Działania niepożądane leku Olanzapin Krka

Olanzapin Krka jest lekiem przeciwpsychotycznym zawierającym substancję czynną olanzapinę w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg lub 20 mg. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić różne działania niepożądane, których znajomość jest niezbędna dla prawidłowego prowadzenia terapii i monitorowania stanu pacjenta.¹

Profil bezpieczeństwa u dorosłych

W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów najczęściej (≥1% pacjentów) raportowano następujące działania niepożądane: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i trójglicerydów, cukromocz, zwiększenie apetytu, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne, działanie antycholinergiczne, przejściowe bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypka, astenia, zmęczenie, gorączka, ból stawów, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, duża aktywność gamma glutamylotransferazy, duże stężenie kwasu moczowego, duża aktywność fosfokinazy kreatyninowej i obrzęk.²

Metaboliczne skutki leczenia

Szczególnie istotne z klinicznego punktu widzenia są zmiany metaboliczne obserwowane podczas stosowania olanzapiny. Podczas krótkotrwałego leczenia (mediana 47 dni) zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do wartości wyjściowych występowało bardzo często (22,2%), o ≥15% często (4,2%), a o ≥25% niezbyt często (0,8%). Przy długotrwałym stosowaniu (co najmniej 48 tygodni) zwiększenie masy ciała o ≥7%, ≥15% i ≥25% występowało odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów, co klasyfikuje te działania jako bardzo częste.³

Zaobserwowano również znaczące zmiany w profilu lipidowym i glikemicznym pacjentów:

• Średni wzrost stężeń lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów) był większy u pacjentów bez wyjściowych zaburzeń metabolicznych⁴
• Często obserwowano zmiany stężenia cholesterolu całkowitego z wartości prawidłowych lub granicznych do dużych wartości<sup data-drug="Olanzapin Krka" data-section="Działania niepożądane" title="Obserwowano zwiększenia początkowego stężenia mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<5,17 mmol/l) do dużych wartości (≥6,2 mmol/l). Zmiany początkowego stężenia cholesterolu całkowitego na czczo z wartości granicznych (≥5,17 do 5
• Bardzo często odnotowywano zmiany stężenia glukozy z wartości prawidłowych lub granicznych do dużych wartości<sup data-drug="Olanzapin Krka" data-section="Działania niepożądane" title="Obserwowane w przypadku zwiększenia początkowego stężenia mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<5,56 mmol/l) do dużych wartości (≥7 mmol/l). Zmiany początkowego stężenia glukozy na czczo z wartości granicznych (≥5,56 do 6
• Bardzo często rejestrowano zmiany stężenia trójglicerydów z wartości prawidłowych lub granicznych do dużych wartości<sup data-drug="Olanzapin Krka" data-section="Działania niepożądane" title="Obserwowane zwiększenie początkowego stężenia mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/l) do dużych wartości (≥2,26 mmol/l). Zmiany stężenia trójglicerydów mierzonego na czczo z wartości granicznych (≥1,69 do 7

Zaburzenia neurologiczne

W porównaniu z placebo, u pacjentów leczonych olanzapiną częściej występowały parkinsonizm i dystonia, jednak różnica nie była statystycznie istotna. W porównaniu z haloperydolem, olanzapina wywoływała rzadziej parkinsonizm, akatyzję i dystonię. Brak dokładnych danych dotyczących wcześniejszego występowania zaburzeń pozapiramidowych u badanych pacjentów uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, czy olanzapina rzeczywiście wywołuje mniej późnych dyskinez i/lub innych późnych zaburzeń pozapiramidowych.⁸

Objawy odstawienne

Nagłe przerwanie leczenia olanzapiną może prowadzić do wystąpienia ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.⁹

Zaburzenia endokrynologiczne

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których stężenie prolaktyny na początku badania było w normie. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy.¹⁰

Długotrwałe stosowanie

Podczas długotrwałego stosowania produktu (przez co najmniej 48 tygodni) odsetek pacjentów, u których występowały istotne klinicznie zmiany związane ze zwiększeniem masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL lub trójglicerydów, zwiększał się z czasem. U dorosłych pacjentów po 9-12 miesiącach leczenia, tempo wzrostu średniego stężenia glukozy we krwi zmniejszało się po około 6 miesiącach.¹¹

Szczególne grupy pacjentów

U pacjentów w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia obserwowano zwiększoną częstość występowania zgonów oraz niepożądanych zdarzeń ze strony krążenia mózgowego w porównaniu z grupą placebo. Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi w tej grupie były: nieprawidłowy chód i upadki. Często odnotowywano: zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.¹²

