martwica hepatocytów
Martwica hepatocytów to patologiczny proces obumierania komórek wątrobowych (hepatocytów) w wyniku różnych czynników uszkadzających. Proces ten charakteryzuje się zaburzeniem integralności błony komórkowej, degradacją organelli wewnątrzkomórkowych oraz ostatecznie śmiercią komórki z uwolnieniem jej zawartości do przestrzeni zewnątrzkomórkowej.
W zależności od czynnika etiologicznego, martwica hepatocytów może przybierać różne formy morfologiczne: martwicę ogniskową, strefową, mostkującą lub masywną. Najczęstsze przyczyny to: zakażenia wirusowe (wirusowe zapalenie wątroby), toksyny (w tym leki hepatotoksyczne, alkohol), niedokrwienie, autoimmunologiczne zapalenie wątroby oraz zaburzenia metaboliczne.
Diagnostyka martwicy hepatocytów opiera się głównie na oznaczaniu aktywności enzymów wątrobowych w surowicy (ALT, AST), które wydostają się z uszkodzonych komórek do krwiobiegu. W zaawansowanych przypadkach może dochodzić do niewydolności wątroby z towarzyszącą żółtaczką, encefalopatią wątrobową i zaburzeniami krzepnięcia. W badaniu histopatologicznym widoczne są charakterystyczne zmiany obejmujące kwasochłonną cytoplazmę, piknotyczne jądra i infiltrację zapalną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Agrypin 325 mg + 30 mg + 10 mg
Agrypin to preparat zawierający paracetamol (325 mg), pseudoefedrynę chlorowodorek (30 mg) oraz dekstrometorfanu bromowodorek (10 mg), zróżnicowane pod względem farmakokinetyki. Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w surowicy po około 1 godzinie, z okresem półtrwania 1,6-3,8 godziny. Metabolizowany jest głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym u dorosłych i siarkowym u dzieci, z wytworzeniem hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy, który w warunkach prawidłowych jest neutralizowany przez glutation. Przedawkowanie może prowadzić do wyczerpania glutationu i ostrej niewydolności wątroby. Paracetamol wykazuje działanie przeciwbólowe przez 4-6 godzin oraz przeciwgorączkowe przez 6-8 godzin. Pseudoefedryna szybko i całkowicie się wchłania, osiągając maksymalne stężenie po 1,5 godziny, z efektem obkurczającym błonę śluzową nosa pojawiającym się po około 30 minutach i utrzymującym się do 4 godzin. Metabolizowana jest przez monoaminooksydazę, a 70-90% dawki wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej.
biotransformacja, cysteina, dekstrometorfan bromowodorek, demetylacja, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, glukuronian, glutation, kwas glukuronowy, kwas merkapturowy, kwas siarkowy, lek Agrypin, martwica hepatocytów, monoaminooksydaza, N-acetylo-p-benzochinoimina, obkurczanie błony śluzowej nosa, okres półtrwania, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, pseudoefedryna chlorowodorek, stężenie w surowicy, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza - Leksykon chorób i schorzeń
Leptospiroza (choroba weila) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Leptospiroza, wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira, jest najczęstszą na świecie infekcją odzwierzęcą o przebiegu od łagodnej, grypopodobnej gorączki do ciężkiej postaci choroby Weila z niewydolnością wielonarządową. Okres inkubacji wynosi 2-30 dni (średnio 10 dni). Około 90% pacjentów rozwija ostrą, samoograniczającą się postać z gorączką, bólami mięśni (szczególnie łydek i grzbietu), bólami głowy, wymiotami i przekrwieniem spojówek. Pozostałe 10% rozwija ciężką postać z żółtaczką (hiperbilirubinemia do 80 mg/dl), ostrym uszkodzeniem nerek, niewydolnością wątroby, objawami neurologicznymi, krwotokami płucnymi i z przewodu pokarmowego oraz zaburzeniami sercowo-naczyniowymi. Śmiertelność w chorobie Weila sięga do 22% w krajach rozwijających się. Diagnostyka i monitorowanie obejmują ocenę funkcji nerek i wątroby oraz obserwację powikłań, a leczenie antybiotykami (doksycyklina, penicylina G, ceftriakson) powinno być wdrożone w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia objawów.
antybiotyk dożylny, cholestaza, choroba Weila, dializoterapia, immunoglobulina dożylna, krętek Leptospira, krwotok płucny, leczenie przeciwbakteryjne, leptospiroza, martwica hepatocytów, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, okres inkubacji, ostre uszkodzenie nerek, plazmafereza, polineuropatia, powikłanie unieruchomienia, przekrwienie spojówek, zakażenie krzyżowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowych, zapalenie rogówki, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół przewlekłego zmęczenia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eltrombopag Glenmark 25 mg
Przedkliniczne badania eltrombopagu wykazały specyficzne działania toksyczne zależne od dawki i czasu ekspozycji, z uwzględnieniem unikalnej specyfiki receptorów trombopoetyny u zwierząt. Zaćma była obserwowana u myszy i szczurów przy ekspozycjach ≥4-6-krotnych w stosunku do klinicznej dawki 75 mg/dobę stosowanej u pacjentów z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP), co wskazuje na potencjalne ryzyko przy długotrwałym stosowaniu. Toksyczność nerkowa i wątrobowa pojawiała się głównie przy ekspozycjach przekraczających 1,2 raza dawkę kliniczną, jednak nie była potwierdzona w badaniach długoterminowych (28-52 tygodnie). Wpływ na układ krwiotwórczy (zmniejszenie retikulocytów, hiperplazja erytroidalna) oraz zmiany kostne (hiperostoza śródkostna) występowały przy ekspozycjach 6-10-krotnie wyższych niż kliniczne, bez potwierdzenia w badaniach długoterminowych. Badania genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego przy ekspozycjach do 4-krotnych klinicznych dawek.
badanie rakotwórczości, chłoniak myszy, działanie mutagenne, fototoksyczność, hiperostoza śródkostna, martwica hepatocytów, niezaplanowana synteza DNA, parametry hematologiczne, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, poronienie przedimplantacyjne, retikulocyty, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test mikrojądrowy, zachorowalność i śmiertelność, zaćma polekowa, żebra szyjne, zmętnienie gałki ocznej - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre niewydolność wątroby – Patofizjologia i mechanizm
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to stan nagłego, ciężkiego uszkodzenia wątroby u pacjentów bez wcześniejszej choroby wątroby, definiowany przez encefalopatię wątrobową, koagulopatię (INR ≥1,5) oraz żółtaczkę rozwijające się w czasie krótszym niż 26 tygodni. Patofizjologia ALF obejmuje masywną martwicę i apoptozę hepatocytów, nasilony stan zapalny z uwolnieniem cytokin prozapalnych (TNF, IL-6, IL-8) oraz toksyn, co prowadzi do dysfunkcji wielonarządowej i zwiększonej podatności na infekcje. Najczęstszą przyczyną ALF w krajach zachodnich jest toksyczność paracetamolu, gdzie metabolit NAPQI, powstający w wyniku metabolizmu przez cytochrom P450, wyczerpuje zapasy glutationu, prowadząc do uszkodzenia hepatocytów. Obrzęk mózgu i encefalopatia wątrobowa wynikają z akumulacji amoniaku i glutaminy w astrocytach, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego i zaburzenia autoregulacji mózgowej. Wazoplegia i krążenie hiperkinetyczne są konsekwencją aktywacji syntazy tlenku azotu i upośledzonej detoksykacji endotoksyn przez uszkodzoną wątrobę.
anemia aplastyczna, apoptoza hepatocytów, choroba Wilsona, cytochrom P450, czynnik martwicy nowotworów, encefalopatia wątrobowa, interleukina-6, koagulopatia, krążenie hiperkinetyczne, martwica hepatocytów, mezenchymalne komórki macierzyste, N-acetylocysteina, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, NAPQI, niekardiogenny obrzęk płuc, obrzęk astrocytów, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, reakcja Fentona, reaktywne formy tlenu, świeżo mrożone osocze, syntaza tlenku azotu, terapeutyczna wymiana osocza, zatrucie paracetamolem, zespół Budda-Chiariego, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Banavin 15 mg
Wortioksetyna, substancja czynna leku Banavin, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym oceniającym jej bezpieczeństwo. W badaniach toksyczności ogólnej na myszach, szczurach i psach zaobserwowano objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak nadmierne wydzielanie śliny, rozszerzenie źrenic oraz epizody drgawek (u psów). Dawka bezobjawowa dla drgawek u psów miała margines bezpieczeństwa 5 względem maksymalnej zalecanej dawki terapeutycznej 20 mg/dobę. Zmiany narządowe dotyczyły nerek (zapalenie kłębuszków, niedrożność kanalików, obecność kryształków u szczurów) oraz wątroby (przerost i martwica hepatocytów, hiperplazja przewodów żółciowych, obecność kryształków u myszy i szczurów), jednak występowały przy ekspozycji 2-10-krotnie wyższej niż u ludzi. Wortioksetyna nie wykazała działania genotoksycznego ani potencjału rakotwórczego w standardowych testach in vitro i 2-letnich badaniach na myszach i szczurach. Badania reprodukcyjne wykazały brak wpływu na płodność i teratogenności, choć przy ekspozycji przekraczającej 10-krotną dawkę terapeutyczną obserwowano zmniejszenie masy płodu i opóźnione kostnienie, a u królików nawet przy subterapeutycznej ekspozycji. W okresie przed- i pourodzeniowym u szczurów stwierdzono zwiększoną śmiertelność młodych, mniejszy przyrost masy ciała i opóźniony rozwój przy dawkach zbliżonych do terapeutycznych.
badania in vitro, badania in vivo, drgawki, działanie genotoksyczne, hiperplazja przewodów żółciowych, kryształki w kanalikach nerkowych, kryształki w przewodach żółciowych, martwica hepatocytów, masa płodu, narządy rozrodcze, niedrożność kanalików nerkowych, opóźnione kostnienie, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przerost hepatocytów, rozszerzenie źrenic, ruchliwość nasienia, śmiertelność młodych, teratogenność, wortioksetyna, zapalenie kłębuszków nerkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib Fresenius Kabi 100 mg
Profil bezpieczeństwa imatynibu został szczegółowo oceniony w badaniach nieklinicznych na szczurach, psach, małpach i królikach. Zaobserwowano zmiany hematologiczne o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, głównie dotyczące wątroby (zwiększenie aktywności aminotransferaz, martwica komórek wątrobowych u psów) oraz nerek (ogniskowa mineralizacja i zwyrodnienie u małp). Dawkowanie ≥6 mg/kg mc. u szczurów powodowało rozrost nabłonka nerek i pęcherza moczowego. W badaniu 39-tygodniowym na małpach ustalono NOAEL na poziomie 15 mg/kg mc., co odpowiada około 1/3 maksymalnej dawki klinicznej u ludzi (800 mg). Imatynib nie wykazywał działania genotoksycznego in vivo, jednak w badaniach in vitro stwierdzono klastogenność w komórkach ssaków oraz mutagenność dwóch produktów pośrednich. Wpływ na płodność obejmował zmniejszenie masy jąder i ruchliwości plemników u samców szczurów przy dawce 60 mg/kg mc., a u samic zwiększenie poimplantacyjnych strat płodów przy tej samej dawce. Działanie teratogenne obserwowano u szczurów przy dawkach ≥100 mg/kg mc., obejmujące defekty czaszki i przepuklinę mózgową.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza, azot mocznikowy, badanie genotoksyczności, badanie histopatologiczne, badanie niekliniczne, badanie płodności, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, brodawczak, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekotoksyczność, kardiomiopatia, martwica hepatocytów, martwica przewodów żółciowych, mineralizacja ogniskowa, niewydolność serca, NOAEL, organogeneza, potencjał genotoksyczny, przerost mięśnia sercowego, przewlekła choroba nerek, rozrost przewodów żółciowych, rozstrzeń jam serca, rozszerzenie cewek nerkowych, rozwój pourodzeniowy, szpik kostny, test Amesa, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność leku, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata poimplantacyjna, zakażenie oportunistyczne, zmiana hematologiczna, zmiana nienowotworowa, zmiana nowotworowa, zwyrodnienie cewek nerkowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Paracetamol Hasco Forte 240 mg/5 ml
Paracetamol Hasco Forte w dawce 240 mg/5 ml, podawany w formie zawiesiny doustnej, może wywoływać działania niepożądane o częstości rzadkiej (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadkiej (<1/10 000). Do najistotniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak trombocytopenia, leukopenia i agranulocytoza, które zwiększają ryzyko krwawień i zakażeń. W zakresie układu pokarmowego obserwuje się nudności, wymioty i biegunkę, co u dzieci może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Bardzo rzadko występują zaburzenia czynności wątroby, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami wątroby lub stosujących leki hepatotoksyczne. Reakcje immunologiczne obejmują rzadkie pokrzywki, rumień i zapalenie skóry, a także bardzo rzadkie, ciężkie reakcje skórne, takie jak ostra uogólniona osutka krostkowa, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wymagające natychmiastowego odstawienia leku i hospitalizacji.
agranulocytoza, biegunka, leukopenia, martwica hepatocytów, methemoglobinemia, niewydolność wątroby, nudność, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja uczuleniowa skórna, rumień, sinica, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krwi i układu chłonnego, zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie liczby leukocytów, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ursofalk 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) wykazały niski potencjał toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu wysokich dawek. W badaniach przewlekłych na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność manifestującą się zmianami czynnościowymi (w tym enzymów wątrobowych) oraz morfologicznymi, takimi jak proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne i martwica hepatocytów. Mechanizm toksyczności wiąże się z metabolitem UDCA – kwasem litocholowym, który u ludzi jest skutecznie detoksykowany, co eliminuje kliniczne znaczenie tych obserwacji. Badania na gryzoniach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy genotoksyczności in vitro i in vivo dały wyniki negatywne, potwierdzając brak uszkodzeń materiału genetycznego i bezpieczeństwo długoterminowego stosowania UDCA.
badanie in vitro, badanie in vivo, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatocyt, hepatotoksyczność, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, proliferacja przewodów żółciowych, przestrzeń wrotna, przewód żółciowy, test genotoksyczności, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Paracetamol Forte Apteo Med 40 mg/ml
Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie kliniczne, prowadzące do hepatotoksyczności, niewydolności wątroby, a w konsekwencji do ostrej niewydolności nerek i śpiączki wątrobowej. Objawy zatrucia rozwijają się w trzech fazach: I (12-14 h) – niespecyficzne symptomy jak nudności, wymioty, senność; II (24-48 h) – pozorna poprawa z objawami uszkodzenia wątroby (hepatomegalia, wzrost aminotransferaz, bilirubiny, wydłużony czas protrombinowy, skąpomocz); III (>48 h) – żółtaczka, maksymalny wzrost enzymów wątrobowych, zaburzenia krzepnięcia, hipoglikemia, śpiączka wątrobowa i możliwe zaburzenia rytmu serca. Hepatotoksyczność u dorosłych występuje po dawce 10-15 g (150-250 mg/kg mc.), dawki ≥20-25 g są potencjalnie śmiertelne. U dzieci ciężkie zatrucie może pojawić się już po 200 mg/kg mc.
acetylocysteina, aminotransferaza, bilirubina, czas protrombinowy, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, hepatomegalia, hepatotoksyczność, hipoglikemia, martwica hepatocytów, metionina, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, paracetamol, skąpomocz, sonda dwunastnicza, śpiączka wątrobowa, stężenie w osoczu, węgiel aktywny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie rytmu serca, żółtaczka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Proursan 400 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu ursodeoksycholowego (UDCA), substancji czynnej leku Proursan, wykazały brak istotnej toksyczności ostrej przy jednorazowym podaniu nawet dużych dawek. W badaniach toksyczności przewlekłej na małpach zaobserwowano hepatotoksyczność objawiającą się zaburzeniami enzymów wątrobowych oraz zmianami morfologicznymi, takimi jak proliferacja przewodów żółciowych, ogniskowe zapalenie wrotne i martwica hepatocytów. Mechanizm toksyczności wiązał się z kumulacją kwasu litocholowego, metabolitu UDCA, który u małp nie ulega detoksykacji, natomiast u ludzi jest skutecznie unieczynniany, co eliminuje ryzyko hepatotoksyczności w praktyce klinicznej. Badania genotoksyczności i rakotwórczości na myszach i szczurach nie wykazały działania mutagennego ani kancerogennego, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa UDCA.
aplazja, badania in vitro, badania in vivo, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karcynogeneza, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, mutagenność, proliferacja przewodów żółciowych, przestrzeń wrotna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, zapalenie wrotne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eltrombopag Glenmark 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa eltrombopagu wykazały specyficzne działania toksyczne zależne od dawki i czasu ekspozycji, z uwzględnieniem unikalnej farmakologii leku, który nie stymuluje produkcji płytek krwi u zwierząt doświadczalnych. Zaćma była obserwowana u myszy i szczurów przy ekspozycjach ≥4-6-krotnych (dla ITP) oraz ≥2-3-krotnych (dla WZW C) w stosunku do dawek klinicznych (75 mg/dobę dla ITP, 100 mg/dobę dla WZW C), z czasem pojawienia się od 6 do 39 tygodni. Uszkodzenia cewek nerkowych występowały przy ekspozycjach zbliżonych do klinicznych (0,8-1,2x dla ITP, 0,6x dla WZW C), natomiast degeneracja i martwica hepatocytów pojawiały się przy dawkach źle tolerowanych. Wpływ na układ krwiotwórczy (zmniejszenie retikulocytów) obserwowano przy ekspozycjach ≥7-10x (ITP) i ≥4x (WZW C). Hiperostoza śródkostna i działanie letalne na zarodki występowały przy ekspozycjach 6x (ITP) i 3x (WZW C) wyższych niż kliniczne. Nie stwierdzono działania rakotwórczego ani mutagennego eltrombopagu w badaniach in vitro i in vivo, a wpływ na płodność i rozwój embrionalno-płodowy był nieistotny przy dawkach do 20 mg/kg mc. u szczurów i 150 mg/kg mc. u królików, odpowiadających ekspozycjom klinicznym lub niższym.
badanie rakotwórczości, działanie letalne na zarodki, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, funkcja neurobehawioralna, hiperostoza śródkostna, hiperplazja szpiku kostnego, liczba retikulocytów, martwica hepatocytów, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, płodność samic, przenikanie do mleka matki, reakcja fotoalergiczna, synteza DNA, test mikrojądrowy, uszkodzenie cewek nerkowych, zaćma polekowa, zmętnienie gałki ocznej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Proursan 500 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne kwasu ursodeoksycholowego wykazały brak toksyczności ostrej nawet przy jednorazowym podaniu wysokich dawek. Długotrwałe podawanie substancji u małp ujawniło hepatotoksyczność objawiającą się zmianami enzymatycznymi, proliferacją przewodów żółciowych, ogniskowym zapaleniem wrotnym oraz martwicą hepatocytów, co przypisano obecności kwasu litocholowego – metabolitu nieulegającego detoksykacji u małp, w przeciwieństwie do ludzi. Badania na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego ani mutagennego kwasu ursodeoksycholowego, potwierdzając jego bezpieczeństwo genotoksyczne zarówno in vitro, jak i in vivo.
aplazja, badania in vitro, badania in vivo, badania przedkliniczne, działanie hepatotoksyczne, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karcynogeneza, kwas litocholowy, kwas ursodeoksycholowy, martwica hepatocytów, mutagenność, płodność, profil bezpieczeństwa leku, proliferacja przewodów żółciowych, toksyczność płodowa, zapalenie wrotne