Działania niepożądane leku Grofibrat M (fenofibrat 267 mg)

Podczas terapii fenofibratem mikronizowanym obserwuje się szereg działań niepożądanych, które mogą występować z różną częstotliwością i dotyczyć różnych układów i narządów. Najczęściej raportowane są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku Grofibrat M na podstawie danych z badań klinicznych kontrolowanych placebo oraz zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane fenofibratu zostały skategoryzowane według częstości występowania na podstawie obserwacji podczas badań klinicznych kontrolowanych placebo (n = 2344). Zastosowano następujący podział częstości:²

• Często (≥1/100, <1/10) – występują u 1-10 pacjentów na 100
• Niezbyt często (≥1/1000, <1/100) – występują u 1-10 pacjentów na 1000
• Rzadko (≥1/10 000, <1/1000) – występują u 1-10 pacjentów na 10 000
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Zagrożenia związane z poszczególnymi układami

Fenofibrat może wywierać wpływ na różne układy organizmu, powodując szereg powikłań o różnym nasileniu i znaczeniu klinicznym.

Układ pokarmowy i wątrobowy

Jednym z najczęstszych obszarów występowania działań niepożądanych jest przewód pokarmowy. Pacjenci mogą doświadczać dolegliwości takich jak bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka i wzdęcia. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest zapalenie trzustki. W badaniu FIELD zaobserwowano znamienne statystycznie zwiększenie liczby przypadków zapalenia trzustki u pacjentów otrzymujących fenofibrat w porównaniu z grupą placebo (0,8% vs 0,5%, p=0,031).³

W zakresie wątroby i dróg żółciowych obserwuje się zwiększenie aktywności aminotransferaz, a także ryzyko rozwoju kamicy żółciowej. Mogą wystąpić powikłania kamicy w postaci zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia dróg żółciowych czy kolki żółciowej. Notowano także przypadki zapalenia wątroby i żółtaczki.⁴

Układ mięśniowo-szkieletowy

Zaburzenia mięśniowe stanowią ważną grupę działań niepożądanych fenofibratu. Obejmują one mialgie (bóle mięśniowe), zapalenie mięśni, skurcze oraz osłabienie mięśni. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest rabdomioliza – zespół chorobowy spowodowany masywnym rozpadem komórek mięśni poprzecznie prążkowanych, prowadzący do uwolnienia mioglobiny i potencjalnie do ostrej niewydolności nerek.⁵

Układ krzepnięcia i zagrożenia zakrzepowo-zatorowe

Istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem fenofibratu jest zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. W badaniu FIELD odnotowano znamienne statystycznie zwiększenie występowania zatorowości płucnej (1,1% w grupie fenofibratu vs 0,7% w grupie placebo, p=0,022) oraz nieznamienne statystycznie zwiększenie częstości występowania zakrzepicy żył głębokich (1,4% vs 1,0%, p=0,074).⁶

Zwiększone ryzyko zdarzeń zakrzepowo-zatorowych może być związane ze zwiększeniem stężenia homocysteiny we krwi. W badaniu FIELD średnie zwiększenie stężenia homocysteiny u pacjentów leczonych fenofibratem wynosiło 6,5 μmol/l, choć było ono przemijające po przerwaniu leczenia. Znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało w pełni wyjaśnione.⁷

Reakcje skórne

Fenofibrat może powodować różnorodne reakcje skórne, od łagodnej nadwrażliwości (wysypka, świąd, pokrzywka) po ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu zespoły dermatologiczne jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka. Obserwowano także przypadki łysienia i nadwrażliwości na światło.⁸

Układ oddechowy

W kontekście układu oddechowego raportowano przypadki śródmiąższowej choroby płuc – rzadkiego, ale potencjalnie ciężkiego powikłania terapii fenofibratem.⁹

Inne działania niepożądane

Wśród innych działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii fenofibratem wymienia się bóle głowy, zaburzenia potencji, uczucie zmęczenia, a także zmiany parametrów laboratoryjnych, takie jak zmniejszenie stężenia hemoglobiny, zmniejszenie liczby krwinek białych, zwiększenie stężenia kreatyniny oraz mocznika we krwi.¹⁰

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Monitorowanie bezpieczeństwa leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹¹