Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie fenofibratu mikronizowanego (Grofibrat M, 267 mg) wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz uwzględnienia szeregu czynników związanych zarówno z pacjentem, jak i potencjalnymi interakcjami leku. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego produktu leczniczego.¹

Wtórne przyczyny hiperlipidemii

Przed wdrożeniem terapii fenofibratem należy zidentyfikować i odpowiednio leczyć wtórne przyczyny zaburzeń lipidowych, takie jak:²

• Niekontrolowana cukrzyca typu 2 – hiperglikemia może prowadzić do zwiększenia stężenia lipidów we krwi, dlatego konieczne jest uzyskanie kontroli glikemii przed rozpoczęciem leczenia
• Niedoczynność tarczycy – należy wyrównać funkcję tarczycy, gdyż niedobór hormonów tarczycy często powoduje wtórne zaburzenia lipidowe
• Zespół nerczycowy – charakteryzujący się znacznym białkomoczem i zaburzeniami w gospodarce lipidowej
• Dysproteinemia – zaburzenia w składzie białek osocza mogą wpływać na profil lipidowy
• Choroby wątroby z zastojem żółci – upośledzenie czynności wątroby może prowadzić do zmian w metabolizmie lipidów
• Leczenie farmakologiczne – niektóre leki mogą wpływać na stężenie lipidów (np. kortykosteroidy, estrogeny)
• Alkoholizm – nadmierne spożywanie alkoholu może zakłócać metabolizm lipidów

Monitorowanie czynności wątroby

Fenofibrat, podobnie jak inne leki hipolipemizujące, może powodować zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. W związku z tym konieczne jest odpowiednie monitorowanie czynności wątroby:³

• W trakcie pierwszych 12 miesięcy terapii należy kontrolować aktywność aminotransferaz co 3 miesiące
• Po tym okresie zaleca się okresowe monitorowanie
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych podczas leczenia fenofibratem najczęściej ma charakter niewielki, przejściowy i bezobjawowy

Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów, u których doszło do zwiększenia aktywności aminotransferaz. Wskazania do przerwania terapii obejmują:⁴

• Zwiększenie aktywności AspAT (SGOT) i AlAT (SGPT) powyżej 3-krotności górnej granicy normy
• Wystąpienie objawów sugerujących zapalenie wątroby, takich jak żółtaczka czy świąd, zwłaszcza gdy rozpoznanie zostanie potwierdzone badaniami laboratoryjnymi

Ryzyko zapalenia trzustki

Wśród pacjentów przyjmujących fenofibrat odnotowano przypadki zapalenia trzustki. Etiologia tego powikłania może być złożona:⁵

• Nieskuteczne leczenie ciężkiej hipertrójglicerydemii – wysokie stężenie trójglicerydów jest czynnikiem ryzyka ostrego zapalenia trzustki
• Bezpośredni wpływ leku na trzustkę – jako możliwy mechanizm działania niepożądanego
• Pośredni mechanizm związany z tworzeniem się kamieni w drogach żółciowych lub złogów zatykających przewód żółciowy wspólny

Toksyczność mięśniowa

Stosowanie fibratów, w tym fenofibratu, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działania toksycznego na mięśnie, włącznie z rzadkimi przypadkami rabdomiolizy (z uszkodzeniem nerek lub bez).⁶

Czynniki zwiększające ryzyko miopatii i rozpadu mięśni prążkowanych obejmują:⁷

• Wiek powyżej 70 lat
• Osobnicza lub rodzinna skłonność do chorób mięśni
• Zaburzenia czynności nerek
• Niedoczynność tarczycy
• Spożywanie dużych ilości alkoholu
• Hipoalbuminemia

U pacjentów z powyższymi czynnikami ryzyka należy szczególnie starannie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia fenofibratem.⁸

Objawy sugerujące toksyczność mięśniową, które powinny skłonić do przerwania leczenia fenofibratem:⁹

• Rozsiane bóle mięśniowe
• Zapalenie mięśni
• Skurcze mięśni
• Osłabienie mięśni
• Znaczne zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) – szczególnie gdy stężenie przekracza 5-krotność górnej granicy normy

Interakcje z innymi lekami hipolipemizującymi

Jednoczesne stosowanie fenofibratu z innymi fibratami lub statynami (inhibitorami reduktazy HMG-CoA) może zwiększyć ryzyko wystąpienia działania toksycznego na mięśnie.¹⁰

Leczenie skojarzone fenofibratem z inhibitorem reduktazy HMG-CoA lub innym fibratem powinno być stosowane wyłącznie:¹¹

• U pacjentów z ciężką mieszaną dyslipidemią
• Z dużym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych
• Bez wcześniejszej historii chorób mięśni

W przypadku stosowania terapii skojarzonej konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów toksyczności mięśniowej.

Wpływ na czynność nerek

Fenofibrat jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności nerek. Ponadto, preparat Grofibrat M nie powinien być stosowany u pacjentów z eGFR < 60 ml/min/1,73 m², ponieważ niemożliwe jest odpowiednie dostosowanie dawki.¹²

U pacjentów przyjmujących fenofibrat obserwowano:¹³

• Przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi – zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami
• Wartości kreatyniny zazwyczaj pozostają stabilne w trakcie długoterminowej terapii
• Po przerwaniu leczenia stężenie kreatyniny zwykle wraca do wartości wyjściowych

W badaniach klinicznych ze skojarzonym podawaniem fenofibratu i symwastatyny:¹⁵

• Oznaczanie stężenia kreatyniny w ciągu pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia leczenia
• Okresowe kontrole w trakcie dalszej terapii
• Przerwanie leczenia, jeśli stężenie kreatyniny wzrośnie do poziomu 50% powyżej górnej granicy normy

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Grofibrat M zawiera laktozę jednowodną (136,17 mg w każdej kapsułce), co należy uwzględnić w przypadku pacjentów z określonymi schorzeniami:¹⁶

• Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy
• Przeciwwskazany u osób z brakiem laktazy
• Niewskazany w zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy

Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.¹⁷