Przedawkowanie
Paracetamol HASCO 500 mg

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby w podeszłym wieku, dzieci, pacjenci z chorobami wątroby, przewlekle nadużywający alkoholu oraz niedożywieni. Dawka toksyczna wynosi ≥10 g jednorazowo u dorosłych oraz ≥150 mg/kg masy ciała u dzieci. W ciągu pierwszych 24 godzin pojawiają się objawy wczesne, takie jak nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość i ból brzucha. W okresie 12-48 godzin obserwuje się wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej, podwyższenie bilirubiny oraz obniżenie stężenia protrombiny, co wskazuje na postępujące uszkodzenie wątroby.

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Ryzyko zatrucia jest szczególnie wysokie w określonych grupach pacjentów, do których należą osoby w podeszłym wieku, małe dzieci, pacjenci z chorobami wątroby, osoby przewlekle nadużywające alkoholu oraz cierpiące na przewlekłe niedożywienie. W tych przypadkach przedawkowanie może prowadzić do zgonu. 1

Dynamika objawów przedawkowania

Objawy przedawkowania paracetamolu zazwyczaj manifestują się w ciągu pierwszych 24 godzin od zażycia leku. Początkowe symptomy obejmują nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość oraz ból brzucha. Te wczesne objawy mogą być pierwszym sygnałem ostrzegawczym wskazującym na potencjalnie zagrażające życiu przedawkowanie. 2

Mechanizm uszkodzenia wątroby

Przyjęcie 10 g lub więcej paracetamolu w jednorazowej dawce przez osoby dorosłe lub jednorazowe podanie 150 mg/kg masy ciała u dzieci prowadzi do poważnych konsekwencji hepatotoksycznych. Dochodzi do martwicy hepatocytów z możliwością rozwoju całkowitej i nieodwracalnej martwicy wątroby. Konsekwencją tego procesu jest niewydolność wątroby, kwasica metaboliczna i encefalopatia, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do śpiączki i zgonu. 3

W badaniach laboratoryjnych obserwuje się charakterystyczne zmiany biochemiczne, w tym zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej oraz podwyższenie stężenia bilirubiny. Jednocześnie dochodzi do zmniejszenia stężenia protrombiny. Te nieprawidłowości w parametrach laboratoryjnych pojawiają się zazwyczaj w okresie 12-48 godzin po zażyciu toksycznej dawki leku. 4

Postępowanie doraźne w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania paracetamolu konieczne jest natychmiastowe wdrożenie następującego postępowania doraźnego: 5

  1. Natychmiastowy transport pacjenta do szpitala 6
  2. Pobranie krwi do oznaczenia początkowego stężenia paracetamolu w osoczu 7
  3. Wykonanie płukania żołądka 8
  4. Natychmiastowe podanie antidotum – N-acetylocysteiny drogą dożylną (lub jeśli to możliwe, doustną) przed upływem 10 godzin od przedawkowania 9
  5. Wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego 10

Tabela objawów przedawkowania paracetamolu

Etap zatrucia Objawy Czas wystąpienia Dawka toksyczna Zagrożenia
Wczesna faza Nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość, ból brzucha Pierwsze 24 godziny Dorośli: ≥10 g jednorazowo
Dzieci: ≥150 mg/kg mc. jednorazowo
Początek procesu uszkodzenia wątroby
Faza biochemiczna Wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT)
Wzrost aktywności dehydrogenazy mleczanowej
Podwyższenie stężenia bilirubiny
Obniżenie stężenia protrombiny
12-48 godzin po zażyciu Postępujące uszkodzenie wątroby
Faza powikłań Martwica hepatocytów
Niewydolność wątroby
Kwasica metaboliczna
Encefalopatia
Śpiączka
48-72 godziny po zażyciu Ryzyko zgonu szczególnie wysokie u:
– osób w podeszłym wieku
– małych dzieci
– pacjentów z chorobami wątroby
– osób przewlekle nadużywających alkoholu
– pacjentów z przewlekłym niedożywieniem

Znaczenie wczesnej interwencji

Kluczowym czynnikiem determinującym skuteczność leczenia przedawkowania paracetamolu jest czas. Podanie N-acetylocysteiny jako specyficznej odtrutki przed upływem 10 godzin od momentu przedawkowania znacząco zwiększa szanse na uniknięcie nieodwracalnych uszkodzeń wątroby. Należy pamiętać, że wczesne objawy przedawkowania mogą być niespecyficzne i przypominać dolegliwości żołądkowo-jelitowe innego pochodzenia, co może opóźnić postawienie właściwej diagnozy. 11

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl