aminotransferazy wątrobowe
Aminotransferazy wątrobowe to enzymy biorące udział w metabolizmie aminokwasów, których stężenie we krwi wzrasta przy uszkodzeniu komórek wątrobowych. Do najważniejszych należą aminotransferaza alaninowa (ALT) oraz aminotransferaza asparaginianowa (AST), które stanowią istotne markery diagnostyczne w ocenie funkcji wątroby.
ALT występuje głównie w hepatocytach, co czyni ten enzym bardzo swoistym dla uszkodzenia wątroby. Z kolei AST, oprócz wątroby, występuje również w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach i mózgu, przez co jej podwyższone wartości mogą wskazywać również na uszkodzenie innych tkanek.
Podwyższone wartości aminotransferaz (powyżej normy laboratoryjnej) mogą świadczyć o uszkodzeniu wątroby w przebiegu wirusowego zapalenia wątroby, toksycznego uszkodzenia (leki, alkohol), chorób autoimmunologicznych, niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, a także w chorobach dróg żółciowych czy nowotworach wątroby.
Stosunek AST/ALT (współczynnik de Ritisa) może być pomocny w diagnostyce różnicowej chorób wątroby – wartości >2 sugerują alkoholowe uszkodzenie wątroby, podczas gdy niższe wartości są bardziej charakterystyczne dla wirusowego zapalenia wątroby czy NAFLD.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Suvezen Neo 40 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Suvezen Neo, zawierający rozuwastatynę (w postaci soli wapniowej) oraz ezetymib, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla obu substancji czynnych, z większością działań niepożądanych o charakterze łagodnym i przemijającym. W badaniach klinicznych ezetymib stosowano w dawce 10 mg/dobę do 112 tygodni u ponad 13 000 pacjentów, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami lub fenofibratem, bez istotnego wzrostu częstości działań niepożądanych w porównaniu z placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (mialgia, bóle stawów), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, ból brzucha), a także podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) i aminotransferaz wątrobowych (ALT, AST). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z MedDRA, z rzadkimi przypadkami poważnych reakcji, takich jak rabdomioliza, zapalenie wątroby czy zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferazy wątrobowe, artralgia, cukrzyca typu 2, ezetymib, ginekomastia, hemoglobina glikowana, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, krwiomocz, MedDRA, mialgia, miopatia, miotoksyczność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, Suvezen Neo, trombocytopenia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 15 mg
Olanzapina w dawkach 15 mg i 20 mg, stosowana w formie tabletek powlekanych Zolafren, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z częstością występowania ≥1% u pacjentów dorosłych. Najczęściej obserwowane są zaburzenia metaboliczne, takie jak zwiększenie masy ciała oraz podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów. Występują także działania niepożądane ze strony układu nerwowego (senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskineza), hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, neutropenia), a także objawy przeciwcholinergiczne (suchość w ustach, zaburzenia oddawania moczu, zaburzenia widzenia). Przedawkowanie olanzapiny może prowadzić do poważnych objawów, takich jak częstoskurcz, obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki), delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa oraz zaburzenia rytmu serca, a dawki rzędu 450 mg mogą być śmiertelne. W przypadku przedawkowania nie istnieje swoista odtrutka, a leczenie opiera się na płukaniu żołądka, podaniu węgla aktywowanego (redukcja biodostępności o 50-60%) oraz intensywnym monitorowaniu funkcji życiowych, z wykluczeniem stosowania sympatykomimetyków beta-agonistycznych.
agranulocytoza, aminotransferazy wątrobowe, arytmia serca, biodostępność olanzapiny, ciężka reakcja skórna, cukromocz, cukrzyca polekowa, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dyzartria, działanie hiperglikemizujące, działanie przeciwcholinergiczne, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomiczna, objawy pozapiramidowe, olanzapina, przedawkowanie olanzapiny, przyrost masy ciała, śpiączka, sztywność mięśniowa, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia poznawcze, zachłyśnięcie, zapalenie wątroby, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapin Krka 10 mg
Olanzapin Krka, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane u dorosłych to senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów w krótkotrwałym leczeniu i 64,4% w długotrwałym), eozynofilia, podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/l), glukozy (≥7 mmol/l) i trójglicerydów (≥2,26 mmol/l), a także objawy pozapiramidowe takie jak akatyzja i parkinsonizm. Istotne są również zmiany metaboliczne, w tym ryzyko rozwoju cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką. Wydłużenie odstępu QTc występuje często, a rzadko mogą pojawić się groźne arytmie, w tym częstoskurcz komorowy i nagła śmierć sercowa. U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem zwiększa się ryzyko zgonów i zdarzeń naczyniowo-mózgowych, a u chorych z chorobą Parkinsona obserwuje się nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, astenia, bradykardia, cholestaza wątrobowa, cholesterol całkowity, choroba Parkinsona, cukromocz, drgawki, dysfagia, dyskineza, dyskineza późna, efekt antycholinergiczny, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, fotowrażliwość, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipotensja ortostatyczna, kwas moczowy, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, neutropenia, obrzęk, olanzapina, parkinsonizm, priapizm, profil lipidowy, przyrost masy ciała, rabdomioliza, senność, śpiączka cukrzycowa, tachykardia komorowa, trombocytopenia, wydłużenie QTc, wysypka, zaburzenia erekcji, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolafren
Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga wczesnego i dokładnego monitorowania pacjenta. Nie jest zalecana u osób z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotny wzrost ryzyka zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, sedację, niedożywienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazała skuteczności i nasilała objawy parkinsonizmu oraz omamy. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aktywność przeciwcholinergiczna, aminotransferazy wątrobowe, brak laktazy, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kontrola glikemii, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, profil lipidowy, przerost mięśnia sercowego, psychoza związana z otępieniem, rabdomioliza, stężenie glukozy we krwi, stężenie prolaktyny, uszkodzenie wątroby, zakrzep z zatorami, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vildagliptin + Metformin hydrochloride +pharma 50 mg + 1000 mg
Lek Vildagliptin + Metformin hydrochloride +pharma (50 mg wildagliptyny + 1000 mg metforminy chlorowodorku) wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 6197 pacjentów, z czego 3698 otrzymywało kombinację wildagliptyny i metforminy. Działania niepożądane są przeważnie łagodne i przemijające, bez konieczności przerwania terapii, a ich występowanie nie koreluje z wiekiem, etnicznością, czasem leczenia czy dawką. Kluczowe zagrożenia obejmują ryzyko zapalenia trzustki (niewielka częstość) związane z wildagliptyną oraz kwasicy mleczanowej (bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu) powiązanej z metforminą, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Częstość hipoglikemii w monoterapii wildagliptyną wynosi 0,4%, natomiast w terapii skojarzonej z sulfonylomocznikiem i metforminą wzrasta do 5,1%, a z insuliną do 14%. Ponadto, obserwowano rzadkie przypadki zaburzeń czynności wątroby, w tym zapalenia wątroby, które zwykle ustępują po odstawieniu leku, oraz zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 przy długotrwałym stosowaniu metforminy.
