniem jej u ludzi.^{1 2}

Mechanizm działania i efekty farmakologiczne

Badania przedkliniczne wykazały, że bikalutamid działa jako silny antyandrogen, blokujący receptory androgenowe. Dodatkowo substancja wykazuje właściwości induktora enzymów o mieszanej funkcji oksydazy u zwierząt doświadczalnych. Mechanizm ten jest odpowiedzialny za część obserwowanych efektów farmakologicznych oraz potencjalnych działań niepożądanych tej substancji.^{3 4}

Efekty na narządy docelowe

W badaniach na zwierzętach obserwowano szereg zmian w narządach docelowych, które są bezpośrednio związane z mechanizmem działania bikalutamidu. Te zmiany są oczekiwanym efektem działania substancji o właściwościach antyandrogennych.^{5 6}

Zmiany w gruczołach płciowych

Atrofia kanalików nasiennych jąder była jednym z głównych efektów obserwowanych u wszystkich badanych gatunków zwierząt. Jest to spodziewany efekt działania leków z grupy antyandrogenów, wynikający z blokady receptorów androgenowych.⁷

Odwracalność efektów

Badania przedkliniczne wykazały, że atrofia jąder spowodowana stosowaniem bikalutamidu była odwracalna po zaprzestaniu podawania substancji, jednak czas powrotu do stanu wyjściowego był różny w zależności od gatunku i czasu ekspozycji:

• W 6-miesięcznym badaniu na szczurach, gdzie ekspozycja na bikalutamid odpowiadała ekspozycji podczas stosowania leku u ludzi, atrofia jąder ustąpiła po 4 miesiącach od zakończenia podawania substancji.⁸
• W 12-miesięcznym badaniu na szczurach nie zaobserwowano ustąpienia objawów w ciągu 24 tygodni od zakończenia podawania substancji.⁹
• W 12-miesięcznym badaniu na psach, gdzie ekspozycja była 3-7 razy większa niż ekspozycja terapeutyczna u ludzi, atrofia jąder ustąpiła po 6 miesiącach od zakończenia podawania bikalutamidu.¹⁰

Wpływ na płodność

Przeprowadzono również badania oceniające wpływ bikalutamidu na płodność zwierząt. W badaniu na samcach szczurów, w którym ekspozycja na substancję odpowiadała ekspozycji terapeutycznej u ludzi, zaobserwowano wydłużenie czasu do skutecznego krycia bezpośrednio po 11 tygodniach podawania leku. Ten efekt był jednak odwracalny i ustępował po 7 tygodniach od zaprzestania podawania substancji.¹¹

Potencjał onkogenny

U zwierząt laboratoryjnych eksponowanych na bikalutamid obserwowano również indukcję wzrostu guzów. W szczególności odnotowano występowanie guzów tarczycy, co najprawdopodobniej związane jest z indukcją enzymów o mieszanej funkcji oksydazy.^{12 13}

Znaczenie kliniczne badań przedklinicznych

Należy podkreślić, że obserwacje poczynione w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, dotyczące zarówno zmian w narządach docelowych, jak i powstawania guzów, nie mają bezpośredniego przełożenia na stosowanie bikalutamidu u pacjentów leczonych z powodu zaawansowanego raka gruczołu krokowego.^{14 15}

Znaczenie obserwacji dotyczących powstawania guzów tarczycy u zwierząt dla ludzi nie zostało jednoznacznie określone i wymaga dalszych badań.¹⁶