U pacjentów z chorobą Parkinsona i psychozą polekową (wywoływaną przez agonistów dopaminy) bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy.¹³

Stosowanie olanzapiny w skojarzeniu z walproinianem u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wywołało neutropenię u 4,1% osób. Duże stężenie walproinianu w osoczu mogło być czynnikiem wpływającym na jej wystąpienie. Podczas terapii skojarzonej z litem lub walproinianem częściej (>10%) obserwowano: drżenie, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zwiększony apetyt i zwiększenie masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy.^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy.”>14}

Podczas stosowania olanzapiny z litem lub walproinianem (do 6 tygodni), u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała. Długotrwałe (do 12 miesięcy) stosowanie olanzapiny w zapobieganiu nawrotom u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym związane było ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów.¹⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych wraz z częstością ich występowania podczas leczenia olanzapiną. Częstości występowania określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) i częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Olanzapin Krka" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli przedstawiono działania niepożądane i wyniki badań diagnostycznych ze zgłoszeń spontanicznych oraz obserwowane podczas badań klinicznych. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania działania niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Częstości występowania określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (16

¹⁷

Zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia kardiologiczne

Wśród poważnych zagrożeń związanych ze stosowaniem olanzapiny należy wymienić zaburzenia rytmu serca. Wydłużenie odstępu QTc występuje często, natomiast rzadko, ale z dużym ryzykiem dla pacjenta, mogą wystąpić częstoskurcz komorowy, migotanie komór, a nawet nagła śmierć sercowa.¹⁸

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Rzadkim, ale bardzo poważnym działaniem niepożądanym są żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym zator tętnicy płucnej oraz zakrzepica żył głębokich. Lekarze powinni monitorować czynniki ryzyka zakrzepicy u pacjentów leczonych olanzapiną, szczególnie u osób z wywiadem w kierunku choroby zakrzepowo-zatorowej.¹⁹

Zagrożenia metaboliczne

Olanzapina może wywoływać lub nasilać cukrzycę, w rzadkich przypadkach prowadząc do kwasicy ketonowej lub śpiączki cukrzycowej, co stanowi zagrożenie życia. Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju wymagają ścisłego monitorowania parametrów glikemicznych podczas terapii olanzapiną.²⁰

Neurologiczne zagrożenia

Najpoważniejszym neurologicznym działaniem niepożądanym jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) – rzadkie, ale zagrażające życiu powikłanie, charakteryzujące się gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomicznego układu nerwowego. Wymaga natychmiastowego przerwania leczenia olanzapiną i wdrożenia intensywnego leczenia.²¹

Wśród innych poważnych zaburzeń neurologicznych należy wymienić napady drgawek, które występują niezbyt często, zwłaszcza u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia.²²

Hepatotoksyczność

Rzadko podczas stosowania olanzapiny może wystąpić zapalenie wątroby, w tym wątrobowokomórkowe, cholestatyczne uszkodzenie wątroby lub mieszana postać uszkodzenia wątroby. To działanie niepożądane wymaga regularnego monitorowania parametrów funkcji wątroby, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi chorobami wątroby.²³

Miopatia i rabdomioliza

Rzadkim, ale poważnym działaniem niepożądanym jest rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych (rabdomioliza), który może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek i stanowi zagrożenie życia. Pacjenci zgłaszający niewyjaśnione bóle mięśniowe, tkliwość lub osłabienie mięśni wymagają natychmiastowej oceny klinicznej.²⁴

Reakcje skórne

Z częstością nieznaną może wystąpić polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) – ciężka reakcja nadwrażliwości, która może zagrażać życiu i wymaga natychmiastowego przerwania leczenia.²⁵

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Chociaż nie przeprowadzono badań klinicznych porównujących wpływ leku na młodzież i dorosłych, dane z badań z udziałem młodzieży wskazują na to, że młodzi pacjenci mogą być bardziej narażeni na niektóre działania niepożądane.²⁶

U młodzieży (13-17 lat) istotnie klinicznie zwiększenie masy ciała (≥7%) występuje znacznie częściej niż u pacjentów dorosłych przy podobnej ekspozycji na lek. Wielkość wzrostu masy ciała i odsetek pacjentów w wieku młodzieńczym, u których wystąpiło istotne klinicznie zwiększenie masy ciała, były większe podczas długotrwałego stosowania produktu (co najmniej 24 tygodnie) w porównaniu z obserwowanymi podczas krótkotrwałego leczenia.²⁷