aminotransferazy wątrobowe, cholestaza, choroba refluksowa przełyku, hipoglikemia, inhibitor ACE, kwasica mleczanowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, pemfigoid pęcherzowy, pioglitazon, pokrzywka, rumień, sulfonylomocznik, terapia skojarzona, wildagliptyna z metforminą, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nosogardzieli, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 5 mg
Lek Zolafren, zawierający olanzapinę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia (wzrost cholesterolu całkowitego, LDL i triglicerydów), hiperglikemia oraz zaburzenia neurologiczne takie jak akatyzja, parkinsonizm i dyskineza. Zwiększenie masy ciała jest szczególnie istotne klinicznie, występując bardzo często (22,2%) po krótkotrwałym leczeniu (mediana 47 dni) i jeszcze częściej (64,4%) po długotrwałym stosowaniu (≥48 tygodni), z odsetkiem pacjentów doświadczających wzrostu masy ciała ≥7%. W trakcie terapii obserwuje się także istotne zmiany metaboliczne, w tym wzrost stężenia glukozy na czczo, co może predysponować do rozwoju lub zaostrzenia cukrzycy, a także zmiany lipidogramu, szczególnie u pacjentów z prawidłowymi wartościami wyjściowymi. Wśród działań niepożądanych neurologicznych należy zwrócić uwagę na rzadkie, ale poważne ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) oraz objawy odstawienne po nagłym przerwaniu terapii, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, BMI, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca, drgawki, dyskineza późna, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, enzymy wątrobowe, eozynofilia, ginekomastia, glikozuria, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipotensja ortostatyczna, inkontynencja moczu, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, nadmierna potliwość, neutropenia, olanzapina, parkinsonizm, poziom glukozy, priapizm, profil lipidowy, przyrost masy ciała, rabdomioliza, retencja moczu, sedacja polekowa, tachykardia komorowa, wydłużenie QT, zaburzenia psychiczne, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Efferalgan Codeine 500 mg + 30 mg
Efferalgan Codeine, zawierający 500 mg paracetamolu i 30 mg kodeiny fosforanu półwodnego, może wywoływać liczne działania niepożądane wynikające zarówno z działania poszczególnych składników, jak i ich kombinacji. Paracetamol może powodować trombocytopenię, leukopenię, neutropenię, reakcje anafilaktyczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty), a także poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona. Rzadko obserwuje się kolkę nerkową, martwicę brodawek nerkowych, ostrą niewydolność nerek oraz częstoskurcz. Kodeina natomiast może wywoływać sedację, euforię, zaparcia, zwężenie źrenic, zatrzymanie moczu, skurcz oskrzeli oraz zahamowanie ośrodka oddechowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko skurczu zwieracza Oddiego, zwłaszcza u pacjentów po cholecystektomii, oraz na możliwość uzależnienia i zespołu odstawienia, które mogą dotyczyć także noworodków matek stosujących kodeinę w ciąży.
aminotransferazy wątrobowe, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, INR, kolka nerkowa, kolka żółciowa, lekozależność, martwica brodawek nerkowych, niedociśnienie, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol z kodeiną, parestezja, pokrzywka, produkt złożony, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień, skurcz oskrzeli, skurcz zwieracza Oddiego, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapine APC
Olanzapina, stosowana w produkcie Olanzapine APC, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, pojawiającą się po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów pod kątem działań niepożądanych. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie zwiększone ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższe ryzyko incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), szczególnie u osób powyżej 65-75 lat z otępieniem naczyniowym lub mieszanym. Olanzapina nie jest wskazana w psychozie indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, benzodiazepiny, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dyskinezy, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, granulocyty obojętnochłonne, hipereozynofilia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukocyty, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, odstęp QTc, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, profil lipidowy, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, schizofrenia, szpik kostny, udar niedokrwienny, zakrzep z zatorami, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Dawkowanie i sposób podawania
Abirateron jest stosowany w terapii przerzutowego, hormonowrażliwego raka gruczołu krokowego (mHSPC) oraz opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg raz na dobę, podawana doustnie na czczo (co najmniej 2 godziny po posiłku i 1 godzinę przed kolejnym). W terapii mHSPC stosuje się jednocześnie 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę, natomiast w mCRPC 10 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie pacjentów obejmuje regularne badania aktywności aminotransferaz (co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienia tętniczego, stężenia potasu (utrzymywanego na poziomie ≥ 4,0 mM u pacjentów z hipokaliemią) oraz oceny zastojów płynów, szczególnie u osób z ryzykiem niewydolności serca.
abirateron, aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, analog LHRH, ciśnienie tętnicze, hepatotoksyczność, hipokaliemia, kastracja farmakologiczna, klasyfikacja Child-Pugh, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca zastoinowa, obrzęk, prednizon, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego, stężenie potasu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Grofibrat M
Fenofibrat mikronizowany (Grofibrat M, 267 mg) wymaga szczególnej ostrożności w terapii dyslipidemii, zwłaszcza u pacjentów z wtórnymi przyczynami zaburzeń lipidowych, takimi jak niekontrolowana cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, dysproteinemia, choroby wątroby z zastojem żółci, czy alkoholizm. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszym roku leczenia, z kontrolą aminotransferaz co 3 miesiące; przerwanie terapii jest wskazane przy wzroście AspAT i AlAT powyżej 3-krotności normy lub objawach zapalenia wątroby. Fenofibrat może indukować zapalenie trzustki, szczególnie w kontekście ciężkiej hipertrójglicerydemii lub mechanizmów pośrednich, takich jak kamica żółciowa. Ryzyko miopatii i rabdomiolizy jest zwiększone u pacjentów powyżej 70. roku życia, z zaburzeniami nerek, niedoczynnością tarczycy, hipoalbuminemią lub przy spożyciu alkoholu; objawy toksyczności mięśniowej i wzrost kinazy kreatynowej powyżej 5-krotności normy wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
aminotransferazy wątrobowe, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, dysproteinemia, fenofibrat mikronizowany, hiperlipidemia, hipertrójglicerydemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kamica dróg żółciowych, kinaza kreatynowa, mieszana dyslipidemia, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, rabdomioliza, statyna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zespół nerczycowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Doxycyclinum Polfarmex 100 mg
Doxycyclinum Polfarmex, zawierający 100 mg doksycykliny w formie hyklanu, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Do często obserwowanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak brak łaknienia, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie języka oraz zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Niezbyt często występuje rzekomobłoniaste zapalenie jelita z nadmiernym wzrostem Clostridium difficile. Rzadko obserwuje się poważne reakcje hematologiczne (niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość, neutropenia, eozynofilia) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy, zapalenie osierdzia i zespół DRESS. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uszkodzenia wątroby, czasem z zapaleniem trzustki, a także do łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego manifestującego się u niemowląt wypukłym ciemiączkiem oraz u starszych pacjentów zaburzeniami widzenia i bólami głowy.
aminotransferazy wątrobowe, antybiotykoterapia, Clostridium difficile, doksycyklina, doksycyklina hyklan, dysfagia, eozynofilia, fotodermatoza, fotoonycholiza, hepatotoksyczność, małopłytkowość, nadciśnienie śródczaszkowe, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, porfiria, reakcja anafilaktyczna, reakcja Jarischa-Herxheimera, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, szumy uszne, zakażenie oportunistyczne, zapalenie osierdzia, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Przeciwwskazania stosowania
Bozentan, stosowany w dawce 125 mg w leczeniu nadciśnienia płucnego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, umiarkowanym do ciężkiego zaburzeniem czynności wątroby (klasa B lub C wg Childa-Pugha) oraz u osób z aminotransferazami AspAT i/lub AlAT przekraczającymi trzykrotnie górną granicę normy przed rozpoczęciem terapii. Ponadto, jednoczesne stosowanie cyklosporyny A jest zabronione ze względu na ryzyko znacznego wzrostu stężenia bozentanu w osoczu i potencjalnych działań niepożądanych. Przed wdrożeniem leczenia konieczna jest szczegółowa ocena funkcji wątroby oraz dokładny wywiad alergiczny.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, bozentan, cyklosporyna A, działanie niepożądane, działanie teratogenne, górna granica normy, hepatotoksyczność, hormonalny środek antykoncepcyjny, klasyfikacja Childa-Pugha, nadciśnienie płucne, nadwrażliwość, przeciwwskazanie w ciąży, stężenie w osoczu, toksyczność reprodukcyjna, wydolność wątroby, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zahron 40 mg
Rozuwastatyna charakteryzuje się profilem działań niepożądanych o najczęściej łagodnym i przemijającym przebiegu, z koniecznością przerwania terapii u mniej niż 4% pacjentów. Częstość występowania działań niepożądanych jest zależna od dawki, przy czym wyższe dawki (40 mg) wiążą się z większym ryzykiem, zwłaszcza rabdomiolizy, ciężkich uszkodzeń nerek i wątroby. Najczęstsze działania obejmują bóle głowy, zawroty głowy, bóle mięśni, zaparcia, nudności oraz osłabienie (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się polineuropatię, zapalenie trzustki, miopatię, zapalenie mięśni, rabdomiolizę, zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych oraz proteinurię, która występuje u mniej niż 1% pacjentów przy dawkach 10-20 mg i około 3% przy dawce 40 mg. Proteinuria ma najczęściej charakter przemijający i nie poprzedza ostrej choroby nerek.
aminotransferazy wątrobowe, artralgia, bezsenność, białko w moczu, ból mięśni, choroba ścięgna, ginekomastia, hematuria, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, ostra choroba nerek, polineuropatia, proteinuria, rabdomioliza, reakcja polekowa z eozynofilią, rozuwastatyna, śródmiąższowa choroba płuc, zaburzenia pamięci, zaburzenia snu, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie mięśnia, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Crosuvo Plus 20 mg + 10 mg
Lek Crosuvo Plus, będący kombinacją rozuwastatyny i ezetymibu, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących zarówno monoterapię, jak i terapię skojarzoną. Działania niepożądane najczęściej obserwowane u pacjentów z hipercholesterolemią to zwiększona aktywność aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, nudności, biegunka) oraz ból mięśni (mialgia). Częstość występowania tych działań mieści się w zakresie od 1/100 do 1/10 przypadków. Rzadziej obserwuje się miopatię, rabdomiolizę (ze wzrostem kinazy kreatynowej >10×GGN), żółtaczkę, reakcje nadwrażliwości, białkomocz czy krwiomocz. Profil bezpieczeństwa uwzględnia także potencjalne ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 oraz zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne, takie jak ból głowy, zawroty głowy, depresja i bezsenność.
aminotransferazy wątrobowe, białkomocz, cukrzyca typu 2, dysfagia, ezetymib, fenofibrat, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kinaza kreatynowa, krwiomocz, mialgia, miopatia, miotoksyczność, obrzęk angioneurotyczny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, terapia skojarzona, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapina Viatris 15 mg
Olanzapina Viatris, dostępna w formie tabletek ulegających rozpadowi o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane efekty to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy (hiperglikemia) i triglicerydów, a także glukozuria i zwiększony apetyt. Neurologicznie mogą wystąpić zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskinezy oraz rzadziej drgawki i dystonia. Z klinicznego punktu widzenia istotne są poważne, choć rzadkie, działania niepożądane, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, powikłania cukrzycowe (w tym kwasica ketonowa i śpiączka), zaburzenia rytmu serca (wydłużenie QTc, częstoskurcz komorowy, migotanie komór), powikłania zakrzepowo-zatorowe, zapalenie wątroby oraz ciężkie reakcje skórne (DRESS) i rabdomioliza. U noworodków matek stosujących olanzapinę w III trymestrze mogą pojawić się objawy odstawienia.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, brak miesiączki, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, częstoskurcz komorowy, DRESS, drgawki, dyskinezy, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, GGTP, ginekomastia, glukoza, glukozuria, hipotermia, jąkanie, kinaza kreatyninowa, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, małopłytkowość, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, parkinsonizm, powikłanie cukrzycowe, późne dyskinezy, priapizm, prolaktyna, rabdomioliza, reakcja fotouczuleniowa, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowokomórkowe, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienny, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie libido, zwiększenie masy ciała, zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej, zwiększony apetyt - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ezehron 10 mg
Ezetymib (Ezehron 10 mg) wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych trwających do 112 tygodni, obejmujących 2396 pacjentów w monoterapii oraz 11 308 w terapii skojarzonej ze statyną, a także 185 pacjentów leczonych ezetymibem z fenofibratem. Działania niepożądane są zazwyczaj łagodne i przemijające, a ich częstość jest porównywalna z placebo. W badaniach IMPROVE-IT (18 144 pacjentów, mediana obserwacji 6 lat) oraz SHARP (ponad 9000 pacjentów, średni czas obserwacji 4,9 roku) profil bezpieczeństwa pozostawał stabilny, również w grupach wysokiego ryzyka, takich jak pacjenci z chorobą wieńcową czy przewlekłą chorobą nerek. W populacji pediatrycznej (6-17 lat) z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną lub nierodzinną nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości działań niepożądanych w porównaniu z grupą kontrolną.
aminotransferazy wątrobowe, ból brzucha, cholecystektomia, enzymy wątrobowe, ezetymib, fenofibrat, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, hipercholesterolemia nierodzinna, hipercholesterolemia rodzinna, hiperlipidemia mieszana, kinaza kreatynowa, lek hipolipemizujący, małopłytkowość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, parestezje, próby wątrobowe, przewlekła choroba nerek, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, statyna, symwastatyna, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zylena 20 mg
Olanzapina, dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (produkt leczniczy Zylena), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥1% pacjentów) to senność, przyrost masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia (wzrost cholesterolu, triglicerydów), hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Przyrost masy ciała jest szczególnie istotny klinicznie: po 47 dniach terapii 22,2% pacjentów doświadczyło wzrostu masy ciała o ≥7%, a po 48 tygodniach odsetek ten wzrósł do 64,4%. Długotrwałe stosowanie wiąże się także z istotnym pogorszeniem profilu metabolicznego, w tym wzrostem stężenia glukozy na czczo do ≥7 mmol/L oraz lipidów, co wymaga monitorowania parametrów metabolicznych podczas terapii.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, indeks masy ciała, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil lipidowy, prolaktyna, psychoza polekowa, rabdomioliza, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fervex ból i gorączka 500 mg
Paracetamol w postaci tabletek musujących Efferalgan 500 mg charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Działania te klasyfikowane są jako rzadkie (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadkie (< 1/10 000) oraz o nieznanej częstości. Do najpoważniejszych należą reakcje anafilaktyczne, wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa. Inne działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia, neutropenia), podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, kolkę nerkową, martwicę brodawek nerkowych oraz objawy dyspeptyczne (biegunka, nudności, wymioty). Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia.
aminotransferazy wątrobowe, astma, biegunka, ból brzucha, choroba obturacyjna dróg oddechowych, częstoskurcz, duszność, hepatotoksyczność, kolka nerkowa, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, nadmierne pocenie się, neutropenia, nudności i wymioty, objawy uboczne, obniżenie ciśnienia krwi, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, tabletki musujące, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaczerwienienie skóry, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przedawkowanie – Suvezen Neo 40 mg + 10 mg
Przedawkowanie leku Suvezen Neo, zawierającego rozuwastatynę (10 mg, 20 mg lub 40 mg) oraz ezetymib (10 mg), wymaga wdrożenia leczenia objawowego i podtrzymującego, dostosowanego do stanu klinicznego pacjenta. Dane wskazują na stosunkowo dobrą tolerancję ezetymibu nawet przy dawkach do 50 mg/dobę u zdrowych ochotników oraz 40 mg/dobę u pacjentów z hipercholesterolemią pierwotną, bez poważnych działań niepożądanych. W przypadku rozuwastatyny konieczne jest szczególne monitorowanie funkcji wątroby (aminotransferazy ALT, AST) oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK) ze względu na ryzyko miopatii, rabdomiolizy i uszkodzenia mięśni. Hemodializa nie jest skuteczna w eliminacji rozuwastatyny.
aktywność kinazy kreatynowej, aminotransferazy wątrobowe, enzymy wątrobowe, funkcja nerek, funkcja wątroby, hemodializa, hipercholesterolemia pierwotna, kinaza kreatynowa, leczenie objawowe, mięśnie prążkowane, parestezja, proteinuria, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, Suvezen Neo, uszkodzenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atorvastatin Medical Valley 10 mg
Atorvastatin Medical Valley, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg oraz 80 mg, zawiera atorwastatynę w postaci trójwodnej soli wapniowej i jest stosowany w terapii hipercholesterolemii. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (od 48,23 mg do 385,8 mg laktozy jednowodnej w zależności od dawki), czynną chorobę wątroby, niewyjaśnione trwale podwyższone aminotransferazy (>3x ULN), ciążę, karmienie piersią oraz kobiety w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań czynności wątroby i ich regularne monitorowanie, a w przypadku objawów uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka, nudności) należy przerwać leczenie i przeprowadzić diagnostykę hepatologiczną.
alkoholowe zapalenie wątroby, aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, atorwastatyna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, czynna choroba wątroby, dyslipidemia, glekaprewir z pibrentaswirem, hipercholesterolemia, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor proteazy HIV, kinaza kreatynowa, laktoza jednowodna, lek hipolipemizujący, nadwrażliwość na atorwastatynę, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, uszkodzenie hepatocytów, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, WZW typu C, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pirfenidon Medical Valley
Produkt leczniczy Pirfenidon Medical Valley wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby ze względu na częste zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) u leczonych pacjentów. Zaleca się badania wyjściowe przed terapią, następnie comiesięczne przez pierwsze 6 miesięcy oraz co 3 miesiące w dalszym okresie leczenia. W przypadku wzrostu aminotransferaz >3 do <5 × GGN bez hiperbilirubinemii należy wykluczyć inne przyczyny, rozważyć odstawienie hepatotoksycznych leków oraz ewentualnie zmniejszyć dawkę lub przerwać terapię czasowo. Wzrost >3 do <5 × GGN z hiperbilirubinemią lub ≥5 × GGN wymaga trwałego przerwania leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby klasy A i B (Child-Pugh), gdzie ekspozycja na lek jest zwiększona o 60%, a stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami jest przeciwwskazane.
AlAT, aminotransferaza, aminotransferazy wątrobowe, AspAT, bilirubina, ciężkie uszkodzenie wątroby, hiperbilirubinemia, hiponatremia, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Childa-Pugha, nadwrażliwość na światło, obrzęk naczynioruchowy, pirfenidon, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, stężenie sodu w surowicy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Ambrisentan – Właściwości farmakokinetyczne
Ambrisentan, stosowany w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cₘₐₓ) około 1,5 godziny niezależnie od przyjmowania pokarmu. Stan stacjonarny osiągany jest po około 4 dniach. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (98,8%, głównie albuminami 96,5%) i wykazuje ograniczoną dystrybucję do erytrocytów (wskaźnik krew:osocze 0,57 u mężczyzn i 0,61 u kobiet). Metabolizm ambrisentanu odbywa się głównie przez glukuronidację (UGT1A9S, UGT2B7S, UGT1A3S) oraz utlenianie (CYP3A4, CYP3A5, CYP2C19), z powstaniem metabolitów o niskiej aktywności farmakologicznej. Okres półtrwania wynosi 13,6-16,5 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Wydalanie odbywa się głównie z żółcią, a około 22% dawki jest wydalane z moczem, z czego 3,3% w postaci niezmienionej.
4-hydroksymetyloambrisentan, albuminy, aminotransferazy wątrobowe, białka osocza, cyklosporyna A, cytochrom CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, digoksyna, etynyloestradiol, glikoproteina p, glukuronid ambrisentanu, glukuronidacja, hepatocyty, inhibitory PDE-5, izoenzymy UGT, ketokonazol, klirens kreatyniny, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, N-desmetylosildenafil, noretyndron, pole pod krzywą stężenia, ryfampicyna, sildenafil, tadalafil, tętnicze nadciśnienie płucne, wskaźnik INR, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Exbol 37,5 mg + 325 mg
Lek Exbol, zawierający tramadol chlorowodorek (37,5 mg) oraz paracetamol (325 mg), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to nudności, zawroty głowy i senność, występujące u ponad 10% pacjentów. Zaburzenia psychiczne, takie jak splątanie, zmiany nastroju (lęk, nerwowość, euforia) oraz zaburzenia snu, pojawiają się często, natomiast depresja, omamy i uzależnienie od leku występują rzadziej. Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy obejmuje również ból głowy, drżenie, mimowolne skurcze mięśni, parestezje, a w rzadkich przypadkach ataksję i drgawki. Istotne jest monitorowanie ryzyka zespołu serotoninowego, który może mieć charakter zagrażający życiu. Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak nadciśnienie tętnicze, kołatanie serca i tachykardia, występują niezbyt często, a objawy gastryczne, w tym nudności (bardzo często), wymioty, zaparcia i bóle brzucha, są powszechne. Ponadto, podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych wymaga monitorowania funkcji wątroby podczas terapii.
agranulocytoza, albuminuria, aminotransferazy wątrobowe, ataksja, bradykardia, czas protrombinowy, depresja oddechowa, hiperkineza, hipertermia, hipoglikemia, hipoprotrombiemia, krwawienie z przewodu pokarmowego, lęk paniczny, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk naczynioruchowy, paracetamol, parestezje, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, senność, skurcz oskrzeli, skurcze mięśni mimowolne, smoliste stolce, szumy uszne, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, tramadol, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Anzorin
Olanzapina (Anzorin) wykazuje stopniową skuteczność terapeutyczną, obserwowaną od kilku dni do kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia, co wymaga ścisłego monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z psychozą i zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, ze względu na dwukrotnie wyższe ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższą częstość zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) w badaniach u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Olanzapina nie jest zalecana w psychozie związanej z agonistami dopaminy u chorych na chorobę Parkinsona, ze względu na nasilenie parkinsonizmu i zwiększoną częstość omamów, bez przewagi skuteczności nad placebo. Dawki stosowane w badaniach wynosiły od 2,5 mg/dobę do maksymalnie 15 mg/dobę.
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, aspartam, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyslipidemia, działanie antycholinergiczne, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, odstęp QT, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie naczyniowe, późna dyskineza, przemijający napad niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, rabdomioliza, walproinian, zaburzenia lipidowe, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Prawastatyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Prawastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami predysponującymi do toksyczności mięśniowej, takimi jak wiek powyżej 65 lat, niekontrolowana niedoczynność tarczycy, zaburzenia czynności nerek, czy wcześniejsza toksyczność mięśniowa po statynach lub fibratach. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest zalecane przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z grup ryzyka oraz w przypadku wystąpienia objawów mięśniowych (ból, osłabienie, kurcze). Wskazane jest przerwanie leczenia, gdy aktywność CK przekracza 5-krotnie górną granicę normy lub gdy pojawiają się nasilone objawy kliniczne. Bardzo rzadko obserwuje się rabdomiolizę z masywnym wzrostem CK (ponad 30-40-krotnym) i ryzykiem niewydolności nerek. Interakcje farmakologiczne, zwłaszcza z kwasem fusydowym, cyklosporyną, klarytromycyną, makrolidami oraz kolchicyną, zwiększają ryzyko miopatii i wymagają ścisłego nadzoru lub unikania jednoczesnego stosowania. W przypadku wystąpienia objawów uszkodzenia wątroby (ALT i AST trzykrotnie powyżej normy, żółtaczka, hiperbilirubinemia) leczenie należy przerwać, a ponowne włączenie prawastatyny jest przeciwwskazane, jeśli nie stwierdzono innej przyczyny.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy wątrobowe, ból mięśni, cyklosporyna, fibrat, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, klarytromycyna, kolchicyna, kwas fusydowy, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, prawastatyna, rabdomioliza, rozpad mięśni prążkowanych, śródmiąższowa choroba płuc, statyna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolaxa 5 mg
Olanzapina, substancja czynna leku Zolaxa (dostępna w dawkach 5 mg i 10 mg), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1% pacjentów) to senność, przyrost masy ciała przekraczający 7% wyjściowej masy ciała, eozynofilia, leukopenia, neutropenia, oraz zaburzenia metaboliczne obejmujące wzrost stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów. Dodatkowo zgłaszano objawy neurologiczne (zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskineza), działanie antycholinergiczne, niedociśnienie ortostatyczne, przemijające podwyższenie aminotransferaz wątrobowych, wysypkę, bóle stawów, astenie, gorączkę, obrzęki oraz zmiany w parametrach biochemicznych, takie jak podwyższona aktywność fosfatazy zasadowej, gamma-glutamylotransferazy, fosfokinazy kreatyninowej i stężenie kwasu moczowego. Ryzyko działań niepożądanych jest szczególnie istotne u pacjentów z cukrzycą, dyslipidemią, chorobami sercowo-naczyniowymi, zaburzeniami hematologicznymi oraz chorobami wątroby.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, astenia, ból stawów, cukromocz, dna moczanowa, dyskineza, dyslipidemia, działanie antycholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, gorączka, hemoglobina glikowana, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, hipotonia ortostatyczna, kwas moczowy, lek mielosupresyjny, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, obrzęk, olanzapina, parkinsonizm, profil lipidowy, przyrost masy ciała, senność, wysypka skórna, wzmożony apetyt, zawroty głowy, zmęczenie przewlekłe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Setronon 8 mg
Ondansetron w dawce 8 mg, jako antagonista receptorów 5-HT3, jest skuteczny w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem szeregu działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęstsze działania obejmują ból głowy (≥1/10), zaparcia oraz miejscowe uczucie pieczenia po podaniu czopka (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często obserwuje się drgawki, zaburzenia ruchowe pozapiramidowe, bradykardię, niedociśnienie, bezobjawowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych oraz czkawkę (≥1/1000 do <1/100). Rzadko występują zawroty głowy, przemijające zaburzenia widzenia, wydłużenie odstępu QTc, które może prowadzić do torsade de pointes, oraz reakcje anafilaktyczne (≥1/10 000 do <1/1000). Bardzo rzadko notuje się przemijający zanik widzenia oraz toksyczne wykwity skórne, w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) (<1/10 000). Ponadto, zgłaszano przypadki niedokrwienia mięśnia sercowego, choć częstość tego powikłania nie jest dokładnie określona.
aminotransferazy wątrobowe, antagonista receptorów serotoninowych, ból głowy, ból w klatce piersiowej, bradykardia, czkawka, drgawki, dyskineza, dystonia, niedociśnienie, niedokrwienie mięśnia sercowego, nudności i wymioty, objawy pozapiramidowe, ondansetron, reakcja anafilaktyczna, Setronon, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczne wykwity skórne, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia widzenia, zanik widzenia, zaparcia, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olpinat
Olanzapina, zawarta w produkcie Olpinat, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjentów pod kątem skuteczności i działań niepożądanych. Szczególnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z otępieniem i objawami psychotycznymi ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5% placebo) oraz trzykrotnie zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo), zwłaszcza u osób powyżej 65 lat i z otępieniem naczyniowym lub mieszanym. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie jest zalecana ze względu na nasilenie parkinsonizmu i brak przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Istnieje ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN), wymagającego natychmiastowego odstawienia leku przy podejrzeniu objawów takich jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna.
aktywność antycholinergiczna, aminotransferazy wątrobowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dyslipidemia, hipereozynofilia, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, niewydolność wątroby, odstęp QTc, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, przejściowy atak niedokrwienny, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, schizofrenia, zaburzenia przemiany lipidów, zaburzenie świadomości, zakrzep z zatorem, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapine APC 20 mg
Olanzapine APC, zawierający olanzapinę w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które wymagają monitorowania podczas terapii. Najczęstsze działania niepożądane (≥1% pacjentów) obejmują zaburzenia metaboliczne (wzrost masy ciała, hiperlipidemia, hiperglikemia), hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, neutropenia), neurologiczne (senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm), sercowo-naczyniowe (niedociśnienie ortostatyczne) oraz ogólne (astenia, zmęczenie). Szczególnie istotny jest wzrost masy ciała, który w krótkotrwałym leczeniu (mediana 47 dni) dotyczy 22,2% pacjentów z przyrostem ≥7%, a w długotrwałym (≥48 tygodni) aż 64,4%. Ponadto obserwuje się klinicznie istotne podwyższenie cholesterolu całkowitego (≥6,2 mmol/l), glukozy (≥7 mmol/l) i triglicerydów (≥2,26 mmol/l), co może predysponować do rozwoju cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, astenia, bezsenność, bradykardia, cholesterol, cukromocz, drżenie, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, fotowrażliwość, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, hiperprolaktynemia, kwas moczowy, kwasica ketonowa, leukopenia, nadmierna potliwość, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nudności, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, senność, triglicerydy, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia lękowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzaran 10 mg
Olanzapina, stosowana u dorosłych, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, z których najczęstsze (≥1%) to senność, przyrost masy ciała, eozynofilia, wzrost stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów. Przyrost masy ciała jest istotnym klinicznie efektem, obserwowanym zarówno w krótkotrwałym leczeniu (mediana 47 dni: wzrost ≥7% u 22,2% pacjentów), jak i długotrwałym (≥48 tygodni: wzrost ≥7% u 64,4%, ≥15% u 31,7%, ≥25% u 12,3%). Występują również zaburzenia metaboliczne, takie jak podwyższenie cholesterolu całkowitego (≥6,2 mmol/l), glukozy na czczo (≥7 mmol/l) oraz triglicerydów (≥2,26 mmol/l), często przechodzące z wartości granicznych do wysokich. Neurologicznie obserwuje się parkinsonizm, akatyzję i dystonię, choć rzadziej niż przy stosowaniu haloperydolu. Nagłe odstawienie olanzapiny może powodować objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie. W trakcie terapii notuje się także podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych i prolaktyny (około 30% pacjentów w badaniach do 12 tygodni). U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem zwiększa się ryzyko zgonów i zdarzeń naczyniowo-mózgowych, a u chorych z chorobą Parkinsona nasila się parkinsonizm i omamy.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholesterol, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba dwubiegunowa, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, glukoza, halucynacje wzrokowe, hiperprolaktynemia, kwas moczowy, kwasica ketonowa, letarg, leukopenia, migotanie komór, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, prolaktyna, psychoza polekowa, rabdomioliza, senność, triglicerydy, trombocytopenia, wydłużenie odcinka QTc, wzmożone łaknienie, zakrzep z zatorami, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienny u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała - Leksykon substancji czynnych
Ambrisentan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ambrisentan jest antagonistą receptora endoteliny stosowanym w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH), jednak jego zastosowanie wymaga ostrożności, zwłaszcza u pacjentów w klasie czynnościowej I i IV wg WHO, gdzie skuteczność i bezpieczeństwo nie zostały jednoznacznie potwierdzone. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe – przed rozpoczęciem terapii nie należy stosować leku u pacjentów z aktywnością AlAT i/lub AspAT przekraczającą 3x górną granicę normy (3xGGN), a podczas leczenia zaleca się comiesięczne badania enzymów wątrobowych. W przypadku trwałego, niewyjaśnionego wzrostu aktywności aminotransferaz lub objawów uszkodzenia wątroby (np. żółtaczka) konieczne jest przerwanie terapii. Po normalizacji enzymów możliwe jest rozważenie ponownego włączenia ambrisentanu po konsultacji hepatologicznej.
aminotransferazy wątrobowe, antagonista receptora endoteliny, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba żylno-okluzyjna płuc, czerwień Allura, diuretyk, enzymy wątrobowe, epoprostenol, hematokryt, hemoglobina, hepatolog, klasa czynnościowa PAH, lecytyna sojowa, nadwrażliwość na soję, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, przetoczenie krwi, reakcja uczuleniowa, ryfampicyna, tadalafil, tętnicze nadciśnienie płucne, uszkodzenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bosentan Sandoz GmbH 125 mg
Bozentan jest stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP) i wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na badaniach klinicznych z udziałem 2486 pacjentów leczonych dawkami 100-2000 mg/dobę oraz 1838 pacjentów otrzymujących placebo, ze średnim czasem terapii 45 tygodni. Najczęstsze działania niepożądane obejmują obrzęk/zatrzymanie płynów (13,2% vs 10,9%), bóle głowy (11,5% vs 9,8%), nieprawidłowe wyniki czynności wątroby (10,9%) oraz niedokrwistość/zmniejszenie stężenia hemoglobiny (9,9%). Leczenie wiąże się z zależnym od dawki wzrostem aktywności aminotransferaz wątrobowych, obserwowanym u 11,2% pacjentów z podwyższeniem do ≥3-krotnej górnej granicy normy (GGN) i u 3,6% do ≥8 x GGN, co wymaga regularnego monitorowania czynności wątroby, zwłaszcza w pierwszych 26 tygodniach terapii. Zmniejszenie stężenia hemoglobiny poniżej 10 g/dl wystąpiło u 8% pacjentów leczonych bozentanem, w porównaniu do 3,9% w grupie placebo.
aminotransferazy wątrobowe, anafilaksja, biegunka, bilirubina, ból głowy, bozentan, choroba refluksowa przełyku, hepatotoksyczność, kołatanie serca, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, nagłe zaczerwienienie skóry, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, nieostre widzenie, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność wątroby, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk uogólniony, omdlenie, przekrwienie błony śluzowej nosa, przetoczenie koncentratu krwinek czerwonych, przetrwałe nadciśnienie płucne, reakcja nadwrażliwości, rumień, świąd, tętnicze nadciśnienie płucne, wysypka, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nosa i gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, żółtaczka, zwiększenie aktywności aminotransferaz - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fibralipid
Przed rozpoczęciem terapii fenofibratem (Fibralipid) konieczne jest wykluczenie i leczenie wtórnych przyczyn hiperlipidemii, takich jak niekontrolowana cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, dysproteinemia, choroby wątroby z zastojem żółci oraz alkoholizm. U pacjentek stosujących estrogeny należy rozróżnić hiperlipidemię pierwotną od wtórnej. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe, zwłaszcza w pierwszym roku terapii, z kontrolą aminotransferaz co 3 miesiące; leczenie należy przerwać, jeśli AspAT i AlAT przekroczą 3-krotność górnej granicy normy lub pojawią się objawy zapalenia wątroby. Fenofibrat jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywnym zapaleniem trzustki, a ryzyko tego powikłania może wynikać z ciężkiej hipertrójglicerydemii, bezpośredniego działania leku lub kamieni żółciowych.
alkoholizm, aminotransferazy wątrobowe, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, dyslipidemia mieszana, dysproteinemia, EGFR, fenofibrat, fibrat, hiperlipidemia, hiperlipidemia wtórna, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kamica dróg żółciowych, kinaza kreatynowa, kreatynina, miopatia, miopatia polekowa, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, rabdomioliza, statyna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zespół nerczycowy, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bosentan Sandoz GmbH
Bozentan, stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP), wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wątroby oraz stężenia hemoglobiny. Aktywność aminotransferaz (AspAT i AlAT) powinna być oznaczana przed rozpoczęciem terapii, co miesiąc podczas pierwszych 6 miesięcy oraz 2 tygodnie po każdej zmianie dawki. Wzrost aktywności enzymów wątrobowych powyżej 3 do 5 razy górnej granicy normy (GGN) wymaga potwierdzenia i indywidualnej decyzji terapeutycznej, natomiast wartości >8 × GGN są wskazaniem do przerwania leczenia. W przypadku objawów klinicznych uszkodzenia wątroby (nudności, żółtaczka, ból brzucha) terapia powinna być natychmiast przerwana. Bozentan może powodować zależne od dawki zmniejszenie stężenia hemoglobiny, które stabilizuje się po 4-12 tygodniach; zaleca się monitorowanie hemoglobiny co miesiąc przez pierwsze 4 miesiące, a następnie kwartalnie. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji, z uwagi na teratogenność leku i ryzyko nasilenia nadciśnienia płucnego w ciąży.
aminotransferazy wątrobowe, ból brzucha, ból mięśni, ból stawów, ciąża, cyklosporyna A, cytochrom P450, duszność, flukonazol, glibenklamid, gorączka, hemoglobina, hepatolog, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, niedokrwistość, niewydolność serca, nudności, obrzęk płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, ryfampicyna, tętnicze nadciśnienie płucne, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV, zatrzymanie płynów, żółtaczka, żylno-okluzyjna choroba płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asamax 250
Stosowanie mesalazyny (Asamax) wymaga ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych, w tym morfologii krwi, AspAT, AlAT, stężenia kreatyniny oraz badania ogólnego moczu. Zalecany harmonogram badań obejmuje badania wstępne, kontrolne po 14 dniach, następnie 2-3 razy co 4 tygodnie, a przy prawidłowych wynikach co 3 miesiące. W przypadku nieprawidłowości hematologicznych, reakcji nadwrażliwości kardiologicznych (np. zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia) lub pogorszenia funkcji nerek, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek (przeciwwskazanie) oraz chorobami płuc, zwłaszcza astmą oskrzelową.
aminotransferazy wątrobowe, astma oskrzelowa, badania hematologiczne, badanie moczu, ból brzucha, ciężkie skórne działania niepożądane, działanie toksyczne, kamica moczowa, kreatynina, mesalazyna, morfologia krwi, nadwrażliwość, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, skurcz żołądka, sulfasalazyna, toksyczna nekroliza naskórka, toksyczne wykwity skórne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia krwi, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Ambrysentan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ambrysentan, antagonista receptora endoteliny (ERA), jest stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH), jednak jego użycie wymaga szczególnej ostrożności. Lek nie jest zalecany u pacjentów z PAH w klasie czynnościowej WHO I ze względu na brak danych potwierdzających korzyści, a skuteczność monoterapii u chorych w klasie IV WHO nie została ustalona. W przypadku pogorszenia stanu klinicznego należy rozważyć terapię epoprostenolem. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe, gdyż ambrysentan może powodować uszkodzenie wątroby i autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Przed rozpoczęciem leczenia nie należy rozpoczynać terapii u pacjentów z aktywnością AlAT i/lub AspAT >3 × GGN. Zaleca się comiesięczne monitorowanie enzymów wątrobowych oraz obserwację objawów uszkodzenia wątroby, a w przypadku istotnego wzrostu enzymów lub objawów klinicznych (np. żółtaczka) leczenie należy przerwać. Po normalizacji enzymów możliwe jest ponowne rozpoczęcie terapii po konsultacji hepatologicznej.
aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, antagonista receptora endoteliny, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba żylno-okluzyjna płuc, epoprostenol, hemoglobina, lek rozszerzający naczynia, niedokrwistość, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, ryfampicyna, tadalafil, tętnicze nadciśnienie płucne, uszkodzenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolafren
Olanzapina (Zolafren) wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą kliniczną obserwowaną po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotny wzrost incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu z placebo, niezależnie od dawki (średnia 4,4 mg/dobę) i czasu leczenia. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina nie wykazała skuteczności i nasilała objawy parkinsonizmu oraz omamy. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) objawiający się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, zgłaszano hiperglikemię, zaostrzenie cukrzycy, zmiany w profilu lipidowym oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz (AlAT, AspAT), co wymaga regularnego monitorowania glikemii, masy ciała i lipidów zgodnie z wytycznymi (glukoza: przed leczeniem, po 12 tygodniach, następnie raz w roku; masa ciała: przed leczeniem, 4, 8, 12 tygodni, potem kwartalnie; lipidy: przed leczeniem, po 12 tygodniach, następnie co 5 lat).
aminotransferazy wątrobowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nagły zgon sercowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, olanzapina, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, późne dyskinezy, przerost mięśnia sercowego, rabdomioliza, sedacja, wydłużenie odstępu QT, zakrzep z zatorami, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sunitinib Krka 50 mg
Farmakokinetyka sunitynibu została oceniona u 135 zdrowych ochotników oraz 266 pacjentów z guzami litymi, wykazując podobne parametry w obu grupach. Dawkowanie w zakresie 25-100 mg skutkuje proporcjonalnym wzrostem AUC i Cmax, z kumulacją leku przy wielokrotnym podawaniu, prowadzącą do 3-4-krotnego wzrostu stężenia sunitynibu oraz 7-10-krotnego wzrostu stężenia jego aktywnego metabolitu. Stan równowagi osiągany jest po 10-14 dniach, z łącznym stężeniem osoczowym 62,9-101 ng/ml, co odpowiada stężeniu hamującemu fosforylację receptorów i wzrost guzów. Sunitynib osiąga Cmax po 6-12 godzinach, a jego biodostępność nie jest zależna od posiłku. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (95%), ma dużą objętość dystrybucji (2230 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 do aktywnego dezetylosunitynibu. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (61%) i w mniejszym stopniu przez nerki (16%). Okres półtrwania sunitynibu wynosi 40-60 godzin, a metabolitu 80-110 godzin. Interakcje z inhibitorami lub induktorami CYP3A4 mogą znacząco zmieniać stężenia leku, co wymaga ostrożności klinicznej.
aminotransferazy wątrobowe, białko oporności raka piersi, cytochrom P450, ekspozycja na lek, fosforylacja receptorów, inhibitor CYP3A4, izoenzym CYP3A4, klasyfikacja Childa-Pugh, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens pozorny, maksymalna tolerowana dawka, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, podanie doustne, pole pod krzywą, pole powierzchni ciała, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie maksymalne, stromalny guz przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapin Krka
Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wymaga ścisłej obserwacji klinicznej, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Nie jest zalecana u pacjentów z psychozą i zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższą śmiertelność (3,5% vs. 1,5% placebo) oraz trzykrotnie zwiększone ryzyko incydentów krążenia mózgowego (1,3% vs. 0,4% placebo). Czynniki ryzyka obejmują wiek >65 lat, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Rzadko obserwuje się złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) z objawami takimi jak hipertermia, sztywność mięśni i niestabilność autonomiczna, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i pogorszenie kontroli cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie).
agonista dopaminy, aminotransferazy wątrobowe, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QT, olanzapina, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późne dyskinezy, prolaktyna, psychoza otępienna, sedacja, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia świadomości, zahamowanie czynności szpiku, zapalenie wątroby, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe